Cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo tại các phân hiệu nhìn chung vẫn còn thiếu thốn, ít các thiết bị đào tạo được chuẩn hóa đối với một số chuyên ngành đào tạo (nhất là thư viện và phòn[r]
Trang 1Quản lý trường đại học đa phân hiệu ở Việt Nam trong bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay
Nguyễn Thiên Tuế
Trường Đại học Giáo dục Luận án TS Quản lý giáo dục; Mã số: 62 14 05 01 Người hướng dẫn: GS.TSKH Thái Duy Tuyên, PGS.TS Nguyễn Phúc Châu
Năm bảo vệ: 2014
Abstract - Trên cơ sở lý luận về lý thuyết tổ chức và quản lý, chỉ ra thực trạng về cơ cấu
tổ chức và cơ chế quản lý, về các điều kiện đảm bảo hoạt động, đặc biệt là hoạt động đào tạo của các trường đại học đa phân hiệu
- Đề xuất được các giải pháp hoàn thiện cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý, các điều kiện đảm bảo hoạt động của trường đại học đa phân hiệu, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tại phân hiệu đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực
Sự hình thành và phát triển các trường đại học đa phân hiệu trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng xuất phát từ yêu cầu khách quan về đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp phát triển KT-XH trong bối cảnh hiện nay, góp phần tạo nên sự bình đẳng và công bằng đối với cơ hội thụ hưởng giáo dục đại học
Các yếu tố chủ yếu cấu thành trường đại học đa phân hiệu gồm: mục tiêu hoạt động, cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, đội ngũ nhân lực, cơ sở vật chất, môi trường hoạt động, hệ thống thông tin quản lý và phương thức kiểm soát chất lượng Các yếu tố này có các đặc điểm khác với các trường đại học không có phân hiệu
Nghiên cứu về quản lý của các trường đại học đa phân hiệu (theo giới hạn nghiên cứu của
đề tài luận án) là nghiên cứu về các hoạt động thiết lập cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý, quản lý hoạt động đào tạo và quản lý các hoạt động mang tính phương tiện và điều kiện hoạt động Nói cách khác, các lĩnh vực quản lý của trường đại học đa phân hiệu bao gồm thiết lập cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý, quản lý hoạt động đào tạo và quản lý các hoạt động mang tính phương tiện và điều kiện cho hoạt động đào tạo
Trang 2Thiết lập cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý đảm bảo chất lượng các hoạt động của trường đại học đa phân hiệu phải dựa trên lý thuyết quản lý một tổ chức; đó là lựa chọn trong các
loại (dạng) cơ cấu tổ chức, phải đảm bảo các mối quan hệ và các nguyên tắc quản lý chủ yếu
Các yếu tố tác động đến quản lý của trường đại học đa phân hiệu gồm luật pháp, chính sách phát triển giáo dục đại học, điều lệ nhà trường và các quy chế về giáo dục đại học; cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý, phẩm chất và năng lực đội ngũ nhân lực của trường; cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo; môi trường hoạt động của trường; công nghệ thông tin và truyền thông
Quản lý của các trường đại học đa phân hiệu như thế nào để nâng cao chất lượng đào tạo tại các phân hiệu, góp phần đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp phát triển KT-XH, đảm bảo bình đẳng và công bằng về cơ hội thụ hưởng giáo dục đại học Để giải quyết được vấn đề đã đặt ra, trên cơ sở định hướng của cơ sở lý luận nêu trên, phải nhận biết được thực trạng cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý và các hoạt động mang tính phương tiện và điều kiện hoạt động của các trường đại học đa phân hiệu tại Việt Nam Các kết quả nghiên cứu thực trạng quản lý của các trường đại học đa phân hiệu tại Việt Nam cho thấy:
- Các trường đại học đa phân hiệu tại Việt Nam thực sự đã đóng góp một phần không nhỏ vào đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ phục vụ cho sự nghiệp phát triển KT-XH của cộng đồng và địa phương; mở ra nhiều cơ hội học tập cho người học ở các vùng sâu, vùng xa, vùng còn khó khăn về kinh tế, tạo sự bình đẳng và công bằng trong giáo dục
- Cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý của các trường đại học đa phân hiệu theo lý thuyết quản
lý thì có nhiều đặc trưng của cơ cấu tổ chức trực tuyến - chức năng liên hợp; tuy nhiên lại có
sự đa dạng về số lượng các đơn vị; tên gọi các vị trí quản lý, tên gọi các đơn vị và phân bổ chức năng, nhiệm vụ cho mỗi đơn vị tại phân hiệu Sự đa dạng về cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý đó có ảnh hưởng đến chất lượng mọi hoạt động của phân hiệu, nhất là chất lượng đào tạo tại các phân hiệu thấp hơn so với cơ sở chính; đồng thời các hoạt động mang tính phương tiện và điều kiện cho hoạt động đào tạo tại phân hiệu cũng có nhiều khó khăn và bất cập so với cơ sở chính
Nguyên nhân chủ yếu của các hạn chế trong quản lý của các trường đại học đa phân hiệu hiện nay là: cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý của các trường đại học đa phân hiệu chưa được hoàn thiện để không mâu thuẫn với lý thuyết quản lý một tổ chức; cho nên các khó
Trang 3khăn và bất cập trong phát huy các nhân tố tạo ra và đảm bảo chất lượng đào tạo và chất lượng các hoạt động khác của nhà trường Công tác quản lý các phân hiệu của trường đại học đa phân hiệu chưa thực sự được tự chủ, tự chịu trách nhiệm ở các lĩnh vực quản lý tài chính, đào tạo, nhân sự một cách phù hợp với lý thuyết quản lý một tổ chức; cho nên dẫn đến những khó khăn và thể hiện sự bất cập trong phát huy tính năng động sáng tạo trong huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực tại chỗ, phục vụ tốt cho hoạt động đào tạo Đội ngũ cán bộ quản lý, các nhà khoa học, giảng viên và nhân viên tại các phân hiệu có tỉ lệ số lượng, cơ cấu, trình độ đào tạo thấp hơn nhiều so với cơ sở chính Mặt khác, kiến thức cơ
sở của sinh viên tại các phân hiệu thấp hơn nhiều so với cơ sở chính (do điểm chuẩn đầu vào) Từ đó dẫn đến những khó khăn và thể hiện sự bất cập đối với năng lực đào tạo của các trường đại học đa phân hiệu tại phân hiệu Cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo tại các phân hiệu nhìn chung vẫn còn thiếu thốn, ít các thiết bị đào tạo được chuẩn hóa đối với một
số chuyên ngành đào tạo (nhất là thư viện và phòng thí nghiệm) và thiếu sự phục vụ kịp thời Từ đó dẫn đến những khó khăn và thể hiện sự bất cập trong nâng cao chất lượng đào tạo và chất lượng các hoạt động phục vụ cho đào tạo tại các phân hiệu; thiếu sự cam kết của các trường đại học đa phân hiệu với cộng đồng và xã hội về phương thức đảm bảo chất lượng đào tạo và chất lượng các hoạt động khác tại phân hiệu, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực tại chỗ cho cộng đồng, góp phần vào công bằng
và bình đảng trong thụ hưởng giáo dục đại học cho các địa phương, vùng miền có trụ sở phân hiệu Các nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó vừa là mâu thuẫn vừa là các khó khăn
và vừa là những bất cập trong công tác quản lý của các trường đại học đa phân hiệu khi so sánh với lý thuyết quản lý một tổ chức và đối chiếu với thực trạng hoạt động của các trường đại học đa phân hiệu trong bối cảnh KT-XH hiện nay
Từ cơ sở lý luận và kết quả khảo sát thực trạng quản lý của một số trường đại học đa
phân hiệu tại Việt Nam, chúng tôi đã đưa ra các quan điểm chủ đạo để đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tại các phân hiệu tương xứng với cơ sở chính, góp phần đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu xã hội về đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện công bằng và bình đẳng về cơ hội thụ hưởng giáo dục đại học trong bối cảnh KT-XH của Việt Nam hiện nay là phải tìm cách thức xóa bỏ các mâu thuẫn, tháo gỡ các khó khăn và khắc phục các bất cập mang tính nguyên nhân làm giảm chất lượng các hoạt động tại phân hiệu
Trang 4Từ các quan điểm chủ đạo trên, chúng tôi đề xuất năm biện pháp quản lý của các trường đại học đa phân hiệu ở Việt Nam trong bối cảnh KT-XH hiện nay là:
1) Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý
2) Thực hiện quan điểm phân cấp, phân quyền hợp lý nhằm nâng cao tính tự chủ và trách nhiệm giải trình của các phân hiệu
3) Nâng cao năng lực đội ngũ và bổ sung kiến thức cơ sở cho người học tại các phân hiệu
4) Đa dạng hóa các nguồn lực nhằm đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo cho các phân hiệu được tương xứng với cơ sở chính
5) Thực hiện cam kết với cộng đồng và xã hội về phương thức đảm bảo chất lượng đào tạo
Các giải pháp quản lý nêu trên đã được các chuyên gia đánh giá có mức độ cần thiết và tính khả thi cao nhờ phương pháp lấy ý kiến chuyên gia với hai hình thức chủ yếu là: tổ chức hội thảo khoa học và lấy ý kiến chuyên gia bằng phiếu hỏi
Như vậy, có thể kết luận rằng trong bối cảnh KT-XH hiện nay, các giải pháp quản lý trường đại học đa phân hiệu mà chúng tôi đã đề xuất trong luận án này nếu được áp dụng
sẽ khả thi; góp phần hoàn thiện cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý, tăng cường các hoạt động đảm bảo chất lượng các hoạt động của trường đại học đa phân hiệu nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp phát triển KT-XH của cộng đồng và xã hội, góp phần thực hiện bình đẳng và công bằng về cơ hội thu hưởng giáo dục đại học (học tập của người học) tại các vùng KT-XH còn có khó khăn
Keywords Quản lý giáo dục; Giáo dục đại học; Kinh tế - xã hội
Content
- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý trường đại học đa phân hiệu
- Chương 2: Thực trạng quản lý của các trường đại học đa phân hiệu ở Việt Nam
- Chương 3: Các giải pháp quản lý của các trường đại học đa phân hiệu ở Việt Nam trong bối
cảnh KT-XH hiện nay
Trang 5References
Tiếng Việt
1 Đặng Quốc Bảo (1997), Một số khái niệm về quản lý giáo dục, Trường Cán bộ Quản lý
Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội
2 Nguyễn Văn Bình (tổng chủ biên) (1999), Khoa học tổ chức và quản lý - Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn, Trung tâm Nghiên cứu khoa học tổ chức quản lý, NXB Thống kê, Hà
Nội
3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (1995), 50 năm phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, NXB
Giáo dục, Hà Nội
4 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Quyết định số 2539/QĐ- BGD&ĐT, ngày 22/5/2006 của
Bộ trưởng bộ GD&ĐT về việc Thành lập phân hiệu Trường Đại học Nông Lâm thành phố
Hồ Chí Minh tại Gia Lai
5 Các Mác - Ăng ghen toàn tập (1993), NXB Chính trị Quốc gia
6 Nguyễn Phúc Châu (2010), Quản lý nhà trường, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội
7 Nguyễn Phúc Châu (2011), Các phương pháp khoa học ứng dụng trong quản lý giáo dục,
Giáo trình đào tạo cử nhân quản lý giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục
8 Chính phủ (2000), Quyết định số 118/2000/QĐ-TTg, ngày 10/10/2000 của Thủ tướng
Chính phủ về việc thay đổi tổ chức của Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh
9 Chính phủ (2005), Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP, ngày 02 tháng 11 năm 2005 về Đổi
mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020
10 Chính phủ (2010), Quyết định số 699/QĐ-TTg, ngày 18/5/2010 của Thủ tướng Chính phủ
về việc thành lập Phân hiệu Trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh tại Ninh
Thuận
11 Chính phủ (2010); Điều lệ trường đại học (Ban hành kèm Quyết định số
58/2010/QĐ-TTg, ngày 22/9/2010 của Thủ tướng Chính Phủ)
12 Chính phủ (2011), Chiến lược phát triển nhân lực Việt Nam thời kỳ 2011-2020 (ban hành
kèm theo Quyết định số 579/QĐ-TTg, ngày 19/4/2011 của Thủ tướng Chính phủ)
13 Chính phủ (2012), Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 (ban hành kèm theo số
Quyết đi ̣nh số 711/QĐ-TTg, ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ);
14 Thiều Chửu (1999), Hán - Việt Tự điển, NXB Thành phố Hồ Chí Minh
15 Nguyễn Thị Doan - Đỗ Minh Cương - Phương Kỳ Sơn (1996), Các học thuyết quản lý,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
