- Nâng cao chất lượng thư viện bằng việc đầu tư kinh phí hoạt động vì thư viện là yếu tô' quan trọng nhất trong việc phát triển văn hoá đọc.Thư viện Bộ cần đầu tư nâng cấp cơ sở vật c[r]
Trang 1MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC TẠI THỨVIỆN CỦA Bộ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
Vũ Thúy Hậu1
MỞ ĐẨU
Phát ữiến nông nghiệp, nông thôn được coi là vân đề then chốt, ảnh hưởng đến
sự thành công của quá trình phát triển kinh tế-xã hội và công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa của nhiều quổc gia Đặc biệt với Việt Nam, một nước có nền sản xuất nông nghiệp làm nền tảng
Để đóng góp vào thành tích chung của ngành, Thư viện Bộ Nông nghiệp và nông thôn cũng đã phấn đấu hoàn thành vai trò và nhiệm vụ trong công tác phục vụ bạn đọc, tuyên truyền, phổ biến thông tín khoa học công nghệ ngành một cách kịp thời, đầy đủ góp phần không nhỏ cho công tác quản lý, nghiên cứu, giảng dạy, sản xuất, kinh doanh,
VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
Theo quyết định số 4887/QĐ-BNN-TCCB ngày 10 tháng 11 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy Trung tâm Tin học và thông kê, Thư viện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (gọi tắt là Thư viện Bộ) được xem là một trong sô' các phòng chuyên môn của Trung tâm Tin học và thông kê Quyết định quy định rõ nhiệm vụ chính của Thư viện Bộ gồm:
- Duy trì quản lý và phát triển thư viện truyền thông và thư viện điện tử của ngành đáp ứng yêu cầu của người đọc
- Tổ chức thông tin, tuyên truyền, giới thiệu tài liệu thư viện, thực hiện sự liên thông giữa các thư viện trong và ngoài nước theo quy định của Chính phủ
Quyê't định đã thể hiện rõ chủ trương của các câp lãnh đạo trong việc lây người
Trang 2VÂN HÓA ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN SỐ-THựC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 1 7 9
đọc là trung tâm để định hướng phát triển hoạt động tại Thư viện Bộ Do vậy, dựa trên các yêu cẩu cụ thể từ độc giả, Thư viện đã xây dựng các sản phẩm và dịch vụ ngày một đa dạng và phong phú đáp ứng tối đa yêu cầu của bạn đọc với châ't lượng tôtnhất
Từ năm 2011, Thư viện chuyển địa điểm ra mặt đường phốNguyễn Công Hoan Đây được xem là thay đổi trong suy nghĩ của Ban Lãnh đạo nhằm đưa thư viện đến với gần với người đọc, đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, học tập, Từ dó đến nay, thư viện luôn được quan tâm nâng câp và đã có một cơ sở vật châ't khang trang, sạch đẹp
và thuận tiện cho công tác lưu trữ và phục vụ tài liệu, đáp ứng nhu cẩu của người dùng tin trong và ngoài Bộ về lĩnh vực trổng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy lợi, thủy sản,
