Nguyễn Ái Quốc-HCM đã có thể một mình với viên gạch hồng chống lại cả mùa đông thành London lạnh giá, cả thành Ba Lê tuyết phủ và đi khắp chân trời châu Mĩ, châu Phi để tìm ra “Hình” c[r]
Trang 1TỔNG HỢP ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
Đề 1
Suy nghĩ của anh (chị) về ý nghĩa giáo dục của câu chuyện sau đây:
Bài thuyết giảng
Tại ngôi làng nhỏ, vào ngày chủ nhật, có một vị giáo sư thường đến nói chuyện
về cuộc sống Hôm nay ông đến thăm nhà của cậu bé vốn không hề muốn chơi hay kết bạn với một ai.
Cậu bé mời vị giáo sư vào nhà và lấy cho ông một chiếc ghế ngồi bên bếp lửa cho ấm.
Trong im lặng, hai người cùng ngồi nhìn những ngọn lửa nhảy múa Sau vài phút, vị giáo sư lấy cái kẹp, cẩn thận nhặt một mẩu than hồng đang cháy sáng ra và đặt
nó sang bên cạnh lò sưởi.
Rồi ông ngồi lại xuống ghế, vẫn im lặng Cậu bé cũng im lặng quan sát mọi việc Cục than đơn lẻ cháy nhỏ dần rồi tắt hẳn.
Vị giáo sư nhìn đồng hồ và nhận ra đã đến giờ ông phải đi thăm nhà khác Ông chậm rãi đứng dậy, nhặt cục than lạnh đặt lại vào giữa bếp lửa Ngay lập tức, nó lại bắt đầu cháy, tỏa sáng với ánh sáng và hơi ấm của những cục than xung quanh nó.
Khi vị giáo sư đi ra cửa, cậu bé chủ nhà nắm tay ông nói:
- Cám ơn bài thuyết giảng của bác!
(Phỏng theo Vặt vãnh và hoàn hảo, NXB Văn hóa Thông
tin)
* Khái quát về câu chuyện.
[Điều thú vị ở chỗ chuyện có tựa đề là Bài thuyết giảng nhưng vị giáo sư lại không
hề nói một câu nào Ông trực tiếp dùng cục than hồng trong bếp lò làm một ẩn dụ để kínđáo gửi gắm vào đó những điều muốn nói Cách thuyết giảng có tính “trực quan” và đặcbiệt ấy đã tác động tích cực và mạnh mẽ đến cậu bé.]
* Chỉ ra được ý nghĩa giáo dục của chuyện.
[Khuyên con người phải sống hòa nhập với tập thể, với cộng đồng Bởi vì chỉ nhưthế mỗi cá nhân mới có thể tồn tại và tỏa sáng.]
* Bàn luận về ý nghĩa giáo dục của câu chuyện và rút ra bài học:
- Câu chuyện đã đưa ra một lời khuyên hoàn toàn đúng đắn, bởi vì:
+ Chỉ khi hòa mình vào tập thể, cá nhân mới có thể tìm thấy niềm vui, mới phát huyđược năng lực, sở trường và sức mạnh của chính mình (học sinh phân tích, lí giải và dẫnchứng)
+ Nếu tách rời tập thể thì cá nhân sẽ cô đơn, sẽ không thể hoặc rất khó phát huy đượcmình (học sinh phân tích, lí giải và dẫn chứng)
- Trách nhiệm của cá nhân đối với tập thể và cộng đồng (trân trọng, bảo vệ và luôn
Trang 2Và nhà xã hội học đã nhận được cùng một câu trả lời: "Có một người cha như thế nên tôi phải như thế".
Hãy viết một bài luận trình bày suy nghĩ của mình về ý nghĩa, bài học rút ra từ câuchuyện trên
+ Hiểu được ý nghĩa câu chuyện:
Câu chuyện ngắn gọn nhưng gợi nhiều suy ngẫm về yếu tố làm nên nhân cáchcon người: gia đình và bản thân mỗi người
+ Bàn bạc và chứng minh:
- Một trong những nền tảng quan trọng hình thành nên nhân cách con người là yếu
tố gia đình Sự giáo dục của gia đình có vai trò rất quan trọng; tính cách, nhân
cách của con cái chịu ảnh hưởng rất lớn từ cha mẹ và ngoại cảnh; “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”
( Dẫn chứng: trường hợp anh B, )
- Nhưng nhân cách con người còn phụ thuộc vào ý chí, bản lĩnh, nghị lực mỗi
người Nhiều khi chính trong những môi trường nghiệt ngã, con người càng khao
khát vươn lên chiến thắng hoàn cảnh, "gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn", biết
trồng hoa trong bão táp và đã khẳng định đựơc giá trị bản thân Đó mới là yếu tố quyết định làm nên nhân cách con người
( Dẫn chứng: trường hợp anh A, )
+ Bài học rút ra:
Yếu tố ngoại cảnh có ảnh hưởng, tác động tới việc hình thành nhân cách con người,song nỗ lực của bản thân cũng đóng vai trò rất quan trọng Cuộc sống hiện đại phứctạp, nhiều cám dỗ, mỗi người - đặc biệt là lớp trẻ- phải có bản lĩnh, nghị lực và ý chí,sáng suốt lựa chọn con đường đi của mình để trở thành người có ích cho xã hội
Đề 4.
HAI BIỂN HỒ
Người ta bảo ở bên Palextin có hai biển hồ…Biển hồ thứ nhất gọi là biển Chết Đúng như tên gọi, không có sự sống nào bên trong cũng như xung quanh biển hồ này Nước trong hồ không có một loại cá nào có thể sống nổi mà người uống phải cũng bị bệnh Ai ai cũng đều không muốn sống gần đó Biển hồ thứ hai là Galilê Đây là biển
hồ thu hút nhiều khách du lịch nhất Nước ở biển hồ lúc nào cũng trong xanh mát rượi, con người có thể uống được mà cá cũng sống được Nhà cửa được xây cất rất nhiều ở nơi đây Vườn cây xung quanh tốt tươi nhờ nguồn nước này.
Trang 3Nhưng điều kì lạ là cả hai biển hồ này đều được đón nhận nguồn nước từ sông Jordan Nước sông Jordan chảy vào biển Chết Biển Chết đón nhận và giữ lại riêng cho mình mà không chia sẻ nên nước trong biển Chết trở nên mặn chát Biển hồ Galilê cũng đón nhận nguồn nước từ sông Jordan rồi từ đó tràn qua các hồ nhỏ và sông lạch, nhờ vậy nước trong biển hồ này luôn sạch và mang lại sự sống cho cây cối, muông thú và con người.
Một định lý trong cuộc sống mà ai cũng đồng tình: một ánh lửa chia sẻ là một ánh lửa lan toả Một đồng tiền kinh doanh là một đồng tiền sinh lợi Đôi môi có hé mở mới thu nhận được nụ cười Bàn tay có mở rộng trao ban, tâm hồn mới tràn ngập vui sướng.
Thật bất hạnh cho ai cả cuộc đời chỉ biết giữ riêng cho mình “Sự sống” trong họ rồi cũng sẽ chết dần chết mòn như nước trong lòng biển Chết.
