Mỗi quả thận chứa khoảng một triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu.. Hậu quả có thể làm viêm cầu thận hoặc bị sơ dẫn đến tắc ống thận, suy thận....[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
TIẾT 41: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức:
- Trình bày được quá trình tạo thành nước tiểu , thực chất quá trình tạo thành nước tiểu , quá trình bài tiết nước tiểu
- Phân biệt được : Nước tiểu đầu và huyết tương , Nước tiểu đầu và nước tiểu chính thức
2/ Kĩ năng:
- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Hoạt động nhóm
Kĩ năng sống:
- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực khi hoạt động nhóm
- Kĩ năng xử lí và thu thập thông tin khi đọc SGK, quan sát sơ đồ để tìm hiểu quá trình tạo thành nước tiểu ở đơn vị chức năng của thận
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, trước tổ
3/ Thái độ:
Giáo dục ý thức vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu
II/ Phương pháp:
- Động não
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Thảo luận nhóm
III/ Chuẩn bị:
- Gv: Sơ đồ hình 39.1 SGK
- HS: Xem trước nội dung bài
IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định, kiển tra sĩ số: 8D:
8B:
8C:
2/ Kiểm tra bài cũ
(?) Bài tiết là gì? Có vai trò như thế nào đối với cơ thể sống? Các sản phẩm cần được bài tiết phát sinh từ đâu?
(?) Hệ bài tiết nước tiểu gồm các cơ quan nào? Cơ quan quan trọng nhất của hệ bài tiết là gì?
3/ Bài mới
Trang 2Mỗi quả thận chứa khoảng một triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu Vậy quá trình lọc máu để hình thành nước tiểu ở đơn vị chức năng của thận như thế nào? bài học hôm nay chúng ta sẽ n/c
Hoạt động 1: Tìm hiểu các quá trình tạo thành nước tiểu ở đơn vị
chức năng của thận
– Gv: Y/c học sinh đọc thông tin,
quan sát hình 39.1 → tìm hiểu quá
trình hình thành nước tiểu
– Yêu cầu các nhóm thảo lụân :
(?) Sự tạo thành nước tiểu gồm
những quá trình nào? Diễn ra ở đâu?
(?) Thành phần nước tiểu đầu khác
với máu ( huyết tương ) ở điểm nào?
(?) Nước tiểu chính thức khác với
nước tiểu đầu ở chổ nào?
(?) Tại sao nước tiểu đầu được hình
thành cần phải hấp thu lại
→ Vì nước tiểu đầu còn các chất
dinh dưỡng
- Gv: cần phân tích thêm: các quá
trình tạo thành nước tiểu
- Gv: Liên hệ thực tế v/v tế bào ở cầu
thận, ống thận bị tổn thương Hậu
quả có thể làm viêm cầu thận hoặc bị
sơ dẫn đến tắc ống thận, suy thận
Và làm rối loạn các chất trong máu
I/ Tạo thành nước tiểu:
- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK
- HS: Quá trình tạo thành nước tiểu gồm 3 quá trình
+ Quá trình lọc máu + Quá trình hấp thu lại + Quá trình bài tiết tiếp → Chúng ở cầu thận
- HS: Nước tiểu đầu không có tế bào máu và prôtêin
- HS: Dựa theo sơ đồ hình 39.1 để so sánh và nêu được:
Nước tiểu đầu Nước tiểu chính
thức
- Nồng độ các chất hòa tan loãng hơn
- Ít các chất cặn
bả và chất độc
- Còn chứa nhiều chất dinh dưỡng
- Nồng độ các chất hòa tan đậm dặc hơn
- Chứa nhiều chất cặn bả và chất độc
- Gần như không còn các chất dinh dưỡng
đơn vị chức năng của thận gồm:
Trang 3như: Rối loạn về hàm lượng Kali,
Natri, protein làm tăng thành phần
cholletsteron (mỡ trong máu)
- Gv:Y/c hs tự rút ra kết luận:
tạo ra nước tiểu đầu
Hấp thụ lại chất cần thiết
Bài tiết tiếp chất thừa, chất thải
→ Tạo thành nước tiểu chính thức
và ổn định một số thành phần của máu.
Hoạt động 2: Tìm hiểu vai trò của muối khoáng đối với cơ thể
- Gv: Y/c hs đọc thông tin và thảo
luận câu hỏi sau đây:
(?) Sự tạo thành nước tiểu diễn ra ở
đâu?
(?) Thực chất của quá trình tạo thành
nước tiểu là gì?
(?) Mô tả đường đi của nước tiểu?
