Quan niệm của học sinh về hạnh phúc: cần kết hợp cả hai - đem đến niềm vui cho người khác và bản thân được hài lòng – thì hạnh phúc mới trọn vẹn, ý nghĩa.. Phê phán: suy nghĩ, cách s[r]
Trang 1SỞ GD & ĐT VĨNH PHÚC
Trường THPT Nguyễn Thị Giang
-o0o -ĐỀ THI KSCL CHUYÊN -o0o -ĐỀ LỚP 11 LẦN 1
NĂM HỌC: 2017 - 2018 MÔN: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi phía dưới:
Tôi được tặng một chiếc xe đạp leo núi rất đẹp nhân dịp sinh nhật của mình Trong một lần tôi đạp xe ra công viên chơi, một cậu bé cứ quẩn quanh ngắm nhìn chiếc xe với vẻ thích thú và ngưỡng mộ thực sự
- Chiếc xe này của bạn đấy à? Cậu bé hỏi.
- Anh mình đã tặng nhân dịp sinh nhật của mình đấy Tôi trả lời, không giấu vẻ tự
hào và mãn nguyện
- Ồ, ước gì tôi Cậu bé ngập ngừng.
Dĩ nhiên là tôi biết cậu bé đang nghĩ gì rồi Chắc chắn cậu ấy ước ao có được một người anh như thế Nhưng câu nói tiếp theo của cậu bé hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của tôi
- Ước gì tôi có thể trở thành một người anh như thế! Cậu ấy nói chậm rãi và
gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm Sau đó, cậu đi về phía chiếc ghế đá sau lưng tôi, nơi một đứa em trai nhỏ tật nguyền đang ngồi và nói:
- Đến sinh nhật nào đó của em, anh sẽ mua tặng em chiếc xe lăn lắc tay nhé.
(“Hạt giống tâm hồn”, tập 4, nhiều tác giả NXB tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2006)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt của văn bản trên? (0,5 điểm)
Câu 2 Cậu bé ước trở thành người anh thế nào? (0,5 điểm)
Câu 3 Theo anh (chị) câu “Cậu ấy nói chậm rãi và gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm”
có ý nghĩa gì? (1,0 điểm)
Câu 4 Văn bản trên gửi đến chúng ta thông điệp gì? (1,0 điểm)
II Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) chia sẻ câu trả lời của anh/chị cho câu
hỏi về hạnh phúc: "Là đem đến niềm vui cho người khác? Hay chính là sự hài lòng của riêng bản thân mình?".
Câu 2 (5,0 điểm)
Trang 2Phân tích vẻ đẹp bức tranh mùa thu trong bài thơ “Câu cá mùa thu” của
Nguyễn Khuyến
Trang 3
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI KSCL CHUYÊN ĐỀ MÔN NGỮ VĂN
LỚP 11, LẦN 1, NĂM HỌC 2017 - 2018
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt của văn bản trên? (0,5 điểm)
Phương thức biểu đạt: Tự sự, biểu cảm
Câu 2 Cậu bé ước trở thành người anh thế nào? (0,5 điểm)
Cậu bé ước trở thành người anh thế nào? HS có thể trả lời 1 trong các cách sau:
Cậu bé ước trở thành người anh mang lại niềm vui, niềm tự hào cho người em
Cậu bé ước trở thành người anh có tình thương em, mang lại niềm hạnh phúc cho em
Cậu bé ước trở thành người anh nhân hậu, được bù đắp, chia sẻ, yêu thương
Câu 3 Theo anh (chị) câu “Cậu ấy nói chậm rãi và gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm” có ý nghĩa gì? (1,0 điểm)
HS có thể trả lời 1 trong các cách sau:
Câu văn cho ta biết rõ hơn về sự trăn trở và lòng quyết tâm thực hiện ước
mơ của cậu bé: trở thành người anh đáng tự hào
Câu văn cho thấy lòng quyết tâm cao độ của cậu bé muốn biến ước mơ của mình thành hiện thực
Cậu bé đang nung nấu quyết tâm thực hiện ước mơ của mình là tặng xe lăn cho người em tật nguyền…
Câu 4 Văn bản trên gửi đến chúng ta thông điệp gì? (1,0 điểm)
Đây là câu hỏi mở Học sinh có thể rút ra một bài học nào đó miễn là hợp lí,
có sức thuyết phục Chẳng hạn như: Sống phải biết yêu thương, quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau, nhất là với những người bất hạnh, tật nguyền để họ có được sự bình đẳng như mọi người
II Làm văn
1 Câu 1 (2,0 điểm)
a Mở đoạn (0,25 điểm): Nêu được vấn đề cần nghị luận: chia sẻ suy nghĩ của bản
thân về hạnh phúc: Là đem đến niềm vui cho người khác? Hay chính là sự hài lòng của riêng bản thân mình?
Trang 4b Thân đoạn (1,5 điểm): Học sinh chia sẻ câu trả lời của mình, thực chất là bày tỏ
ý kiến về hai quan niệm hạnh phúc
*Giải thích (0,25 điểm): Hạnh phúc là niềm vui, sự hài lòng khi con người đạt
được những điều tốt đẹp
* Bình luận (1,0 điểm): Khẳng định quan niệm trong hai câu hỏi đều đúng:
Hạnh phúc là đem đến niềm vui cho người khác, bởi ta vui khi mình sống đẹp, sống có ích, biết vị tha, làm được điều tốt đẹp cho người khác, giúp người khác hạnh phúc
Hạnh phúc là sự hài lòng của riêng bản thân mình, khi ta đạt được những nhu cầu, khát vọng chính đáng của bản thân, tạo ra được những thành quả tốt đẹp, nâng cao giá trị sự sống
Quan niệm của học sinh về hạnh phúc: cần kết hợp cả hai - đem đến niềm vui cho người khác và bản thân được hài lòng – thì hạnh phúc mới trọn vẹn,
ý nghĩa
Phê phán: suy nghĩ, cách sống vị kỉ, chỉ biết tới hạnh phúc riêng…
* Bài học: (0,25 điểm)
Hãy biết tạo ra giá trị và ý nghĩa của cuộc sống bằng hạnh phúc của mình và đem niềm vui đế cho người khác
c Kết đoạn (0,25 điểm): Khẳng định lại ý nghĩa của việc lựa chọn quan niệm hạnh
phúc để tạo ra hạnh phúc và có cuộc sống hạnh phúc
2 Câu 2 (5,0 điểm)
II.
Làm
văn
Phân tích vẻ đẹp bức tranh mùa thu trong bài thơ “Câu cá
mùa thu” của Nguyễn Khuyến.
5,0
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Nêu vấn đề: vẻ đẹp của bức tranh mùa thu trong bài thơ
2 Thân bài
- Mùa thu là đề tài quen thuộc trong thơ ca từ cổ chí kim Nguyễn Khuyến cũng đã góp vào làng thơ Việt Nam một vẻ đẹp “điển hình hơn cả cho mùa thu làng quê” Trước hết, cảnh thu rất quen thuộc, đơn sơ, bình dị mà hài hòa giữa ao chuôm
xứ Bình Lục nhỏ nhắn với thuyền câu “bé tẻo teo” (hai câu đề)
+ Khí thu se lạnh, nước thu trong veo gợi nên sự thân thuộc của mùa thu xứ Bắc Cụm từ “bé tẻo teo”, hiệp vần “eo” nhấn mạnh sự nhỏ bé, xinh xắn của cảnh vật
1,0
- Cảnh thu đẹp tĩnh lặng, hài hòa trong sắc màu (hai câu thực): 1,0
Trang 5+ Sự vật chuyển động khẽ khàng, nhẹ nhàng càng tôn lên sự tĩnh lặng của không gian thu: sóng gợn tí, lá khẽ đưa vèo
+ màu sắc hài hòa: màu vàng chen ngang giữa sắc xanh của
ao, bèo, sóng, tre trúc…
+ Cụm từ “khẽ đưa vèo”: vừa diễn tả được chuyển động nhẹ nhàng vừa thấy tốc độ bay của chiếc lá…
- Bức tranh thu đẹp hài hòa trong đường nét, vừa lột tả được thần thái của mùa thu làng quê: cao, trong, thưa vắng, thanh thoát, bình yên (hai câu luận):
+ Đường nét mở ra theo chiều cao, rộng, xa tạo nên không gian thu khoáng đạt Ngõ trúc quanh co như một nét vẽ rất duyên cho bức tranh thu làng quê
+ Cảnh thu tĩnh, vắng “khách vắng teo”
1,0
- Nghệ thuật khắc họa cảnh thu:
+ Lấy động tả tĩnh
+ Sử dụng thành công từ láy, tính từ chỉ mức độ: lạnh lẽo, trong veo, bé tẻo teo, khẽ đưa vèo, hơi gợn tí, xanh ngắt, vắng teo… góp phần lột tả được cái hồn quê của cảnh thu
+ Điểm nhìn tác giả từ gần đến xa, từ thấp lên cao bao quát toàn bộ cảnh thu
1,0
- Bằng sự quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm trước thiên nhiên, Nguyễn Khuyễn đã khắc họa thành công bức tranh thu đẹp hài hòa giữa chất cổ điển và hiện đại Đằng sau bức tranh thu là tình yêu thiên nhiên đất nước và tâm sự thời thế của nhà thơ
Vĩnh Tường, Ngày 26 tháng 9 năm 2017 Người ra đề và hướng dẫn chấm
Hà Thị Liên