* Cách chơi: cả nhóm chơi gồm từ 10 em trở lên, trong đó bầu ra một em bị, em bị sẽ đi lùa các bạn còn lại, đụng vào bạn nào thì bạn đó bị.. Để tránh bị, người chơi phải hô tên của một l[r]
Trang 1MỤC LỤC
1 ĐẾM SAO 3
2 DUNG DĂNG DUNG DẺ 3
3 CHI CHI CHÀNH CHÀNH 4
4 BỊT MẮT BẮT DÊ 4
5 MÈO ĐUỔI CHUỘT 5
6 RỒNG RẮN LÊN MÂY 6
7 ĐUA THUYỀN 6
8 CHIM BAY CÒ BAY 7
9 CÁ SẤU LÊN BỜ 7
10 CÁO VÀ THỎ 8
11 CƯỚP CỜ 9
12 THẢ CHÓ 9
13 CHÙM NỤM 10
14 NHẢY BAO BỐ 10
15 ĐÚC CÂY DỪA, CHỪA CÂY MỎNG 11
16 CHƠI CHUYỀN 12
17 Ô ĂN QUAN 12
18 KÉO CO 13
19 OẲN TÙ TÌ 13
20 CÁ SẤU LÊN BỜ 14
21 MỘT HAI BA 14
22 TÊN TRÁI CÂY 14
23 BONG BÓNG NƯỚC* Cách chơi: 14
24 THÌA LÀ THỈA LẨY 15
25 NHẢY DÂY 15
Trang 226 TẬP TẦM VỒNG 15
27 TÙ TÌ (Đồng Dao) 16
28 LÙA VỊT 16
29 NÉM VÒNG 17
30 NHẢY LÒ CÒ 17
31 BÀ BA BUỒN BÀ BẢY 17
32 TAI DÂY – MŨI NÀY 18
33 MÚA HÌNH TƯỢNG 18
34 BÀ BA ĐI CHỢ 18
35 TIN MẬT 19
36 ĐỊA DANH VIỆT NAM 19
37 ĐI DU LỊCH BẰNG TAXI 20
38 DU LỊCH QUANH THÀNH PHỐ 20
39 XÉ GIẤY 20
40 TÌM TÊN BÀI HÁT 21
41 THỔI TẮT NGỌN ĐÈN 21
42 CON ĐƯỜNG BAO XA 21
43 HÀNH TRÌNH RƯỚC ĐUỐC 21
44 CỬ CHỈ ĐIỆU BỘ 21
45 TIẾNG NÓI TRI ÂM 22
46 DẠ HỘI HÓA TRANG 22
47 ĐÓNG VAI NHÂN VẬT 22
48 ĐIỆU NHẢY KHÓ QUÊN 22
49 THỜI TRANG ÁNH LỬA 22
50 XÚC CẢM TÂM HỒN 23
Trang 3TỔNG HỢP 50 TRÒ CHƠI DÂN GIAN HAY NHẤT
1 ĐẾM SAO
Đặc điểm trò chơi: Tập thể, nhóm đội
Cách chơi:
Tất cả ngồi thành một vòng tròn, một người đứng ngoài vòng, phía sau lưng mọi người Bắt đầu
từ một người bất kỳ, vừa đi vừa hát:
Một ông sao sáng Hai ông sáng sao Tôi đố anh chị nào Một hơi đếm hết
Từ một ông sao sáng Đến 10 ông sáng sao.
Mỗi từ đập vào vai một người, đến từ sao cuối cùng, trúng vào người nào thì người ấy phải đọcmột hơi không nghỉ: “Một ông sao sáng, hai ông sáng sao, ba ông sao sáng… Cho đến 10 ôngsáng sao Yêu cầu phải đếm một hơi không được ngừng và phải luân phiên “sao sáng” với “sángsao” không được lộn Số lẻ là “sao sáng” và số chẵn là “sáng sao” Nếu hết hơi hay đọc sai là bịphạt
2 DUNG DĂNG DUNG DẺ
Đặc điểm trò chơi: Như một trò thể dục nhẹ cho các cháu từ 3 đến 6 tuổi
Cách chơi:
Một người lớn đứng giữa, các cháu nhỏ đứng hai bên, tất cả nắm tay nhau vừa đi vừa đung đưa
ra phía trước rồi ra sau theo nhịp bài đồng dao:
Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến cửa nhà trời Lạy cậu lạy mợ Cho cháu về quê Cho dê đi học Cho cóc ở nhà Cho gà bới bếp
Ù à ù ập
Trang 4Ngồi xập xuống đây.
