Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam, và các biện pháp tăng cường hiệu quả áp dụng pháp luật trong quá trình hoạt động[r]
Trang 1Quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản từ thực tiễn áp dụng tại Tập đoàn Công nghiệp
Than - Khoáng sản Việt Nam
Phạm Thị Khánh Ly
Khoa Luật Luận văn ThS Luật dân sự; Mã số: 60 38 30 Người hướng dẫn: TS Nguyễn Minh Tuấn
Năm bảo vệ: 2013
Abstract Trên cơ sở nghiên cứu về khái niệm sở hữu và quyền sở hữu, quyền sở hữu
nhà nước, nghiên cứu, làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về quyền sở hữu của Nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản, phân tích các tính chất, đặc điểm và nội dung của quyền này Phân tích các quy định pháp luật hiện hành trong lĩnh vực quyền sở hữu tài nguyên khoáng sản, cụ thể là các quy định bảo đảm các quyền năng chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của chủ sở hữu nhà nước, từ đó đưa ra những nhìn nhận, đánh giá những mặt tồn tại, hạn chế trong việc áp dụng vào thực tiễn Tìm hiểu và đánh giá việc áp dụng các quy định của pháp luật về quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản trong thực tế hoạt động của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam, và các biện pháp tăng cường hiệu quả áp dụng pháp luật trong quá trình hoạt động khoáng sản của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam
Keywords Luật dân sự; Quyền sở hữu; Tài nguyên khoáng sản; Pháp luật Việt Nam Content
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các bảng
Trang 2Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỞ HỮU VÀ
QUYỀN SỞ HỮU NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN
7
1.1 Khái quát chung về sở hữu 7 1.1.1 Khái niệm về sở hữu và quyền sở hữu 7 1.1.2 Tính chất của quyền sở hữu 9 1.1.3 Các nội dung của quyền sở hữu 12 1.2 Sở hữu nhà nước theo quy định pháp luật hiện hành 13 1.2.1 Khái niệm sở hữu nhà nước 13 1.2.2 Nội dung quyền sở hữu nhà nước 16 1.3 Quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản 20 1.3.1 Khái niệm tài nguyên khoáng sản 20 1.3.2 Quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản 22 1.3.3 Tổng quan pháp luật về quyền sở hữu đối với tài nguyên khoáng
sản ở nước ta
25
Chương 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ
QUYỀN SỞ HỮU ĐỐI VỚI TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN
30
2.1 Quá trình phát triển của các quy định pháp luật về quyền sở hữu
đối với tài nguyên khoáng sản
30
2.1.1 Pháp luật về quyền sở hữu tài nguyên khoáng sản trong giai đoạn
1945-1996
31
2.1.2 Luật khoáng sản năm 1996 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều
năm 2005
35
2.1.3 Luật Khoáng sản số 60/2010/QH12 ban hành ngày 17/11/2010 39 2.2 Nội dung quyền sở hữu tài nguyên khoáng sản theo quy định pháp
luật về khoáng sản
41
2.2.1 Quyền chiếm hữu đối với tài nguyên khoáng sản 42
Trang 32.2.2 Quyền sử dụng đối với tài nguyên khoáng sản 47 2.2.3 Quyền định đoạt của Nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản 54 2.3 Đánh giá thực trạng pháp luật về quyền sở hữu tài nguyên khoáng
sản
60
Chương 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP
LUẬT VỀ QUYỀN SỞ HỮU ĐỐI VỚI TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN TẠI TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN- KHOÁNG SẢN VIỆT NAM VÀ NHỮNG KIẾN GIẢI HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
67
3.1 Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về quyền sở hữu đối với
tài nguyên khoáng sản tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng
sản Việt Nam
67
3.1.1 Giới thiệu sơ lược về Tập đoàn Công nghiệp Than- Khoáng sản
Việt Nam
67
3.1.2 Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về quyền sở hữu đối với
Tài nguyên khoáng sản trong hoạt động của Tập đoàn Công nghiệp
Than- Khoáng sản Việt Nam
70
3.1.3 Những khó khăn của VINACOMIN trong việc áp dụng pháp luật
liên quan đến quyền sở hữu tài nguyên khoáng sản của Nhà nước
83
3.2 Các kiến giải hoàn thiện pháp luật liên quan đến quyền sở hữu đối
với tài nguyên khoáng sản và vấn đề áp dụng tại Tập đoàn Công
nghiệp Than- Khoáng sản Việt Nam
85
3.2.1 Các đề xuất liên quan đến kỹ thuật lập pháp 85 3.2.2 Các đề xuất hoàn thiện nội dung quyền sở hữu đối với tài nguyên
khoáng sản trong pháp luật Việt Nam
87
3.2.3 Đề xuất nâng cao hiệu quả áp dụng quy định pháp luật về quyền sở
hữu tài nguyên khoáng sản tại VINACOMIN
91
Trang 4DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96
References
1 Bộ Công thương (2012), Công văn số 6633/BCT-TCNL ngày 26/6 về việc kết
quả kiểm tra xử lý các thông tin đăng trên báo Thanh Niên, Hà Nội
2 Bộ Tài chính (2011), Thông tư số 158/2011/TT-BTC ngày 16/11 hướng dẫn
thực hiện Nghị định số 74/2011/NĐ-CP ngày 25/8/2011 của Chính phủ về phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản, Hà Nội
3 Bộ Tài chính (2012), Công văn số 8110/BTC-TCDN ngày 18/6 về việc thực
hiện Hợp đồng hợp tác kinh doanh với Vietmindo, Hà Nội
4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), Giấy phép số 1555/GP-BTNMT ngày
13/8 về quyết định cấp quyền khai thác một số vỉa than thuộc khu vực Uông Thượng cho Công ty TNHH MTV Than Uông Bí- TKV, Hà Nội
5 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), Báo cáo tổng kết 12 năm thi hành Luật
Khoáng sản (1996-2008), Hà Nội
6 Bộ Tư pháp - JICA (2009), Bộ tài liệu: "Tọa đàm tổng kết tình hình thi hành
các quy định về quyền sở hữu trong Bộ luật dân sự 2005", Hà Nội
7 Minh Châm (2012), "Quản lý, khai thác khoáng sản còn nhiều vướng mắc",
VOV online, ngày 16/8
8 Chính phủ (2011), Nghị định số 74/2011/NĐ-CP ngày 25/8 về phí bảo vệ môi
trường đối với khai thác khoáng sản, Hà Nội
9 Chính phủ (2012), Nghị định số 15/2012/NĐ-CP ngày 09/3 quy định chi tiết thi
hành một số điều của Luật khoáng sản, Hà Nội
10 Chính phủ (2012), Nghị định số 22/2012/NĐ-CP ngày 26/3 quy định về đấu
giá quyền khai thác khoáng sản, Hà Nội
11 Ngô Huy Cương (1999), "Phân loại tài sản", Nghiên cứu lập pháp, (2)
Trang 512 Ngô Huy Cương (2003), "Tổng quan về luật tài sản", http://www.vnu.vn/
13 Ngô Huy Cương (2009), "Những bất cập về khái niệm tài sản, phân loại tài sản
của Bộ luật Dân sự 2005 và định hướng cải cách", Nghiên cứu lập pháp, (22)
14 Nguyễn Việt Cường (2006), "Áp dụng chế định tài sản và quyền sở hữu trong
Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 2005", Nghề luật, (6)
15 Xuân Dũng (2012), "Đòi hỏi sự minh bạch trong ngành khai khoáng Việt
Nam", www.qdnd.vn, ngày 24/7
16 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Nghị quyết số 02 NQ/TW ngày 25/4 của Bộ
Chính trị về định hướng chiến lược khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Hà Nội
17 Nguyễn Văn Đặng (2005), "Mấy vấn đề về chế độ sở hữu và thành phần kinh
tế ở nước ta", Tạp chí Cộng sản, (97)
18 Nguyễn Ngọc Điện (1999), Nghiên cứu về tài sản trong luật dân sự Việt Nam,
Nxb Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh
19 Nguyễn Ngọc Điện (2001), Bình luận khoa học về tài sản trong luật dân sự
Việt Nam, Nxb Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh
20 Hà Thị Mai Hiên (1996), Quyền sở hữu của công dân ở Việt Nam, Luận án
Phó tiến sĩ Luật học, Hà Nội
21 Chu Thu Hiền (2009), "Một số vấn đề về sở hữu đối với tài nguyên khoáng sản
ở Việt Nam", Tài liệu Tọa đàm: Tổng kết tình hình thi hành các quy định về
quyền sở hữu trong Bộ luật Dân sự 2005, Hà Nội
22 Bùi Đăng Hiếu (2003), "Quá trình phát triển của khái niệm quyền sở hữu", Luật
học, (5)
23 Hội đồng bộ trưởng (1992), Nghị định số 95/NĐ-HĐBT ngày 25/3 về hướng
dẫn thi hành Pháp lệnh về Tài nguyên khoáng sản, Hà Nội
24 Hội đồng nhà nước (1989), Pháp lệnh về Tài nguyên khoáng sản, Hà Nội
Trang 625 Nguyễn Đại Lai (2009), "Vấn đề sở hữu: Hiện tại và đề xuất", Nhà quản lý,
(76)
26 C Mác - Ph Ăng ghen (1994), Toàn tập, tập 25(2), Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội
27 Hoàng Phê (Chủ biên) (1997), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng
28 Vũ Văn Phúc (2001), "Sở hữu nhà nước và vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa",
www.tuyengiao.vn
29 Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội
30 Quốc hội (1959), Hiến pháp, Hà Nội
31 Quốc hội (1980), Hiến pháp, Hà Nội
32 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội
33 Quốc hội (1996), Luật khoáng sản, Hà Nội
34 Quốc hội (2005), Bộ luật Dân sự, Hà Nội
35 Quốc hội (2005), Luật khoáng sản (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
36 Quốc hội (2005), Luật Bảo vệ môi trường, Hà Nội
37 Quốc hội (2010), Luật Khoáng sản, Hà Nội
38 Hoàng Văn Quynh (2009), "Quy định về quyền sở hữu tài nguyên thiên nhiên
và môi trường trong luật tục một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam", Khoa học,
(25)
39 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh (2012), Báo cáo Kết quả kiểm
tra hoạt động khai thác khoáng sản của Công ty Than Uông Bí- VINACOMIN
và Công ty PT Vietmindo Energitama tại mỏ Uông Thượng, Quảng Ninh
40 Phùng Trung Tập (2009), "Luận điểm về quy định các hình thức sở hữu trong
Bộ luật Dân sự khi được sửa đổi, bổ sung", Tài liệu Tọa đàm: Tổng kết tình
hình thi hành các quy định về quyền sở hữu trong Bộ luật Dân sự 2005, Hà
Nội
Trang 741 Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (2007), Quy chế Bảo vệ
môi trường, Hà Nội
42 Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (2010), Điều lệ tổ chức
và hoạt động của Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản Việt Nam (ban hành kèm theo Quyết định số 418/QĐ-TTg ngày 21/3/2010), Hà Nội
43 Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (2012), Công văn
1380/VINACOMIN-MT ngày 21/3 về việc báo cáo công tác bảo vệ môi trường trong lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản, Hà Nội
44 Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (2012), Báo cáo triển
khai thực hiện kế hoạch về công tác phòng, chống tham nhũng của Tập đoàn trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, Hà Nội
45 Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (2011), Báo cáo Tổng kết
công tác thăm dò, khảo sát từ 2002-2010, phương hướng nhiệm vụ đến giai đoạn 2011 đến 2015, Hà Nội
46 Nguyễn Văn Thạo - Nguyễn Hữu Đạt (2004), Một số vấn đề về sở hữu ở nước
ta hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
47 Nga Thu (2012), "Quản lý và khai thác khoáng sản vật liệu xây dựng: Đưa vào khuôn khổ", http://www.monre.gov.vn
48 Lê Ái Thụ (2009), "Chính sách Tài nguyên khoáng sản trên Thế giới và ở Việt
Nam", Công nghiệp mỏ, (2)
49 Tổng cục Địa chất và Khoáng sản - Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011), Báo
cáo chuyên đề sở hữu đối với tài sản "Tài nguyên khoáng sản" và định hướng hoàn thiện trong Hiến pháp 1992, Hà Nội
50 Trần Văn Trị (2000), Tài nguyên khoáng sản Việt Nam, Đề tài nghiên cứu địa
chất và khoáng sản Việt Nam, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Hà Nội
51 Trường Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình Luật dân sự Việt Nam, tập 2,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
Trang 852 Ủy ban nhân dân tỉnh Kontum (2012), Quyết định 190/QĐ-UBND ngày 7/3 về
việc ban hành quy định tạm thời mức tạm thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh, Kontum
53 Văn phòng Chính phủ (2012), Công văn số 6928/VPCP-KTN ngày 05/9 về việc
thực hiện hợp đồng hợp tác kinh doanh với Vietmindo, Hà Nội
54 Lê Thanh Vân (2009), "Sở hữu Tài nguyên khoáng sản và những nội dung
pháp luật cần hoàn thiện", http://nguoidaibieu.com.vn
55 Viện Tư vấn phát triển - Bộ Tài nguyên và Môi trường (2010), Thực trạng
quản lí khai thác sử dụng tài nguyên khoáng sản trong bối cảnh phát triển bền vững ở Việt Nam, Hà Nội
56 Phạm Văn Võ (2012), Chế độ pháp lý về sở hữu và quyền tài sản đối với đất
đai, Nxb Lao động, Hà Nội
57 Vụ Pháp luật dân sự kinh tế - Bộ Tư pháp (2012), Công văn số 423/PLDSKT- KTN
ngày 03/8 hướng dẫn phương án giải quyết vướng mắc trong hợp đồng hợp tác kinh doanh giữa Công ty Than Uông Bí và Công ty PT Vietmindo Energitama,
Hà Nội