Trang 616 Lê Duẩn (1973), Mấy vấn đề cơ bản về cán bộ và về tổ chức trong cách mạng xã hội chủ
nghĩa, NXB Sự thật Hà Nội
17 Vũ Cao Đàm (1996), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Khoa học và Kỹ
thuật, Hà Nội
18 Đảng Cộng Sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI; NXB
Chính trị Quốc gia
19 Đảng Cộng Sản Việt Nam (2011), Nghi quyết số 29/NQ-TW, ngày 4/11/2013 của Ban Chấp
hành Trung ương Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”
20 Nguyễn Minh Đạo (1997), Cơ sở của khoa học quản lý, NXB Chính trị Quốc gia, Hà
Nội
21 Nguyễn Văn Điểm - Nguyễn Ngọc Quân (đồng chủ biên), (2007), Giáo trình quản trị
nhân lực; NXB Đại học Kinh tế Quốc dân
22 Trần Khánh Đức (2008); Cải cách giáo dục đại học Nhật Bản và Đại học Hiroshima trong
quá trình tập đoàn hoá; Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn; Đại học Quốc gia Hà Nội,
số 24 (2008)
23 Nguyễn Minh Đường (2006), Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều
kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, NXB Đại học Quốc gia, Hà
Nội
24 Nguyễn Văn Giang, Phạm Tất Thắng (Đồng chủ biên), (2012), Các lý thuyết tổ chức hiện
đại và việc vận dụng vào công tác tổ chức xây dựng Đảng hiện nay; NXB Chính trị Quốc
gia - Sự thật, Hà Nội
25 Phạm Minh Hạc (1999), Giáo dục Viêt nam trước ngưỡng cửa của thế kỷ XXI, NXB
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
26 Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Weihrich (1994), Những vấn đề cốt yếu về quản
lý, NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội
27 Hersey Paul & Blanchard Ken (1995), Quản lý nguồn nhân lực, NXB Chính trị Quốc
gia, Hà Nội
28 Đặng Vũ Hoạt (1996), Giáo dục quốc tế, Viện Khoa học Giáo dục, Hà Nội
29 Đào Duy Huân (1996), Quản trị học, NXB Thống kê, Hà Nội
30 Nguyễn Sinh Huy (1995), Bốn con rồng Châu Á - Vai trò của giáo dục và sự phát triển, Viện
Khoa học Giáo dục, Hà Nội
Trang 731 James L Bess (Chủ biên), Nền tảng giáo dục đại học Mỹ, NXB Simon & Schuster
Custom
32 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2013); Khái quát về quản lý; (trong cuốn “Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn về lãnh đạo và quản lý giáo dục trong thời kỳ đổi mới”); NXB Văn hoá - Thông tin
33 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Những vấn đề cơ bản về lãnh đạo - quản lý và sự vận dụng
vào trường TCCN (trong cuốn Những vấn đề cơ bản về công tác quản lý trường TCCN);
Bộ GD&ĐT - Ngân hàng phát triển Châu Á
34 Vũ Trí Lộc, Nguyễn Thị Mơ, Hoàng Văn Châu và Phạm thị Hồng Yến (2010), Trường Đại học Ngoại thương 50 năm xây dưng và phát triển 1960-2010, NXB Thông tin và Truyền thông
35 Martin Trow,“Giáo dục đại học Mỹ - quá khứ, hiện tại và tương lai”, Đại học California,
Berkeley
36 Kiều Nam (1983), Tổ chức bộ máy lãnh đạo và quản lý, NXB Chính trị Quốc gia, Hà
Nội
37 P.M Kécgientxép (2010), Những nguyên lý của công tác tổ chức, NXB Thanh niên, Hà
Nội
38 Hoàng Phê (1988), Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội - Hà Nội
39 Vũ Quốc Phóng, Quản trị Đại Học kiểu Mỹ; Đại học Ohio - Hoa Kỳ
40 Vương Lạc Phu và Tưởng Nguyệt Thần (đồng chủ biên) (2000), Khoa học lãnh đạo
hiện đại, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
41 Phạm Phụ (2011), Về khuôn mặt mới của Giáo dục đại học Việt Nam - tập 2, NXB Đại
học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh
42 Nguyễn Ngọc Quang (1989), Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo dục,
Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục Trung ương I, Hà Nội
43 Quốc hội Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1992), Hiến pháp Nước Công hòa
Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam - năm 1992 - Điều 4; NXB Chính trị Quốc gia
44 Quốc hội Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2005); Luật Giáo dục (Luật số
38/2005 QH11, Quốc hội khoá XI, ban hành 14/6/2005); NXB Chính trị Quốc gia