Đến câu “Ngồi xập xuống đây” thì tất cả cùng ngồi xổm một lát, rồi đứng dậy vừa đi vừa hát tiếp
3 CHI CHI CHÀNH CHÀNH
Đặc điểm trò chơi: Tập thể, luyện nhanh nhẹn, phản xạ Không đòi hỏi phải có sân chơi.
Đối tượng chơi: Nhi đồng
Cách chơi:
Một người đứng xòe bàn tay ra, các người khác giơ một ngón tay trỏ ra đặt vào lòng bàn tay đó,người đó đọc nhanh:
“Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa Con ngựa chết trương
Ba vương ngũ đế Chấp dế đi tìm
Cách 2:
Sau khi chơi trò “ Tay trắng tay đen” và “ Oẳn tù tì”, người thua sẽ phải bị bịt mắt và đi tìm dê,những người khác làm dê chạy nhảy xung quanh
Trang 5Những người làm dê phải luôn miệng kêu “be, be” hoặc trêu chọc người bị bắt làm dê, phải luôn
né tránh người bị bịt mắt đang tìm cách bắt dê Khi nào người bị bịt mắt chạm vào con dê nào thìngười đó bị bịt mắt
Sau khi dùng khăn tay bịt mắt, mọi người sẽ chạy xung quanh người bịt mắt bằng cách đập vàovai hay vuốt má người bị bịt mắt rồi chạy khi người đó chụp mình Khi người bị bịt mắt chụpđược người nào, phải đoán và nói tên người đó Nếu nói đúng thì người bị bắt bị bịt mắt, nếu nóisai trò chơi tiếp tục như cũ Người bị bắt có thể lừa người bị bịt mắt bằng cách khụy chân xuốnggiả làm người lùn hoặc kiễng chân lên cao, cốt làm sao cho người bị bịt mắt không đoán ra mình
5 MÈO ĐUỔI CHUỘT
Là chén liền
Đã là chuột Trông thấy Mèo Phải chạy ngay.
– Khi Mèo bắt được Chuột ở hang nào thì hai trẻ làm hang đó đổi vai thành Mèo và Chuột, cònhai trẻ làm Mèo Chuột sẽ nắm tay nhau làm hang
*Yêu cầu:
– Cô cho trẻ đổi vai cho nhau đến hết số trẻ được làm Mèo hoặc Chuột
– Cho trẻ chơi liên tục 10 – 15 phút không hạn chế số lần chơi của trẻ
Trang 66 RỒNG RẮN LÊN MÂY
Chuẩn bị
– Sân bãi rộng rãi, bằng phẳng
Cách chơi
– 1 trẻ đóng vai “ông chủ” và ngồi một chỗ
– Những trẻ còn lại nối đuôi nhau thành hàng dài, đi vòng vèo trong sân, vừa đi vừa đọc:
‘Rồng rắn lên mây
Có cái cây lúc lắc
Có cái nhà điểm binh
Có ông chủ ở nhà không?”
– Khi đọc đến câu “Có ông chủ ở nhà không?” trẻ d ừng lại trước mặt “ông chủ” có thể trả lời
“có hoặc không” Nếu “ông chủ” trả lời “không” trẻ sẽ di tiếp, vừa đi vừa đọc những câu trên.Nếu “ông chủ” trả lời “có” cả nhóm trả lời những câu hỏi xin của “ông chủ”
Ông chủ: Cho xin khúc đầu?
Cả nhóm: Những x ương cùng xẩuÔng chủ: Cho xin khúc giữa?
Cả nhóm: Chả có gì ngonÔng chủ: Cho xin khúc đuôi?