(Theo Quà tặng của cuộc sống, NXB Trẻ, 2007)
Hãy trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của câu chuyện trên
- Nêu được những suy nghĩ của mình về ý nghĩa câu chuyện: Đó là cách sống cũng như những hành vi ứng xử của con người với con người: sự chia sẻ, vấn đề cho và nhận
- Trong cuộc đời, người ta phải biết biến những thứ có trong tay mình thành những thứ hữu ích cho chính bản thân, biết sẻ chia, đồng thời cũng mang lại hạnh phúc, niềm vui cho những người xung quanh Nếu chỉ biết giữ và nhận thì sự sống ấy sẽ nghèo nàn và
vô nghĩa biết bao
Đề 5
Suy nghĩ của em từ ý nghĩa câu chuyện sau:
Diễn giả Le-o Bu-sca-gli-a lần nọ kể về một cuộc thi mà ông làm giám khảo Mục đích của cuộc thi là tìm ra đứa trẻ biết quan tâm nhất Người thắng cuộc là một
(Theo "Phép màu nhiệm của đời" - NXB Trẻ, 2005)
1 Giải thích được nội dung cơ bản của câu chuyện:
- Em bé đạt giải trong cuộc thi vì em là người biết quan tâm, chia sẻ nỗi đau vớingười khác
- Người được chia sẻ không đòi hỏi gì, chỉ cần một chỗ dựa trong lúc đau đớn cũng làquá đủ
- Cách em bé quan tâm đến người khác cũng rất "trẻ con": ngồi vào lòng ngườihàng xóm Thế nhưng đó là cách chia sẻ hiệu quả nhất ngay trong tình huống ấy
2 Chứng minh, bình luận về nội dung câu chuyện:
Trang 4- Trong cuộc sống, đôi khi con người gặp phải những mất mát, đau thương, cần
có một mối đồng cảm từ những người xung quanh (dẫn chứng)
- Biết quan tâm, sẻ chia với người khác là một hành động đẹp Nhưng cách thểhiện sự quan tâm đó như thế nào còn tuỳ thuộc ở mỗi người (dẫn chứng)
3 Bài học cho bản thân.
- Trong cuộc sống, có những bài học vô cùng quý giá mà ta học được từ nhữngđiều hết sức bất ngờ Những em bé đôi khi cũng có những việc làm mà mọi người phảisuy ngẫm
- Thấu hiểu và chia sẻ với nỗi đau của người khác là mình đã làm được một việc ýnghĩa
- Sống đẹp sẽ nhận được cái đẹp từ cuộc sống
Đề 6
Những bàn tay cóng
Hôm ấy, tôi đang dọn cho sạch mấy ngăn túi trong áo rét của con gái sáu tuổi thì phát hiện ra ở mỗi ngăn túi là một đôi găng tay Nghĩ rằng một đôi thôi cũng đủ giữ ấm tay rồi, tôi hỏi con: "Vì sao con mang tới hai đôi găng tay trong túi áo?" Con tôi trả lời: " Con làm vậy từ lâu rồi Mẹ biết mà, có nhiều bạn đi học mà không có găng tay Nếu con mang thêm một đôi, con có thể cho bạn mượn và tay bạn sẽ không bị lạnh".
( Theo " Tuổi mới lớn", NXB Trẻ )
Suy nghĩ của em về ý nghĩa, bài học rút ra từ câu chuyện trên
- Hiểu được ý nghĩa câu chuyện:
Tình yêu thương , sự sẻ chia đùm bọc giữa con người với con người được thể hiện qua những suy nghĩ, việc làm rất hồn nhiên của em bé
- Bàn bạc và chứng minh:
+ Suy nghĩ và việc làm của em bé là hoàn toàn đúng vì trong xã hội của chúng ta
có không ít những người gặp những hoàn cảnh khó khăn hoặc éo le, bất hạnh Họ rất cần sự quan tâm, sẻ chia giúp đỡ của những người xung quanh để có cuộc sống bình thường như bao người khác, để họ vươn lên vượt qua số phận Lấy ví dụ
+Tình yêu thương đó cần được thể hiện ra bằng những hành động cụ thể, thiết thực Ở đây việc làm của em bé tuy nhỏ nhưng ý nghĩa lại vô cùng lớn lao chứng tỏ em
đã biết quan tâm và giúp đỡ các bạn xung quanh mình
Việc làm của em đã đánh thức, khơi dậy ở mỗi chúng ta những tình cảm tương tự như vậy Lấy ví dụ
+Tình yêu thương luôn là nền tảng của đạo đức, là truyền thống đạo lí tốt đẹp củaông cha ta từ xưa cho đến nay mà chúng ta cần giữ gìn và phát huy
+Phê phán những việc làm trái ngược với tình yêu thương, sự sẻ chia giúp đỡ
->Bài học cho bản thân
Đề 7 Đọc đoạn tin sau:
Cô là người con gái thứ 20 trong một gia đình có 22 người con Cô sinh thiếu tháng nên mọi người nghĩ cô khó mà sống được.
Trang 5Nhưng cô vẫn sống khỏe mạnh Năm lên 4 tuổi, cô bị viêm phổi và sốt phát ban Sau trận ốm đó, cô bị liệt chân trái và phải chống gậy khi di chuyển Năm 9 tuổi, cô bỏ gậy và bắt đầu tự đi Đến năm 13 tuổi cô đã có thể đi lại một cách bình thường và cô quyết định trở thành một vận động viên điền kinh Cô tham gia vào một cuộc thi chạy và
về cuối cùng Những năm sau đó cô đều tham dự tất cả các cuộc thi điền kinh, nhưng cũng đều về cuối Mọi người nói cô nên từ bỏ nhưng cô vẫn tiếp tục theo đuổi ước mơ trở thành một vận động viên điền kinh Và rồi cô đã chiến thắng trong một cuộc thi Từ
đó trở đi cô luôn chiến thắng trong tất cả các cuộc thi mà cô tham gia Sau đó cô đã giành được ba huy chương vàng Olimpic Cô là Wilma Rudolph (Wilma Rudolph là nữ
vận động viên người Mỹ)
Em có suy nghĩ gì từ ý nghĩa đoạn tin trên?
1 Giải thích ý nghĩa của đoạn tin.
- Đoạn tin là một câu chuyện kì diệu về một nữ vận động viên nổi tiếng của Mỹ có tên
là Wilma Rudolph Từ một đứa trẻ kém may mắn: sức khỏe yếu vì sinh thiếu tháng, lên
4 tuổi bị liệt chân trái vì bệnh tật, Wilma Rudolph đã kiên trì tập luyện để có thể đi lạibình thường Lên 9 tuổi cô đã đi lại được và có ước mơ trở thành vận động viên điềnkinh Sau nhiều lần thất bại (về cuối trong các cuộc thi) cô vẫn không nản lòng Saunhiều năm cố gắng cô đã chiến thắng và giành được ba huy chương vàng Olimpic
- Câu chuyện của Wilma Rudolph gợi suy nghĩ về tấm gương những con người khôngbao giờ chịu đầu hàng số phận: Wilma Rudolph đã vượt lên hoàn cảnh bất hạnh của bảnthân không chỉ để trở thành con người bình thường mà còn trở thành con người xuấtchúng
2 Bàn luận, mở rộng vấn đề.
- Trong cuộc sống, có không ít người gặp phải hoàn cảnh bất hạnh (do bẩm sinh, do tainạn, bệnh tật…) Nhiều người trong số đó đã vươn lên không ngừng, tự khẳng địnhmình “tàn nhưng không phế”
- Câu chuyện của Wilma Rudolph và nhiều người khác gợi suy nghĩ:
+ Sự khâm phục, ngưỡng mộ với những con người giàu ý chí, nghị lực trongcuộc sống
+ Không có khó khăn nào mà con người không thể vượt qua, điều quan trọng làcần phải có ý chí nghị lực, có hoài bão ước mơ, có tình yêu với cuộc sống
- Trách nhiệm của mỗi người và toàn xã hội với họ:
Trang 6+ Cảm thông, tôn trọng chứ không xa lánh, ghẻ lạnh họ.
