Ngữ Văn 6 - Bài 5: Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Cái gậy có một chân Biết giúp bà khỏi ngã Chiếc com-pa bố vẽ.. Có chân đứng, chân quay..[r]

Kiểm tra bài cũ

Trò chơi: Cùng nhau giải đố.

Tiết 19: TỪ NHIỀU NGHĨA

VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ

Hãy giải thích nghĩa của từ chân trong câu " Ông bị đau chân".

: Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay động vật, dùng để đi, đứng: thường được coi là biểu tượng của hoạt động đi lại của con người.

Chân

Hèn nhát: thiếu can đảm đến mức đáng khinh.

Từ " hèn nhát" đã được giải thích nghĩa bằng cách nào?

vừa dùng từ đồng nghĩa, gần nghĩa, trái nghĩa vừa trình bày khái niệm từ biểu thị.

hố đào thẳng đứng

sâu vào lòng đất

thường dùng để lấy nước

Hãy giải thích nghĩa của từ giếng

Hãy giải thích nghĩa của từ " rung rinh ".

Rung rinh: chuyển động qua lại, nhẹ nhàng, liên tiếp.

Chọn một từ trong các từ trung gian, trung

niên, trung bình điền vào chỗ trống cho thích

Cái gậy có một chân

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com-pa bố vẽ

Có chân đứng, chân quay.

Cái kiềng đun hàng ngày

Ba chân xòe trong lửa.

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân.

Riêng cái võng Trường Sơn

Không chân đi khắp nước.

(Vũ Quần Phương).

Bài thơ này

có mấy từ chân?

6 từ " chân"

TiÕt 19 : Tõ nhiÒu nghÜa vµ hiÖn tượng chuyÓn nghÜa cña tõ

I/ Tõ nhiÒu nghÜa

1 VÝ dô :

Com- pa: Đồ dùng để vẽ hình tròn, gồm hai nhánh có thể mở to nhỏ tùy ý

Kiềng : Đồ dùng bằng sắt, hình vòng cung, có 3 chân, dùng để đặt nồi lên khi nấu.

Từ có một nghĩa

Cái gậy có một chân

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com-pa bố vẽ

Có chân đứng, chân quay.

Cái kiềng đun hàng ngày

Ba chân xòe trong lửa.

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân.

Riêng cái võng Trường Sơn

Không chân đi khắp nước.

(Vũ Quần Phương).

chỉ chân người

còn có chân mây, chân

- Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay

động vật, dùng để đi, đứng (chân người, chân mèo, )

Nghĩa của từ " chân " (Từ điển tiếng

Việt, viện Ngôn ngữ học, 2005)

- Bộ phận dưới cùng của một số đồ dùng, có tác dụng nâng đỡ cho các bộ phận khác (chân bàn, chân giường).

- Bộ phận dưới cùng của một số vật, tiếp giáp

và bám chặt vào mặt nền (chân mây, chân

tường).

Từ nhiều nghĩa

TiÕt 19 : Tõ nhiÒu nghÜa vµ hiÖn tượng chuyÓn nghÜa cña tõ

I/ Tõ nhiÒu nghÜa

1 VÝ dô :

2 K t lu n : ghi nh SGK/ 56 ết luận : ghi nhớ SGK/ 56 ận : ghi nhớ SGK/ 56 ớ SGK/ 56

TiÕt 19 : Tõ nhiÒu nghÜa vµ hiÖn tượng chuyÓn nghÜa cña tõ

2 K t lu n: Ghi nh SGK/ 56 ết luận : ghi nhớ SGK/ 56 ận : ghi nhớ SGK/ 56 ớ SGK/ 56

II Hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Có một nghĩa nhất định trong câu

II Hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Giống : Bộ phận dưới cùng tiếp giáp mặt đất

Cái gậy có một chân

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com-pa bố vẽ

Có chân đứng, chân quay.

Cái kiềng đun hàng ngày

Ba chân xòe trong lửa.

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân.

Riêng cái võng Trường Sơn

Không chân đi khắp nước.

(Vũ Quần Phương).

Có nghĩa gốc lẫn nghĩa

chuyển

TiÕt 19 : Tõ nhiÒu nghÜa vµ hiÖn tượng chuyÓn nghÜa cña tõ

2 K t lu n: Ghi nh SGK/ 56 ết luận : ghi nhớ SGK/ 56 ận : ghi nhớ SGK/ 56 ớ SGK/ 56

II Hiện tượng chuyển nghĩa của từ

III Luyện tập

Đầu: +Đầu mối.

+ Đầu sông, đầu đường.

Mũi: + Mũi kim, mũi kéo, mũi thuyền.

+ Mũi đất.

+ Cánh quân chia làm 3 mũi.

Miệng + Miệng giếng

1 Bài tập 1: Ba từ chỉ bộ phận cơ thể người > Chuyển nghĩa

2.Bài tập 2: Từ chỉ bộ phận cây cối chuyển nghĩa sang chỉ bộ phận cơ thể người.

Cánh: : Cánh tay, cánh hoa

Búp : Búp ngón tay

cuống : Cuống phổi, cuống rốn

a Chỉ sự vật chuyển thành chỉ hành động:

3.Bài tập 3: Tỡm thờm hiện tượng chuyển nghĩa

b Ch h nh động chuyển th nh ch ỉ hành động chuyển thành chỉ đơn vị: ành động chuyển thành chỉ đơn vị: ành động chuyển thành chỉ đơn vị: ỉ hành động chuyển thành chỉ đơn vị: đơn vị:n v :ị:

DẶN DÒ:

- Học bài + làm bài tập còn lại.

- Soạn bài “Lời văn, đoạn văn tự sự”.