Cả nhóm: Tha hồ mà đuổi
– Sau câu “Tha hồ mà đuổi”, “ông chủ” chạy đuổi bắt cho được “khúc đuôi” (người cuối cùng)còn cả nhóm sẽ chạy tránh, người đứng đầu nhóm dang hai tay che chở cho cả nhóm không bịbắt Nếu trẻ làm “ông chủ” bắt được “khúc đuôi” thỉ trẻ đổi vai và chơi lại từ đầu
– Chia trẻ thành các nhóm nhỏ (mỗi nhóm 7 – 8 trẻ, có thể chia nhóm trẻ trai, gái riêng)
– Cô cho trẻ ngồi thành hàng dọc theo từng nhóm, trẻ ngồi sau cặp chân vào hết vòng bụng củatrẻ ngồi trước thành một chiếc thuyền đua
Trang 7– Khi nghe hiệu lệnh của cô, tất cả các thuyền đua dùng sức hai tay của tất cà các thành viêntrong nhóm nâng cơ thể lên và tiến về phía trước cho đến đích.
* Yêu cầu:
– Các thuyền đua phải cố gắng bám chặc vào nhau để không bị đứt thuyền khi đang di chuyển.– Cô có thể chuẩn bị các giải thưởng để thưởng cho các đội về 1, 2, 3
8 CHIM BAY CÒ BAY
Đặc điểm trò chơi: Tập thể, luyện sự chú ý và phản xạ tốt, tập thể dục nhẹ nhàng Cần một
khoảng sân rộng mỗi chiều chừng 5m
Đối tương chơi: Nhi đồng
Cách chơi:
Mọi người đứng chung quanh tạo thành một vòng tròn, một người điều khiển trò chơi đứng giữa.Người điều khiển hô “chim bay” đồng thời nhảy bật lên, giang hai cánh tay như chim đang bay.Cùng lúc đó mọi người phải làm động tác và hô theo người điều khiển Nếu người điều khiển hônhững vật không bay được như “nhà bay” hay “bàn bay” mà người nào làm động tác bay theongười điều khiển hay những vật bay được mà lại không làm động tác bay thì sẽ bị phạt bằng cách
lò cò một vòng bên ngoài vòng tròn Trong lúc người bị phạt lò cò, mọi người có thể vừa vỗ tayvừa hát các câu đồng dao có ý chọc bạn như:
Xấu hổ Lấy rổ mà che Lấy nong mà đậy Lấy chày đập bóng.
Để lôi cuốn hơn, có thể biến tấu thêm phần “cá lặn” hay “tàu lặn, vịt lặn”… để xem kẽ với trò
“Chim bay, cò bay”
Những người còn lại đứng ngoài hai bên vạch, nghĩa là đứng trên bờ vừa chọc tức cá sấu bằngcách đợi các sấu ở xa thì thò một chân xuống nước vừa vỗ tay hát “cá sấu, cá sấu lên bờ”
Trang 8Khi nào cá sấu quay lại thì lại nhảy lên bờ Người nào nhảy lên không kịp bị cá sấu bắt đượcphải thay làm các sấu Nếu cá sấu bắt được một lúc hai người, thì 2 người đó sẽ xác định ai sẽlàm cá sấu qua trò chơi oẳn tù tì.
Nếu cá sấu không nhanh nhẹn khi bắt người khác thay thế thì bị làm cá sấu đến lúc “chảy nướcmắt cá sấu” hay mệt quá thì thôi
Trò chơi lại quay về lại ban đầu để tìm con cá sấu khác
10 CÁO VÀ THỎ
Mục đích:
– Rèn luyện phản xạ nhanh, khéo léo
– Phát triển ngôn ngữ
Chuẩn bị: Khoảng sân hoặc lớp trống.
Luật chơi: Mỗi chú thỏ (1 bạn chơi) có một cái hang (1 bạn chơi khác đóng) Thỏ phải nấp vào
đúng hang của mình Chú thỏ nào chậm chân sẽ bị cáo bắt hoặc chạy về nhầm hang của mình sẽ
bị ra ngoài một lần chơi
Cách chơi:
Chọn một cháu làm cáo ngồi rình ở góc lớp Số trẻ còn lại làm thỏ và chuồng thỏ Cứ mỗi trẻ làmthỏ thì có một trẻ làm chuồng Trẻ làm chuồng chọn chỗ đứng của mình và vòng tay ra phíatrước đón bạn khi bị cáo đuổi Trước khi chơi, cô yêu cầu các chú thỏ phải nhớ đúng chuồng củamình Bắt đầu trò chơi, các chú thỏ nhảy đi kiếm ăn, vừa nhảy vừa giơ bàn tay lên đầu vẫy vẫy(giống tai thỏ) vừa đọc bài thơ:
Trên bãi cỏ Chú thỏ con Tìm rau ăn Rất vui vẻ Thỏ nhớ nhé
Có cáo gian Đang rình đấy Thỏ nhớ nhé Chạy cho nhanh Kẻo cáo gian Tha đi mất.