+ Động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện để họ phát huy khả năng
- Phê phán một bộ phận không nhỏ (nhất là thanh niên) sống không có nghị lực, ý chí,ước mơ hoài bão
3 Liên hệ bản thân và rút ra bài học
Đề 8
LỖI LẦM VÀ SỰ BIẾT ƠN.
Hai người bạn cùng đi qua sa mạc Trong chuyến đi, giữa hai người có xảy ra một cuộc tranh luận, và một người nổi nóng, không kiềm chế được mình đã nặng lời miệt thị người kia Cảm thấy bị xúc phạm, nhưng anh không nói gì, chỉ viết lên cát:
“Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ.”
Họ đi tiếp, tìm thấy một ốc đảo, và quyết định đi bơi Người bị miệt thị lúc nãy
bây giờ bị đuối sức và chìm dần xuống Người bạn kia đã tìm cách cứu anh Khi đã lên
bờ, anh lấy một miếng kim loại khắc lên đá: “Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã cứu sống tôi.”
Người kia hỏi: “Tại sao khi tôi xúc phạm anh, anh viết lên cát, còn bây giờ anh
lại khắc lên đá?”
Anh ta trả lời: “Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xóa nhòa theo thời gian,
nhưng không ai có thể xóa được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người.”
Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lên đá"
( Dẫn theo Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục, 2005, trang 160) Từ câu chuyện trên, em hãy viết một bài văn ngắn bàn về sự tha thứ và
lòng biết ơn của con người trong cuộc sống
* Giới thiệu vấn đề cần nghị luận
* Khái quát chung và nắm bắt được ý nghĩa mà câu chuyện muốn đề cập
* Trình bày suy nghĩ của bản thân về sự tha thứ và lòng biết ơn của con người
trong cuộc sống được gợi lên từ câu chuyện :
- Giải thích về vấn đề cần bàn luận :
+ Thế nào là sự tha thứ và lòng biết ơn : tha thứ là sự bỏ qua, không trách cứ,
chấp nhặt, hay trừng phạt những sai trái, lỗi lầm của người khác; lòng biết ơn là sựthể hiện việc hiểu và nhớ công ơn của người khác đối với mình
+ Vì sao trong cuộc sống con người cần có sự tha thứ và lòng biết ơn: trong cuộc
sống ai cũng có lúc gây ra những lỗi lầm, sai trái vì vậy cần phải nhận được sự thathứ, bao dung của mọi người Bởi chính sự tha thứ giúp cho người mắc lỗi có cơ hộiđược sửa chữa; giúp cho bản thân tìm thấy được sự thanh thản và làm cho cuộc sốngbớt đi sự căng thẳng, xung đột và thêm sự hoà hợp, yêu thương, có nghĩa là phải biết
viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát …; phải biết khắc ghi những ân nghĩa vào
lòng, phải biết ơn những người đã đem đến cho mình những điều tốt đẹp, và biết
khắc ghi những ân nghĩa lên đá, như cách ứng xử giữa những con người trong câu
chuyện trên
Trang 7- Suy nghĩ của bản thân:
+ Sự tha thứ và lòng biết ơn là một trong phẩm chất cần thiết, cao đẹp để hìnhthành nên một con người chân chính, bởi bên cạnh việc thu nhận kiến thức thì việc tu
dưỡng, rèn luyện cho bản thân những đức tính về sự tha thứ và lòng biết ơn có một ý
nghĩa rất lớn trên con đường hoàn thiện nhân cách của mỗi con người
+ Sự tha thứ và lòng biết ơn không chỉ được thể hiện ở một cá nhân hay một bộphận mà những đức tính đó cần phải được gắn kết tạo thành những phẩm chất, đạo lítrong cuộc sống Bởi đó chính là những nét đẹp truyền thống của con người ViệtNam
“ Một vị vua treo một giải thưởng cho nghệ sĩ nào vẽ được một bức tranh đẹp nhất
về “ sự bình yên” Nhiều họa sĩ đã trổ tài Nhà vua ngắm tất cả các bức tranh nhưng chỉ thích có hai bức và ông phải chọn lấy một.
Bức tranh thứ nhất vẽ hồ nước yên ả Mặt hồ là tấm gương tuyệt mỹ bởi vì có những ngọn núi cao chót vót bao quanh Bên trên là bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng Tất cả những ai ngắm bức tranh này đều cho rằng đây là một bức trang bình yên thật hoàn hảo.
Bức tranh thứ hai cũng có những ngọn núi, nhưng những ngọn núi này trần trụi
và lởm chởm đá Ở bên trên là bầu trời giận dữ đổ mưa như trút kèm theo sấm chớp.
Đổ xuống bên vách núi là dòng thác nổi bọt trắng xóa Bức tranh này trông chẳng bình yên chút nào
Nhưng khi nhà vua ngắm nhìn, ông thấy đằng sau dòng thác là một bụi cây nhỏ mọc lên từ khe nứt của một tảng đá Trong bụi cây có một con chim mẹ đang xây tổ Ở
đó, giữa dòng thác trút xuống một cách giận dữ, con chim mẹ đang an nhiên đậu trên tổ của mình Bình yên thật sự! Và nhà vua đã chọn bức tranh thứ hai.
Em hãy nêu suy nghĩ của mình về sự bình yên.
Khái quát nội dung câu chuyện để di đến hai quan niệm về sự bình yên: Bình yên là không
ồn ào, không khó khăn, không sóng gió; Bình yên là sự yên tĩnh, vững vàng trong tâm ngay
cả khi đứng trước phong ba bão táp
Nêu quan điểm của bản thân về sự bình yên: cả hai quan điểm về sự bình yên như trên đềuđúng Nhưng bình yên thật sự là bình yên trong tâm hồn trước phong ba bão táp Bởi hiện
thực cuộc sống không phải lúc nào cũng là: hồ nước yên ả, là bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng
Sự bình yên trong tâm giúp chúng ta sống tự tin, sâu sắc, làm chủ được cuộc sống
Lấy dẫn chứng chứng minh
Cần tạo được cho bản thân sự bình yên trong tâm hồn
Trang 8Đề 10 Đọc kỹ truyện dưới đõy rồi thực hiện cỏc yờu cầu sau đú:
Một người ăn xin đó già Đụi mắt ụng đỏ hoe, nước mắt ụng giàn giụa, đụi mụi tỏi nhợt, ỏo quần tả tơi ễng chỡa tay xin tụi.
Tụi lục hết tỳi nọ đến tỳi kia, khụng cú lấy một xu, khụng cú cả khăn tay, chẳng
cú gỡ hết ễng vẫn đợi tụi Tụi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tụi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ụng:
- Xin ụng đừng giận chỏu! Chỏu khụng cú gỡ cho ụng cả.
