Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên nhân tố quyết định sự phát triển của một trường đại học

[r]

60 .G M L L DIỄN Đ À N G IÁ O D Ụ C

Ểân tố quỵết (M

A 0 A á « 1

aự phát triểũ cua một tníờng đại học

cách và sự p lìá t triển

k h ỏ n g n g ừ n g của kinh

tế, ch ín h trị và xã hội

c à n g ca o v ề n h iệ m vụ

trư ờ n g đ ạ i h ọ c BỞi v ì sự

cạn h tranh tr o n g -xã hội

và trên th ế .g iớ i n g à y

n a y , s u y đ ế n c ù n g đ ó

ch ín h là sự cạ n h tranh

v ề y ếu tố c o n n g ư ờ i,

tro n g đ ó k in h t ế tri thứ c,

k in h tê to à n cầu h ó a và

sự n ắm b ắt n h a n h về

th ô n g tin là đ ặc đ iể m

ch ín h của quá trìn h cạnh

tranh đ ó Đ à o tạo n h â n

tài, đ ào tạo n g u ồ n lao

c h u y ê n m ô n c a o , có kỹ

Đ ạ i học Q u ố c g i a Hờ Nội.

n h iệm v u h à n g đầu củ a bất kỳ m ộ t trư ờ n g đ ạ i học n ào Vì v ậ y , v ớ i v a i trò là n g ư ờ i thực h iệ n chứ c n ă n g đ à o tạo n h ân tài ch o xã h ộ i, là chủ th ể

q u y ế t đ ịn h sự p h á t triển quá trình cải cách đ á o tạo củ a m ỗ i trư ờ n g đ ại

h ọ c, đ ộ i n g ũ g iá o v iê n

p h ả i k h ổ n g n g ừ n g h ọc tập n â n g cao trình đ ộ đ ê

đ á p ứ n g đ ư ợ c n h ữ n g

y ê u cầu củ a quá trình

p h át triển xã h ộ i tro n g

th ờ i đại m ớ i Trình đ ộ cao th ấp củ a đ ộ i n g ù

trư ờ n g đ ạ i h ọ c trực tiế p ảnh h ư ở n g đ ế n thực lực

k in h t ế và trình đ ộ k hoa

h ọc c ô n g n g h ệ của q u ố c gia M ột h ọc giả n g ư ờ i

Mỹ ch o rằ n g “Sự thành

c ô n g của n ư ớ c Mỹ đ ư ợ c

q u y ế t đ ịn h b ở i g iá o d ụ c

TS ĐÒ THỈ THƯ HẴNG *

ch ất lư ợ n g c a o , và đ ê đạt đ ư ợ c n h ữ n g th ành

trọ n g là p h ả i x ây d ư n g

đ ư ợ c đ ộ i n g ũ g iá o v iê n

có trình đ ộ c a o ,,(i) D o đ ó

việc n â n g cao c h ấ t lư ợ n g

đ ộ i n g ũ g iá o v iê n th ô n g qua v iệ c b ồ i d ư ờ n g n ă n g lưc sá n g tạo, x ây d ư n g

cơ câu k iên thứ c m ớ i,

h ợ p lý dựa trên sự thích

ứ ng v ớ i quá trình p h át triển của xã h ộ i là y êu cầu tất y ế u củ a p h á t triển thời đ ạ i Đ e n â n g cao chất lư ợ n g đ ộ i n g ũ

g iá o v iê n ớ các trư ờ n g

đ ại học h iệ n nay ở n ư ớc

ta, th eo c h ú n g tố i/ cần thực h iện m ột s ố giải

1 - Trích theo L ư u H u ệ Chi ( T ru n g Qỉiôc): “K in h n g h iệ m đ ào tạo bồi d ư ỡ n g g i á o viên ờ M ỹ ' ,

t ạ p c h í “N ghiên cứu g iá o d ụ c đại học", 200 3, s ổ 4.