Trang 9Khi đọc hết bài thì cáo xuất hiện, cáo “gừm, gừm” đuổi bắt thỏ Khi nghe tiếng cáo, các chú thỏchạy nhanh về chuồng của mình Những chú thỏ bị cáo bắt đều phải ra ngoài một lần chơi Sau
đó, đổi vai chơi cho nhau
Lưu ý: Thời gian cáo xuất hiện luôn thay đổi (có khi mới đọc được nửa bài hoặc mấy câu) để trẻ
+ Khi quản trò gọi tới số nào thì số đó của hai đội nhanh chóng chạy đến vòng và cướp cờ
+ Khi quản trò gọi số nào về thì số đó phải về
+ Một lúc quản trò có thể gọi hai ba bốn số
* Luật chơi:
+ Khi đang cằm cờ nếu bị bạn vỗ vào người, thua cuộc
+ Khi lấy được cờ chạy về vạch xuất phát của đội mình không bị đội bạn vỗ vào người, thắngcuộc
+ Khi có nguy cơ bị vỗ vào người thì được phép bỏ cờ xuống đất để chánh bị thua
+ Số nào vỗ số đó không được vỗ vào số khác Nếu bị số khác vỗ vào không thua
+ Số nào bị thua rồi “bị chết” quản trò không gọi số đó chơi nữa
+ Người chơi không được ôm, giữ nhau cho bạn cướp cờ
+ Người chơi tìm cách lừa đối phương để nhang cờ về, lựa chọn sân bải phù hợp để chánh nguy
cơ, cờ ra khỏi vòng tròn, để cờ lại vòng tròn chỉ được cướp cờ trong vòng tròn
+ Khoảng cách cờ đến hai đội bằng nhau
12 THẢ CHÓ
* Cách chơi:
+ Một bạn đóng vai “chú chó”
+ Một bạn đóng vai “ông chủ”
Trang 10+ Các bạn còn lại đống vai “thỏ con”
+ Các bạn cùng hát: “ve ve chùm chùm, cá bóng nổi lửa, ba con lửa chếp chôi, ba con voi thượng
+ Khi bạn nào bị ông chủ nắm ngón tay, sẽ đóng vai chú chó, các bạn còn lại sẽ làm thỏ
+ Khi ông chủ tả một vật nào đó thì lập tức các chú thỏ sẽ chạy tới chạm vào trong một khoảnthời gian nào đó và ông chủ sẽ thả chó
+ Khi thấy chú chó xuất hiện thì ngay lập tức thỏ phải chại nhanh đến chổ vật ông chũ tả chạmvào và quay về chạm ông chủ khi thấy chú chó thì các chú thỏ phải đi về ở tư thế khum, 2 taychéo nhau đặc lên lổ tay, nếu đi về ở tư thế khum mà không chéo tay thì bị chú chó bắt hoặcđứng lên để chạy về mà bị chú chó đụng sẽ bị đóng vai chú chó thay cho bạn làm chú chó
13 CHÙM NỤM
* Cách chơi và luật chơi:
Tất cả các bạn chơi phải nắm tay lại và xếp chồng lên nhau Tay người này xen kẽ tay người kiakhông được để hai tay của mình gần nhau
Người nào để tay đầu tiên chỉ đặt một tay và cũng được xem là người bị đầu tiên, tay còn lạidùng để chỉ mỗi từ trong bài đồng dao tương ứng với một nắm tay Tất cả cùng hát:
Chùm nụm chùm nẹo Tay tí tay tiên Đồng tiền chiếc đũa Hạt lúa ba bông
An trộm ăn cắp Trứng gà trứng vịt
Bù xe bù xít Con rắn con rít
Nó rít tay nàyĐến từ cuối cùng “này” trúng tay ai thì người đó phải rút nắm tay ra hoặc người chỉchặt ngang nắm tay của người đó Lúc này người bị phải chỉ thay cho người đầu tiên vừa hát vừachỉ các nắm tay các bạn chơi Cuộc chơi cứ thế tiếp tục đến hết các nắm tay thì trì chơi kết thúc