ễng nhỡn tụi chăm chăm, đụi mụi nở nụ cười:
- Chỏu ơi, cảm ơn chỏu! Như vậy là chỏu đó cho lóo rồi.
Khi ấy tụi chợt hiểu ra: cả tụi nữa, tụi cũng vừa nhận được một cỏi gỡ đú của ụng.
( Người ăn xin - Theo Tuốc-ghờ-nhộp)
- Trờn cơ sở nắm diễn biến và quan hệ ý nghĩa giữa cỏc sự việc, thớ sinh cần xỏcđịnh một cỏch cụ thể vấn đề mà đề bài đặt ra: khụng chỉ nhõn vật trong truyện mà ngườiđọc ( người nghe) cũng đó " nhận được một cỏi gỡ đú" Trờn cơ sở đú, thớ sinh triển khaivấn đề nghị luận bằng hệ thống luận điểm, luận cứ và cỏc phộp lập luận Vấn đề nghịluận ấy cú thể được triển khai bằng nhiều luận điểm và luận cứ khỏc nhau miễn là cúsức thuyết phục Sau đõy là một số gợi ý:
+ Nhõn vật trong truyện dự khụng nhận được ở nhau giỏ trị vật chất nhưng đó nhận được tỡnh cảm của mỗi người dành cho nhau( nhõn vật " tụi" đó dành cho nhõn vật người ăn xin sự quan tõm, thỏi độ tụn trọng, cử chỉ, lời núi chõn thành; cũn nhõn vật người ăn xin đó cảm kớch trước tấm lũng của nhõn vật " tụi" và cũng đỏp lại tỡnh cảm của " tụi" bằng một thỏi độ tụn trọng và tỡnh cảm chõn thành, sõu sắc)
+ Người đọc ( người nghe) nhận được một bài học cú ý nghĩa sõu sắc từ nội dung cõu chuyện Đú là cỏch ứng xử giữa con người với con người được gợi lờn từ cỏch ứng
xử của cỏc nhõn vật trong truyện Cụ thể:
- Biết quan tõm đến người khỏc và biết cỏch thể hiện sự quan tõm đú ( bằng lời núi,
+ Phương chõm hành động của bản thõn
Đề 11 Suy nghĩ của em về nội dung mẩu chuyện sau:
“ Một ngời ấn Độ thờng dùng hai cái bình lớn để gánh nớc từ suối về nhà Một trong hai cái bình này bị nứt và khi về đến nhà, nớc trong bình đã bị vơi đi một nửa Cái bình nứt luôn buồn bã, khổ sở vì khiếm khuyết của mình Một ngày nọ, cái bình nứt nói với ngời chủ của mình:
- Tôi thấy thật xấu hổ khi mình không làm tròn công việc Vì tôi mà ông phải làm việc cực nhọc hơn
Ngời gánh nớc nói bằng giọng cảm thông:
- Trên đờng về, ngơi có để ý những luống hoa xinh đẹp dọc đờng không? Ngơi có thấy hoa chỉ mọc ở phía đờng của ngơi mà không phải là phía bên kia không? Ta đã biết
Trang 9khiếm khuyết của ngơi Vì vậy ta đã gieo những hạt hoa bên đó, và mỗi ngày ngơi đã tới nớc cho chúng Hai năm qua, ta đã hái những bông hoa này để tặng mọi ngời và làm
đẹp cho căn nhà chúng ta…”
(Phỏng theo Hạt giống tâm hồn)
+ Mẩu chuyện nhỏ viết về những tấm gơng cao đẹp:
Cái bình nứt- hình ảnh ẩn dụ về con ngời khiếm khuyết, kém may mắn nhng vẫnmong muốn làm tốt công việc nh một ngời bình thờng Ngời gánh nớc có tấm lòng baodung, nhân ái, biết trân trọng, cảm thông
+ Mẩu chuyện giản dị toát lên ý nghĩa cao đẹp:
- Mỗi ngời cần phải biết nỗ lực vơn lên trong cuộc sống Bởi lẽ cuộc sống là hànhtrình nỗ lực không mệt mỏi của con ngời vợt lên thử thách và những giới hạn của bảnthân để sống và để đợc cống hiến Không nỗ lực, con ngời sẽ gục ngã trớc khó khăn Sự
cố gắng để vợt lên những giới hạn của bản thân là rất đáng trân trọng và con ngời có thể
bị khiếm khuyết nhng không bất lực, tự ti, đầu hàng, vẫn mong muốn trở nên hữu íchhơn cho cuộc sống
- Cần biết an ủi, cảm thông, trân trọng và yêu thơng, chia sẻ với mọi ngời, nhất lànhững ngời khiếm khuyết, kém may mắn Đó là nguồn động viên tinh thần vô giá tiếpthêm sức mạnh cho con ngời vợt qua khó khăn Dửng dng trớc khó khăn của ngời khác
là biểu hiện của lối sống vô cảm, ích kỷ
- Cần phải làm gì đó cụ thể, thiết thực để phát huy sức mạnh của mọi ngời, làm chocuộc sống của mọi ngời tốt đẹp và có ý nghĩa hơn Con ngời dù khiếm khuyết nhng nếu
đợc quan tâm, đợc tạo điều kiện sẽ trở nên hữu ích hơn cho cuộc sống, nếu đợc cốnghiến hết mình vẫn có thể tạo nên những điều kỳ diệu
+ Mẩu chuyện cho ta bài học sâu sắc về cách sống, về thái độ ứng xử với mọi ngời; làlời nhắn nhủ mỗi ngời rằng cần phải biết quan tâm, chia sẻ, yêu thơng và hãy bằngnhững việc làm cụ thể, có ý nghĩa giúp cho cuộc sống của tất cả mọi ngời tốt đẹp hơn.Hãy c xử bình đẳng và tạo cơ hội cho những ngời khiếm khuyết, kém may mắn
Xác định lối sống tích cực, phê phán lối sống mặc cảm, tự ti hoặc tự bằng lòng vớimình cũng nh sự ích kỷ, thói vô cảm và thái độ miệt thị đối với những ngời khiếmkhuyết, kém may mắn
Đề 12
Cõu chuyện: Cậu bộ và cõy si già
Bờ ao đầu làng cú một cõy si già Thõn cõy to, cành lỏ xum xuờ, ngả xuống mặt nước Một cậu bộ đi ngang qua Sẵn con dao nhọn trong tay, cậu hớ hoỏy khắc tờn mỡnh lờn thõn cõy Cõy đau điếng, nhưng cố lấy giọng vui vẻ, hỏi cậu:
- Chào cậu bộ Tờn cậu là gỡ nhỉ?
- Chỏu tờn là Ngoan.
- Cậu cú cỏi tờn mới đẹp làm sao!
Mặt cậu bộ rạng lờn Cậu núi:
- Cảm ơn cõy.
- Này, vỡ sao cậu khụng khắc tờn lờn người cậu? Như thế cú phải tiện hơn khụng? – Cõy hỏi.
Cậu bộ rựng mỡnh, lắc đầu:
- Đau lắm, chỏu chịu thụi!
- Vậy, vỡ sao cậu lại bắt tụi phải nhận cỏi điều cậu khụng muốn?
