Sau mỗi chuyên đề ôn tập giáo viên cần: Hệ thống lại kiến thức theo chuyên đề, nhắc lại các kiến thức một cách tổng quát (nếu có thể thì nhắc lại dưới dạng sơ đồ hóa, sơ đồ tư duy, ...) [r]
Trang 1BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ: “GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG
TÁC ÔN TẬP THPT QUỐC GIA MÔN GDCD”
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Từ năm 2017, môn GDCD được lựa chọn để thi tốt nghiệp, Với nhiều
thầy, cô giảng dạy GDCD, việc này thực sự là niềm vui bởi nó sẽ góp phần to lớn trong việc thay đổi và nâng tầm vị thế môn học trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời vị thế bộ môn GDCD cũng được xã hội nhìn nhận một cách tích cực hơn
Lựa chọn môn GDCD vào tổ hợp môn thi Khoa học xã hội trong kỳ thi THPT Quốc gia lần này cũng thấy được một bước đi quan trọng của Bộ GD&ĐT trong việc cụ thể hóa các kế hoạch, hành động để thực hiện Nghị quyết
số 29-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện GD&ĐT Việc giáo dục đạo đức, nhân cách, rèn luyện kỹ năng sống, giáo dục ý thức tuân thủ và thượng tôn pháp luật, các kiến thức về kinh tế, chính trị xã hội của đất nước, của địa phương cho học sinh cần có một thước đo
để làm động lực cho đội ngũ giáo viên giảng dạy môn GDCD tiếp tục phấn đấu
Vậy thì, một câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để dạy và học tốt môn GDCD, đáp ứng tốt nhất cho các em chuẩn bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để tham gia thi và thi tốt môn GDCD?
Nhất là trong điều kiện chương trình kiến thức pháp luật lớp 12 lại tương đối khó với nhận thức lứa tuổi các em, thời lượng ít ỏi (chỉ có 1 tiết/tuần), lực lượng giáo viên thì mỏng (bình quân mỗi trường chỉ có khoảng 3 giáo viên, có đơn vị chỉ có 2 giáo viên, mỗi giáo viên lại phải đến 13, 14 lớp, thậm chí có giáo viên phải dạy đến 18, 20 lớp/học kỳ)
Đây thực sự là một thách thức rất lớn với đội ngũ giáo viên giảng dạy cũng như công tác ôn tập THPT Quốc gia môn GDCD trong nhiều trường THPT trên địa bàn nói chung và trường THPT Lê Lợi nói riêng
Trong Hội nghị này được sự phân công của Cụm trưởng, tôi xin trình bày
chuyên đề:“Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác ôn tập THPT Quốc gia môn GDCD”
B NỘI DUNG
I Thuận lợi, khó khăn trong quá trình ôn tập THPT Quốc gia môn GDCD
1 Thuận lợi
Thứ nhất: Giáo viên hào hứng, hăng hái với kỳ thi.
Phần lớn cán bộ, giáo viên phụ trách bộ môn thực sự đã chuẩn bị tâm thế cho việc ôn tập và chuẩn bị tốt cho kỳ thi
Thứ hai: BGH nhà trường luôn tạo điều kiện tốt nhất cho hoạt động dạy học và chỉ đạo kịp thời công tác ôn tập THPT Quốc gia
Điều này thể hiện ở việc, ngay sau từ đầu năm học nhà trường đã chỉ đạo
rà soát lại chương trình bộ môn; xây dựng kế hoạch ôn tập THPT của tất cả các môn có thi THPT Quốc gia; tiến hành tổ chức khảo sát, thăm dò nhu cầu của học
Trang 2sinh bằng cách phát đơn cho các em tự nguyện chọn lựa và đăng ký thi các môn KHTN hay KHXH Từ đó đề ra các phương án kịp thời để tăng cường đối với cá lớp có học lực học sinh trung bình và yếu để bồi dưỡng kiến thức cho các em Bên cạnh đó Chuyên môn của nhà trường chỉ đạo việc lồng ghép ôn tập kiến thức cho học sinh vào các giờ chính khóa
Thứ ba: Đề minh họa THPT Quốc gia giúp giáo viên dễ tiếp cận, tham khảo, rút kinh nghiệm và có định hướng chi tiết trong quá trình ôn tập cho học sinh
Đề minh họa chính là hướng đi cho giáo viên, học sinh trong quá trình ôn tập
Thứ tư: Nhìn chung đa số học sinh yêu thích môn học và có quyết tâm lựa chọn và theo học môn GDCD.