45 Quốc hội Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2009); Luật Giáo dục năm 2005,
sửa đổi bổ sung năm 2009 (Luật số 44/2009 QH12, Quốc hội khoá XII, ban hành ngày
2511/2009); NXB Chính trị Quốc gia
Trang 846 Quốc hội Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2012), Luật Giáo dục đại học
(Luật số 08/2012 QH13, Quốc hội khoá XIII, ban hành ngày 18/6/2012); NXB Chính trị Quốc gia
47 Raja Roy Singh (1994), Nền giáo dục cho thế kỷ hai mươi mốt: Những triển vọng của
Châu á - Thái Bình Dương, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Hà Nội
48 Richard W.Riley (2000), Bức tranh của nền giáo dục Mỹ ngày nay, Tạp chí điện tử của Bộ
ngoại giao Mỹ (tháng 6 năm 2000)
49 Đỗ Hoàng Toàn (chủ biên), (2000), Giáo trình Khoa học Quản lý, NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội
50 Từ điển Bách khoa Việt Nam (1999), NXB Văn hoá Thông tin, Hà Nội
51 Nguyễn Mạnh Tường (1995), Lý luận Giáo dục Châu Âu (Thế kỷ thứ XVI - XVII -
XVIII), NXB Giáo dục
52 Trường Cán bộ Quản lý GD&ĐT (2003), Giáo trình bồi dưỡng Cán bộ Quản lý Giáo
dục, tập 3 (Quản lý giáo dục và đào tạo); Trường Cán bộ Quản lý GD&ĐT
53 Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh; Quy chế tổ chức và hoạt động của
Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh
54 Trường Đại học Nha Trang; Quy chế tổ chức và hoạt động của Trường Đại học Nha
Trang
55 Trường Đại học Ngoại thương (2010), Trường Đại học Ngoại thương 50 năm xây dựng
và phát triển 1960 - 2010
56 Trường Đại học Ngoại thương (2010), Các văn bản quản lý của Trường Đại học Ngoại
thương, NXB Thông tin và Truyền thông
57 Trường Đại học Ngoại thương (2010), Chiến lược phát triển của Trường Đại học Ngoại
thương đến năm 2020
58 Trường Đại học Ngoại thương (2011), Quy chế làm việc của Trường Đại học Ngoại
thương (ban hành kèm theo Quyết định số 120/QĐ-TCHC, ngày 18/02/2011 của Hiệu
trưởng Trường Đại học Ngoại thương
59 Trường Đại học Nông lâm thành phố Hồ Chí Minh; Quy chế tổ chức và hoạt động của
Trường Đại học Nông lâm thành phố Hồ Chí Minh
60 Trường Đại học Bình Dương; Quy chế tổ chức và hoạt động của Trường Đại học Bình
Dương
61 Thái Duy Tuyên (1999), Những vấn đề cơ bản giáo dục học hiện đại, NXB Giáo dục, Hà
Nội
Trang 962 Vũ Quang Việt, So sánh chương trình giáo dục đại học ở Mỹ và Việt Nam Cục Thống
kê Liên Hợp Quốc - New York
63 Hồ Văn Vĩnh (Chủ biên), (2004), Khoa học quản lý, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí
Minh
64 Zimin P.V - Kônđakốp M I - Xaxeđôtôp N I (1985), Những vấn đề về quản lý trường
học, Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục - Bộ Giáo dục
Tiếng Anh
65 Good Principals Are the Key to Succeful School SexStractegies to Prepare More Good Principas (2001), Southern Regional Education Board, USA
66 Higgins James M (Crummer School Rollins College) (1990), The Management Challenge An Introduction to Management Macmillan Publishing Company New York, Colljer Macmillan Canada Toronto
67 uber, stephan gerhand and… (2002), Preparing school leaders for the 21 century: aninter national comparison of development programs of 15 countres taylor Francis publishes, Netherlands
68 Fred C Lunenburg, Allan C Orstein Education Administration Concepts and Practices, Wadsworth-Thomson Learning, Third Ediction (Fred C Lunenburg, Allan C Orstein Quản
Lý Giáo Dục khái niệm và thực tiễn, Wadsworth-Thomson Learning, Ediction thứ ba)
69 Leadership Mastters Building Leadership Capacity (2001) Southern Regional Education Board, USA
70 Lousiana State Departement of Education (2002) Standards for Principal in Lousiana
1998, Lousiana USA
71 Missisippi Standards for School Leader (1995)
72 National Association of Secondary School Principals (2001), 21 Century school Administrator Skills, USA (Hiệp hội các Trường Trung học Quốc gia Hiệu trưởng (2001),
21 thế kỷ, Kỹ năng quản trị, USA.)
73 Oxford University Press (1995), Oxford Advanced Learner’s Dictionary - New Edition