Trước sự tiên bộ không ngừng về công nghệ thông tin, các cán bộ thư viện đã phôi hợp với bộ phận công nghệ thông tin ứng dụng những thành tựu khoa học công nghệ mới nhằm tạo thuận lợi cho công việc chuyên môn của mình, thay đổi phương thức phục vụ nhằm thu hút bạn đọc đên với thư viện Với trang thiết bị hiện đại và sự hỗ trợ của thủ thư, bạn đọc đã nhanh chóng tiếp cận được được tài liệu minh cần một cách chính xác
Với mục tiêu đáp ứng toàn diện yêu cầu về thông tin chuyên ngành nông nghiệp
và phát triển nông thôn, mà chủ yếu là nguồn thông tin tư liệu khoa học công nghệ, Thư viện Bộ không ngừng hoàn thiện hơn nữa công tác xử lý thông tin, quản lý tư liệu và phục vụ độc giả Hiện nay trang web của thư viện có sô' lượt truy cập một ngày vào khoảng 100-120 lượt Thư viện đã góp phần đưa đến cho người dùng nói chung, cụ thể là những người nông dân Việt Nam những thành tựu khoa học-công nghệ như mô hình sản xuất mói, tiên bộ kỹ thuật, hàng nghìn giông, quy trình sản xuất mới từ phòng thí nghiệm Họ có điều kiện ứng dụng rộng rãi, nâng cao châ't lượng và năng suất cây trổng, vật nuôi, đồng thòi hướng đến một nền nông nghiệp xanh và bền vững Nhờ đó chất lượng cuộc sống của người dân được cải thiện, trình
độ dân trí được nâng cao và hàm lượng, khoa học-công nghệ tăng dần trong các sản phẩm hàng hóa
Từ năm 2012, Thư viện Bộ đã xây dựng một số sản phẩm thông tin tư liệu và nhận được nhiều phản hổi từ độc giả nhưu giới thiệu đề tài mới, cơ sở dữ liệu thông tin hỏi đáp nhằm phổ biến và cơ sở dữ liệu thư mục nguồn lực thông tin khoa học công nghệ của ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đáp ứng đa dạng hóa các loại hình dịch vụ thông tin tư liệu hiện nay Đây là kênh thông tin quan trọng cho những người dùng tin có quan tâm đến ngành nhằm góp phần đưa ứng dụng mới vào thực tế
Trang 31 8 0 BỘVÀN HÓA, THỂTHAO VÀ DU LỊCH
Sản phẩm nhận được sự quan tâm nhiều nhâ't của người dùng tín là bài công bố các công trình khoa học công nghệ ngành Nhận thức tầm quan trọng của việc ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ hiện đại vào nông nghiệp, theo chủ trương của Đảng đẩy mạnh việc ứng dụng tất cả các khâu, từ sản xuât, chế biên đến bảo quản,
ưu tiên ứng dụng công nghệ sinh học hiện đại vào việc tạo nhiều giông cây trổng, vật nuôi mới và phát triển bền vững Thư viện thực hiện giới thiệu các công trình nghiên cứu khoa học công nghệ ngành để phổ biên những thành tựu về khoa học công nghệ Sản phẩm được phân theo từng chủ đề: trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, • lâm nghiệp, chính sách ,
ị 0■■■■■■ Ị Ị g ẵ ,Uae* T» OKI <*>«»»* oc n-ottlBUo à* t»> ,_ _ _ __
no
Hình 1: Giao diện sản phẩm thông báo để tài mới
Một sản phẩm nữa của thư viện là cơ sở dữ liệu thông tin hỏi đáp đem đến cho người dùng tin những thông tín cần thiết về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi và các văn bản pháp quy mới về ngành Nội dung sản phẩm cung cấp các câu hỏi và câu trả lời
về các vân đề chuyên ngành do chuyên gia đầu ngành đăng phổ biên trên các xuất bản phẩm
W B SÊÊÊÊÊtÊM H M I ấ l l M j H g a g » «**>»»»»»»■»■*
Hình 2: Giao diện sản phẩm cơ sở dữ liệu thông tin hỏi đáp
Công tác giới thiệu tài liệu ngành cũng được tập trung phát triển tại Thư viện
Bộ Thư viện Bộ giới thiệu các tài liệu trao đổi, xuâ't bản của Bộ hiện có tại thư viện phục vụ cho công tác biêu tặng, trao đổi tư liệu Qua đây, Thư viện Bộ thực hiện việc kê't nổi hoạt động với các đơn vị trong mạng lưới thư viện ngành (gồm 30 đơn vị)
Trang 4VẢN HỚA ĐỌC TRONG KỶ NGUYẼN SỐ-THựC TRẠNG VÀ 6IẢI PHÁP 1 8 1
chia sẻ nguổn thông tin tư liệu giữa các đơn vị thành viên, thực hiện luân chuyến và
hồ trọ nguồn tài liệu cho các đơn vị Các tài liệu thư viện ủng hộ được cập nhật trên trang web của thư viện như sau:
j r L)r*3 * ế c 0 /mrtm
E H
THƯ VIẸN Bộ NÓNG NGHIỆP VÀ PHAT TRIÉN NÓNG THÔN
• rra n uo ỉiin
m ~a n K u»u* O M ttĩtt t
1 ri ■tìáKlt <6 oúí p » tM t !« * !• *.*i m e n) » ííl r-t
i -JỊT* V 7 ■ »* tữ CJX1» * u e ỉtn »• »: M 1* » tá -‘iTT jr*r ts< r*» ÍK
1 A X “ĩ"-* ♦ " ',ơ r< * c K k t ^ 1**• '» ,(• íỉrf ty il4 ĩ4*: 4: 4
T O * '.* ins/t* ' à ~/ j ' -*t'ĩ -JJ >i p > 4 o A * - > ir lí, e - jn s r*! W iỉ» f* ế < * N 4 > * rí P M ! t* H n T ứ
-Ị * é 8 r a r ^ g r - "ET ^ -1
Hình 3: Công tác giới thiệu sách
Sản phẩm phổ biến được duy trì nhiều năm nay là cơ sở dữ liệu thư mục Hiện thư viện có cơ sở dữ liệu sách, cơ sở dữ liệu đề tài, cơ sở dữ liệu bài trích với sô' lượng hơn 75.000 biểu ghi Cơ sở dữ liệu thư mục này đã được đưa lên internet thông qua trang web thư viện điện tử: http://thuvien.mard.gov.vn Bạn đọc có thể tiến hành ưa cứu mục lục trực tuyên mọi lúc mọi nơi dựa trên các yếu 10" tìm tin cơ bản (nhan đề, tác giả, từ khóa) hoặc kết hợp các yếu tố tìm tin theo các toán tử (and, or, not)
9 T»ũu0r*M
♦- c? ữ í i ' ' ■v-.-itii-inírd^Sí.m.Trk-usi
OMoKVMM ũtnvỊÍont* Ạ
1m m W'W p p i M R i r i
«* 3
Ị •• ■ PBònsíocM ri45«l
1 u slia D tN M ỈM i * Ị Ị T« s ,
MSHMỄÊKÊÊÊÊÊM ; KU n *
IV-* Tkư m«c MI^C ị«LC» ; ~v !fe !
B O K Ớ B C S G H IíP 1
Hình 4: Tra cứu mục lục trực tuyến tài liệu Thư viện Bộ
Song song với việc duy trì và phát triển cơ sở dữ liệu thư mục, Thư viện Bộ đã tiến hành xây dụng cơ sở dữ liệu toàn văn (íulltext) với công cụ quản lý, tra cứu tài
Trang 51 8 2 B ộ VÂN HÓA, T H Ể T H A O VÀ D U LỊCH
liệu sô' được tích hợp trên hệ thống quản lý thư viện VLIB Các tài liệu điện tử được
tổ chức dưới dạng cây thư mục phân chia thành 5 bộ sun tập chính (báo cáo đê' tài,
kỷ yếu khoa học, tạp chí chuyên ngành, văn bản pháp quy, tiêu chuẩn và quy chuẩn) Bạn đọc có thể tiên hành tra cứu khai thác nguổn tư liệu chuyên ngành trên mạng thông qua các yếu tô' tìm tin và phương thưc tìm tín cơ bản như đối với cơ sở dữ liệu thư mục trực tuyên
M àxiă ĩb k)
Tín*.
