- Từ thế kỉ X – XV, giáo dục Đại Việt từng bước được hoàn thiện và phát triển, trở thành nguồn đào tạo quan chức và người hiền tài cho đất nước.. - Thời Lý:.[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA LẠI – LỊCH SỬ 10
NH: 2019 - 2020 Câu 1 Trình bày nội dung cuộc cải cách hành chính dưới thời vua Lê Thánh Tông Em có nhận xét
gì về cuộc cải cách đó?
* Nội dung cuộc cải cách hành chính dưới thời vua Lê Thánh Tông:
- Năm 1428, sau khi chiến thắng nhà Minh,Lê Lợi lên ngôi hoàng đế lập ra nhà Lê (Lê sơ)
- Những năm 60 của thế kỉ XV, Lê Thánh Tông tiến hành một cuộc cải cách hành chính lớn:
+ Ở trung ương: Bãi bỏ chức Tể tướng và Đại hành khiển Vua trực tiếp quyết định mọi việc Bên dưới là
6 Bộ Các cơ quan khác như Ngự sử đài, Hàn lâm viện được duy trì với quyền hành cao hơn
+ Ở địa phương: Cả nước chia thành 13 đạo thừa tuyên Dưới đạo là phủ, huyện, châu, xã Người đứng đầu xã là Xã trưởng, do dân bầu
+ Luật pháp: Thời Lê có Quốc triều hình luật (Luật Hồng Đức), gồm hơn 700 điều quy định khá đầy đủ các tội danh và hình phạt
+ Tuyển chọn quan lại thông qua giáo dục thi cử là chủ yếu
+ Quân đội: Tổ chức quy củ gồm 2 bộ phận: Cấm quân và quân chính quy, tuyển theo chế độ “ngụ binh ư nông”, được trang bị vũ khí đầy đủ
* Nhận xét: hs tự nhận xét:
………
………
………
………
Câu 2 Trình bày tình hình nông nghiệp ở các thế kỉ XVI – XVIII Tại sao nông nghiệp Đàng Trong phát triển hơn so với Đàng Ngoài?
* Tình hình nông nghiệp ở các thế kỉ XVI – XVIII:
- Cuối thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI, nhà nước không quan tâm đến sản xuất nông nghiệp, quan lại lo chiếm ruộng đất Mất mùa, đói kém xảy ra
- Nửa sau thế kỉ XVII, nông nghiệp ở hai Đàng mới dần dần ổn định trở lại: Nhà nước khuyến khích nhân dân mở rộng diện tích; chú trọng đắp đê, đào sông làm thủy lợi…
- Tạo ra nhiều loại giống mới, đúc kết được nhiều kinh nghiệm sản xuất như “nước, phân, cần, giống” Từ thế kỉ XVI – XVIII, ruộng đất tập trung trong tay quan lại, địa chủ ngày càng nhiều
* Nông nghiệp Đàng Trong phát triển hơn so với Đàng Ngoài vì:
- Đàng Trong: lãnh thổ ngày càng được mở rộng vào Nam, dân cư ít, điều kiện sản xuất thuận lợi
- Đàng ngoài: Là vùng đất lâu đời, đã được khai phá triệt để, dân cư đông đúc, điều kiện sản xuất không thuận lợi
Câu 3 Hãy nêu những thành tựu văn hóa tiêu biểu của nước ta dưới triều Nguyễn ở nữa đầu thế kỉ XIX.
* Tôn giáo – tín ngưỡng:
- Nhà Nguyễn chủ trương độc tôn Nho giáo, hạn chế hoạt động của Thiên Chúa giáo
- Tín ngưỡng dân gian tiếp tục phát triển
* Giáo dục:
- Giáo dục Nho giáo được củng cố.
- Nhà nước vẫn tổ chức đều đặn các kì thi để tuyển quan lại
* Văn học: Bên cạnh dòng văn học chữ Hán, văn học chữ Nôm ngày càng phong phú và hoàn thiện với
các bài thơ của Hồ Xuân Hương, Bà Huyện Thanh Quan nhưng đạt đến đỉnh cao về nghệ thuật là
“Truyện Kiều” của Nguyễn Du
* Sử học:
Trang 2- Quốc sử quán được thành lập.
- Các bộ sử do Quốc triều quán biên soạn và các bộ sử do cá nhân biên soạn
* Kiến trúc: - Kinh thành Huế được xây dựng và hoàn thiện, thể hiện trình độ phát triển cao của nghệ
thuật kiến trúc và điêu khắc
- Nhã nhạc cung đình Huế cũng là một di sản văn hóa còn lại đến ngày nay Các loại hình ca múa nhạc dân gian được tiếp tục phát triển
Câu 4: Lập bảng thống kê các cuộc kháng chiến và khởi nghĩa chống ngoại xâm thế kỉ X – XVIII:
CUỘC KHÁNG
CHIẾN
LƯỢC
NGƯỜI CHỈ HUY
TRẬN QUYẾT CHIẾN CHIẾN LƯỢC
Câu 5 Trình bày những chính sách mà vua Quang Trung đã thực hiện để xây dựng vương triều.
Em đánh giá như thế nào về cải cách của vua Quang Trung?
* Những chính sách mà vua Quang Trung đã thực hiện để xây dựng vương triều:
- Đối nội:
+ Thành lập chính quyền các cấp, ban hành chiếu khuyến nông kêu gọi nhân dân khôi phục sản xuất Lập lại sổ hộ tịch
+ Tổ chức lại giáo dục, thi cử Tổ chức quân đội quy củ và trang bị vũ khí đầy đủ
- Đối ngoại: Đối với nhà Thanh (Trung Quốc): thực hiện chính sách hòa hảo Đối với Lào và Chân Lạp thực hiện mối quan hệ láng giềng thân thiện, tốt đẹp
- Năm 1792, vua Quang Trung đột ngột qua đời
- Năm 1802, Vương triều Tây Sơn sụp đổ
* Em đánh giá như thế nào về cải cách của vua Quang Trung? > (Học sinh tự trả lời).
Câu 6 Em hãy rút ra nội dung của đoạn trích trong bài hiểu dụ của vua Quang Trung
“Đánh cho để dài tóc
Đánh cho để đen răng Đánh cho nó chích luân bất phản Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn Đánh cho sử tri Nam Quốc anh hùng chi hữu chủ.
(HS tự trả lời).
Trang 3Câu 7 Hãy kể tên các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm tiêu biểu của quân dân ta từ thế kỉ X –
XV Nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của những cuộc kháng chiến đó.
* Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm tiêu biểu của quân dân ta từ thế kỉ X – XV:
- Kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê (981)
- Kháng chiến chống Tống thời Lý (1075 – 1077)
- Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên thời Trần (thế kỉ XIII)
- Khởi nghĩa Lam Sơn (1418 – 1427)
* Nguyên nhân thắng lợi:
- Dân tộc ta có truyền thống yêu nước nồng nàn Khối đoàn kết toàn dân vững mạnh
- Triều đình phong kiến đã chăm lo xây dựng quân đội, có những chính sách chăm lo đời sống nhân dân có sự gắn bó đoàn kết giữa nhân dân và triều đình
- Nghệ thuật chỉ huy quân sự thiên tài của các vị anh hùng xưa
- Các cuộc kháng chiến của chúng ta là cuộc chiến chính nghĩa
* Ý nghĩa lịch sử:
- Đập tan âm mưu xâm lược của giặc ngoại xâm Bảo vệ được độc lập và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia dân tộc Mở ra 1 thời kì phát triển mới cho lịch sử dân tộc Việt Nam
- Khẳng định sức mạnh của dân tộc ta, nâng cao lòng tự hào, tự cường của dân tộc, củng cố niềm tin cho nhân dân
- Góp phần xây đắp truyền thống yêu nước kiên cường, bất khuất từ đời này qua đời khác của dân tộc ta
Để lại nhiều bài học quý báu cho thế hệ sau
Câu 8 Hãy trình bày những thành tựu của giáo dục nước ta từ thế kỉ X – XV Nguyên nhân đưa đến sự phát triển của giáo dục nước ta thời kì này là gì?
* Những thành tựu của giáo dục nước ta từ thế kỉ X – XV:
- Từ thế kỉ X – XV, giáo dục Đại Việt từng bước được hoàn thiện và phát triển, trở thành nguồn đào tạo quan chức và người hiền tài cho đất nước
- Thời Lý:
+ Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu
+ Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức ở kinh thành
- Thời Lê sơ:
+ Quy chế thi cử được ban hành rõ ràng: Cứ 3 năm có 1 kì thi Hội để chọn Tiến sĩ
+ Thời vua Lê Thánh Tông đã tổ chức 12 khoa thi Hội, có 501 người đỗ Tiến sĩ
+ Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia ghi tên Tiến sĩ Từ đó giáo dục được tôn vinh và quan tâm phát triển
* Nguyên nhân đưa đến sự phát triển của giáo dục nước ta thời kì này:
- Nhu cầu xây dựng nhà nước và nâng cao dân trí đã thúc đẩy các nhà nước đương thời quan tâm đến giáo dục Chữ Hán trở thành chữ viết chính thức
Câu 9 Nêu điểm tích cực và hạn chế của giáo dục nước ta từ thế kỉ X – XV Việc dựng bia, ghi tên Tiến sĩ có tác dụng gì đối với sự phát triển của giáo dục?