(Theo Trần Hồng Thắng)Khi nội dung cõu chuyện được khộp lại cũng chớnh là lỳc một bài học làm người
cú ý nghĩa sõu sắc được mở ra Em hóy viết một bài văn nghị luận về bài học đú
- Trờn cơ sở nắm diễn biến và mối liờn hệ của cỏc sự việc, cần xỏc định được bài họctoỏt lờn từ cõu chuyện đặc biệt là ở lời thoại cuối cựng của nhõn vật cõy si: “Vậy, vỡ sao
Trang 10cậu lại bắt tôi phải nhận cái điều cậu không muốn?” Bài học đó là: những gì mà bản
thân mình không muốn thì đừng bắt người khác phải nhận.
- Xác định được nội dung bài học được rút ra từ câu chuyện chính là vấn đề nghị luận
mà người làm bài phải triển khai thông qua hệ thống luận điểm, luận cứ và các phép lậpluận:
+ Trong cuộc sống, có nhiều điều mà bản thân mình không muốn nhận ( sự đau đớn,khổ đau, mất mát, bất hạnh ) Và dù vẫn có lúc không tránh được nhưng bản thân mỗingười không ai mong những điều đó đến với mình
+ Không nên đem lại cho người khác những điều mà mình không muốn (nỗi đau đớn, khổ đau, sự mất mát hay bất hạnh…) dù vô tình hay cố ý
+ Không được ích kỷ hay thờ ơ, dửng dưng, vô tình trước hậu quả của những lời nói hay hành động mà chính bản thân mình đã gây nên đối với người khác và phải biết đặt mình trong hoàn cảnh của người khác để thấu hiểu, sẻ chia và thông cảm…
+ Mỗi con người không chỉ biết đem lại niềm vui, niềm hạnh phúc cho bản thân mà còn cần biết đem lại cho người khác niềm vui, niềm hạnh phúc…
+ Bài học rút ra cho bản thân trong quan hệ với người khác
Đề 13
Viết một bài văn ngắn ( khoảng 600- 700 chữ) trình bày suy nghĩ của em về “nơi dựa” của mỗi người trong cuộc sống, từ ý nghĩa của văn bản sau:
Người đàn bà nào dắt đứa nhỏ đi trên đường kia?
Khuôn mặt trẻ đẹp chìm vào những miền xa nào…
Đứa bé đang lẫm chẫm muốn chạy lên, hai chân nó cứ ném về phía trước, bàn tay hoa hoa một điệu múa kì lạ.
Và cái miệng nhỏ líu lo không thành lời, hát một bài hát chưa từng có.
Ai biết đâu, đứa bé bước còn chưa vững lại chính là nơi dựa cho người đàn
bà kia sống.
Người chiến sĩ nào đỡ bà cụ trên đường kia?
Đôi mắt anh có cái ánh riêng của dôi mắt đã nhiều lần nhìn vào cái chết.
Bà cụ lưng còng tựa trên cánh tay anh, bước từng bước run rẩy.
Trên khuôn mặt già nua, không biết bao nhiêu nếp nhăn đan vào nhau, mỗi nếp nhăn chứa đựng bao nôi cực nhọc gẳng gỏi một đoèi.
Ai biết đâu, bà cụ bước không còn vững lại chính là nơi dựa cho người
chiến sĩ kia đi qua những thử thách.
( Nguyễn Đình Thi, Tia nắng, NXB văn học, Hà Nội, 1983)
- Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận: Nơi dựa của mỗi người trong cuộc sống.
- Ý nghĩa của văn bản: Ở biểu hiện bên ngoài, người phụ nữ là nơi dựa cho cậu bé, người chiến sĩ là nơi dự cho bà cụ Tuy nhiên, ở khía cạnh tinh thần, cậu bé cũng là nơi dựa cho người phụ nữ, bà cụ cũng là nơi dựa cho người chiến sĩ
- Nơi dựa là nơi để mỗi người nương tựa, là nơi tiếp cho họ sức mạnh, niềm tin, động lực sống, nơi mang lại cảm giác ấm áp, bình yên
Trang 11Có những nơi dựa khác nhau: những người thân yêu; những kỉ niệm, những giá trị thiêng liêng; những không gian, vật chất cụ thể, ưu điểm, mặt mạnh của bản thân….
- Nơi dựa giúp con người cảm thấy bình yên thanh thản, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, có động lực phấn đấu vươn lên…
Ai cũng cần có nơi dựa và mỗi người đều có thể là nơi dựa cho người khác
- Phê phán những người chỉ biết dựa dẫm, lệ thuộc vào người khác hoặc những người chọn những nơi dựa không tốt
- Cần trân trọng những nơi dựa tốt đẹp mà mình có được, đồng thời cũng là nơi dựa ý nghĩa cho người khác
- Nói dối là gì? Nói dối là nói không đúng sự thật, không trung thực
- Vì sao nói dối lại có hại cho bản thân? Nói dối có thể đưa mọi người vào những
rắc rối nghiêm trọng Làm mất lòng tin của mọi người, mất danh dự của bản thân Trởthành người bất hạnh vì bị xa lánh…
- Vì sao có thể khẳng định có lúc nói dối mang lại niềm tin? Trong cuộc sống, cũng
có khi ta phải nói dối Bởi, nếu ta nói sự thật sẽ khiến người nghe thất vọng, bi quan.Chính những lời nói dối ấy đã tiếp thêm cho họ niềm vui, lòng tin vào cuộc sống
=> Những câu nói hoàn toàn đúng nhưng không mâu thuẫn mà hỗ trợ, bổ sung ýnghĩa cho nhau mang lại cách nhìn nhận đúng đắn, toàn diện về việc nói dối
2 Chứng minh nhận định
- Học sinh đưa ví dụ từ thực tế đời sống để làm sáng tỏ vấn đề
2 Suy nghĩ của bản thân
- Nói dối là thói xấu Trong cuộc sống cũng có khi ta phải nói dối nhưng không nênlạm dụng Ta chỉ nên nói dối khi nó mang lại lợi ích không chỉ cho bản thân mà còn chomọi người
- Nói dối xấu hay tốt hoàn toàn do mục đích của người sử dụng Cần phải suy nghĩcân nhắc trước khi nói hay hành động Bất kỳ việc gì nếu hành động không suy nghĩcũng đều mang lại hậu quả
Đề 15:
Đọc mẩu chuyện sau :
“Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua trường học cũ của mình, liền ghé vào thăm Ông gặp lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn thưa:
- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là
Người thầy giáo già hoảng hốt:
- Thưa ngài, ngài là
- Thưa thầy, với thầy con vẫn là đứa học trò cũ Con có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào ”
Trang 12(Trích SGK Ngữ văn 9 – tập 1, trang 40)
Bằng một bài văn ngắn, hãy nêu suy nghĩ của em về những điều tác giả muốn gửigắm qua câu chuyện trên
- Câu chuyện ngắn gọn, hấp dẫn… nhưng chứa đựng ý nghĩa triết lí lớn lao: lòng biết ơn
và cách đối nhân xử thế thấu tình, đạt lí giữa con người với con người
