sáng kiến kinh nghiệm năm học 2015 2016 thcs phan đình giót

Người thầy cần để cho các em được nêu đề xuất của mình về hình thức hoạt động, nguồn lư liệu… Ví dụ, với hoạt động “Em là nhà khoa học” nói trên, tôi để các tổ tự lựa chọn ba nhóm “Các n[r]

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

PHẦN THỨ NHẤT 4

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 4

I CƠ SỞ LÍ LUẬN 4

II CƠ SỞ THỰC TIỄN 6

1 Về phía khách quan 6

2 Về phía chủ quan 6

III MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 7

IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 8

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8

1 Phương pháp quan sát khoa học 8

2 Phương pháp điều tra 8

3 Phương pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm trên cơ sở trải nghiệm thực tế 8

PHẦN THỨ HAI 9

I NHỮNG NỘI DUNG LÍ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 9

1 Nắm vững nội dung liên quan trong Luật giáo dục Việt Nam 9

2 Nghiên cứu một số tài liệu cần thiết 9

II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ 9

1 Tình hình địa phương 9

2 Đặc điểm nhà trường 9

3 Thực trạng triển khai hoạt động GDNGLL trong thời gian qua 9

3.1 Công tác chỉ đạo 9

3.2 Việc thực hiện hoạt động GDNGLL của giáo viên 10

III CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH 10

1 Nắm vững mục tiêu và chương trình giáo dục của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 10

1.1 Mục tiêu của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 10

1.2 Nội dung chương trình 11

2 Giúp học sinh nhận thức sâu sắc về đạo lý “Uồng nước nhớ nguồn” 11

2.1 Nội dung của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” 11

2.2 Ý nghĩa của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” 11

2.3 Cách thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” 12

3 Phát huy trí lực của học sinh nhằm khích lệ các em tham gia hoạt động

và cách thức tổ chức hoạt động 12

3.1 Học sinh được bàn bạc lựa chọn nội dung và hình thức hoạt động 13

3.2 Học sinh được chủ động thực hiện hoạt động 13

3.2.1 Đặt tên hoạt động 13

3.2.2 Xác định yêu cầu của hoạt động 14

3.3 Chuẩn bị hoạt động (là bước quan trọng quyết định kết quả của hoạt động) .14

3.3.1 Về phương tiện 14

3.2.2 Về cách thức phân công chuẩn bị 15

3.4 Tổ chức thực hiện hoạt động trên lớp 16

3.5 Kết thúc hoạt động (đánh giá kết quả thực hiện của học sinh) 16

4 Phối kết hợp các chủ điểm giáo dục với nội dung tự chọn để bồi dưỡng đạo lý “Uống nước nhớ nguồn ” 17

4.1 Với các chủ điểm giáo dục theo từng tháng 17

4.1.1 Chủ điểm “Truyền thống trường” (tháng 9) 17

4.1.2 Chủ điểm “Tôn sư trọng đạo” (tháng 11) 17

4.1.3 Chủ điểm “Uống nước nhớ nguồn” (tháng 12) 18

4.1.4 Chủ điểm “Tiến bước lên Đoàn” (tháng 3) 18

4.2 Nội dung tự chọn 20

4.2.1 Tìm hiểu về tấm gương anh hùng liệt sĩ Phan Đình Giót, người anh hùng mà mái trường của các em đã được vinh dự mang tên 20

4.2.2 Tìm hiểu về Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 21

4.2.3 Tìm hiểu về lí tưởng sống của thanh niên qua các thời kì lịch sử thông qua những tấm gương đoàn viên ưu tú 22

IV KẾT QUẢ THỰC HIỆN 24

1 Số học sinh thực sự yêu thích Hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp tăng đáng kể 24

2 Kết quả học tập, rèn luyện, thi đua của tập thể lớp và cá nhân ngày càng đi lên 24

2.1 Các biểu hiện cụ thể 24

2.2 Kết quả xếp loại hai mặt giáo dục 25

2.3 Danh hiệu thi đua 25

PHẦN THỨ BA 26

I KẾT LUẬN 26

II KHUYẾN NGHỊ 26

1 Đối với giáo viên chủ nhiệm 26

2 Đối với học sinh 26

3 Đối với nhà trường 27

và giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh là công sức lớn lao, bền bỉ của giađình, nhà trường và xã hội, cùng với sự kết hợp của nhiều lực lượng giáo dụckhác

Theo mô hình giáo dục tiên tiến hiện nay, tất các các môn học đều gópphần thực hiện mục tiêu nói trên Trong đó, không thể không nói đến vai trò của

“Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” Hoạt động ngoài giờ lên lớp đã đượcthực hiện trong nhà trường cấp THCS từ năm học 2002-2003, khi Bộ Giáo dục -Đào tạo bắt đầu thực hiện chương trình thay sách giáo khoa cấp THCS Mục tiêugiáo dục của “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” là củng cố, bổ sung nhữngkiến thức đã học ở trên lớp; tạo điều kiện thuận lợi để học sinh làm quen vớinhững lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội; giúp các em có cơ hội liên hệkiến thức đã học với thực tế cuộc sống Đồng thời, qua hoạt động này, học sinh

còn được làm quen và luyện tập các kĩ năng cơ bản, cần thiết của học sinhTHCS Đây cũng chính là môn học giúp học sinh được phát triển các năng lực

cơ bản như: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết tình huống

và sáng tạo, năng lực tự học, năng lực công nghệ thông tin, năng lực thẩm mĩ,năng lực thể chất Từ đó, hoạt động ngoài giờ lên lớp giúp các em có thái độđúng đắn, có tình cảm tích cực thể hiện ở sự hứng thú đối với hoạt động tập thể,phấn khởi khi được góp sức lực và khả năng của mình vào hoạt động của tậpthể Thông qua hoạt động này, học sinh sẽ có tình cảm chân thành, có niềm tinyêu cuộc sống, quê hương đất nước Điều đáng mừng là hiện nay, chương trình

“Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” thực chất là một phần rất cơ bản, rất

quan trọng của khoa học giáo dục vì nó tạo ra điều kiện, môi trường thống nhấtvới quá trình dạy học để tiềm năng của mỗi cá nhân học sinh có cơ hội được bộc

lộ, nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực của học sinh Hoạt động giáo dục làphương tiện quan trọng nhất phát triển tâm lực, trí lực, thể lực và các năng lựckhác trong quá trình phát triển nhân cách con người nói chung và lứa tuổi họcsinh nói riêng Chỉ thông qua hoạt động có mục đích giáo dục mới có thể pháttriển, củng cố hệ thống thái độ, hình thành cảm xúc, tình cảm, niềm tin, thẩm mỹđạo đức cũng như phát triển hệ thống năng lực của con người thời kì côngnghiệp hoá - hiện đại hoá

Có thể nói hoạt động này đã đáp ứng được yêu cầu đổi mới của giáo dụchiện nay nói chung và yêu cầu đổi mới của cấp THCS nói riêng Trong đó,chương trình của phần bắt buộc được xây dựng thành các chủ điểm giáo dục.Mỗi chủ điểm giáo dục gắn với những mốc thời gian có ý nghĩa lịch sử, mangtính giáo dục cao Mục tiêu cụ thể, chủ điểm rõ ràng có hướng dẫn tổ chức hoạtđộng giáo dục, có đánh giá kết quả hoạt động của học sinh theo từng chủ điểm

Đó chính là “cẩm nang”, cũng là điều tâm đắc của giáo viên chủ nhiệm, ngườitrực tiếp hướng dẫn học sinh thực hiện hoạt động này Hoàn thành tốt tất cả cácchủ điểm trong năm học, hướng học sinh tích cực tự giác tham gia “Hoạt độngGiáo dục ngoài giờ lên lớp” là nhiệm vụ của mỗi giáo viên chủ nhiệm Thôngqua đó, giáo viên có thể góp phần nhỏ bé của mình vào việc đào tạo cho đấtnước một thế hệ chủ nhân tương lai có khả năng thích ứng với thời đại mới –thời đại công nghiệp hoá, hiện đại hoá Tuy nhiên, từ định hướng nội dung,người thầy phải tổ chức thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp như thế nào chothực sự hiệu quả lại là cả một nghệ thuật, đòi hỏi người thầy phải không ngừngtrăn trở, tìm tòi và trải nghiệm qua cả một quá trình dạy học qua công tác chủnhiệm lớp

Đối với học sinh cấp THCS, lứa tuổi 11-15, đang có sự chuyển giao giữahai cấp học nên ít nhiều cũng không tránh khỏi những bỡ ngỡ Ở lứa tuổi này,các em vẫn còn rất hiếu động, nhiều khi chưa có ý thức, chưa có đủ nghị lực đểphân định đúng sai Vì thế, ở thời kì này, bồi dưỡng nhân cách cho các em làđiều hết sức quan trọng

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Về phía khách quan

Học sinh trong các nhà trường trên địa bàn nội thành hiện nay ở nhiều địabàn dân cư chưa được thỏa mãn nhu cầu hoạt động tập thể Hầu hết các địa bànvẫn ít nhà Văn hoá, khu vui chơi giải trí (hoặc có mà chưa hoạt động hiệu quả).Nhiều học sinh, ngoài giờ học, chỉ tự do vui chơi trong không gian nhỏ hẹp củagia đình Do vậy, dẫn đến hiện tượng các em sa vào những thú vui không tíchcực như: chơi các trò chơi games online, chat… Thêm nữa, tuy có nhiều khởisắc cùng với sự đi lên của toàn xã hội, nhưng trình độ dân trí ở các khu vực vẫnchưa đồng đều Một số phụ huynh do còn mải mưu sinh nên ít có thời gian đểquan tâm đến việc học hành, vui chơi của con em mình Tuy nhiên, tất cả cácbậc phụ huynh đều luôn luôn mong muốn con em mình được rèn luyện trongmột môi trường giáo dục tốt, trở thành con người phát triển toàn diện và đã dànhtrọn niềm tin cho nhà trường Niềm tin ấy được gửi gắm sâu sắc nhất ở các thầy

cô giáo chủ nhiệm , người trực tiếp quản lý, giáo dục và khích lệ các em tronghọc tập và rèn luyện đạo đức, người mẹ thứ hai của con em họ ở trường

2 Về phía chủ quan

Như đã nói ở trên, bên cạnh những ảnh hưởng tích cực, chúng ta đang phảiđối mặt với mặt trái của nền kinh tế thị trường Các tệ nạn xã hội đang từng ngàytừng giờ len lỏi vào học đường, đạo đức và lối sống của một bộ phận nhỏ thanh

thiếu niên đang có những biểu hiện suy thoái Mặt khác, có một thực tế đáng

buồn là đạo đức học đường của một bộ phận lớp trẻ hiện nay đang bị xuống cấpđẫn đến tình trạng bạo lực học đường, những vụ án nghiêm trọng, những hành vigian lận ở nhiều góc độ…xảy ra ngày càng phổ biến Mặc dù các nhà trườnghiện nay đều quán triệt phương châm: “Tiên học lễ, hậu học văn”, các bài họcGiáo dục công dân và nhiều hoạt động khác của nhà trường cũng đã góp phầnbồi dưỡng cho các em những nét đẹp đạo lý ấy nhưng kết quả cũng chưa thậtkhả quan Vả lại, hiện nay, học sinh các cấp học nói chung, học sinh cấp THCSnói riêng thường có tâm lí chịu áp lực thi cử Trước mắt các em là một thửthách: kì thi xét tuyển vào lớp 10 PTTH Nhiều học sinh vì thế nảy sinh quan

điểm chỉ chú trọng vào học tập văn hoá Thậm chí một số phụ huynh học sinhcũng có quan điểm lệch lạc, phiến diện khi cho rằng chỉ có học văn hoá là cầnthiết còn các hoạt động khác là “râu ria”, không có cũng chẳng sao Mặt khác,cũng phải thừa nhận rằng đôi khi giáo viên chủ nhiệm chưa thực sự lôi cuốnđược học sinh để các em có hứng thú đến với “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp” Cho nên có tình trạng học sinh lớp 9, sau ba năm học cấp THCS vẫn tỏ rakhông thích tham gia các hoạt động tập thể Đặc biệt, ở một bộ phận nhỏ trongthế hệ các em, hiện nay đã xuất hiện những biểu hiện của sự suy thoái đạo đứcđáng báo động Điều đó đã làm đau lòng các bậc cha mẹ học sinh và khiến cácnhà giáo dục cũng như toàn xã hội phải lo âu, trăn trở Đứng trước thực trạng đó,những năm gần đây, các nhà trường đã rất quan tâm đến “Hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp” Ban giám hiệu nhà trường luôn luôn phối hợp với tổ chứcĐoàn, Đội, Hội để có kế hoạch dài hơi, chỉ đạo sát sao, cụ thể đối với chủ điểmtương ứng với các ngày lễ lớn, ngày kỉ niệm trọng đại của đất nước Trên tinhthần đó, ban phụ trách Đội luôn có sự trao đổi, bàn bạc, thống nhất với giáo viênchủ nhiệm về việc triển khai các chủ điểm cụ thể trong năm học Trong đó, hoạtđộng giáo dục đạo đức truyền thống luôn được đặc biệt coi trọng nhằm khắc sâunhững giá trị truyền thống tốt đẹp trong tâm thức của học trò, kích thích lòng tựhào, tự tôn trong học sinh với những truyền thống cao cả và tốt đẹp, định hướngcho các em những hành động tích cực, kích thích các em vươn lên học tập, giữgìn và phát huy các truyền thống tốt đẹp để hoàn thiện nhân cách của mình.Trước thực trạng đó, tôi đã suy nghĩ đến việc cần có những biện pháp cụthể, thiết thực để lôi cuốn các em trong lớp tham gia “Hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp”, góp phần bồi dưỡng cho các em đạo lý truyền thống của dân tộc,đặc biệt là nét đẹp “Uống nước nhớ nguồn”, để giúp các em trở thành những conngười sống đẹp, những công dân thực sự có ích cho đất nước trong tương lai.

Vậy làm thế nào để bồi dưỡng cho các em đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”? Trăn

trở với câu hỏi đó và xuất phát từ những cơ sở trên, tôi xin trình bày một vài

kinh nghiệm nho nhỏ trong quá trình làm công tác chủ nhiệm về nội dung “Bồi dưỡng đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” thông qua Hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp” Đây là những kinh nghiệm có tính chất tiếp nối, phát triển, rút kinh

nghiệm từ những điều tôi đã áp dụng ở các năm học gần đây

III MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Tạo hứng thú nhằm nâng cao chất lượng “Hoạt động giáo dục ngoài giờ

lên lớp” bằng cách khơi dậy trong các em những nét đẹp trong nền tảng đạo lýdân tộc Trong đó, đặc biệt là nét đẹp “Uống nước nhớ nguồn”, một nét đẹp đạo

đức thể hiện đạo lý làm người của dân tộc Việt Nam từ bao đời, một nét đẹp làmnền tảng vững chắc để hình thành và phát triển nhân cách con người.

IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Học sinh cấp THCS, tập trung nghiên cứu đối tượng học sinh lớp 6 và họcsinh lớp 9

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp quan sát khoa học

2 Phương pháp điều tra

3 Phương pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm trên cơ sở trải nghiệm thực tế

PHẦN THỨ HAI NỘI DUNG ĐỀ TÀI

I NHỮNG NỘI DUNG LÍ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Nắm vững nội dung liên quan trong Luật giáo dục Việt Nam

Luật giáo dục Việt Nam năm 2005, điều 2 chương 3 đã quy định như sau: “Mụctiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trithức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và nănglực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”

2 Nghiên cứu một số tài liệu cần thiết

- Luật giáo dục Việt Nam năm 2005

- Chương trình hoạt động GDNGLL của Bộ GD-ĐT

- Văn bản hướng dẫn tổ chức hoạt động Giáo dục NGLL của Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Thanh Xuân và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội

II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ

1 Tình hình địa phương

Như đã đề cập ở trên, học sinh trong các nhà trường trên địa bàn nội thànhhiện nay ở nhiều địa bàn dân cư rất thiếu không gian, hình thức vui chơi giải trí Nhiều học sinh ngoài giờ học, chỉ tự do vui chơi trong không gian nhỏ hẹp củagia đình Do vậy, dẫn đến hiện tượng các em sa vào những thú vui không lànhmạnh… Thêm nữa, một số phụ huynh do còn mải mưu sinh nên ít có thời gian

để quan tâm đến việc học hành, vui chơi của con em mình

2 Đặc điểm nhà trường

Ngôi trường tôi gắn bó trên hai mươi năm có một bề dày thành tích đáng tựhào Mười lăm năm học liên tục, nhà trường đạt danh hiệu “Trường Tiên tiến xuấtsắc cấp Thành phố” Cơ sở vật chất được cấp trên đầu tư, sửa sang, nâng cấp nên

có đủ phòng học Song năm học này, do kế hoạch xây mới một dãy nhà chưa hoàntất nên không gian vui chơi, hoạt động tập thể cho học sinh còn hạn chế

3 Thực trạng triển khai hoạt động GDNGLL trong thời gian qua

3.1 Công tác chỉ đạo

Nhà trường luôn quan tâm sát sao đến việc triển khai hoạt độngGDNGLL Chất lượng và hiệu quả của hoạt động này ngày càng chuyển biếnđáng kể Nội dung giáo dục phong phú, hình thức đa dạng, phạm vi tiến hành

rộng rãi, thời gian thực hiện thuận lợi, thu hút được nhiều học sinh tham gia.Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã trở thành hoạt động thường xuyên liêntục, nối tiếp với hoạt động dạy học trên lớp và là một bộ phận không thể thiếutrong hoạt động giáo dục chung của nhà trường Nó đã góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện học sinh và thực hiện tốt mục tiêu giáo dục chung củanhà trường

3.2 Việc thực hiện hoạt động GDNGLL của giáo viên

Trong những năm học gần đây, đại bộ phận giáo viên đã thực sự nhậnthức được vai trò và tác dụng to lớn của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpđối với việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh Hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp đã được giáo viên cải tiến về nội dung và hình thức,thu hút được học sinh tham gia Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, vẫn còn tìnhtrạng học sinh không có ý thức tự nguyện, tự giác, tích cực khi tham gia hoạtđộng Có em còn tham gia lấy lệ, chưa phát huy hết năng lực sở trường của bảnthân, chưa thể hiện được bản lĩnh của mình trước tập thể Vì thế chất lượng hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa đạt được hiệu quả như mong muốn

III CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH

1 Nắm vững mục tiêu và chương trình giáo dục của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.1 Mục tiêu của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Nội dung chương trình phần bắt buộc ở lớp 6 có tính chất nền tảng chochương trình cấp THCS Còn các nội dung hoạt động ở lớp 9 lại tập trung chủyếu vào việc khắc sâu nhiệm vụ trọng tâm của năm học cuối cấp là học tập: họctrên lớp, học ngoài xã hội trên các lĩnh vực khác nhau để giúp học sinh tích luỹđược nhiều kinh nghiệm giao tiếp, ứng xử, chuẩn bị cho việc phân luồng sau cấpTHCS Trước hết, giáo viên cần hiểu rõ: “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp”nhằm giúp học sinh:

- Tích luỹ thêm những hiểu biết về các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội

có tác động đến thái độ, nhu cầu, nguyện vọng, quyền và nghĩa vụ của học sinhsau khi học xong chương trình cấp THCS

- Khẳng định được những kĩ năng cơ bản mà học sinh cấp THCS nói chung cầnphải đạt

- Khẳng định được thái độ, xu hướng tích cực của học sinh trong các hoạt độngtập thể, chuẩn bị tâm lý sẵn sàng cho việc thực hiện các hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp ở cấp THPT

1.2 Nội dung chương trình

Không chỉ nắm vững các chủ điểm, gợi ý nội dung và hình thức hoạt độngtrong chương trình ở hai khối lớp đi sâu nghiên cứu , giáo viên chủ nhiệm cầnnghiên cứu để nắm vững chương trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp củatất cả các khối lớp Như vậy, giáo viên mới thực hiện tiếp nối các hoạt động củamột cách có hiệu quả thông qua phương pháp tích hợp trong tổ chức hoạt độngcho học sinh

2 Giúp học sinh nhận thức sâu sắc về đạo lý “Uồng nước nhớ nguồn”

Trước hết, muốn bồi dưỡng nét đẹp đạo lý nhớ nguồn cho học sinh, bảnthân giáo viên chủ nhiệm phải nhận thức được một cách sâu sắc về nét đẹp ấy để

từ đó truyền cho học sinh nhận thức thông qua các hoạt động tự chọn Tôi đã

giao nhiệm vụ về nhà cho các nhóm với chủ đề thảo luận: Tục ngữ xưa có câu

“Uống nước nhớ nguồn” Em hiểu gì về lời dạy đó? Sau đó, tổ chức thảo luận

để giúp các em hiểu được:

2.1 Nội dung của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”

- Nghĩa đen: “Nguồn” là nơi khởi đầu, khai sinh dòng nước Được uốngdòng nước trong mát ngọt ngào, phải nhớ đến “nguồn” là nơi phát sinh ra dòngnước

- Nghĩa bóng: Câu tục ngữ còn có nội dung khái quát rất cao: “Nguồn” baogồm tất cả mọi của cải vật chất và tinh thần, là truyền thống, núi sông, tổ quốc,quê hương… Tất cả đều là kết quả của mồ hôi, nước mắt, máu xương của ngườilao động, của thế hệ đi trước, là sản phẩm của tài năng trí tuệ, sức sáng tạo, sựgần gũi của bao thế hệ Như vậy, câu tục ngữ là một lời khuyên thấm thía, quýgiá: người được hưởng thành quả lao động phải biết ơn những người đã tạo ra

nó – những người đã mang lại ấm no hạnh phúc cho ta, thế hệ sau phải biết ơnthế hệ đi trước

2.2 Ý nghĩa của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”

- Câu tục ngữ đã nêu lên một thái độ đạo đức đẹp đẽ, thể hiện đạo lý làmngười của nhân dân Việt Nam Bởi biết ơn là biểu hiện của lương tri, của tìnhngười

- Biết ơn thể hiện sự nhận thức, sự hiểu biết của con người trước nhữngđiều tốt đẹp mà mình được hưởng và muốn đền đáp nó Kẻ vô tình, bội bạc,quên điều ơn nghĩa, lấy oán trả ơn là những kẻ thiếu lương tri

- Từ xa xưa, ông cha ta đã luôn đề cao lòng biết ơn đối với tổ tiên, ông bà,cha mẹ… những người đã cưu mang, đùm bọc, giúp đỡ mình Điều đó đã tạonên truyền thống nhân hậu của dân tộc, tạo nên sức mạnh cho dân tộc để chiến

thắng kẻ thù, xây dựng và bảo vệ đất nước Vì vậy, chúng ta có trách nhiệm kếthừa và phát huy nét đẹp này.

- Lòng biết ơn còn có tác dụng khích lệ, cổ vũ mỗi người, nuôi dưỡng tinhthần sáng tạo của họ trong cuộc sống

2.3 Cách thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”

- Trước hết, phải hiểu được cội nguồn phúc lợi ta hưởng do đâu mà có, hiểuđược giá trị cao cả của chúng: bát cơm chúng ta ăn, manh áo chúng ta mặc, cuộcsống độc lập tự do mà chúng ta được hưởng… đều là kết quả của sự nhọc nhằnvất vả, sự hi sinh của biết bao thế hệ cha ông

- Từ đó, cần có thái độ trân trọng, gìn giữ và bảo vệ những thành quả đượchưởng Chẳng những không xa hoa lãng phí mà phải sử dụng có hiệu quả nhất

và phải phát huy, làm giàu thêm Nói rộng ra là phải góp phần làm cho gia đìnhngày càng ấm no hạnh phúc, nhân dân đất nước ngày càng giàu mạnh

- Cần phải trân trọng, biết ơn nhân dân lao động, những người trồng câycho hôm nay và mai sau, biết ơn cuộc đời nhân hậu đã ban tặng cho chúng tanhiều điều quí giá

- Nhưng điều quan trọng cần giáo dục học sinh chính là thể hiện lòng biết

ơn không phải là nói suông mà phải bằng những hành động cụ thể Học sinh lànhững người “uống nước” và tổ tiên ta từ bao đời, các anh hùng liệt sĩ, thầy cô,cha mẹ là “nguồn” Cần có thái độ, cử chỉ, hành động làm vui lòng cha mẹ, thầy

cô bằng sự quan tâm chăm sóc yêu thương, quyết tâm phấn đấu học tập và rènluyện để đạt kết quả cao nhất Tuyệt đối tránh thái độ vô lễ, vô ơn trong từng lờinói, cử chỉ, hành vi dù nhỏ và phải biết phê phán những biểu hiện ấy Cần tíchcực tham gia công tác Trần Quốc Toản, giúp đỡ các gia đình thương binh, liệt sĩ,những người có công với đất nước…

3 Phát huy trí lực của học sinh nhằm khích lệ các em tham gia hoạt động và cách thức tổ chức hoạt động

Muốn đạt được hiệu quả giáo dục cao, giáo viên chủ nhiệm phải lôi cuốnđược sự tham gia tích cực của các em Vì vậy, cần chú ý đến những nội dungsau:

3.1 Học sinh được bàn bạc lựa chọn nội dung và hình thức hoạt động

Với học sinh cấp THCS, nội dung chương trình học tập các môn văn hoácòn khá nặng, thời gian và môi trường để các em vui chơi lành mạnh bổ ích lạithiếu thốn nên có khi các em rơi vào trạng thái căng thẳng Vì vậy, để giúp các

em có được những phút giây thư giãn “học mà chơi, chơi mà học”, việc tổ chứccác hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hiệu quả lại càng là điều cần thiết

Thông thường, giáo viên chủ nhiệm là người chịu trách nhiệm tổ chức hoạt độngnày ở lớp mình phụ trách Một trong những phương pháp tổ chức hoạt động cóhiệu quả là giao cho học sinh hoàn toàn tự quản hoạt động với sự cố vấn củagiáo viên chủ nhiệm Giáo viên là người định hướng và gợi ý nội dung hoạtđộng Đội viên được cùng nhau bàn bạc, xây dựng, thiết kế hoạt động Tuynhiên, giáo viên cần tinh tế phát hiện năng lực của học sinh ở các mặt để giaonhiệm vụ cho cá nhân hoặc từng nhóm sao cho có hiệu quả Giáo viên chủnhiệm cần tích cực giúp học sinh điều chỉnh để hoàn thiện hoạt động Điều nàyrất có ý nghĩa vì nó hoàn toàn phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi thiếu niên: khôngthích bị áp đặt Ở mỗi chủ điểm giáo dục bắt buộc cũng như nội dung tự chọn,giáo viên chỉ nêu chủ điểm và để học sinh tự do thảo luận, lựa chọn nội dung,hình thức hoạt động Thực tế cho thấy, khi được thầy cô giao nhiệm vụ, đặtniềm tin, các em rất phấn chấn, nỗ lực xây dựng nội dung hoạt động phù hợp vớiđặc điểm lứa tuổi, đặc điểm và điều kiện của lớp mình Với bất kì chủ điểm nào,tôi cũng dựa vào phần gợi ý về nội dung và hình thức hoạt động trong Sách giáoviên và căn cứ vào thực tế để điều chỉnh cho phù hợp rồi bàn bạc cùng các em,lựa chọn hình thức hoạt động phù hợp nhất rồi phân công các em chuẩn bị Vớitừng hoạt động, có thể luân phiên phân công cho các tổ, từng nhóm để tiến tớihọc sinh nào cũng được trực tiếp hoạt động Điều đó cũng tạo ra một không khíthi đua rất lành mạnh, sôi nổi giữa các tổ và các cá nhân.

3.2 Học sinh được chủ động thực hiện hoạt động

Người thầy cần tuân thủ các bước thực hiện hoạt động giáo dục Ở bất kìbước nào, giáo viên chủ nhiệm cần tôn trọng và phát huy vai trò của học sinh

Cụ thể, học sinh phải được chủ động trong các khâu:

3.2.1 Đặt tên hoạt động

Từ chủ điểm trong tháng, căn cứ vào thời lượng, và điều quan trọng nhất làcăn cứ vào thực tế, tôi cho các em được lựa chọn tên gọi cho hoạt động Bởi têngọi của hoạt động sẽ hàm chứa nội dung và cách tiến hành hoạt động Việc đặttên cho hoạt động phải rõ về mục tiêu, hình thức hoạt động, cụ thể về nội dung

có định hướng… Tất cả học sinh đều được thảo luận theo tổ để thống nhất têngọi cho hoạt động Thực tế cho thấy chọn được một cái tên cho hoạt động mộtcách ý nghĩa là học sinh đã phần nào thấm nhuần chủ điểm đó Các em đã cónhững ý tưởng rất độc đáo trong cách đặt tên hoạt động Ví dụ: “Tự hào về máitrường mang tên người anh hùng”, “Trường của em, hai mươi tư tuổi hồng” (chủđiểm: Truyền thống nhà trường); “Nhớ nguồn”, “Người lái đò” (Chủ điểm: Tôn

sư trọng đạo); “Đền ơn đáp nghĩa”, “Nhớ nguồn” (Chủ điểm: Uống nước nhớnguồn); “Vui ca hát mừng 86 mùa xuân của Đảng” (Chủ điểm: Mừng Đảng,