- Phân tích tình huống trong các câu tục ngữ để rút ra những bài học kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động sản xuất.. - Động não suy nghĩ: rút ra những bài học thiết thực về kinh nghiệm [r]
Trang 1Ngày soạn
Ngày dạy
TIẾT 73 : TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Khái niệm tục ngữ
- Nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí và hình thức nghệ thuật của những
câu tục ngữ trong bài học
2 Kĩ năng:
a Kỹ năng chuyên môn:
- Đọc - Hiểu phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về thiên nhiên và lao
động sản xuất
- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và
lao động sản xuất vào đời sống
b Kỹ năng sống:
- Tự nhận thức được những bài học kinh nghiệm về thiên nhiên và lao
động sản xuất
- Ra quyết định : vận dụng các bài học kinh nghiệm đúng lúc đúng chỗ
3 Thái độ:
- Hiểu về tục ngữ qua đó thêm yêu một thể loại văn học dân gian của dân
tộc
4 Tích hợp môi trường : Sưu tầm tục ngữ liên quan đến môi trường
III CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
- Phân tích tình huống trong các câu tục ngữ để rút ra những bài học kinh
nghiệm về thiên nhiên, lao động sản xuất
- Động não suy nghĩ: rút ra những bài học thiết thực về kinh nghiệm thiên
nhiên, lao động sản xuất
- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ :
3 Bài mới : - Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
GV giới thiệu bài
- Tục ngữ là một thể loại văn học dân gian Nó được ví là kho báu kinh
nghiệm và trí tuệ dân gian, là “ Túi khôn vô tận” Tục ngữ là thể loại triết lí
nhưng cũng là “cây đời xanh tươi “ Tiết học hôm nay thầy cùng các em tìm
hiểu thể loại mới đó là tục ngữ Vậy tục ngữ là gì ? Tục ngữ đúc kết được
những kinh nghiệm gì cho chúng ta
* HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu về chú
thích SGK
? Thế nào là tục ngữ ?
- HS : Trả lời như phần chú thích *
I GIỚI THIỆU CHUNG:
- Tục ngữ là câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh, đúc kết những bài học của nhân dân về :
+ Quy luật của thiên nhiên
Trang 2* HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu văn bản
- Gv : đọc gọi Hs đọc lại ( giọng điệu
chậm rãi, rõ ràng, chú ý các vần lưng,
ngắt nhịp )
- Giải thích các từ khó
? Bố cục chia làm mấy phần, nội dung
của từng phần ?
- GV: Chốt ghi bảng
- Gọi Hs đọc câu 1
? Nhận xét về vần, nhịp và các biện pháp
nghệ thuật trong câu tục ngữ ?
? Bài học rút ra từ ý nghĩa câu tục ngữ
này là gì ?
? Bài học đó được áp dụng như thế nào
trong thực tế ?
- HS đọc câu 2
? Câu tục ngữ có mấy vế ? nêu nghĩa của
từng vế
? Vậy nghĩa của cả câu là gì ?
- HS: Suy nghĩ, trả lời.
- GV: Nhận xét, ghi bảng.
? Trong thực tế đời sống, kinh nghiệm
này được áp dụng như thế nào ?
- Gọi hs đọc câu 3
? Câu tục ngữ này có mấy vế ? Nêu
nghĩa của từng vế
? Vậy nghĩa của cả câu tục ngữ này là gì ?
- GV : Nhận xét,ghi bảng.
- Gọi Hs đọc câu 4
? Nghĩa của câu tục ngữ thứ tư là gì ?
? Kinh nghiệm nào được rút ra từ hiện
tượng kiến bò tháng bảy này ?
? Bài học thực tiễn từ kinh nghiệm dân
gian này là gì ?
- HS: Vẫn phải lo đề phòng lũ lụt sau
tháng bảy âm lịch
- Liên hệ về môi trường hiện nay ? Suy
nghĩ của em ?