- Người học trò tuy đã trở thành một nhân vật nổi tiếng, có quyền cao chức trọng (một
vị danh tướng) nhưng vẫn luôn nhớ tới những người thầy đã dạy dỗ, giáo dục mình nênngười Việc người học trò trở về thăm trường, gặp thầy giáo cũ và có những cách ứng
xử rất khiêm tốn và đúng mực, thể hiện thái độ kính trọng và lòng biết ơn của người họctrò đối với thầy giáo mình Ngay cả khi người thầy giáo già gọi vị tướng là ngài thì ôngvẫn không hề thay đổi cách xưng hô (con – thầy) - Ngược lại, người thầy giáo cũ lại rấttôn trọng cương vị hiện tại của người học trò cũ nên gọi vị tướng là ngài Đây là cáchxưng hô lịch sự, cách đối nhân xử thấu tình đạt lí
* Bình luận, rút ra bài học:
- Trong cuộc sống cần phải thể hiện rõ lòng biết ơn với những người đã giáo dục, dạy
dỗ hay giúp đỡ mình Lòng biết ơn thể hiện ở những hành động, lời nói, cử chỉ, thái độ
- Cách cư xử, xưng hô giữa con người với con người cũng thể hiện nét đẹp của văn hóagiao tiếp
- Biết ơn những người đã dạy dỗ mình là đạo lý tốt đẹp trong xã hội Hãy sống đẹp, cócách cư xử đúng mực đó là một trong những con đường để hoàn thiện nhân cách conngười
- Hãy có những việc làm, hành động cụ thể để thể hiện lòng biết ơn
(HS có thể lấy dẫn chứng trong cuộc sống và qua các tác phẩm văn học để làm rõ các ýtrên)
* Liên hệ mở rộng:
- Đề cao bài học đạo lí biết ơn thầy cô, tinh thần “tôn sư trọng đạo” và truyền thống
“uống nước nhớ nguồn”
- Xã hội văn minh luôn đề cao lối sống đẹp, hành vi ứng xử có văn hóa
- Tuy nhiên, trong xã hội ta hiện nay vẫn có những con người có hành vi và thái độ ứng
xử phi đạo lí, vô ơn với thầy cô; trong quan hệ giao tiếp có những lời lẽ phát ngôn,xưng hô thiếu chuẩn mực…
Từ câu chuyện, chúng ta rút ra được bài học nhân sinh sâu sắc: lòng biết ơn, cách đối nhân xử thế thấu tình đạt lí là nét đẹp trong tâm hồn, nhân cách của con người
Đề 16
Nói về lòng ghen tỵ có người cho rằng: “giữa lòng ghen tỵ và sự thi đua có một
khoảng xa cách như giữa xấu xa và đức hạnh ” còn Et-môn- đô- đơ khuyên : “Đừng để con rắn ghen tỵ luồn vào trong tim Đó là con rắn độc làm gặm mòn khối óc và đồi bại con tim”.Hãy phát biểu những suy nghĩ của em về vấn đề nêu trên bằng một bài văn
ngắn không quá một trang giấy thi
Mở bài : (0,25đ)
-Dẫn dắt giới thiệu 2 ý kiến trên khái quát được ý nghĩa của cả 2 câu nói không nên đểcho lòng ghen tỵ tồn tại dù chỉ là trong suy nghĩ mỗi người (0,25đ)
Thân bài :(2,5đ)
Trang 13-Nêu khái niệm về ghen tỵ và những biểu hiện của lòng ghen tỵ (0,75đ)
-Phân biệt giữa ghen tỵ và thi đua: giữa ghen tỵ và thi đua có một khoảng xa cách nhưgiữa xấu xa và đức hạnh ( 1đ)
-Tác hại của lòng ghen tỵ :đừng để cho con rắn ghen tỵ luồn vào trong tim (0,5đ)
ra từ câu nói trên.
* Yêu cầu: Nghị luân xã hội
- Điều gợi ra từ câu phương ngôn: Hãy giành những gì tốt đẹp nhất cho những người xung quanh
- Lấy dẫn chứng trong văn học và trong đời sống
- Khẳng định sự đúng đắn của câu nói
+ Thông thường chúng ta vẫn cho rằng muốn được hạnh phúc thì trước hết phải tạo cho bản thân niềm vui trong đời sống vật chất lẫn tinh thần Nhưng ngược lại khi làm cho người khác được vui thì mình cũng thấy hạnh phúc Sự thật là khi ta mang lại niềm vui cho người khác thì niềm vui ta cảm nhận đã tự nhân đôi
+ Dẫn chứng: Không nhất thiết phải tặng người khác những món quà đắt tiền hay phải
bỏ ra quá nhiều thời gian hoặc công sức để đem lại cho người khác niềm vui Có rất nhiều cách khiến người khác vui: Một lời chào buổi sáng, một nụ cười thân thiện, một
cử chỉ giúp đỡ người nghèo, nhường ghế xe buýt cho người già hay một việc làm tình nguyện tại trại trẻ khuyết tật
- Sự sẻ chia niềm vui và hạnh phúc với người khác chính là biểu hiện của một cách ứng
xử văn hoá tốt đẹp của một tinh thần vì cộng đồng
- Liên hệ trong cuộc sống hôm nay, liên hệ bản thân
Đề 20
NGƯỜI ĂN XIN
Một người ăn xin đã già Đôi mắt đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa, đôi môi táinhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi
Trang 14Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng
có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấybàn tay run rẩy của ông:
- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả
- Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi
- Khi ấy, tôi chợt hiểu ra: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được cái gì đó của ông
(Tuốc-ghê-nhép, dẫn theo Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2005, trang 22)
Hãy viết một đoạn văn nêu những suy ngẫm của em về những điều được gợi ra trongcâu chuyện trên
- Phân tích hành động, cử chỉ, thái độ, của 2 nhân vật trong truyện: Anh thanh
niên và ông già ăn xin
Từ việc phân tích trên, học sinh nêu suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống toát ra từ
truyện
- Truyện nói về thái độ sống, cách ứng xử của con người với con người
+ Sự đồng cảm, tình yêu thương chân thành và cách ứng xử lịch sự là món quà
quý giá mà ta tặng cho người khác
+ Và khi trao món quà tinh thần ấy cho người khác thì ta cũng nhận được món
quà quí giá như vậy
-> Lời khuyên về cách sống, thái độ sống đối với mọi người
- Câu chuyện gợi cho em suy nghĩ gì về cuộc sống hiện tại?
Đề 21
Viết bài văn ngắn khoản một trang giấy thi trình bày suy nghĩ về câu nói sau:
Con người sinh ra không phải để tan biến như một hạt cát vô danh Họ sinh ra
để in dấu lại trên mặt đất, in dấu trong tim người khác.