Như đã trình bày ở trên, trong chương trình GDCD ở bậc THPT chương trình pháp luật lớp 12 khá khó đối với nhận thức lứa tuổi của các em, tuy vậy nhìn chung kiến thức pháp luật lại gần gũi và sát với thực tiễn cuộc sống Do đó, khi giảng dạy, giáo viên có thể lựa chọn những ví dụ, những tình huống pháp luật phát sinh trong thực tiễn để liên hệ và giáo dục làm cho học sinh rất hào hứng và thích thú Môn thi có điểm trung bình cao nhất, điểm thi dùng để kéo điểm một số môn điểm thấp
Thứ năm: Giáo viên- Học sinh kết nối với nhau nhanh chóng nhờ ưu thế CNTT.
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin mà nhất là mạng Internet đã tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho đội ngũ giáo viên dễ dàng tiếp cận, nắm bắt và trao đổi thông tin; từ đó đội ngũ giáo viên có thể chia sẽ kiến thức, kinh nghiệm và hỗ trợ cho nhau một cách tích cực Học sinh vì vậy cũng
sẽ có nhiều kênh thông tin, nhiều ứng dụng thuận lợi hơn trong việc tiếp cận kiến thức, rèn luyện kỹ năng làm bài thi THPT của bộ môn
2 Khó khăn
Thứ nhất: Nhận thức của một bộ phận học sinh còn hạn chế, lâu nay học
sinh ít ưu tiên cho bộ môn nên khó thay đổi nhận thức, tư tưởng, tình cảm của các em đối với bộ môn
Thứ hai: Học sinh có nhận thức chưa toàn diện, đầy đủ về tầm quan trọng
của môn GDCD trong đời sống xã hội; chương trình GDCD trong SGK còn nặng về lý thuyết; tâm lí xã hội xem nhẹ các môn khoa học xã hội, cho rằng đó
là những môn học thuộc không có khả năng phát triển tư duy của học sinh
Thứ ba: Học sinh có tâm lí học GDCD chỉ để đối phó với các kì kiểm tra,
với thi THPT; không dùng để xét tuyển nhiều ngành vào Đại học; chưa nhận thức được mối quan hệ giữa việc học GDCD và cơ hội nghề nghiệp; học sinh chưa đánh giá được vai trò của môn GDCD trong việc gìn giữ các giá trị cốt lõi của một dân tộc, một quốc gia
II Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác ôn tập THPT QG môn GDCD
Trang 3Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên chúng tôi xin mạnh dạn đề xuất một số giải pháp cụ thể sau đây:
1 Đối với giáo viên
Thứ nhất: Phải xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp, dạy đúng, dạy đủ
PPCT từ lớp 10 đến lớp 12, đảm bảo theo chuẩn kiến thức kĩ năng và tập trung vào phần kiến thức trọng tâm thường xuất hiện trong đề thi; đảm bảo nội dung chương trình dạy học không bị cắt xén; đảm bảo không gây áp lực, căng thẳng, quá tải cho học sinh; cung cấp cho HS kiến thức đảm bảo 4 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao; tăng cường đầu tư soạn giảng, đi sâu khai thác trọng tâm bài học, giúp HS nắm được bản chất vấn đề, chứ không nhất thiết học thuộc lòng bởi vì đặc thù đề thi không phải là thuộc lòng hoàn toàn mà chủ yếu cho dưới dạng hiểu
Thứ hai: Trong quá trình giảng dạy phải lựa chọn phương pháp và nội
dung phù hợp với từng đối tượng học sinh, chú ý đến đối tượng học sinh, nhất là học sinh có học lực yếu; tăng cường sử dụng các tình huống pháp luật, video, tòa tuyên án để khắc sâu kiến thức cho học sinh
Qua đó giúp HS biết phân tích, tổng hợp, lý giải, nhận xét đánh giá các hiện tượng pháp luật trong thực tiễn đời sống xã hội Vận dụng nội dung kiến thức bài học, kiến thức pháp luật vào việc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống xã hội phù hợp với lứa tuổi của các em
Muốn vậy, giáo viên cần tranh thủ thời gian để tìm kiếm, chọn lựa những tình huống pháp luật, những video phù hợp với nội dung bài học để triển khai giảng dạy phù hợp.Thực tế giảng dạy cho thấy, một khi khai thác tốt phương tiện, thiết bị và công nghệ thông tin vào giảng dạy thì tiết ấy sôi nổi, học sinh tích cực hào hứng, chất lượng, hiệu quả dạy học vì thế sẽ ngày càng cao hơn
Thứ ba: Phải thật sự nghiêm túc trong khâu kiểm tra, đánh giá học sinh.
Kiểm tra, đánh giá là khâu cuối cùng của quá trình dạy học Mục đích của kiểm tra, đánh giá là để phân xếp loại học sinh, kiểm định chất lượng dạy học cuối cùng của thầy và trò Nếu chúng ta làm tốt công tác kiểm tra, đánh giá định kỳ
và thường xuyên tốt, phản ánh được một cách khách quan kết quả học tập, để từ
đó điều chỉnh phương pháp dạy học, chúng tôi tin rằng chất lượng sẽ tăng lên
Ngược lại, nếu công tác kiểm tra, đánh giá không được coi trọng, không được làm bài bản, nghiêm túc, chắc chắn kết quả dạy học sẽ ngày càng trì trệ, học sinh sẽ xem nhẹ môn học
Thứ tư: Xây dựng các chuyên đề ôn tập theo các bước cụ thể:
- Giảng dạy lý thuyết cơ bản theo yêu cầu của bài;
- Hướng dẫn hình thành kiến thức và lồng ghép bài tập tương ứng;
- Giao bài tập trắc nghiệm (từ dễ đến khó, thông thường giao bài tập phù hợp để giáo viên có thể hướng dẫn giải trong một tiết) cho học sinh tự giải ở nhà
thông qua ứng dụng Shubclassroom(shub.edu.vn) trên điện thoại hoặc máy tính.
- Yêu cầu học sinh giải bài tập trắc nghiệm trên lớp Trong tiết sửa bài tập trên lớp (giáo viên phải yêu cầu học sinh lên bảng giải từng câu, khi cần giáo viên tham gia hướng dẫn ngay);
Trang 4- Hướng dẫn học sinh phương pháp giải nhanh, những thủ thuật , kĩ thuật đọc lướt tìm từ khóa trong câu trắc nghiệm để có đáp án nhanh nhất
Sau mỗi chuyên đề ôn tập giáo viên cần: Hệ thống lại kiến thức theo chuyên đề, nhắc lại các kiến thức một cách tổng quát (nếu có thể thì nhắc lại dưới dạng sơ đồ hóa, sơ đồ tư duy, ) thực chất không cần tốn nhiều thời gian; việc nhắc lại khái quát nhưng giúp học sinh nhớ lâu hơn; có bài tập tổng hợp theo chuyên đề hoặc giao đề luyện cho học sinh; tốt nhất nên tổ chức kiểm tra ngay sau tiết ôn tập chuyên đề (dù chỉ là kiểm tra 15’); cần giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh về nhà hoàn thành: Công việc giao cho học sinh phải phù hợp với nhóm đối tượng (không quá khó, không quá dễ, tốt nhất nên sắp xếp công việc yêu cầu hoặc bài tập từ dễ đến khó và phải cân nhắc đến quỹ thời gian cần thiết hoàn thành đối với học sinh trong từng thời điểm) Phải có kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ về nhà của học sinh, tuyệt đối không giao nhiệm vụ xong rồi vì lý
do gì đó quên kiểm tra
Thứ năm: Xây dựng ngân hàng đề thi-luyện đề-phân tích đề thi các năm
và đề thi minh họa của Bộ GD&ĐT
Cần thiết phải có bộ đề thi thử phù hợp, đề phải được xây dựng chuẩn hóa
và bổ sung cập nhật hằng năm có thể xem đây cũng là một trong những yếu tố quan trong quyết định kết quả của kỳ thi
Khi bắt đầu luyện đề, với 3-4 đề đầu tiên giáo viên cần sửa sai kịp thời cho học sinh (cần xem học sinh nào yếu phần kiến thức nào để động viên các em
về nhà tự ôn tập lại)
Trong mỗi đề thi yêu cầu đủ dạng theo đề thi hằng năm của Bộ GD, đề thi thử phải có mức độ tương đương với đề thi minh họa của Bộ GD&ĐT Với lớp yếu, đề luyện tập trung vào những dạng cơ bản, những dạng thường xuất hiện trong đề thi qua các năm Đề thi THPT Quốc gia qua các năm là nguồn tài liệu đã được chuẩn hóa, giáo viên cần thiết phân dạng lại cho phù hợp với nhu cầu sử dụng từng thời điểm; đa dạng hình thức kiểm tra dạng câu hỏi trắc nghiệm
Để giúp học sinh làm quen với các dạng đề trắc nghiệm và rèn luyện tốt kiến thức, kỹ năng làm bài thi, giáo viên cũng cần phải tăng cường cho học sinh trả lời câu hỏi trắc nghiệm cả trong phần kiểm tra bài cũ và củng cố bài
Thứ sáu: Sử dụng ứng dụng Shub Classroom tạo các lớp học trực tuyến (lớp học điện tử)
Shub Classroom là ứng dụng tạo bài tập từ file phi cấu trúc dưới mọi định dạng Với Shub Classroom, giáo viên không cần phải lo nghĩ về thời gian chuẩn
bị, chấm điểm và quản lý bài tập của mình, là công cụ tuyệt vời để quản lý lớp học trực tuyến
Giáo viên tạo bài tập trên ứng dụng và gửi mã lớp tới học sinh Học sinh tham gia lớp học thông qua mã lớp và làm bài trên ứng dụng, giáo viên giao bài
tập cho học sinh theo tiến trình bài học trên lớp
Hệ thống sẽ tự động chấm bài, thống kê và tổng hợp giúp giáo viên dễ dàng nắm bắt tình hình
Trang 52 Đối với học sinh
- Xác định mục tiêu ôn tập rõ ràng (tốt nghiệp hay xét tuyển ĐH,CĐ).
