Bài viết giới thiệu một số phương pháp như: Động não; giai thoại; phương pháp câu hỏi điều khiển; phương pháp tiêu điểm ob jects; phương pháp phân tích hình thái; lý thuyết giải quyết vấn đề phát minh; sơ đồ tư duy.
Trang 1TRANG BÀ PH×ÌNG PHP KCH THCH T× DUY GÂP PHN
N NG CAO Kß NNG NGH NGHIP CHO SINH VIN
Chu C©m Thì
Tr÷íng ¤i håc S÷ ph¤m H Nëi
Qu¡tr¼nhd¤yhåcðtr÷íngphêthængkhængch¿l süti¸pnhªntrithùcthu¦n
tóy m cán l sügiaol÷u c¦n thi¸t gióp håc sinh tr÷ðngth nh, s®n s ng cho cuëc
sèng m c¡c em l mët ch thº thüc thö º ¡p ùng y¶u c¦u â, ng÷íi gi¡ovi¶n
nâichung,ng÷íi gi¡ovi¶n d¤yTo¡nnâiri¶ng c¦n cânhúngn«nglücs÷ ph¤mnh§t
ành N«ng lüc ng÷íi gi¡o vi¶n l kh£ n«ng thüc hi»n c¡c ho¤t ëng gi¡o döc vîi
ch§t l÷ñng cao N«ng lüc bëc lë trong ho¤t ëng v gn li·n vîi mët sè k¾ n«ng
t÷ìng ùng K¾ n«ng câ t½nh cö thº, ri¶ng l´; n«ng lüc câ t½nh têng hñp, kh¡i qu¡t
K¾ n«ng v n«ng lüc ·u l s£n ph©m cõa qu¡ tr¼nh o t¤o, r±n luy»n bao gçm c£
sütü o t¤o,tür±n luy»n nh÷:N«ng lüc ch©n o¡n nhu c¦u v °c iºm èi t÷ñng
d¤y håc/gi¡o döc; N«ng lüc thi¸t k¸ k¸ ho¤ch d¤y håc/gi¡o döc; N«ng lüc tê chùc
thüc hi»n k¸ ho¤ch d¤y håc/gi¡o döc; N«ng lüc gi¡m s¡t, ¡nh gi¡ k¸t qu£ c¡c ho¤t
ëng d¤y håc/gi¡o döc; N«ng lüc gi£i quy¸t nhúng v§n · n£y sinh trong thüc ti¹n
d¤y håc/gi¡odöc, º o t¤o ÷ñcnhúngng÷íi gi¡ovi¶nnh÷ v y, c¡c tr÷íngs÷
ph¤mkhæng thº ch¿ch trång ¸n vi»ctrangbàchosinhvi¶nnhúngki¸nthùc khoa
håc cì b£n, m cán c¦n ph£i gióp håcâ ÷ñcnhúng k¾ n«ng ngh· nghi»p °c bi»t,
gióp håtrð th nh nhúngng÷íi håc t½ch cüc hìn nhí câ ÷ñcmët ph÷ìngph¡p tü
håc tèt Bði B§t luªn l chóng ta ÷ñc tuyºn chån v o tr÷íng håc hay ìn thu¦n
ch¿ l nhúng håc sinh cõa tr÷íng íi, th¼ i·u câ þ ngh¾a nh§t èi vîi chóng ta l
ph£i håc ÷ñcph÷ìng ph¡p håc -theo Bobbi Deporter v MikeHernaki
Ph÷ìng ph¡p k½ch th½ch t÷ duy ÷ñc hiºu l ph÷ìngph¡p tê chùc ho¤t ëng
gióp con ng÷íi trð n¶n linh ho¤t, t½ch cüc hìn tø â gióp hå ph¡t huy ÷ñc n«ng
lücb£nth¥n,bi¸tc¡chhñpt¡c vîing÷íikh¡c,ho nth nhcængvi»ctèthìn.Trong
thíi gianqua,nhâmnghi¶ncùu cõachóngtæi ¢triºnkhai¡pdöngmët sèph÷ìng
ph¡p k½ch th½cht÷ duyv od¤y håc mæn ph÷ìngph¡p d¤y håc (PPDH) mæn To¡n
v c¡c chuy¶n · tü chån li¶n quan Vi»c d¤y c¡c ph÷ìng ph¡p k½ch th½ch t÷ duy
chosinh vi¶n khoa To¡n tr÷íng ¤i håc S÷ ph¤m H Nëi ( HSP HN) khæng n¬m