- Giải thích ý nghĩa câu nói: Bằng cách nói hình ảnh so sánh, ẩn dụ, câu nói khẳng địnhcon người sinh ra không chỉ để sống một cuộc đời tầm thường, vô vị Đã sinh ra trongcuộc đời, con người phải khẳng định vai trò tích cực của mình với xã hội, những ngườixung quanh, phải sống có ích, tốt đẹp
- Vận dụng lí lẽ để khẳng định vấn đề:
+ Con người sinh ra nếu không có lí tưởng sống, cuộc sống sẽ trở nên nhàm chán,
vô vị, sống buông xuôi, thậm chí buông thả, bất cần đời
+ Sống phải có công danh, sự nghiệp, giúp ích cho đời Vì khi sinh ra trong trờiđất là ta đã mang món nợ với cuộc đời Mỗi người cần trả sòng phẳng món nợ sâu nặngđó
+ Khi có quan niệm sống có ích, sống tốt đẹp ta sẽ thấy cuộc đời đẹp, đáng sống.+ Có cống hiến cho đời bằng những việc làm cụ thể, con người mới có thể in dấucủa mình trong xã hội Và biết sống cho người khác, vì người khác là yêu tố quan trọng
có ý nghĩa quyết định để con người in dấu trong tim người khác
- Nêu dẫn chứng minh họa:
+ Cha mẹ in dấu trong tim con cái bằng sự chăm sóc, nuôi dưỡng, tình yêuthương, dạy dỗ chu đáo
Trang 15+ Có những anh hùng dân tộc in dấu trên mặt đất và trong tim chúng ta bằngnhững hành động chiến đấu phi thường và sự hy sinh anh dũng
+ Các bậc vĩ nhân in dấu trên mặt đất và trong tim chúng ta bằng sự nghiệp lừnglẫy, sự đóng góp lớn lao cho cuộc đời bằng tấm gương đạo đức sáng ngời: Bác Hồ, Lê-nin,………
+ Những kẻ sống chủ nghĩa cá nhân, những tên bạo chúa, những tên sống vớitham vọng điện cuồng Những người sống mà như chết hay sống lay lắt trong cuộc đời,
ăn bám gia đình và xã hội không bao giờ in dấu lại trên mặt đất, in dấu trong timngười khác
- Nhận thức hành động đúng can có:
Mỗi người sinh ra cần có quan niệm sống tốt đẹp, tích cực, để lại danh thơm,tiếng tốt; biết sống vì người khác, biết đóng góp công sức cho cuộc đời chung (Như họctập, lao động tốt, giúp đỡ người khác, lên tiếng với hành động xấu chắc chắn sẽ được
in dấu lại trên mặt đất, in dấu trong tim người khác
Đề 18
Bài học giáo dục mà em nhận được từ câu chuyện dưới đây:
Ngọn gió và cây sồi
Một ngọn gió dữ dội băng qua khu rừng già Nó ngạo nghễ thổi tung tất cả các sinh vật trong rừng, cuốn phăng những đám lá, quật gẫy các cành cây Nó muốn mọi cây cối đều phải ngã rạp trước sức mạnh của mình Riêng một cây sồi già vẫn đứng hiên ngang, không bị khuất phục trước ngọn gió hung hăng Như bị thách thức ngọn gió lồng lộn, điên cuồng lật tung khu rừng một lần nữa Cây sồi vẫn bám chặt đất, im lặng chịu đựng cơn giận dữ của ngọn gió và không hề gục ngã Ngọn gió mỏi mệt đành đầu hàng và hỏi:
- Cây sồi kia! Làm sao ngươi có thể đứng vững như thế?
Cây sồi từ tốn trả lời:
- Tôi biết sức mạnh của ông có thể bẻ gẫy hết các nhánh cây của tôi, cuốn sạch đám lá của tôi và làm thân tôi lay động Nhưng ông sẽ không bao giờ quật ngã được tôi Bởi tôi có những nhánh rễ vươn dài, bám sâu vào lòng đất Đó chính là sức mạnh sâu thẳm nhất của tôi Nhưng tôi cũng phải cảm ơn ông ngọn gió ạ! Chính cơn điên cuồng của ông đã giúp tôi chứng tỏ được khả năng chịu đựng và sức mạnh của mình (Theo: Hạt giống tâm hồn- Đừng bao giờ từ bỏ ước mơ, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí
Minh, 2011)
* Hiểu nội dung, ý nghĩa câu chuyện.
- Ngọn gió: Hình ảnh tượng trưng cho những khó khăn, thử thách, những nghịchcảnh trong cuộc sống
- Cây sồi: Hình ảnh tượng trưng cho lòng dũng cảm, dám đối đầu, không gục ngãtrước hoàn cảnh
-Ý nghĩa câu chuyện: Trong cuộc sống con người cần có lòng dũng cảm, tự tin,nghị lực và bản lĩnh vững vàng trước những khó khăn, trở ngại của cuộc sống
* Bài học giáo dục từ câu chuyện.
- Cuộc sống luôn ẩn chứa muôn vàn trở ngại, khó khăn và thách thức nếu con
người không có lòng dũng cảm, sự tự tin để đối mặt sẽ dễ đi đến thất bại (Một ngọn
Trang 16gió dữ dội băng qua khu rừng già Nó ngạo nghễ thổi tung tất cả các sinh vật trong rừng, cuốn phăng những đám lá, quật gẫy các cành cây)
- Muốn thành công trong cuộc sống, con người phải có niềm tin vào bản thân,
phải tôi luyện cho mình ý chí và khát vọng vươn lên để chiến thắng nghịch cảnh (Tôi
có những nhánh rễ vươn dài, bám sâu vào lòng đất Đó chính là sức mạnh sâu thẳm nhất của tôi)
Lưu ý: Trong quá trình lập luận học sinh nên có dẫn chứng về những tấm gương dũng cảm, không gục ngã trước hoàn cảnh để cách lập luận thuyết phục hơn.
* Bàn luận về bài học giáo dục của câu chuyện:
+ Không nên tuyệt vọng, bi quan, chán nản trước hoàn cảnh mà phải luôn tựtin, bình tĩnh để tìm ra các giải pháp cần thiết nhằm vượt qua các khó khăn, thử tháchcủa cuộc sống
+ Biết tự rèn luyện, tu dưỡng bản thân để luôn có một bản lĩnh kiên cườngtrước hoàn cảnh và cũng phải biết lên án, phê phán những người có hành động và thái
độ buông xuôi, thiếu nghị lực
Đề 19
Trong buổi giao lưu, trò chuyện với các thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc của các trườngđại học, học viện tại Hà Nội, Giáo sư Ngô Bảo Châu đã chia sẻ:
“Tôi luôn tin rằng, trong mỗi thất bại luôn có mầm mống của sự thành công”.
Trình bày suy nghĩ của em về quan niệm trên
1 Giải thích
+ Thất bại nghĩa là không đạt được kết quả, mục đích như dự định.
+ Thành công là đạt được kết quả, mục đích như dự định.
+ Mầm mống được hiểu là những dấu hiệu, là bài học kinh nghiệm bổ ích mà ta nhận
ra được từ sự thất bại đó, làm cơ sở giúp ta giành được thành công
Đây là quan niệm sống tích cực, thể hiện niềm lạc quan, sự dũng cảm đối mặt với khókhăn thách thức cửa cuộc sống
2 Bàn luận
- Chứng minh tính đúng đắn: Trong cuộc sống, mỗi người đều có những thành côngnhưng cũng có khi thất bại Sự thất bại do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhiều mức độkhác nhau song đều làm cho chúng ta không đạt được kết quả tốt đẹp (học sinh lấy dẫnchứng trong các lĩnh vực của cuộc sống để chứng minh, bình luận)
- Nếu gục ngã, buông xuôi trước một thất bại thì con người sẽ trở thành hèn yếu, thiếu
ý chí, thiếu nghị lực và khó có thể đi tới thành công
- Nhưng nếu thất bại mà không tìm hiểu rõ nguyên nhân, không đúc rút được kinhnghiệm và không có giải pháp khắc phục thì ta lại tiếp tục gặp phải những thất bại nặng
nề khác.(dẫn chứng)
3 Giải pháp
- Con người cần cố gắng rèn luyện, sáng tạo, chuẩn bị chu đáo trước khi thực hiện bất
cứ một công việc nào để có được những thành công cho mình và cho xã hội
- Biết chấp nhận thất bại và đúc rút kinh nghiệm
- Phê phán những người thiếu niềm tin, thiếu động lực vươn lên sau mỗi lần thất bại
Đề 20
Một con tim khôn ngoan và biết cảm thông không đáp trả nỗi đau bằng nỗi đau.
