Bài 27: ĐA DẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA LỚP SÂU BỌ

- Thông qua các đại diện nêu được sự đa dạng của lớp Sâu bọ - Trình bày được đặc điểm chung của lớp Sâu bọ.. - Nêu được vai trò thực tiễn của Sâu bọ. Về kĩ năng.[r]

Ngày soạn:

Ngày giảng: 7B1: 7B2: 7B3: Tiết 28.

Bài 27: ĐA DẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA LỚP SÂU BỌ I.Mục tiêu bài học:

1 Về kiến thức

- Thông qua các đại diện nêu được sự đa dạng của lớp Sâu bọ

- Trình bày được đặc điểm chung của lớp Sâu bọ

- Nêu được vai trò thực tiễn của Sâu bọ

2 Về kĩ năng

a) Kĩ năng sống

- Kĩ năng tìm kiếm thông tin khi đọc sgk và quan sát tranh ảnh.

- Kĩ năng giao tiếp, lắng nghe tích cực trong hoạt động nhóm

- Kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ, nhóm

- Tích hợp GDBVMT và GDƯPBĐKH

b ) Kĩ năng bài:

- Quan sát tranh, phân tích, hoạt động nhóm

3 Về thái độ

- Biết cách bảo vệ các loài Sâu bọ có ích, tiêu diệt các loài Sâu bọ có hại.

- Yêu thích môn học

4 Về định hướng phát triển năng lực

- Năng lực chung: Các năng lực cần phát triển như: NL tự học, NL giải quyết vấn đề, NL tự quản lý, NL giao tiếp, NL hợp tác

- Năng lực/ kĩ năng chuyên biệt như: q.sát, vẽ lại các đối tượng quan sát, phân loại

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 Giáo viên: Máy chiếu; Tranh một số đại diện Sâu bọ; Bảng phụ 1 và 2

2 Học sinh: Kẻ sẵn bảng 1 và 2 vào vở bài tập

III Phương pháp và kĩ thuật dạy học

- Trực quan, thảo luận nhóm, vấn đáp tìm tòi.

IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục

1 Ổn định tổ chức(1’)

2 Kiểm tra bài cũ (15 phút)

Câu 1: Nêu cấu tạo ngoài và cách di chuyển của châu chấu? (5 điểm)

Cấu tạo ngoài: - Đầu: râu, mắt kép, cơ quan miệng

- Ngực: chân, cánh

- Bụng: lỗ thở

Di chuyển: Bay, bò, nhảy

Câu 2: Hô hấp của châu chấu khác tôm như thế nào? (5 điểm)

Tôm hô hấp bằng mang còn châu chấu hô hấp bằng hệ thống ống khí

3 Giảng bài mới:

* Mở bài: Sâu bọ có số lượng loài phong phú nhất trong giới Dộng vật (với

khoảng 1 triệu loài) gấp 2-3 lần số loài của các động vật còn lại Hằng năm con người lại phát hiện thêm nhiều loài mới nữa Sâu bọ phân bố ở khắp nơi trên Trái Đất Hầu hết chúng có thể bay và trong quá trình phát triển có biến thái, cơ thể lột xác thay đổi hình dạng nhiều lần cho đến khi trưởng thành

Hoạt động 1: Một số đại diện sâu bọ (10 phút)

- Mục tiêu: Biết được đặc điểm một số Sâu bọ thường gặp Qua các đại diện

thấy được sự đa dạng của chúng

- Tài liệu tham khảo và phương tiện: SGK, SGV, máy tính, máy chiếu

- Hình thức tổ chức: Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm

- Phương pháp: Đàm thoại, dạy học hợp tác nhóm

- Kỹ thuật dạy học: Kỹ thuật đọc tích cực, động não, trình bày 1 phút

? Em hãy kể tên một số sâu bọ thường gặp?

(HS khuyết tật)

- GV giới thiệu thêm một số đại diện khác

? Qua các hình ảnh vừa quan sát em có

nhận xét gì về sự đa dạng thành phần loài

của lớp sâu bọ?

-Gvgt tỷ lệ số lượng lớp sâu bọ so với các

loài động vật khác

GV yêu cầu HS quan sát H27.1-7 SGK đọc

thông tin dưới hình trả lời câu hỏi:

? Em hãy cho biết thêm những đặc điểm của

mỗi đại diện mà em biết?

H: +Mọt hại gỗ: phát triển qua biến thái hoàn

toàn, ăn gỗ

+ Bọ ngựa: ăn sâu bọ, có khẳ năng biến đổi

màu sắc theo môi trường

+ Chuồn chuồn: phát triển qua biến thái

không hoàn toàn Ấu trùng sống trong môi

trường nước

+ Ve sầu: Vừa hút nhựa cây vừa kêu vào

mùa hạ Đẻ trứng trên thân cây Ấu trùng ở

đất, ăn rễ cây

I Một số đại diện sâu bọ.