ngo i möc ½chgióp håcâth¶m ph÷ìngph¡pph¡t huy n«nglücv câth¶mnhúng
k¾ n«ng ngh· nghi»p c¦n thi¸t
Trang 22 Nëi dung nghi¶n cùu
2.1 Mët sè ph÷ìng ph¡p k½ch th½ch t÷ duy
- Ph÷ìng ph¡p tªp k½chn¢o - ph÷ìng ph¡p n¢o cæng (brainstorming method)
Tªp k½ch n¢o l ph÷ìng ph¡p k½ch th½cht¥m l½ phê bi¸n nh§t, ÷ñcnh kinh
doanh ng÷íiMÿ AlexOsborn · xu§tv on«m1939 Ph÷ìngph¡pn y düa tr¶nsü
tü ph¶ b¼nh v ph¶ b¼nh nhúng þ t÷ðng cõa c¡ nh¥n trong mët nhâm ng÷íi, kº c£
qu¡ tr¼nh kiºm nghi»m Lñi ½ch thüc t¸ m ph÷ìng ph¡p em l¤i cho nhúng ng÷íi
sû döng nâl c¡i nh¼n s¥u sc v· v§n ·, xu§t ph¡t tø vi»c v÷ñt qua t½nh ¼ t¥m l½
v nhúngtrðng¤i trong suyngh¾ b£o thõ.V¼ th¸ ¥y ÷ñc coil ph÷ìngph¡p húu
hi»u º nhúng ng÷íi l m cæng t¡c gi¡o döc tü khc phöc nhúng nh÷ñc iºm cõa
m¼nh, håc c¡chphèi hñp v ph¡t huy nëi lüc, thº hi»n b£n th¥n
- Ph÷ìng ph¡p Synectics(ph÷ìng ph¡p sû döng c¡c ph²p t÷ìng tü)
Ph÷ìng ph¡p n y ÷ñc giîithi»u bði W Gordonl¦n ¦u ti¶n n«m 1952 Tø
Synectics theo gèc Hy L¤p cê câ ngh¾a l k¸t hñp c¡c y¸u tè khæng çng nh§t
Nhúng nhâm Synectics l nhúng nhâm câng nh ngh· kh¡c nhau, ÷ñctªp hñp l¤i
vîimöc ½chcègng gi£iquy¸tmët c¡chs¡ng t¤o c¡cb ito¡n b¬ngvi»ctªp luy»n
khæng h¤n ch¸ tr½t÷ðngt÷ñngv k¸thñpnhúng y¸u tèt÷ðng chøngkhæng k¸thñp
÷ñc.Tronggi£ngd¤y,ph÷ìngph¡pn y giópc£ng÷íid¤yv ng÷íihåccâc¡inh¼n
têng qu¡t khigi£i quy¸t v§n · çng thíi t«ng c÷íng k¾ n«ng phèi hñp nhâm
- Ph÷ìng ph¡p c¥u häi kiºm tra (method of control questions)
Tø nhúng n«m 20 cõa th¸ k¿ XX, nhi·u ng÷íi ¢ ÷a ra c¡c lo¤i danh s¡ch
c¥u häi nh¬m möc ½ch gióp ng÷íi gi£i mët m°t øng sa v o h÷îng suy ngh¾
quen thuëcm qu¶n inhúng h÷îng kh¡c; m°t kh¡c, c¡c c¥u häi kiºmtracán cho
nhúng líi khuy¶n v· vi»c sû döng c¡c thõ thuªt, ph÷ìng ph¡p, gñiþ, kinh nghi»m
s¡ng t¤o Ng÷íi gi£i b i to¡n n y, khi sû döng ph÷ìng ph¡p n y, ph£i tr£ líi c¡c
c¥u häicâtrong danh s¡chtheo ngú c£nh cõa b ito¡n. ¸n nay ¡ng ch þ câ c¡c
danh s¡ch c¥u häi kiºm tra cõa A Osborn ÷a ra n«m 1964, cõa T Eiloart ÷a
ra n«m 1969 v cõa G Polya(1945) (c¥u häicõa G.Polya ÷ñcsû döng r§tnhi·u
trong gi£ito¡n)
- Ph÷ìng ph¡p èi t÷ñng ti¶u iºm (method of focal objects)
Ph÷ìng ph¡p ph¡t huy þ t÷ðng nhí vi»c chuyºn giao nhúng d§u hi»u, t½nh