DIỄN ĐẢN GIÁO DỤC

pháp sau:

Mât Lì, d ổ i m ời

p h ư ơ n g p h á p gi<ỉỉig d ã v

b iện p h á p đ ê n â n g cao

chất lư ợ n g g iả n g d ạ y là

p h áp g iả n g d ạ y V iệc

tìm tòi, đ ỗ i m ớ i p h ư ơ n g

phù h ợ p v ớ i n ộ i d u n g

bài h ọc k h ô n g ch ỉ có tác

lư ợ n g g iờ h ọ c mà cò n

cỏ tác d u n g n â n g cao

chất lư ợ n g g iá o v iê n

V ới đ ố i tư ợ n g n g ư ờ i

h ọc là h ọ c v iê n ca o h ọc,

n h ữ n g n g ư ờ i đã có h ệ

thống kiến thức chuyên

n gàn h v ữ n g ch ắ c, k iế n

thức xã h ộ i p h o n g p h ú ,

khả n ă n g tự n g h iê n cứ u

cao, d o v ậ y quá trình

g iả n g d ạ y h o à n toàn có

thức đ à o tạ o ‘‘c h u y ê n

g ia ch ỉ đ ư ờ n g ”.

P h ư ơ n g th ứ c đ à o tạo

th eo k iểu c h u y ê n gia chỉ

đ ư ờ n g , thực ch ất là quá

trình g iả n g d ạ y của g iá o

v iê n tron g lớ p h ọ c trẽn

g iá n g đ ư ờ n g đ ư ợ c th iết

k ế d ư ớ i d ạ n g g iá o v iê n

là n g ư ờ i h ư ớ n g d ẫn quá

trình h ọc tập ch o học

th ứ c s e m in a r bàn tròn,

v iê n ) có th ể thưc h iệ n

v iệc g iớ i th iệ u n h ữ n g lý

th u y ế t trọ n g y ế u , sâ u

lo g ic k h oa h ọ c, sa u đ ó đưa ra v â n đ ề đ ế h ọc

h o ặ c g iá o v iê n có th ể

c h o h ọ c v iê n tư trình

b ày n h ữ n g thu h o ạ ch

cứ u g iá o trình, tài liệu

m à g iá o v iê n đã y ê u cầu

đ ọ c trư ớ c khi lên lớ p

T ro n g quá trình trình

b ày, g iá o v iê n và học

v iê n khác p h á t h iệ n các

v â n đ ề v ề n ộ i đ u n g h oặc

các vấn đề thực tiễn liên

q u a n , từ n h ữ n g v ấ n đề

v iê n ch o th ả o lu ận n hằm làm s á n g tỏ v â n đ ề N h ư

v ậ y p h ò n g h ọ c s ẽ trở

th à n h n ơ i g ia o lư u v ề khoa h ọ c , h ọ c th u ậ t vả

là nơi h ọ c tập của cả

th ầ y v à trò Thực h iệ n

tố t p h ư ớ n g p h á p dạy

h ọ c n à y g iá o v iê n k h ô n g

n h ữ n g p h á t h u y đ ư ợ c

v a i trò của n g ư ờ i th ầy

m à c ò n h ọ c tập đ ư ợ c

n h iề u đ iề u từ ý k iế n của

h ọ c v iê n

Q u á tr ìn h d ạ y h ọ c

(sự h ợ p tác g iữ a g iá o

v iê n v à h ọ c v iê n ) sè

là m c h o q u á trìn h đ à o

đ à o tạ o b ả n th â n g iá o

b iế n đ ổ i rõ rệt N ế u

th u ầ n g iả n g lý lu ậ n , thì

v iệ c th ự c h iệ n đ ổ i m ớ i

n ộ i d u n g p h ư ơ n g p h á p

g iả n g d ạ y p h ả i h ư ớ n g

tớ i v iệ c p h â n tíc h án lệ,

t h ô n g q u a tìm h iể u , m ổ

xẻ án lệ thì lý lu ậ n sẽ

đ ư ợ c s á n g tỏ, v à h ọ c

th ứ c ”, k h ô n g bị c h o là

áp đ ặ t, c ứ n g n h ắ c Và

n h ư t h ế q u á trìn h d ạ y

hục theo ph ư ơ n g thức

“c h u y ê n g ia c h ỉ đ ư ờ n g ”

k h ô n g c h ỉ p h á t h u y y ế u

tô tíc h cư c c ủ a h ọ c v iê n ,

g ắ n lý lu ậ n v ớ i thực

lư ợ n g g iờ d ạ y , m à còn

d ạ y c ủ a g iá o v iê n thàn)

qu á tr ìn h n g h iê n cứu

g iả i q u y ế t m âu th uẫì

tr o n g q u á tr ìn h d ạ y h ọ c

k h ô n g n g ừ n g th ú c đ â y

g iả n g d ạ y , n g h iê n cứu

củ a g iá o v i ê n

H ã i lã, b ổ i dư ở n ẹ

k h ẩ năng n g h iên cứu

kh oa h oc

G iả n g d ạy và n g h iên

cứu khoa h ọc là h ai chức

n ă n g ch ín h của n gư ời

g iả n g v iê n đ ại h ọc Việc

th ư ờ n g x u y ê n , và phải

n h ữ n g n h iệm vụ chính

của g iá o v iê n đ ạ i học.

Đ e thực h iện việc nâng

cao chât lư ợ n g giáo dục,

đào tạo nhân tài cho xà

lìội, m ột trong nhữ ng đòi

hỏi đầu tiên đ ốĩ vớ i giáo

v iên n gày n ay là tính

sá n g tạo trong đ ổi mới

p h ư ơ n g pháp g iả n g dạy

và n g h iên cứ u khoa học

Năng lực nghiên cứu

khoa học ch ín h là sự thể

h iện m ột cách cụ thể vả

là cơ sở hình thành năng

lực sán g tạo cho quá

n g ư ờ i g iá o v iê n Chi có

cách đề cao n ăn g lực

n g h iên cứu khoa học mới

có thê giải q u y ế t triệt để

vấn đ ề bồi d ư ờ n g tri thức

m ới và n ân g cao kỹ năng

g iá o dục ch o đ ộ i ngũ

g iáo viên.

tro n g n g h iê n cứu khoa

h ọc của g iá o v iê n không

ch ỉ là năng lực v ề m ặt trí

tuệ, mà nó còn là sư thể

người, trạng thái tinh

năng lực sáng tạo là tồ chát tổng hợp của n g ư ờ i giáo v iên (2) Do đ ó đê nâng cao dược khả n ăn g sáng tạo trong n g h iê n cứu khoa học và g iả n g

dường, hun đúc ý thức sáng tạo, tư duy s á n g tạo

từ đó bồi đ ư ờ n g “thói

qua việc tiến hành:

Xây dưng, p h á t h u y các m ối quan hệ q u ố c tê với các trường đ ại học nước ngoài đ ể đ ư a g iá o viên sang học tập n g h iê n cứu, giúp giáo v iê n cam

nhận được kh ô n g khí

học tập cũ n g n h ư m ôi trường n g h iên cứu khoa học của trường bạn.

Tăng cư ờ n g sự g ia o lưu, hớp tác g iữ a các giáo v iên k h ôn g c ù n g

ch uyên ngành n h ư n g có liên quan với nhau v ề mặt khoa học T h ô n g qua sự giao lưu h ợ p tác này m ỗi giáo v iê n có thê

2 - Theo các tác g iả Q uách Quê Anh, Diêu Lâm, L í H oài Q uân (Trung quôc ): N ă n g lực s á n g tạo cùa giả ng viên trường đ ạ i học

và bổi dưỡng tìáììg lực đó", tạp chi ”Meitan higher c du ca tiaon ',

sỏ 1/2004, trang 49.

h ọc h ỏ i lẫn n h a u , phát

h iệ n các v â n đ ề khoa

h ọc từ ý k iế n c ũ n g như

n g h iệ p , vì thự c tê cho

th â y n h ữ n g đ ố m lử a của

th ư ờ n g đ ư ợ c sin h ra từ

q u a n h ệ g ia o lư u h ợ p tác k h oa h ọ c giữ a thầy

v iê n v ớ i n h a u , từ đỏ tlìd c đ ẩ y sự p h á t triển toàn d iệ n khả n ă n g sá n g

của m ỗ i g iả n g v iê n

đ ộ n g n g h iê n cứ u khoa

h ọc thực sự có h iệ u quả, trư ờ n g cần cỏ m ộ t cơ

k h u y ế n k h ích g iá o v iê n

tro n g n g h iê n cứ u sá n g tạo th ô n g q u a quá trình

th ự c h iệ n q u ả n lí d ân

c h ủ , xâv d ự n g tiêu chí

đ á n h giá đ ố i v ớ i g iá o

v iê n V iệc xây d ự n g hệ

th ố n g tiêu ch í đ á n h giá làm sa o đ ể đ ạ t đ ư ợ c các tác d ụ n g như: tác d ụ n g

th úc đ ẩy n â n g cao trình

đ ộ đ ố i v ớ i g iá o v iên ; tác

h à n h vi củ a g iá o viên ; tác d u n g đ ư a ra n h ữ n g căn cứ (đ ịn h lư ợ n g , định tính) đ ể p h â n loại đ ư ợc

DIẺN ĐAN GIÁO DUC

khích thích n h u cầu thỏa

mãn v ề tâm lí của g iá o

Viên; tác d ụ n g xây d ự n g

nét đặc thù của trư ờ n g

Sư' p h ạm C ó n h ư v ậ y ,

việc đ an h giá g iá o v iê n

moi đạt đ ư ợ c kết quả

m on g m u ố n

Ba lẳ, x đ y d ư n g tỏ

chức m ô h ìn h h o e tăp

(It\irning

o r í Ị i ì n ị ỵ ^ t i o n ỷ

-3 - &#-34;Tỏ chức m ỏ hỉnh học tập&#-34; lờ

l i th uyết được sư’ d ụ n g đ ầ u tiên

trong q u á n lý d o a n h n g h iệ p d o

g iáo s ư J o ỵ F o rre sle r người Mỹ

đư a ra vào c u ỏ ĩ n h ữ n g n ă m

ỉ 960 L ý th u y ế t n à y cho r ằ n g

nguồn n h â n lực tro n g d o a n h

nghiệp luôn có tín h n ă n g động,

ró tinh t á i s in h vả có tín h g iơ

tă n g v é g i á trị, tứ c nguồn n h ẫ n

lực là m ộ t loại tờ i n gu yên có thê

k h a i p h á và co th ê g i a t ă n g g iá

trị một vách vô hạn Chính chất

lượng v à sỏ lư ợ n g c u a nguồn

n h ổ n lự c lcì y ế u tỏ d u y tri q u á

trình p h á t tr iè n c â n h a n g và ben

vững củ a d o a n h nghiệp, s ớ d ĩ tô

chức m ô h ỉn h hục t ậ p th ú c đ á y

đượv q u á t r i n h p h á t triể n cân

b ă n g và bền v ừ n g của d o a n h

ngh iệp là d o n ỏ tạ o ra được m ộ t

cơ chè tá n g tr ư ở n g t ừ y ế u tô bên

tro n g củ a d o a n h nghiệp, đ ó

chính lờ việc x â y d ự n g được cơ

c hê học tậ p t r o n g nội bộ d o a n h

nghiệp.

Q u a tr in h x á y d ự n g tỏ chức m ô

hình hục tậ p , s u y đ ế n cùng

c h in h là q u á tr ìn h th ô n g qua

việc kích t h íc h n ă n g lực học tậ p

c ủ a m ọ i t h à n h v iê n đ ẽ d u y tr ì

lả u d à i việc c ả i th iện c h ấ t lượng

và sô ỈƯỢng c ủ a n guồ n n h ả n lực

tr o n g d o a n h n g h iệ p n h ă m đ ạ t

m ụ c đ í c h p h á t triể n n h a n h , bền

vững L ý lu ậ n tô c hứ c m ô hirih

hực t ậ p dư ợc các n h à g i á o d ụ c

p h ư ơ n g tâ y á p d ụ n g v à o tro n g

Các c h u y ê n gia g iá o

d ụ c c h o rằng, tô chức

m ô h ìn h h ọc tập ch ín h là

sự p h á t h u y n ă n g lực

s á n g tạo của m ỗi thành

v iê n , n ỗ lưc tạo d ư n g

k h ô n g khí h ọ c tập “bao

v iê n tro n g tập th ể m ột

đ ơ n v ị của nhà trư ờ n g,

tr o n g đ ó v iệ c xây d ự n g

tô ch ứ c m ô h ìn h h ọc lập

p h ải đ ả m bảo đ ư ợ c các

n g u y ê n tắc sau:

k h ô n g n g ừ n g h ọc tập của (quá trình n ày n hân

n g ư ờ i h ọ c tập, đ o à n th ể

h ọ c tập, cả đ ờ i học tập).

- M ọi th ả n h v i ê n đ ề u

c ó c h u n g ý tư ở n g v ề

v iê n đ ề u h ư ớ n g v ề m ụ c tiê u c h u n g

- C ơ cấu c ủ a tổ chức

là cơ câu ơ d ạ n g m ạ n g

lư ớ i, n h ư v ậ y sẽ th u ậ n tiệ n c h o v iệ c trao đ ôi

g iữ a cấ p trên và cấp

v iệ c thu n h ận th ô n g tin tri th ứ c và h ư ơ n g lợ i từ

lĩn h vực q u ả n lý g iá o d ụ c từ

n h ữ n g n ă m 9 0 của t h ế k ỷ 2 0 và

đ ư ợ c đ á n h g i á r ấ t cao v ề hiệu

q u ả.

h t t p : I Ị baike baid u c o m / vieiv / 9

9 1 8 6 h tm

q u á trình đó

- Q u ả n lí th eo cơ chê

tự chủ: n ếu trước đây

g iá o v iê n thụ đ ộ n g nhận

lệ n h từ cấp trên thì v iệ c

q u ả n lí th eo lý th u y ế t tô chứ c m ô h ìn h học tập

g iá o v iê n chủ đ ộ n g sá n g

tạo , m ỗ i th à n h v iê n của

tổ ch ứ c đ ều có q u y ề n

b iết rõ sự v iệ c d iễ n ra tro n g n ộ i bộ

- C â n b ă n g g iữ a sự

n g h iệ p và g ia đ ìn h củ a

m ỗ i th à n h v iê n tr o n g

tổ ch ứ c: m ụ c đ íc h củ a

tổ c h ứ c m ỏ h ìn h h ọ c

tậ p lả th ự c h iệ n sự h ài

h ò a g iữ a c ô n g v iệ c và

c ô n g v iệ c tìm đ ư ợ c ý

n g h ĩa củ a c u ộ c s ố n g ,

k h u y ế n k h íc h cá n h â n

tự p h á t triển

Sự thành c ô n g của

“tô ch ứ c m ô h ìn h học tập" bắt n g u ồ n từ sự

ch ứ c, đ ó thê h iện sự

n g ũ g iá o v iên Vì v ậ y ,

đ ể n â n g cao ch ât lư ợ n g

trư ờ n g đ ạ i học ở n ư ớ c ta

h iệ n n a y n ê n ch ú ý xây

đ ự n g cơ c h ế rõ ràn g,

p h ù h ợ p v ớ i thự c trạng,

đ ặc đ iể m và m ục tiêu

át triển củ a tr ư ơ n g □