- Xây dựng kế hoạch học tập, thời gian biểu cụ thể, khoa học, công khai
thời gian biểu tại góc học tập ở nhà và nộp về giáo viên chủ nhiệm theo từng giai đoạn
- Hình thành các nhóm bạn học tập theo bộ môn; hỗ trợ bạn học kém hơn
mình; cùng trao đổi, thảo luận về các nội dung ôn tập; mạnh dạn hỏi ý kiến các thầy, cô giáo nếu chưa hiểu rõ vấn đề
- Thực hiện nghiêm túc và đầy đủ yêu cầu của giáo viên trong quá trình
ôn tập như: làm đề cương, bài tập, ghi bài đầy đủ và hoàn thành bài trước khi đến lớp
- Thực hiện tốt kế hoạch ôn thi của nhà trường về: thời gian, ý thức học tập,
tinh thần tự giác, thể hiện sự nỗ lực, quyết tâm cao trong ôn thi THPT Quốc gia năm học 2019-2020
3 Đối với giáo viên chủ nhiệm
- Làm tốt công tác tổ chức, quản lý lớp; theo dõi chặt chẽ học sinh về ý thức và tinh thần học tập
Trang 6- Phối hợp với giáo viên bộ môn trong việc kiểm tra để nắm bắt tình hình học tập của học sinh và có biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả ôn tập của lớp
- Phối hợp với cha mẹ học sinh kiểm tra, động viên, đôn đốc, nhắc nhở học sinh thực hiện ôn thi có hiệu quả
- Đề xuất nhà trường phê bình, kỉ luật và xếp loại hạnh kiểm nếu học sinh
vi phạm nhiều lần
4 Đối với Ban thi đua
- Tăng cường kiểm tra việc thực hiện nề nếp, thời gian đến lớp của học sinh tham gia ôn tập tại trường
- Phân công giáo viên phụ trách các buổi học để nắm bắt tư tưởng, tinh thần, thái độ học tập của học sinh, từ đó đề xuất tham mưu với BGH các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả ôn tập; làm cơ sở đánh giá xếp loại chất lượng đoàn viên cuối năm
5 Đối với phụ huynh
- Liên hệ chặt chẽ, thường xuyên với thầy, cô giáo chủ nhiệm, bộ môn, với Ban đại diện CMHS trường để nắm bắt tình hình học tập của con em ở lớp
- Thường xuyên kiểm tra, đôn đốc con cái học tập ở nhà Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm nếu ý thức học tập của con chưa tốt
- Chăm lo sức khỏe, động viên và tạo điều kiện về thời gian để học sinh tập trung cao độ vào ôn thi
- Tham gia đầy đủ các kỳ họp do nhà trường, Ban đại diện cha mẹ học sinh
và giáo viên chủ nhiệm mời dự
- Ban đại diện CMHS trường chủ động phối hợp với Ban giám hiệu, Đoàn thanh niên, giáo viên chủ nhiệm lớp thường xuyên kiểm tra việc học tập của học sinh ở gia đình
C KẾT LUẬN
Với quan điểm “mưa dầm, thấm lâu” chúng tôi tin rằng, việc tăng cường
các giải pháp trên sẽ góp phần quan trọng trong việc định hướng và giúp học sinh rèn luyện các kiến thức, kĩ năng cần thiết để các em tự tin hướng đến kì thi tốt nghiệp THPT Quốc gia
Sự thành công của công tác ôn tập THPT Quốc gia của môn GDCD được đánh giá thông qua kết quả của kỳ thi, phụ thuộc rất nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo của cả người dạy và cả người học
Những phần trình bày trên đây chỉ là những kinh nghiệm được đúc kết từ thực tiễn trong những năm qua ở các trường phổ thông, là những điều mà các giáo viên, các đơn vị đã làm Dù ở điều kiện và hoàn cảnh nào, sự chuẩn bị chu đáo theo quy trình trên phần nào đã đem lại những giờ học có hiệu quả, bổ ích
và hứng thú đối với cả người dạy, người học