ch§t, chùc n«ng, (gåi chung l c¡c d§u hi»u) cõa nhúng èi t÷ñng c¦n ph£i c£i
ti¸n ( èi t÷ñng ti¶u iºm hay prototype)câ t¶n gåi l ph÷ìngph¡p èi t÷ñng ti¶u
iºm Ph÷ìngph¡pn y ÷ñc gi¡os÷tr÷íng ¤i håctênghñp BerlinF Kunze ÷a
ra d÷îi d¤ng ban ¦u vîi t¶n ph÷ìng ph¡p danh möc - Catalogue n«m 1926 V o
nhúng n«m 50 th¸ k¿ tr÷îc, ph÷ìng ph¡p n y ÷ñc nh b¡c håc Mÿ C Whiting
ho n thi»n th¶m
Ph÷ìng ph¡p èi t÷ñng ti¶u iºm l ph÷ìngph¡p kh¡ ìn gi£n, ng÷íi tacâ
Trang 3thº l¾nhhëisauv ibal¦nluy»n tªp Ph÷ìngph¡p n ychok¸tqu£tètkhic¦n ph£i
t¼m ki¸mnhúng bi¸n thº cõa c¡c ph÷ìng ph¡p, k¸tc§u ¢ bi¸t Công câthº dòng
ph÷ìng ph¡p n y º tªp luy»n ph¡t triºn tr½t÷ðng t÷ñng èivîimåi lùatuêi
- Ph÷ìng ph¡p ph¥n t½ch h¼nh th¡i (Morphological analysis)
Ph÷ìng ph¡p ph¥n t½ch h¼nh th¡i do F Zwicky - nh vªt l½ thi¶n v«n ng÷íi
Mÿ gècThöy Sÿ ÷a ra n«m 1942 Tr¶n thüc t¸, nguy¶n tc cõa ph÷ìng ph¡p n y
÷ñcnh truy·ngi¡oT¥ BanNha-Lulli(1235-1315)l¦n ¦uti¶ntr¼nhb ytrong
t¡c ph©mNgh» thuªtv¾ ¤i Ængchor¬ng câthº k½hi»u t÷ñngtr÷ngchoc¡ckh¡i
ni»m ¢ bi¸t, sau â thi¸t lªp tê hñp nhúng k½ hi»u n y, tø â t¼m ra nhúng kh¡i
ni»m mîihay nâi c¡chkh¡c, t¼m ranhúng ki¸nthùc mîi
Möc ½ch cõa ph÷ìng ph¡p ph¥n t½ch h¼nh th¡i l ÷a ra v nghi¶n cùu t§t
c£ c¡c ph÷ìng ¡nmët c¡chh» thèng v· nguy¶n tc, b¬ng vi»cph¥n chia èit÷ñng
th nhtøng ph¦n, ad¤nghâa chóng rçik¸thñptrðl¤inh¬mbaoqu¡t ÷ñcnhúng
ph÷ìng ¡nb§t ngí, ëc ¡o câ thº bàbäqu¶n trongph÷ìng ph¡p thû sai
- Ph÷ìng ph¡p sû döng c¡c k¸t qu£ cõa L½ thuy¸t gi£i c¡c b i to¡n s¡ng ch¸
-TRIZ (Theory of inventive problem solving)
L½thuy¸tgi£ic¡cb ito¡n s¡ngch¸ ÷ñcgi¡os÷G.Altshullercængbèl¦n ¦u
t¤iLi¶n Xæcô v on«m1956, sau n y ÷ñc ph¡ttriºn tr¶nto n th¸ giîith nhmët
tr÷íng ph¡i chuy¶n nghi¶n cùu v· c¡c thuªt gi£i trong l¾nh vüc s¡ng t¤o Ng÷íita
câ thº ¡p döng c¡c thõthuªt cõa TRIZ º t¼m líi gi£iho°c s¡ng t¤o ra nhúng b i
to¡n mîicôngnh÷ ¡pdöng ph÷ìngph¡p luªncõa TRIZ º h¼nh th nhmët phong
c¡ch håctªp, l m vi»ckhoa håc,t¤o ra nhúng khot÷ li»uqu½
- Ph÷ìng ph¡p sû döng b£n ç t÷ duy (Mind map)
Ph÷ìng ph¡p n y ÷ñc bi¸t ¸n tr¶n th¸ giîiv ocuèi th¸ k¿ XX v du nhªp
v oVi»tNamtø ¦uth¸k¿XXI Ng÷íikhðix÷îngph÷ìngph¡pn yl TonyBuzan
mët nh t¥m l½håc ng÷íiMÿ B¬ngc¡chlªpb£n çcho nhúngsuy ngh¾cõa m¼nh,