* Điểm tích cực và hạn chế của giáo dục nước ta từ thế kỉ X – XV:
- Tích cực:
+ Giáo dục đào tạo người làm quan, có tài cho đất nước
+ Nâng cao dân trí
+ Hàng loạt trí thức tài giỏi được đào tạo, góp phần quan trọng vào xây dựng và bảo vệ đất nước
- Hạn chế: giáo dục nho học không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế và khoa học kĩ thuật
* Việc dựng bia, ghi tên Tiến sĩ có tác dụng rất lớn đối với sự phát triển của giáo dục:
- Tôn trọng việc học hành, đỗ đạt, khuyến khích việc học
Trang 4- Tôn vinh nhân tài của đất nước.
- Nhắc nhở những người đỗ đạt giữ trọng trách với dân, với nước
Câu 9 Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII:
- Nêu ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng tư sản Pháp.
- Vì sao nói cách mạng tư sản Pháp là một cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất trong tất cả các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại?
Giải:
* Ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng tư sản Pháp:
- Lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản ở Pháp phát triển
- Mở ra thời kì thắng lợi và củng cố chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và châu Mĩ
- Củng cố sự thống trị của giai cấp tư sản trên thế giới
* Cách mạng tư sản Pháp là một cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất trong tất cả các cuộc cách mạng
tư sản thời cận đại vì:
- Lật đổ chính quyền chuyên chế,thủ tiêu mọi tàn dư phong kiến.Bảo vệ đất nước khỏi nạn ngoại xâm.
- Xóa bỏ sự lạc hậu, lập nên một nhà nước tiến bộ Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nhân dân Tự do dân chủ cho nhân dân
- Những cản trở đối với công thương nghiệp bị xóa bỏ Thị trường dân tộc thống nhất hình thành
- Mở đường cho sự phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa
Câu 10: Tại sao thời kì chuyên chính Giacobanh được coi là đỉnh cao của cách mạng tư sản Pháp?
Trả lời:
* Thời kì chuyên chính Giacobanh được coi là đỉnh cao của cách mạng tư sản Pháp vì:
- Ngày 31/5/1793 quần chúng Pari nổi dậy, lật đổ phái Gi-rông-đanh, giành chính quyền về tay phái Gia-cô-banh do luật sư Rô-be-xpi-e đứng đầu Trước những khó khăn, thử thách nghiêm trọng, chính quyền Gia-cô-banh đã đưa ra những biện pháp để đưa đất nước phát triển:
+ Ra sắc lệnh xóa bỏ hoàn toàn nghĩa vụ phong kiến đối với nông dân
+ Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân, tiền lương cho công nhân
+ Thông qua Hiến pháp mới, mở rộng quyền tự do dân chủ
+ Thông qua Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền với khẩu hiệu: Tự do – Bình đẳng – Bác ái
+ Bãi bỏ qui chế phường hội, cho phép tự do buôn bán
+ Tổ chức hành chính theo qui chế mới, 83 quận, xóa bỏ thuế quan nội địa
+ Xóa bỏ nạn đầu cơ tích trữ
+ Ban hành sắc lệnh “Tổng động viên” toàn quốc khi Tổ quốc lâm nguy
Từ khi có chuyên chính dân chủ Giacobanh, cách mạng tư sản Pháp chuyển sang giai đoạn cao nhất – Chuyên chính dân chủ cách mạng
Câu 11 Phân tích hệ quả của cuộc cách mạng công nghiệp ở châu Âu.
- Làm thay đổi bộ mặt các nước
- Sản xuất bằng máy móc đã nâng cao năng suất lao động
- Góp phần thúc đẩy những chuyển biến mạnh mẽ trong các ngành kinh tế khác, đặc biệt là nông nghiệp
- Hình thành hai giai cấp cơ bản của xã hội tưu bản: tư sản công nghiệp và vô sản công nghiệp => mâu thuẫn sâu sắc cuộc đấu tranh giai cấp