14 NHẢY BAO BỐ
Trang 11* Cách chơi:
- Người chơi chia làm hai đội trở lên thông thường thì từ hai đến ba đội, mỗi đội phải có sốngười bằng nhau.Mỗi đội có một ô hàng dọc để nhảy và có hai lằn mức một xuất phát và mộtmức đích Mỗi đội sếp thành một hàng dọc
- Người đứng đầu bước vào trong bao bố hai tay giữ lấy miệng bao Sau khi nghe lệnh xuất phátngười đứng đầu mỗi đội mới nhảy đến đích rồi lại quay trở lại mức xuất phát đưa bao cho ngườithứ 2 Khi nào ngườithứ nhất nhảy về đến đích thì người thứ 2 tiếp theo mới bắt đầu nhảy Cứnhư vậy lần lượt đến người cuối cùng Đội nào về trước đội đó thắng
* Luật chơi:
- Người chơi nào nhảy trước hiệu lệnh xuất phát là phạm luật, người nhảy chưa đến mức quyđịnh mà quay lại cũng phạm luật Nhảy chưa đến đích mà bỏ bao ra cũng phạm luật và có thể bịloại khỏi cuộc chơi
15 ĐÚC CÂY DỪA, CHỪA CÂY MỎNG
- Bây giờ tôi nhớ và ôn lại những kỷ niệm hồi còn nhỏ, tất cả trẽ em xóm tôi có những trò chơidân gian, không biết phát xuất từ lúc nào ở Ninh Hòa
- Trò chơi sau đây rất vui, khi tụm năm tụm bảy được rồi thì chơi quên ăn, quên làm, chơi say
mê như trò chơi “Đúc cây dừa, chừa cây mỏng”
- Bắt đầu trò chơi này không cần bao nhiêu người, có bao nhiêu người chơi cũng được
- Tất cả người chơi ngồi xếp hàng xuống thềm nhà, hai chân duỗi thằng ra phía trước, người ởđầu hàng đếm chuyền xuống đến người ở cuối hàng và tiếp tục người ở cuối hàng đếm chuyềnđến người ở đầu hàng Vừa đếm vừa đọc bài ca dân gian như vầy:
Đúc cây dừa chừa cây mỏng cây bình đỏng (đóng) cây bí đao cây nào cao cây nào thấp chầp chùng mùng tơi chín đỏ con thỏ nhảy qua
bà già ứ ự chùm rụm chùm rịu (rạ)
mà ra chân này
Trang 12- Khi đọc hết bài ca “mà ra chân này”, ở cuối câu tới chân người nào đó, thì thụt chân vào, ngườinào thụt hết hai chân thì thắng, còn lại người sau cùng người nào chưa thụt cân vào thì thua Khi
đó những người thắng cuộc chuẩn bị chạy để người thua cuộc rượt bắt, bắt được bất cứ ngườinào xả bàn làm lại
16 CHƠI CHUYỀN
* Cách chơi:
- Trò chơi dành cho con gái Số người chơi 2-5 người Đồ chơi gồm có 10 que nhỏ và một quảtròn nặng (quả cà, quả bòng nhỏ…), ngày nay các em thường chơi bằng quả bóng tennis Cầmquả ở tay phải tung lên không trung và nhặt từng que Lặp lại cho đến khi quả rơi xuống đất làmất lượt Chơi từ bàn 1 (lấy một que một lần tung) bàn 2 (lấy hai que một lần) cho đến 10, vừanhặt quả chuyền vừa hát những câu thơ phù hợp với từng bàn Một mốt, một mai, con trai, conhến,… Đôi tôi, đôi chị… Ba lá đa, ba lá đề v.v Hết bàn mười thì chuyền bằng hai tay: chuyềnmột vòng, hai vòng hoặc ba vòng… và hát: “Đầu quạ, quá giang, sang sông, trồng cây, ăn quả,nhả hột…” khoảng 10 lần là hết một bàn chuyền, đi liền mấy ván sau và tính điểm được thuatheo ván