b£n ç t÷ duys³ gióp ng÷íi sû döng nâ ëng n¢o v gi£i quy¸t nhúng v§n · cán
khâkh«n, °t rav ¤t ÷ñcnhúngmöc ti¶u, s¡ngt¤o cængvi»c,d¹ d ng x¡c ành
nhúng ÷u ti¶n, thuy¸ttr¼nh tèt v tü tinhìn
2.2 Qu¡ tr¼nh trang bà ph÷ìng ph¡p k½ch th½ch t÷ duy cho sinh
vi¶n n«m thù 3 ð khoa To¡n tr÷íng HSP HN
Chóng tæitrang bàc¡c ph÷ìngph¡p k½ch th½ch t÷duycho sinh vi¶nn«m thù
3 qua hai håc ph¦n: Ph÷ìng ph¡p d¤y håc ¤i c÷ìng v chuy¶n · tü chån Ph¡t
triºn t÷ duytø n«m håc2005 - 2006 cho ¸n nay.Méi n«m håc, chuy¶n · thu hót
tø 16 ¸n 22 håc vi¶n ch½nh thùc v mët sèhåc vi¶nch¿ theo håc m khæng tham
giach½nh thùc ¥y l nhúng sinhvi¶n ¢ ÷ñc trangbànhúng ki¸nthùc cìb£nv·
bëmæn Ph÷ìng ph¡p gi£ng d¤y mæn To¡nv câ mët sü t½ch cüc nh§t ành khi lüa
chånchuy¶n · Cængvi»cn y ÷ñcthüchi»n nh÷mët süthû nghi»mv¼ ¥y l nëi
Trang 4dung khæng câ trong ch÷ìng tr¼nh Nhúng tri thùc cì b£n ¢ ÷ñc lçng gh²p v o
nëi dung chuy¶n · v qu¡ tr¼nhgi£ng d¤y ÷ñc thüc hi»n b¬ng ph÷ìng ph¡p k½ch
th½ch t÷duy
Quy tr¼nh thüc hi»n nh÷ sau:
Trong thíi gian håc bë mæn, sinh vi¶ns³ câ ÷ñcnëi dungchuy¶n ·, h÷îng
d¨n c¡ch håc, c¡ch li¶nl¤c vîi gi£ng vi¶n v giîi thi»u c¡c t i li»u tham kh£o li¶n
quan ngay tø nhúng buêi håc ¦u Vi»c håc khæng ch¿ ÷ñc ti¸n h nh tr¶n lîp v
giîi h¤n trong thíi l÷ñng chuy¶n · m cán ÷ñc ti¸n h nh ngay c£ khi sinh vi¶n
¢ k¸tthóc khâa håc, khi ratr÷íng v câ nhúng ¡p döng ¦u ti¶n trong thüc ti¹n
ngh· nghi»p cõa hå
2.3 Mët sè t¼nh huèng v½ dö
T¼nh huèng 1:H÷îng d¨n sinh vi¶nkhai th¡c mët b ito¡n ¢ bi¸t
Trong t¼nh huèng n y, thængqua vi»c ÷ñch÷îng d¨n sûdöng c¡c thõ thuªt
s¡ng t¤okhaith¡c b ito¡nban ¦u º ÷a ranhúngb ito¡n mîinh¬m ph¡ttriºn
t½nh linh ho¤t, s¡ng t¤o B¶n c¤nh vi»c h÷îng ng÷íi håc gi£i b i to¡n b¬ng nhi·u
c¡ch kh¡c nhau ¢ quen thuëc, sinh vi¶n s³ ÷ñc trang bà ph÷ìng ph¡p k½ch th½ch
ho¤t ëng ëc lªp, t½ch cüc ðng÷íi håc
B i to¡n: Tr¶n m°t ph¯ngtåa ë cho iºmP ( −3; 2), t¼m hai iºm A, B tr¶n tröc Ox c¡ch nhau 4 ìn vàsao cho P A + P B nhä nh§t
Khaith¡c b ito¡n:Tas³sûdöngc¡cthõthuªts¡ng t¤o ºkhaith¡cb ito¡n
Trang 5- H÷îng 1: Khaith¡c gi£ thi¸t.
P ( −3, 2)
A, B ∈ Ox
AB = 4
T¡c ëng v o c¡c y¸u tè cè ành: iºmP v ëd i o¤n AB
Thay êi tåa ë iºm P (x 0 ; y 0 ) v ë d i o¤n AB = a ta s³câ lîp b ito¡n t÷ìng tü
T¡c ëng v o c¡c y¸u tè chuyºn ëng: A, B ch¤y tr¶n Ox.
Thay bði: A, B ch¤y tr¶n mët ÷íng th¯ng (d),P khæng thuëc (d)
V½ dö: Tr¶n m°t ph¯ng tåa ëcho iºm P ( −3; 2), t¼m iºm A, B tr¶n ÷íng th¯ng (d) : y = x + 3 c¡ch nhau 4 ìn và ëd i sao choP A + P B nhä nh§t Thay bði: A, B ch¤y tr¶n 2 ÷íng th¯ngsong song (thuªt k¸t hñp)
V½ dö:Tr¶n m°t ph¯ngtåa ëcho iºm P ( −3; 2).T¼m iºm Atr¶n (d 1 ) : y =
x + 1, B tr¶n (d 2 ) : y = x + 3 c¡ch nhau 4 ìn và ë d i (tùc AB = 4) sao cho
P A + P B nhä nh§t
Nhªn x²t: Ð v½ dö tr¶n, d(d 1 , d 2 ) ≤ AB v P khæng n¬m giúa d 1 v d 2 Vª trong c¡c tr÷íng hñp kh¡c th¼ sao?
Chó þ: Khi A, B ch¤y tr¶n 2 ÷íng th¯ng song song th¼ i·u ki»n c¦n l
d(d 1 , d 2 ) ≤ AB v và tr½ t÷ìng èi giúa P v d 1, d 2 khæng quan trång, c¡ch l m
ho n to n t÷ìng tü
Thay bði: A, B ch¤y tr¶n 2 ÷íng th¯ngct nhau
Ta sû döngthuªt k¸t hñp º t¼m rav gi£ib ito¡n chonhi·u iºm
V½ dö: Trong m°t ph¯ng tåa ëcho iºm P ( −3; 2) T¼m 3 iºm A, B, C tr¶n
Ox (sp óng thù tü)v AB = 4cm, BC = 3cmsao choP A + P B + P C nhä nh§t Nhªn x²t: B ito¡n n y thüc ch§t l k¸thñp cõa 3b ito¡nt÷ìng tüb ito¡n
ban ¦u Dòng thuªt l mng÷ñc l¤i º thay êic¡c y¸u tè chuyºn ëng v cè ành:
Cho A, B cè ành cán P chuyºn ëng(Pch¤y tr¶n ÷íngth¯ngsong songvîiAB) V½ dö: Trong m°tph¯ng tåa ëcho2 iºm A(1; 2), B(2; 3). T¼m iºmP ch¤y tr¶n ÷íng th¯ng (d) : y = x + 3sao choP A + P B nhä nh§t
Trong v½ dö n y ta câthº gi£ib¬ng c¡c c¡ch sau: Dòng ph÷ìng ph¡p tåa ë
trong m°t ph¯ng ho°c do th§y di»n t½ch tam gi¡c P AB khæng êi n¶n câ thº l m theo c¡ch 2trong b i to¡nmð ¦u (Pch¤y tr¶n ÷íng th¯ngct AB)
V½ dö:Trong m°t ph¯ngtåa ëcho2 iºmA(1; 2), B(2; 3).T¼m iºm Pch¤y tr¶n ÷íng th¯ng (d) : y = 2x + 1 sao choP A + P B nhä nh§t
Trongtr÷ínghñpn ytakhængthºl mtheoc¡ch2 ÷ñcdodi»nt½chcõatam
gi¡c P AB (khiP l giao iºm cõaAB v (d)th¼ P AB khæng l tamgi¡c)thay êi
Ta l mv½ dö n y theo ph÷ìngph¡p tåa ë
- H÷îng 2: Khaith¡c k¸t luªn
Ta câthº thay b¬ng c¥u häi: T¼m A, B º ch vi tam gi¡c P AB nhä nh§t
Trang 6Vîic¥u häin y håc sinh d¹ d ng t¼m ra c¡ch gi£i2.