- Gọi Hs đọc câu tục ngữ thứ 5
? Câu tục ngữ thứ 5 có mấy vế? Giải
nghĩa từng vế ? Nghĩa của câu tục ngữ
+ Kinh nghiệm lao động sản xuất
+ Kinh nghiệm về con người và xã hội
- Những bài học kinh nghiệm về quy luật thiên nhiên và lao động sản xuất là nội dung quan trọng của tục ngữ
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1 Đ ọc – tìm hiểu từ khó
2 Tìm hiểu văn bản:
a Bố cục:Chia làm hai phần
+ Phần 1 : 4 câu đầu :Tục nhữ về thiên nhiên
+ Phần 2 : 4 câu sau :Tục ngữ về LĐSX
b Phương thức biểu đạt: Trữ tình
c Phân tích :
Nhóm1 : Tục ngữ đúc rút kinh nghiệm từ
thiên nhiên Câu 1 : Đêm tháng năm …
Ngày tháng mười …
- Vần lưng , phép đối , nói quá
-> Tháng năm đêm ngắn, tháng mười đêm dài – Giúp con người chủ động về thời gian , công việc trong những thời điểm khác nhau
Câu 2: Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa -> Đêm sao dày dự báo ngày hôm sau sẽ nắng, đêm không sao báo hiệu ngày hôm sau sẽ mưa
=> Nắm trước thời tiết để chủ động công việc
Câu 3 : Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ -> Khi chân trời xuất hiện sắc màu vàng thì phải coi giữ nhà ( sắp có bão)
- Sử dụng vần lưng, ẩn dụ
- Nêu kinh nghiệm dự đoán gió bão khi trên trời xuất hiện ráng mây màu mỡ gà
- Khuyên ta phải phòng vệ với hiện tượng thời tiết này
Câu 4 : Tháng bảy kiến bò , chỉ lo lại lụt
-> Kiến ra nhiều vào tháng bảy âm lịch sẽ còn lụt nữa – vẫn phải lo đề phòng lũ lụt sau tháng bảy âm lịch
Trang 3này là gì ?
- HS: Mảnh đất nhỏ bằng 1 lượng vàng
lớn
? Kinh nghiệm nào được đúc kết từ câu
tục ngữ này ?
? Bài học thực tế từ kinh nghiệm này là gì
?
- Giá trị và vai trò của đất đai đối với
người nông dân
- Cho Hs đọc câu 6
? Kinh nghiệm lao động sản xuất được rút
ra ở đây là gì ?
? Bài học từ kinh nghiệm đó là gì ?
? Trong thực tế, bài học này được áp
dụng như thế nào ?
- HS : Nghề nuôi tôm cá ở nước ta ngày
càng được đầu tư phát triển, thu lợi nhuận
lớn
- Hs đọc câu 7
? Theo dõi câu tục ngữ cho biết các chữ
nhất, nhì, tam, tứ có nghĩa gì ? từ đó nêu
nghĩa của cả câu ?
? Kinh nghiệm trồng trọt được đúc kết từ
câu tục ngữ này là gì ?
? Bài học kinh nghiệm này là gì ?
- HS : Trong nghề làm ruộng, đảm bảo đủ
bốn yếu tố thì lúa tốt mùa màng bội thu
- Liên hệ về vấn đề ô nhiễm nguồn nước
hiện nay ? Tác hại ?
- Hs đọc câu 8
? Nêu nghĩa của câu tục ngữ này ?
? Kinh nghiệm được đúc kết từ câu tục
ngữ này là gì ?
? Kinh nghiệm này đi vào thực tế nông
nghiệm ở nước ta như thế nào?
? Qua Văn bản để lại những giá trị gì về
nội dung và nghệ thuật ?
* HOẠT ĐỘNG 3 :Hướng dẫn Tổng
kết Ghi nhớ : Sgk
Nhóm 2. Tục ngữ về lao động sản xuất
Câu 5: Tấc đất , tấc vàng -> đất quí như vàng –giá trị của đất đôi với đời sống lao động sản xuất của con người nông dân
Câu 6: Nhất canh trì, nhị canh viên, tam
canh điền
- Sử dụng từ Hán Việt -> Nuôi cá có lãi nhất , rồi đến làm vườn , rồi làm ruộng => muốn làm giàu, cần đến phát triển thuỷ sản
Câu 7 : Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ
giống
-> Trong nghề làm ruộng, cần đảm bảo đủ
4 yếu tố thì lúa tốt, mùa màng bội thu
Câu 8: Nhất thì , nhì thục -> Thứ nhất là thời vụ, thứ 2 là đất canh tác
=> trong trồng trọt phải đủ 2 yếu tố thời vụ
và đất đai
- Kết cấu ngắn gọn, so sánh -> khẳng định tầm trọng của thời vụ và sự chuyên cần thành thạo trong sản xuất lao động
- Khuyên người làm ruộng không được quên thời vụ, không được sao nhãng việc đồng áng
III Tổng kết :
1 Nghệ thuật :
- Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, cô đúc
- Sử dụng kết cấu diễn đạt theo kiểu đối xứng, nhân quả, hiện tượng và ứng xử cần thiết
- Tạo vần nhịp cho câu văn dễ nhớ, dễ vận dụng
2 Nội dung:
- Không ít câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất là những bài học quý giá của nhân dân ta
Trang 4V CỦNG CỐ DẶN DÒ, HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :
- Trình bày lại tiêu chuẩn, yêu cầu của tục ngữ ? Tục ngữ là gì ?
- Học phần ghi nhớ và 8 bài tục ngữ
- Soạn bài “ Chương trình địa phương phần Văn và TLV”