ô quan lớn đặc trưng cho mỗi bên, đặt vào đó một viên sỏi lớn có hình thể và màu sắc khác nhau
để dễ phân biệt hai bên, mỗi ô vuông được đặt 5 viên sỏi nhỏ, mỗi bên có 5 ô
- Hai người hai bên, người thứ nhất đi quan với nắm sỏi trong ô vuông nhỏ tùy vào người chơichọn ô, sỏi được rãi đều chung quanh từng viên một trong những ô vuông cả phần của ô quan lớn,khi đến hòn sỏi cuối cùng ta vẫn bắt lấy ô bên cạnh và cứ thế tiếp tục đi quan (bỏ những viên sỏinhỏ vào từng ô liên tục) Cho đến lúc nào viên sỏi cuối cùng được dừng cách khoảng là một ôtrống, như thế là ta chặp ô trống bắt lấy phần sỏi trong ô bên cạnh để nhặt ra ngoài Vậy là nhữngviên sỏi đó đã thuộc về người chơi, và người đối diện mới được bắt đầu
- Đến lượt đối phương đi quan cũng như người đầu tiên, cả hai thay phiên nhau đi quan cho đến
Trang 13khi nào nhặt được phần ô quan lớn và lấy được hết phần của đối phương Như thế người đối diện
đã thua hết quan
- Hết quan tàn dân, thu quân kéo về Hết ván, bày lại như cũ, ai thiếu phải vay của bên kia Tínhthắng thua theo nợ các viên sỏi
- Quan ăn 10 viên sỏi.Cách chơi ô ăn quan được nói lên rất đơn giản nhưng người chơi ô ăn quan
đã giỏi thì việc tính toán rất tài tình mà người đối diện phải thua cuộc vì không còn quan (sỏi)bên phần mình để tiếp tục cuộc chơi…
- Một cột trụ để ở giữa sân chơi, có dây thừng buộc dài hay dây song, dây tre hoặc cây tre,
thường dài khoảng 20m căng đều ra hai phía, hai bên xúm nhau nắm lấy dây thừng để kéo Một
vị chức sắc hay bô lão cầm trịch ra hiệu lệnh Hai bên ra sức kéo, sao cho cột trụ kéo về bênmình là thắng Bên ngoài dân làng cổ vũ hai bên bằng tiếng “dô ta”, “cố lên”
- Có nơi người ta lấy tay người, sức người trực tiếp kéo co Hai người đứng đầu hai bên nắm lấytay nhau, còn các người sau ôm bụng người trước mà kéo Đang giữa cuộc, một người bên nào bịđứt dây là thua bên kia Kéo co cũng kéo ba keo, bên nào thắng liền ba keo là bên ấy được
19 OẲN TÙ TÌ
Trong các trò chơi dân gian khi chỉ có 2 người, để biết được một trong hai người ai là ngườiđược ưu tiên thì với trò Sình Sầm dễ phân biệt trước sau Những vật dụng được thể hiện qua bàntay :
– Cái Búa: nắm các ngón tay lại như quả đấm
– Cái Kéo: nắm 3 ngón tay gồm có ngón cái, ngón áp út, và ngón út lại, và xèo 2 ngón tay còn lại(ngón trỏ, ngón giữa) ta có hình cái Kéo
– Cái Bao: xòe cả 5 ngón tay ra
Luật chơi: Cái Búa thì đập cái kéo, cái kéo thì cắt cái bao, cái bao thì chùm được cái búa
Khi cả hai cùng đọc: “Uýnh Sình Sầm mày ra cái gì? tao ra cái này”, trong khi bàn tay được dấusau lưng và khi dứt câu thì đưa tay ra cùng một lúc không được trước sau với dấu hiệu tùy vàomỗi bên, như thế ta biết được bên nào thắng bên nào thua theo luật định, khi hai bên ra cùng mộtdấu hiệu thì được sình sầm lại