Ta sûdöng thuªt t¡ch ri¶ng ra º t¼m th§y b ito¡n h¼nh håc li¶nquan: B£n
ch§t cõa o¤n th¯ng l và tr½ °t v ë d icõa nâ o¤n th¯ngAB trong b ito¡n n¸u ta bä qua và tr½ °t v ch¿ quan t¥m tîi ë d icõa nâ th¼ ta câ b i to¡n h¼nh
håc sau:
B i to¡n 1: T¼m ëd ic¡c c¤nhcõa tamgi¡c P AB câAB = 4cmv S P AB =
4cm
2
sao cho ch vi tam gi¡c P AB nhä nh§t (x£y ra khi tam gi¡c P AB c¥n ð P)
B i to¡n 2: T¼m tam gi¡c câ ch vi nhä nh§t khi di»n t½ch khæng êi (x£y ra
khi tam gi¡c ·u)
Nhªnx²t:B ito¡n2 ìngi£nhìnb ito¡n1nh÷ngc¡chl mho nto nt÷ìng
tü vîi nhau
Ta sû döngthuªt l mng÷ñc l¤i º câc¡c b i to¡n sau:
B i to¡n 1: T¼m ë d ic¡c c¤nh cõa tam gi¡c P AB câ AB = 4cm v P A +
P B = 5cmsao choS P AB lînnh§t (x£y rakhi tam gi¡c P AB c¥n ð P)
B i to¡n 2: T¼m tam gi¡c câ di»n t½ch lîn nh§t khi chu vi khæng êi (x£y ra
khi tam gi¡c ·u)
T¼nh huèng 2:H÷îngd¨n sinhvi¶nkhaith¡c c¡ch¼nhthùc têchùc d¤yhåc
kh¡c nhau
Ð t¼nh huèng n y, ng÷íi håc s³ ÷ñc h÷îng d¨n c¡ch t¼m tái tü t¤o ra h¼nh
thùc tê chùc d¤y håc hñp l½ th½ch ùng cho èit÷ñng d¤y håc n o â i·u n y l m
chonhúng giíd¤y sinh ëng v mîim´hìn
V½ dö:Vîi sinh vi¶nK55, dòng ph÷ìngph¡p èi t÷ñngti¶u iºm
èi t÷ñng bt ¦u: Ch÷ìng tr¼nh truy·n h¼nh
D§u hi»u °c tr÷ng: Câ ng÷íi d¨n ch÷ìng tr¼nh, ho¤t n¡o vi¶n, ng÷íi chìi,
gi£ith÷ðng, luªt chìi, möc ½ch l gi£itr½, ÷ñc d n düng cæng phu
Chialîpth nh2nhâmv thüchi»nhaigiai o¤n:Giai o¤n 1l mvi»ctrong
nhâm º ÷a rah¼nh thùc tê chùc d¤y håcchomët d¤ng nëidung d¤y håcn o â
v tr¼nh b y tr÷îc lîp, Giai o¤n 2 nhªn x²t ph÷ìng ¡n cõa nhâm b¤n, th£o luªn
º chån ra ph÷ìng¡nth½ch hñp
K¸t qu£ :
- Câ thº tê chùc m tho¤i giúa gi¡ovi¶n v håc sinh, trong â: gi¡o vi¶nl
ng÷íid¨n ch÷ìngtr¼nh çngthíil ng÷íitr£líic¥u häiv gñimðv§n ·, håcsinh
câ thº gûic¥u häi chogi¡ovi¶n mët c¡ch ch ëng v· c¡c v§n · b«n kho«n
- Tê chùc trá chìihåc to¡n: Bt ch÷îc c¡c tráchìi truy·n h¼nh vîi möc ½ch
æn tªp ki¸nthùc
- Thay êi h¼nh thùc li¶n h» giúa gi¡o vi¶n v håc sinh: Th nh lªp hëp th÷
tho¤i, hëp th÷ i»n tû chung, lªp forum, website º t«ng k¶nh li¶nl¤c
T¼nh huèng 3:H÷îng d¨n sinh vi¶nch¸ t¤o ç dòng d¤y håc
Trang 7Qua t¼nhhuèng n y, sinhvi¶nbi¸t c¡ch khaith¡c þ t÷ðng ºch¸ t¤o çdòng
phöc vövi»c d¤y håc Khængch¿ døng l¤ið ¥y, ng÷íi håc cán ¡pdöng nâv o c¡c
ho¤t ëng t÷ìng tükh¡c
Ch¯ngh¤ndòngPh÷ìngph¡ptªpk½chn¢ochosinhvi¶nK54.Chialîpth nh
3 nhâmsinh vi¶nv thüc hi»n vi»c · xu§t, düng mæh¼nh v· mët döngcö d¤y håc
ti»n ½ch cho gi¡ovi¶nmæn To¡n THPT qua haigiai o¤n: Giai o¤n 1 c¡c c¡nh¥n
trongnhâm ÷aþt÷ðng,ph¶ph¡n,th£oluªnchånraph÷ìng¡ntètnh§tcõanhâm;
Giai o¤n 2 nhâm düng mæh¼nh v tr¼nh b y tr÷îclîp
K¸t qu£:
Nhâm 1: Mæh¼nh ëng t¤o c¡c h¼nh trongkhæng gian l c¡c o¤n th¯ng nhä
câthº nèil¤ivîi nhau,câthº thay êik½chth÷îc º t¤orac¡c mæh¼nhkh¡c nhau
Nhâm2:Sû döngcompa an«ng º v³ ÷íngtrán, o¤nth¯ng, ÷íngth¯ng,
