- Thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân ,… của các hiện tượng và sự vật trong tự [r]
Trang 1MÔN HỌC: NGỮ VĂN 9
BÀI: ÔN TẬP KIẾN THỨC TẬP LÀM VĂN
VỀ KIỂU BÀI: THUYẾT MINH, TỰ SỰ
VÀ NGHỊ LUẬN.
Người thực hiện: Phạm Thị Thu Phương
Giáo viên trường THCS Hùng Vương
Trang 2I ÔN TẬP VĂN THUYẾT MINH:
1 Khái niệm văn thuyết minh.
2 Các phương thức biểu đạt đan xen vào văn bản thuyết minh.
II ÔN TẬP VĂN TỰ SỰ:
1 Khái niệm văn tự sự.
2 Các phương thức biểu đạt đan xen vào văn bản tự sự.
III ÔN TẬP VĂN NGHỊ LUẬN:
1 Khái niệm nghị luận.
2 Phân biệt một số khái niệm: Vấn đề nghị luận, luận điểm, luận cứ, lập luận, lập luận phân tích, lập luận tổng hợp.
Trang 3I.ÔN TẬP VĂN THUYẾT MINH:
1 Khái niệm:
- Thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân ,… của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích Tri thức trong văn bản thuyết minh đòi hỏi khách quan, xác thực, hữu ích.
- Phương pháp thuyết minh : nêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu ví dụ, dùng
số liệu, so sánh, phân tích, phân loại…
- Đối tượng thuyết minh : Thuyết minh về một đồ vật, một loài cây, một thể loại văn học hay một tác phẩm văn học…
ÔN TẬP KIẾN THỨC TẬP LÀM VĂN VỀ KIỂU BÀI:
THUYẾT MINH, TỰ SỰ VÀ NGHỊ LUẬN.
Trang 42 Các phương thức biểu đạt đan xen vào trong văn bản thuyết minh:
- Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
- Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.
Làm cho bài văn thuyết minh thêm sinh động, hấp dẫn, làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh, gây hứng thú cho người đọc.
Trang 5II ÔN TẬP VĂN TỰ SỰ:
1 Khái niệm:
- Tự sự là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến
sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc thể hiện một ý nghĩa.
2 Các phương thức biểu đạt đan xen trong văn bản tự sự:
- Miêu tả nội tâm;
- Yếu tố nghị luận;
- Các hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm;
Giúp tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật làm
cho câu chuyện thêm phần triết lí.
ÔN TẬP KIẾN THỨC TẬP LÀM VĂN VỀ KIỂU BÀI:
THUYẾT MINH, TỰ SỰ VÀ NGHỊ LUẬN.
Trang 6VD1a/sgk t1 tr37: Đoạn trích TP “ Lão Hạc”- Nam Cao
Nêu vấn đề: Nếu ta không cố tìm mà hiểu những người xung quanh thì ta luôn có cớ
để tàn nhẫn và độc ác với họ.
Phát triển vấn đề: Vợ tôi không phải là người ác, nhưng sở dĩ thị trở nên ích kỉ, tàn nhẫn là vì thị đã quá khổ Vì sao vậy?
+ Khi người ta đau chân thì chỉ nghĩ đến cái chân đau của mình.
+ Khi người ta khổ quá thì người ta không còn nghĩ đến ai được nữa.
+ Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất.
Kết thúc vấn đề: Tôi biết vậy nên tôi chỉ buồn chứ không nỡ giận.
Trang 7III.ÔN TẬP VĂN NGHỊ LUẬN:
1.Khái niệm:
Nghị luận là một hình thức hoạt động ngôn ngữ phổ biến trong đời sống
xã hội và giao tiếp của con người để nêu ý kiến, đánh giá, nhận xét, bàn luận về các hiện tượng, sự vật, vấn đề xã hội, tác phẩm nghệ thuật, hay về ý kiến của người khác
a/ Nghị luận chứng minh: Trong văn nghị luận, chứng minh là phép lập luận dùng những lí lẽ, bằng chứng chân thực , đã được thừa nhận để chứng tỏ
luận điểm mới (cần được chứng minh) là đáng tin cậy Các lí lẽ, bằng chứng
trong phép lập luận chứng minh cần phải được lựa chọn, thẩm tra, phân tích thì mới có sức thuyết phục.
b/ Nghị luận giải thích: Giải thích trong văn nghị luận là làm cho người
đọc hiểu rõ các tư tưởng, đạo lí, phẩm chất, quan hệ,cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cho con người.
2 Các kiểu bài nghị luận đã học:
Trang 82 Phân biệt một số khái niệm:
- Luận điểm : là ý kiến thể hiện tư tưởng, quan điểm của bài văn được nêu ra dưới hình thức câu khẳng định (hay phủ định), được diễn đạt sáng tỏ, dễ hiểu, nhất quán Luận điểm là linh hồn của bài viết, nó thống nhất các đoạn văn thành một khối Luận điểm phải đúng đắn, chân thật, đáp ứng nhu cầu thực tế thì mới có sức thuyết phục.
- Luận cứ : là lí lẽ, dẫn chứng đưa ra làm cơ sở cho luận điểm Luận cứ phải chân thật, đúng đắn, tiêu biểu thì mới khiến cho luận điểm có sức thuyết phục.
- Lập luận : Là cách nêu luận cứ để dẫn đến luận điểm Lập luận phải chặt chẽ, hợp lí thì bài văn mới có sức thuyết phục.
Trang 9- Phân tích : là phép lập luận trình bày từng bộ phận, phương diện của một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật hiện tượng Để phân tích nội dung của
sự vật hiện tượng, người ta có thể vận dụng các biện pháp nêu giả thiết, so sánh, đối chiếu…và cả phép lập luận giải thích, chứng minh.
-Tổng hợp : là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều đã phân tích Không có phân tích thì không có tổng hợp Lập luận tổng hợp thường đặt ở cuối đoạn hay cuối bài, ở phần kết luận của một phần hay toàn bộ văn bản.
ÔN TẬP KIẾN THỨC TẬP LÀM VĂN VỀ KIỂU BÀI:
THUYẾT MINH, TỰ SỰ VÀ NGHỊ LUẬN.
Trang 10- Luận điểm
- Luận cứ
- Lập luận
- Phân tích
- Tổng hợp
2 Phân biệt một số khái niệm:
Trang 11VD: văn bản “Trang phục”
* Mở bài: (Đoạn1) Nêu vấn đề: Ăn mặc chỉnh tề.
* Thân bài:
Đoạn2: Ăn cho mình, mặc cho người (Luận điểm 1)
- Cô gái một mình không váy xòe, váy ngắn, mắt xanh, môi đỏ
- Anh thanh niên đi tát nước không…sáp thơm, áo sơ mi là thẳng tắp
- Đi đám cưới không lôi thôi
- Đi đám tang không lòe loẹt, nói cười oang oang
=> Ăn mặc phải phù hợp với hoàn cảnh riêng, chung
Đoạn3: Y phục xứng kì đức ( Luận điểm2)
- Đẹp, sang không phù hợp -> trò cười, xấu đi
- Đẹp, giản dị, phù hợp…
=> Ăn mặc phù hợp đạo đức
* Kết bài: ( Đoạn 4) Trang phục đẹp: Hợp văn hóa, hợp đạo đức, hợp môi trường.
Trang 12THUYẾT MINH,TỰ SỰ NGHỊ LUẬN
- Luận điểm
- Luận cứ
- Lập luận
- Phân tích
- Tổng hợp (Kết hợp các phương
thức biểu đạt liên quan)