6KC9
«31 Lrudng
Hình 5: Giao diện tra cứu tài liệu điện tử
Đ ể tăng cường thêm nguồn lực thông tin, thư viện đã tìm kiếm, hợp tác và giới thiệu các nguồn tin điện tử, nguồn tín ngoại văn từ các cơ sở dữ liệu trực tuyến trong
và ngoài nước cho bạn đọc Các nguồn tin điện tử (co sở dữ liệu khoa học công nghệ quốc gia, cơ sở dữ liệu Proquest, cơ sở dữ liệu Credo Reíerence) được chia sẻ cho các thư viện thuộc mạng lưới thư viện ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, nhằm khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên tư liệu được đầu tư
Từ năm 2016 đến nay, hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới tại các điểm xã, Thư viện Bộ cũng đã tham gia thực hiện biêu, tặng sách nhằm xây dựng các tủ sách nông thôn Mở đầu thư viện đã gửi tặng hơn 300 quyển sách tới xã Phúc Ninh, huyên Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang
2 NHỮNG KHÓ KHĂN VÀ THẮCH THỨC HIỆN NAY
- Lượng độc giả trực tiếp đến thư viện giảm đáng kể, mà nguyên nhân chính là
sự bùng nổ của internet và thông tin điện tử, đã tạo điều kiện cho người cần thông tín không nhất thiết phải đến thư viện Người cần tin có thể ngồi tại nhà, tại cơ quan truy cập qua internet để tìm thông tin, sách mới hoặc đặt sách, mượn sách qua mạng
- Thư viện Bộ chưa phát huy được vai trò tiên phong, đầu môi trong hoạt động
Trang 6VĂN HÓA ĐỌCTRONG KỶ NGUYÊN SỐ-THựCTRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 183
liên kết mạng lưới với các thư viện tại các viện và các trường trong Bộ nhằm khai thác tối ưu và hiệu quả nguồn tư liệu khoa học công nghệ ngành phục vụ sự nghiệp đào tạo, nghiên cứu khoa học Và chưa phát huy công tác chia sẻ và thông tin tư liệu cho các thư viện địa phương giúp nâng cao dân trí, đào tạo nghề
- Chính sách về thu thập nguồn tin nội sinh của ngành chưa được đây đủ Số lượng các báo cáo điều tra cơ bản, kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ của các đon vị thuộc Bộ giao nộp cho thư viện theo qui định còn thiếu Các báo cáo hội thảo
và tài liệu xuâ't bản từ các đơn vị thuộc Bộ tản mạn không tập trung, và chưa có chế tài giao nộp về thư viện
3 Đ Ể XU Ấ T M Ộ T SỐ HOẠT Đ Ộ N G TẠ I T H Ư V IỆ N BỘ N Ô N G N G H IỆ P VÀ P H Á T T R IỂ N N Ô N G TH Ô N
G Ó P PH Ẩ N Đ Ẩ Y M ẠN H V Ẫ N HÓA ĐỌ C
- Thư viện Bộ với thê' mạnh đặc thù là nguồn tài liệu chuyên ngành về nông nghiệp được cập nhật liên tục và đây đủ Do vậy, cần tiếp tục tìm kiếm và xây dựng nguồn tài liệu phong phú thu hút người dừng tín ở nhiều trình độkhác nhau, nhiều
cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp, Hàng năm, thư viện cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với các thư viện đầu ngành, các tổ chức quôc tế để có thể tiếp cận dễ dàng với nguồn thông tin, tri thức tiên tiến trong và ngoài nước.Bên cạnh đó, Thư viện Bộ cần tăng cường công tác hỗ trợ, chia sẻ nguồn tư liệu cho các đơn vị thư viện trong mạng lưới hoặc các thư viện công công cấp huyện, cấp xã, chú trọng phát triển tuỳ thuộc vào mỗi vùng nông thôn để mở mang hiểu biết, nâng cao tri thức cho người dân
- Nâng cao chất lượng thư viện bằng việc đầu tư kinh phí hoạt động vì thư viện
là yếu tô' quan trọng nhất trong việc phát triển văn hoá đọc.Thư viện Bộ cần đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất để hướng đến là cơ quan đầu mô'i chính cung cấp các thông tin khoa học công nghệ đặc thù về lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn như xây dựng kho tư liệu toàn văn, xây dựng phòng đọc hiện đại, phòng tra cứu đa phương tiện, M ôi trường đọc cũng là một trong những giải pháp quan trọng tạo hứng thú cho người đọc và thúc đẩy văn hóa đọc phát triển Tăng cường đầu tư cơ