Trang 17Hãy viết một bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên.
a Giải thích ý kiến (1,0 điểm)
- Về nội dung trực tiếp: Một trái tim khôn ngoan và biết cảm thông là hình ảnh ẩn dụ
cho con người sống sáng suốt, nhận thức sâu sắc về cuộc đời, biết sẻ chia, đồng cảm.Những con người đó sẽ không bao giờ gây ra nỗi đau cho người khác để xoa dịu nỗi đaucủa mình, hoặc trả đũa kẻ gây ra nỗi đau cho mình bằng những đau thương
- Thực chất, ý kiến đề cập đến một quan niệm sống, một lối sống cao đẹp: sống bao
dung, vị tha, biết đồng cảm và sẻ chia
b Bàn luận về quan niệm sống đặt ra trong ý kiến (4,0 điểm)
- Biểu hiện của lẽ sống bao dung, vị tha và biết cảm thông:
+ Nhận thức rõ về bản thân, về người khác, về mọi sự việc diễn ra trong đời sống, vềbản chất của xã hội để có cách ứng xử hợp lý, nhân văn
+ Luôn rộng lòng tha thứ cho lỗi lầm, gạt đi những đau thương, thù hận, tỵ hiềm; vượtlên suy nghĩ ích kỷ, nhỏ nhen của cá nhân…
+ Biết lắng nghe, chia sẻ, đồng cảm với những nỗi đau, những mất mát của người khác;biết sống cho đi những yêu thương, thậm chí quên đi nỗi đau của mình vì người khác
- Ý nghĩa của lẽ sống vị tha và biết cảm thông:
+ Tạo ra mối quan hệ tốt đẹp, cái nhìn nhân ái giữa con người với con người; xoa dịuđau thương, mất mát; đánh tan những hận thù, tạo nên cuộc sống hòa bình, thân thiện,tươi đẹp
+ Bản thân người sống bao dung, biết đồng cảm sẽ luôn cảm thấy hạnh phúc, sẽ nhậnđược tình yêu thương; đời sống tâm hồn phong phú, luôn mở rộng lòng mình để đónnhận vẻ đẹp của cuộc đời và tình người
+ Sống vị tha, cảm thông là biểu hiện của phẩm chất cao quý trong con người, của đạo
lý tốt đẹp trong cộng đồng Nó góp phần hình thành lẽ sống nhân văn, tạo ra những giátrị tinh thần đích thực, có ý nghĩa sâu bền
- Phê phán những con người sống ích kỷ, hẹp hòi, sống bằng hận thù có những suy nghĩnhỏ nhen, tiêu cực; lên án những hành động gây hấn, những tội ác gây đau thương chongười khác, những con người sống vô cảm trước nỗi đau của đồng loại
c Bài học trong nhận thức và hành động (1,0 điểm)
- Nhận thức rõ một trái tim khôn ngoan và biết cảm thông không đáp trả nỗi đau bằng nỗi đau, thấy được giá trị của khoan dung, nhân ái, của sự đồng cảm, sẻ chia, yêu
thương trong cuộc sống
- Luôn trau dồi tri thức và vốn hiểu biết, rèn luyện phẩm chất đạo đức, hình thành cho mình lẽ sống tình thương, biết cảm thông, chia sẻ, biết bao dung, vị tha, biết sống cho đinhững giá trị của mình; giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai của mình Bản thân cần có suy nghĩtích cực, lạc quan, không sống nhỏ nhen, hẹp hòi, ích kỷ, nhìn cuộc sống và con người bằng một cái nhìn đa chiều
Đề 21
Câu chuyện về Chim Én và Dế Mèn
Mùa xuân đất trời rất đẹp Dế Mèn thơ thẩn ở cửa hang, hai con Chim Én thấy tộinghiệp bèn rủ Dế Mèn dạo chơi trên trời Mèn hốt hoảng Nhưng sáng kiến của Chim
Én đưa ra rất giản dị : Hai chú Chim Én ngậm hai đầu của một cọng cỏ khô Mèn ngậmvào giữa Thế là cả ba cùng bay lên Mây nồng nàn trời đất gợi cảm, cỏ hoa vui tươi, DếMèn say sưa Sau một hồi miên man, Mèn ta chợt nghĩ bụng ơ hay việc gì ta phải gánhhai con Én này trên vai cho mệt nhỉ.Sao ta không quẳng gánh nợ này đi để dạo chơi một
Trang 18mình có sướng hơn không? Nghĩ là làm, Mèn há mồm ra Nó rơi vèo xuống đất như mộtchiếc lá lìa cành.
( Theo Đoàn Công Huy trong mục “ Trò chuyện đầu tuần” của báo Hoa học trò)
Bài học về cuộc sống mà em nhận được từ câu chuyện trên ?
1 Xác định được ý nghĩa của câu chuyện:
- Chim én đã tốt bụng tặng Dế Mèn món quà thật tuyệt vời là một chuyến thưởngngoạn khung cảnh mùa xuân tươi đẹp, ấm áp Tiếc thay Dế Mèn không biết trân trọngmón quà ấy Từ người chịu ơn, Dế Mèn đã ảo tưởng mình là người ban ơn Từ việcmình là gánh nặng của người khác, Dế Mèn đã tưởng người khác chính là gánh nặngcủa mình Lòng ích kỉ, tính toán và sự ngộ nhận, ảo tưởng đã khiến Dế Mèn phải trảgiá đắt: “ nó rơi vèo xuống đất như một chiếc lá lìa cành”
- Câu chuyện có hình thức như một chuyện ngụ ngôn phản ánh một thực tế của conngười hiện nay: đời sống hiện đại giúp con người có thể làm được nhiều việc hơnnhưng cũng khiến họ ảo tưởng về mình nhiều hơn và suy nghĩ, lối sống cũng thựcdụng hơn Câu chuyện cảnh tỉnh mọi người nói chung đặc biệt là thế hệ trẻ nói riêngđừng quá ảo tưởng về bản thân mình và không nên sống quá ích kỉ, toan tính Xác địnhchính mình là ai và giúp đỡ người khác một cách không vụ lợi, bạn sẽ nhận đượcnhiều hơn những thứ bạn đã cho đi
- Đó có thể là câu chuyện về niềm tin: Lòng tốt là đáng quý nhưng niềm tin còn đángquý hơn, chúng ta cần tin tưởng nhau để cuộc sống thoải mái và nhẹ nhàng hơn
- Đó có thể là bài học về cách nhìn, cách cảm nhận: Với cách nhìn thiện cẩn, hời hợt
ta sẽ không phát hiện đúng bản chất của cuộc sống, dẫn đến những quyết định sai lầm
- Đó có thể là bài học về cho và nhận : Cho và nhận đều luôn chuyển hoá : tưởng rằngcho đi nhưng lại được nhận lại và ngược lại
- Đó có thể là bài học về sự hợp tác và chia sẻ: Nếu biết hợp tác chia sẻ thì mọi ngườiđều có lợi
-Thiếu khả năng kiểm soát về hành vi ứng xử của bản thân.
-Sai lệch về quan điểm sống.
-….
Tác hại: