Thành phần tình thái: được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.. VD: Nhưng còn cái này mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhi[r]
Trang 1CÁC THÀNH PHẦN CÂU: KHỞI NGỮ, CÁC THÀNH
PHẦN BIỆT LẬP A.Lý thuyết
I Khởi ngữ
– Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu
– Trước khởi ngữ có thể thêm những quan hệ từ như về, còn, đối với,…
Ví dụ: Hiểu, tôi cũng hiểu rồi.
II Các thành phần biệt lập
1 Thành phần tình thái: được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với
sự việc được nói đến trong câu
VD: Nhưng còn cái này mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhiều ( Làng- Kim Lân )
2.Thành phần cảm thán: được dùng để bộc lộ tâm lí của người nói (vui, buồn,
mừng, giận,…)
Ví dụ: Trời ơi! Nóng quá!
3.Thành phần gọi – đáp: được dùng để tạo lập hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp.
Ví dụ:
– Này, thầy nó ạ.
(Kim Lân)
—» Thành phần gọi
– Vâng, mời bác và cô lên chơi ( Nguyễn Thành Long )
—> Thành phần đáp
4 Thành phần phụ chú: được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính
của câu Thành phần phụ chú thường được đặt giữa hai dấu gạch ngang, hai dấu
Trang 2phẩy, hai dấu ngoặc đơn hoặc giữa một dấu gạch ngang và một dấu phẩy Nhiều khi thành phần phụ chú đặt sau dấu hai chấm
Ví dụ: Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ
mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về
(Nguyên Hồng)
B - LUYỆN TẬP
Câu 1: Câu nào sau đây không có khởi ngữ?
A Đối với tôi, học là việc quan trọng nhất
B Hôm qua, tôi không đi chơi
C Ngữ văn, tôi học còn yếu lắm
D Thuốc, ba tôi đã bỏ hút từ mấy tháng trước
Câu 2: Thành phần biệt lập của câu là gì?
A là bộ phận đứng trước chủ ngữ, nêu sự việc được nói đến của câu
B là bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa, sự việc của câu
C là bộ phận tách khỏi chủ ngữ và vị ngữ, chỉ thời gian, địa điểm… được nói tới trong câu
D là bộ phận chủ ngữ hoặc vị ngữ của câu
Câu 3: Thành phần phụ chú thường đặt trong dấu hiệu nào?
A giữa hai dấu gạch ngang, hai dấu phẩy, hai dấu ngoặc đơn
B giữa hai dấu gạch ngang, hai dấu phẩy, hai dấu ngoặc đơn hoặc giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy
C sau dấu hai chấm
D sau dấu gạch đầu dòng
Câu 4: Trong câu nào dưới đây có chứa thành phần tình thái?
A Có khi trời mưa mất mẹ ạ! B Trời nắng thì con đi học
Trang 3C Đẹp như vậy bạn ấy sẽ vui lắm D Bà ta được món tiền to
Câu 5: Câu nào sau đây có chưa cả thành phần tình thái và thành phần cảm thán?
C Còn mẹ tôi, ôi chắc bà lo lắm! D Có lẽ đây là cái áo đẹp nhất
Câu 6: Câu nào sau đây chứa cả thành phần gọi đáp và thành phần phụ chú?
A Mẹ à, con xin lỗi nhé
B Con sang nhà Minh, đứa bạn trong lớp
C Này, cậu mua Harry Potter tập 7, tập cuối cùng chưa?
D Vậng, sáng nay và chiều mai chắc hai buổi mới xong
II TỰ LUẬN: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi 7-9
Người ta nói: "Ăn cho mình, mặc cho người", có lẽ nhiều phần đúng Cô gái một mình trong hang sâu chắc không váy xòe, váy ngắn, không mắt xanh, môi đỏ, không tô đỏ chót móng chân, móng tay Anh thanh niên đi tát nước hay câu cá ngoài cánh đồng vắng chắc không chải đầu mượt bằng sáp thơm, áo sơ-mi là phẳng tắp Trang phục không có pháp luật nào can thiệp, nhưng có những quy tắc ngầm phải tuân thủ, đó là văn hóa xã hội Đi đám cưới không thể lôi thôi, lếch thếch, mặt nhọ nhem, chân tay lắm bùn Đi dự đám tang không được mặc áo quần loè loẹt, nói cười oang oang.
(Băng Sơn, Trang phục)
Câu 7: (1.5 đ) Gạch chân và gọi tên thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn
văn trên Nêu khái niệm thành phần biệt lập đó
Câu 8: (1.0) Xác định thành phần khởi ngữ trong đoạn văn trên Đặt một câu có sử
dụng khởi ngữ
Câu 9: (0.5đ) Đoạn văn trên sử dụng phương thúc biểu đạt chủ yếu là gì và được
trình bày theo cách nào?
Trang 4Câu 10: (2.0) Xác định khởi ngữ và thành phần biệt lập và gọi tên thành phần biệt
lập trong các câu sau:
a) Anh con trai, rất tự nhiên như với một người bạn đã quen thân, trao bó hoa
đã cắt cho người con gái, và cũng rất tự nhiên, cô đỡ lấy.
(Nguyễn Thành Long)
b) Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời.
(Thanh Hải)
c) Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.
(Hữu Thỉnh)
d) Mà ông, thì ông không thích nghĩ ngợi như thế một tí nào.
(Kim Lân)
e) Chết nỗi, hai ông bị chúng nó đuổi phải không?
(Nguyễn Huy Tưởng)
g) Nhìn cảnh ấy, bà con xung quanh có người không cầm được nước mắt, còn tôi, tôi bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm gì ấy trái tim tôi.
(Nguyễn Quang Sáng)
h) Thì ra anh ta mới lên nhận việc, sống một mình trên đỉnh núi, bốn bề chỉ cây
cỏ và mây mù lạnh lẽo, chưa quen, thèm người quá, anh ta kiếm kế dừng xe lại để gặp chúng tôi, nhìn trông và nói chuyện một lát.
(Nguyễn Thành Long)
Câu 11: (1.0 đ) Chuyển các câu sau thành câu có thành phần khởi ngữ:
a) Không bao giờ ta đọc qua một lần một bài thơ hay mà rời ngay xuống được b) Con không bao giờ mặc tấm áo ấy nữa
Trang 5Câu 12: (4.0 đ) Viết một đoạn văn ngắn khoảng 7 câu, có sử dụng thành phần khởi
ngữ và thành phần phụ chú, làm sáng tỏ ý kiến sau: Sách cung cấp cho chúng ta
nhiều kiến thức bổ ích.