sở vật chất, ứng dụng trang thiết bị hiện đại cho các thư viện và hỗ trợ xây dựng thói quen đọc; phát triển loại hình chuyến phát nhanh, mang sách đến với vùng sâu vùng
xa góp phần xây dựng thị hiêu đọc lành mạnh cho công chúng
- Bên cạnh sự tâm huyết với nghề, nhiệt tình và năng động, cán bộ thư viện cần được đào tạo, bồi dưỡng để trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao, phù hợp trong thời đại công nghệ thông tin không ngừng phát triển như hiện nay Bản thân người làm thư viện phải luôn trau dồi và nâng cao trình độ tin học, ngoại ngữ để có thể nắm bắt được những nguồn thông tin mới nhất, tiến bộ nhâ't Đổng thời cần nắm được các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước liên quan đên văn hoá đọc mà có đề xuất hoạt động tham mưu phù hợp
Trang 7184 Bộ VÀN HÓA, THẾ THAO VÀ DU LỊCH
- Bên cạnh việc thỏa mãn các yêu cẩu tin, công tác giới thiệu nguồn tài nguyên
tư liệu và tổ chức các lớp khai thác cho người dùng tại Thư viện Bộ là một việc làm
cấp thiết hiện nay Công tác này không chi cho người dùng có hiểu biết về nguồn lực
thông tin tư liệu ngành Nông nghiệp mà còn ừ ang bị kiến thức về kỹ năng tra tìm tài
liệu, định hướng sử dụng thông tin tư liệu nhằm khai thác hiệu quả thư viện Qua
đó, người đọc biết cách lựa chọn tài liệu phù họp với nhu cầu đọc của bản thân, có
kỹ năng đọc thích hợp đôì với từng thể loại tài liệu, lựa chọn môi trường đọc tương
thích để đạt hiệu quả cao, bên cạnh đó cũng cần phải có thái độ đọc thích hợp
Đồng thời, cần tiên hành các nghiên cứu về công tác bạn đọc như hình thức tổ chức,
phương pháp phục vụ; nghiên cứu nhu cầu, hứng thú người đọc Ngoài ra, Thư viện
cần có sự phối hợp với cơ quan quản lý, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên tuyên
truyền, giới thiệu sách, đưa sách đến tận tay cho người dân
- Việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng ngày đọc sách cần được triển khai tại Thư viện Bộ để làm rõ tầm quan ữọng của giá, giá trị của sách, hiệu quả của việc
đọc sách, làm người đọc thêm yêu sách, ữân ữọng sách và khơi gợi lại thói quen đọc
sách Tiến hành điều tra nhu cầu đọc định kỳ, từ đó có những k ế hoạch đầu tư hợp
lý cho việc phát triển văn hoá đọc Các cấp lãnh đạo cần xem đây là những hoạt động
thường niên để xây dựng và phát triểnvăn hóa đọc cho cán bộ Bộ nói riêng mà cho
cả ngươi dân
KÍT LUẬN
Việc phát triển văn hoá đọc cho đô'i tượng bạn đọc ữong lĩnh vực nông nghiệp
là rất quan trọng vì đọc sách là để nâng cao trình độ dân trí, châ't lượng cuộc sống,
hiểu biết sâu rộng và hội nhập; tạo điều kiện thuận lợi cho con người phát triển trong
lao động sản xuâ't và góp phần nâng cao đời sông văn hoá cá nhân.Đây là một trong
những nhiệm vụ quan trong, là điều cần thiết và râ't cần sự quan tâm đầu tư của các
câ'p lãnh đạo, cũng như sự chung tay hợp sức của nhiều cơ quan, ban ngành, đoàn
thể và các tổ chức./
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2017), Kỷ yếu hội thảo thư viện cơ sở phục vụ xây dựng nông thôn
mới ở Việt Nam: thực trạng và giải pháp.
Nguyễn Hữu Viêm Văn hóa đọc và phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam// Tạp chí Thư viện Việt nam.-
2009.-SÔ' 1.- Tr.19-26
Vũ Dương Thúy Ngà Biện pháp phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng ờ Việt Nam/ Tạp chí Thông tin
và Tư liệu.- 2010.- Sô' 4.- Tr 17-25