x¡c ành gâc, th÷îc ch¿ b£ng, compa ÷ñc l m b¬ng ch§t d´o câ thº x¸p li nh÷
x¸p qu¤t, câmëtc¤nh l th÷îc câthºph¥n chia ìn và ëd i, câgn th÷îc o ë,
v gn tröc xoay
T¼nh huèng 4:H÷îng d¨n sûdöng sì ç têchùc thæng tin
Trong íi sèng nâi chung v d¤y håc nâi ri¶ng, vi»c tê chùc thæng tin câ þ
ngh¾a v còng quan trång, nh§tl tronggiai o¤n bòng nêthængtin nh÷hi»n nay
Qua t¼nh huèng n y, tø vi»c ÷ñc h÷îng d¨n sû döng c¡c ph÷ìng ph¡p tê chùc
thæng tin b¬ng h¼nh £nh, sì ç, sinh vi¶n khæng nhúng tê chùc vi»c håc hi»u qu£
hìn m cán ¡pdöng º d¤y tèthìn, °c bi»t l d¤y l¤ichong÷íi kh¡c
V½ dö v· vi»c
¡p döng B£n ç t÷
duy trong tê chùc
thæng tin: º thi¸t
lªp ÷ñc mët b£n
ç t÷ duy - tê
chùc thæng tin: H»
thènghâaki¸nthùc,
tr÷îc h¸t câ thº °t
ch · v o trung
t¥m cõa bùc tranh,
nhúng nh¡nh täa ra
s³ °c tr÷ng cho
nhúngm¤chtrithùc
nhä m ng÷íi v³ ¢
ph¥nhâa.Còngmët
ch ·,méing÷íil¤i
thi¸t k¸ ÷ñc mët
Trang 8v·nëidungv h¼nhthùctòythuëcv othâiquen t÷duyv tr¼nh ëcõang÷íithi¸t
k¸ B£n ç s³ trð n¶n sinh ëng v d¹ sû döng n¸u nhúng nëi dung ÷ñc thay th¸
bði nhúng h¼nh £nh minh håa °c tr÷ng Tr¶n ¥y l minh håa b£n ç t÷ duy h»
thèng ki¸n thùc ch÷ìng Ba ÷íng cæ nic
3 K¸t luªn
Qua hìn ba n«m håc thüc hi»n thüc nghi»m ÷a nëi dung d¤y håc sû döng
c¡c ph÷ìng ph¡p k½ch th½ch t÷ duy cho sinh vi¶n ð khoa To¡n tr÷íng HSP HN,
chóng tæi ¢ thu ÷ñc mët sèk¸t qu£r§t ¡ng kh½ch l»
Thù nh§t, gi£ng d¤y nëidung chuy¶n · câsû döng c¡c ph÷ìngph¡p t÷duy
l mëtbi»nph¡ptètt¤oramëtph÷ìngph¡pd¤yhåcmîithuhótng÷íihåc.Thæng
th÷íng trongméib ihåc,sinh vi¶ns³ph£i tr£iquamët b ikiºmtranhä trong 10
phót º kiºm tra vi»c tühåc cõa hå v ành h÷îng b i håcmîi Vi»cn y s³ khi¸n
sinh vi¶n ph£i t½ch cüc tü håc tªp hìn Håcsinh ÷ñc chiath nh tøng nhâm ho°c
l m vi»c ëc lªpkhi håc nëidung mîi Nh÷ v y hå ÷ñc ch þ ¸n vi»c ph¡t triºn
k¾ n«ng ph¶ ph¡nv chias´ Ngo ira,sau méib ihåc, sinh vi¶nph£i l mmët b i
tªp ðnh t÷ìng ÷ìngmëtb ikiºmtra180phótv gûib il mchogi£ngvi¶nqua
email, trong â hå ÷ñc chia s´ nhúngc£m xóc,suy ngh¾ cõa hå sau b i håc.Vi»c
l m n y s³ gióp sinh vi¶n th§y m¼nh l èi t¡c thüc sü trong cæng vi»c cõa ng÷íi
d¤y - håxùng ¡ng l çng nghi»p cõa c¡c gi£ng vi¶n, çng thíi håcông ÷ñc r±n
luy»n mët sè k¾ n«ng quan trång èi vîi gi¡o vi¶n â l sû döng m¡y vi t½nh nh÷
mët cæng cö d¤y håc
Thù hai, trong méi b i håc, sinh vi¶n ÷ñc ¡p döng c¡c ph÷ìng ph¡p k½ch
th½cht÷duytrücti¸p v onhúngnëidungcõa b iho°cnhúng v§n ·li¶nquan ¸n
vi»c d¤y to¡n nh÷: C¡c nhâm th£o luªn v· ç dòng d¤y håc (ch¸ t¤o, sû döng ç
dòng, ); C¡c c¡ch gi£imët b i to¡n b¶n c¤nh vi»c sûdöng so s¡nh, t÷ìng tühâa,
°c bi»t hâa, kh¡iqu¡thâa, ;Sû döngc¡c ph÷ìngph¡p k½ch th½cht÷ duy º s¡ng
t¤o b ito¡nmîi,c¡chgi£imîichomëtb itªp,ph÷ìngph¡pd¤y chomëtnëidung
n o âtrong ch÷ìngtr¼nh To¡n phê thæng ; B nluªn v· thüc tr¤ngcõa gi¡odöc