(?) Tại sao sự tạo thành nước tiểu ở
các đơn vị chức năng diễn ra liên tục
nhưng sự thải nước tiểu ra khỏi cơ
thể chỉ xảy ra vào những lúc nhất
định, có sự khác nhau đó là do đâu?
- Gv: Cần nhấn mạnh: Khi nước tiểu
chính được hình thành được dẫn
xuống bể thận rồi theo ống dẫn nước
tiểu xuống bóng đái Nếu nước tiểu
trong bóng đái đạt tới 200ml, đủ áp
lực và cảm giác buồn đi tiểu tiếp
theo cơ vòng ở ống đái mở ra phối
hợp với cơ vòng bóng đái và cơ bụng
giúp nước tiểu thải ra ngoài
II/ Bài tiết nước tiểu:
- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK
- HS: Diễn ra ở các đơn vị chức năng của thận (gồm 2 quả thận với khoảng
2 triệu đơn vị chức năng)
- HS: Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là lọc máu và thải chất cặn
bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể
- HS: Nước tiểu chính thức → bể thận
→ Ống dẫn nước tiểu → tích trữ ở bóng đái → ống đái → ngoài
- HS: Vì do máu luôn tuần hoàn liên tục qua cầu thận, nên nước tiểu được hình thành liên tục
Nhưng nước tiểu chỉ đươc thải ra ngoài cơ thể khi lượng nước tiểu trong bóng đánh lên tới 200ml
- Nước tiểu chính thức đỗ vào bể thận, qua ống dẫn nước tiểu xuống tích trữ ở bóng đái, rồi được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng ống đái, cơ bóng đáy và cơ bụng.
Trang 4- Gv: Liên hệ thêm về bệnh sỏi thận,
sỏi bàng quang, viêm bể thận, viêm
cầu thận, nang cầu thận, suy thận
mạn suy thận toàn bộ… nguyên
nhân và hậu quả
+ Có nhiều nguyên nhân khác nhau:
Do VK gây viêm các cơ quan khác
như tai, mũi, họng rồi gián tiếp gây
viêm cầu thận; Do các tế bào ở ống
thận thiếu oxi, do làm việc quá sức;
Hoặc cơ thể bị nhiễm độc; Do vi
khuẩn theo đường bài tiết nước tiểu
đi lên gây ra
+ Hậu quả có thể dẫn tới suy thận
toàn bộ
+ Từ những nội dung trên gd hs ý
thức giữ gìn và bảo vệ hệ bài tiết
nước tiểu
- Từ 1992 đến nay Việt Nam đã ghép
thận được khoảng 600 bệnh nhân
- Theo thống kê, cả nước có khoảng
6.000 người suy thận mạn cần được
ghép thận, 300.000 người bị mù lòa
vì các bệnh lý giác mạc cần được
ghép giác mạc…
- Còn theo số liệu điều tra sơ bộ mới
được thực hiện tại 5 bệnh viện lớn ở
Hà Nội, trong số 4.143 người bệnh
cần phải ghép tạng
- Năm 1954, ca ghép thận đầu tiên trên thế giới đã được thực hiện thành công tại (Mỹ)
- Ở Việt Nam, ngày 4/6/1992, ca ghép thận đầu tiên của nước ta được tiến hành thành công tại Bệnh viện 103- Học viện Quân y Sau đó, tháng 12/1992, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP Hồ Chí Minh)
- Tiếp sau đó, nhiều bệnh viện đã triển khai và thực hiện thành công ghép thận Đó là: Bệnh viện Trung ương Huế vào tháng 7/2001; Bệnh viện Nhân dân Gia định vào tháng 1/2002; Bệnh viện Nhân dân 115 vào tháng 2/2004; Bệnh viện Nhi đồng II tháng 6/2004); Bệnh viện Bạch Mai tháng 11/2005; Bệnh viện Đa khoa
TP Đà Nẵng tháng 3/2006; Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang tháng 3/2007
4 Củng cố và tóm tắt bài
- Trình bày quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận?
- Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở điểm nào?
- Mô tả đường đi của nước tiểu?
- Vì sao sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục mà sự bài tiết nước tiểu lại gián đọan?
Bảng so sánh nước tiểu đầu và nước tiểu chính thức
Đặc điểm Nước tiểu đầu Nước tiểu chính thức
- Nồng độ các chât
hòa tan
Trang 5- Chất độc chất cặn bã
- Chất dinh dưỡng
5 Hướng dẫn học ở nhà
- Học thuộc bài, trả lời các câu hỏi 1, 2, 3, trang 127
- Xem trước nội dung bài 40, kẽ bảng 40 vào vở bài tập