nh÷ cæng t¡c kiºm tra ¡nh gi¡, vi»c b£n th¥n cæng vi»c d¤y to¡n, vi»c xû l½ c¡c
t¼nh huèng s÷ ph¤m, Thüc t¸ cho th§y ng÷íi håc ¢ ÷ñcthüc tªp vi»c sû döng
c¡c ph÷ìngph¡p t÷duy vîi c£ hait÷c¡ch l ng÷íi håc v ng÷íithüc hi»n
Thù ba, b£n th¥n c¡c ph÷ìng ph¡p n y d¤y cho ng÷íi sû döng nâ c¡ch giao
ti¸p v chia s´vîi th¸ giîi xung quanh l mhå t½ch cüc hìn, n¶n mët thüc t¸ ¡ng
møng l h¦u h¸t sinh vi¶n ¢câsü ti¸n bë rãr»t v· n«ng lücs÷ph¤m sau khihåc
xong chuy¶n · Nhi·u sinh vi¶n ¢ ùng döng ÷ñc nhúng i·u ¢ håc v o trong
cæng vi»c cõa hå nh÷ x¥y düng b£n ç t÷ duy c£ithi»n vi»c håc, thüc hi»n nhúng
b ib¡o c¡o khoahåc, nhúng khâaluªn tètnghi»p v °c bi»t nhúng gi¡ovi¶n tªp
Trang 9sü ¢ câ nhúng b i d¤y th nh cæng, nhúng c¡ch xû l½ t¼nh huèng t¥m l½, câ ½ch
chocæng t¡c gi¡odöc
TI LIU THAM KHO
[1] Chu C©m Thì p döng l½ thuy¸t gi£i c¡c b i to¡n s¡ng ch¸ v o d¤y håc
mæn To¡n T¤pch½ gi¡odöc sè 157, tr.26-28
[2] Phan Dông, 1994 Ph÷ìng ph¡p luªn s¡ng t¤o khoa håc k¾ thuªt Sð khoa
håc v Cæng ngh» TP HCM
[3]Tony Buzan, 2007 B£n ç t÷ duy trong cæng vi»c Nxb Lao ëng
ABSTRACT
Equipping thought provoking methods to improve professional skills
for students of the faculty of Mathematics, HNUE
Today, students are not only in need of knowledge but also communicative
skills, livingskills and learning isviewed as anessential exchanging process to
pre-pare them for their own life Therefore, apart from the subject content,teachers in
general and teachers of Mathematics in particular should be equipped with other
knowledgeand professional skills
In this section we introduce several methods such as: Brainstorming;
Synec-tics ; Method of controlquestions; Method of focalobjects; Morphological analysis
method;Theoryofinventiveproblemsolving;MindMapping.Someinitialresultsof
equippingthirdyearstudentsofMathsfaculty,HNUEwiththoughtprovoking
meth-ods:Firstlythecoursewhichwasconductedusingthoughtprovokingtechniqueshas
been proved effective in creating a new method for engaged learning; Secondly, in
every lesson, the students had a chance to apply the thought-provoking techniques
directly in the content of the lesson or solving some Mathematics teaching related
problems; thirdly, these techniques themselves bring about benefits to the users in
their communicating and sharing inthe world and making them more active As a
result, most of the participantshave shown their explicit progress in teaching skills
after the course A lot of students have been able to apply the methodsthey have
learnt in their own work such as: creating thinking mapping to improve learning,
writing scientific papers, implementing graduation papers Especially, during their
practicummanystudentteachershavehadsuccessfullessonplans,problemsolving
techniques, whichmake a good contributiontoeducation