1 Sự đa dạng về loài, lối sống và tập tính

- Lớp sâu bọ có số lượng loài lớn (khoảng gần 1 triệu loài)

+ Bướm cải: Phát triển qua biến thái hoàn

toàn Ấu trùng (sâu) ăn lá cây

+ Ong mật: hút mật, thụ phấn cho cây

+ Muỗi: Phát triển qua biến thái hoàn toàn

Ấu trùng (lăng quăng) sống ở nước Là đv

trung gian truyền một số bệnh nguy hiểm

như bệnh sốt rét, sốt xuất huyết, sốt vàng da,

viêm não Nhật Bản

+ Ruồi: phát triển qua biến thái hoàn toàn

Dòi sống nhờ trên chất hữu cơ Là đv trung

gian truyền một số bệnh nguy hiểm như bệnh

tiêu chảy, sốt rét, sốt xuất huyết, sốt vàng

da

? Em có nhận xét gì về lối sống và tập tính

của sâu bọ?

Hs: Đa dạng về lối sống và tập tính

- Yêu cầu các nhóm thảo luận, hoàn thành

bảng 1 vào vở bài tập

-> Gv chiếu 1 số đại diện có trong bảng (có

thể hs không biết)

-> Đại diện nhóm trình bày (mỗi nhóm 2 ý)

- Có lối sống và tập tính phong phú thích nghi với điều kiện sống

2 Đa dạng về môi trường sống:

Bảng 1: Sự đa dạng về môi trường sống

STT Các môi trường sống Một số sâu bọ đại diện

1 Ở nước Trên mặt nướcTrong nước Bọ vẽẤu trùng chuồn chuồn, bọ gậy

Dưới đất Ấu trùng ve sầu, dế trũi Trên mặt đất Dế mèn, bọ hung

Trên cây Bọ ngựa, ong Trên không Bướm, chuồn chuồn

3 Kí sinh Ở câyỞ động vật Bọ rầyChấy, rận

? Qua nội dung bảng, em rút ra được nhận

xét gì?

Gvgt: Ở đâu cũng gặp rất nhiều sâu bọ, đặc

biệt là ở vùng thiên nhiên nhiệt đới như nước

ta Những đại diện có đặc điểm như thế nào

thì được xếp vào lớp sâu bọ và chúng có vai

trò gì, chúng ta cùng nghiên cứu nội dung tiếp

- Sâu bọ phân bố ở khắp các môi trường như: dưới nước, trên cạn,

tự do và kí sinh

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm chung & vai trò thực tiễn của sâu bọ (13’)

- Mục tiêu: HS biết được các đặc điểm để phân biệt Sâu bọ với các chân khớp

khác Nêu được vai trò thực tiễn của sâu bọ

- Tài liệu tham khảo và phương tiện: SGK, SGV, máy tính, máy chiếu

- Hình thức tổ chức: Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm

- Phương pháp: Đàm thoại, dạy học hợp tác nhóm

- Kỹ thuật dạy học: Kỹ thuật đọc tích cực, động não, trình bày 1 phút

- Gv chiếu nội dung bài tập (như trong sgk)

Chọn các đặc điểm chung nổi bật của lớp sâu

bọ:

-> Gọi 3 hs báo cáo kết quả

Gv ghi kết quả ra bảng phụ

-> Chiếu đáp án, cho hs nhận xét

? Sâu bọ có những đặc điểm chung gì?(HS

khuyết tật chỉ cần nêu 1 vài ý)

Gvgt: Những đại diện nào có những đặc điểm

như trên sẽ được xếp vào lớp sâu bọ Sâu bọ

có số lượng loài rất lớn (khoảng 1 triệu loài),

chúng có vai trò gì, chúng ta cùng nhau tìm

hiểu trong nội phần tiếp theo

- Yêu cầu các nhóm thảo luận, hoàn thành

PHT

Hs thảo luận, hoàn thành phiếu

Gv: Dựa vào những hiểu biết của mình, quan

sát tranh, hoàn thành phiếu

=> Gv treo bảng phụ, gọi hs lên hoàn thành

(mỗi hs hoàn thành 2 đại diện)

=> Hs khác nhận xét

II Đặc điểm chung và vai trò thực tiễn:

1 Đặc điểm chung:

- Cơ thể có 3 phần riêng biệt: đầu, ngực, bụng

- Phần đầu có 1 đôi râu, phần ngực

có 3 đôi chân và 2 đôi cánh

- Hô hấp bằng hệ thống ống khí

2 Vai trò thực tiễn:

PHT: Dựa vào những hiểu biết của mình, quan sát tranh, hoàn thành PHT sau:

Hãy đánh dấu (x) vào ô trống chỉ vai trò của lớp sâu bọ cho phù hợp

Bảng 2 Vai trò thực tiễn của sâu bọ

ST

T

Vai trò thực tiễn Ong

mật

Tằm Ruồi Muỗi Ong

mắt đỏ

Bướm Kiến Mọt

gạo

1 Làm thuốc chữa bệnh X X

2 Làm thực phẩm X x

4 Thức ăn cho động vật

khác

? Qua nội dung bảng hãy rút ra vai trò thực

tiễn của lớp sâu bọ?

GDBVMT và GDƯPBĐKH:

Gvgt: Sâu bọ đem lại cho con người nhiều lợi

ích khác nhau Vậy chúng ta cần phải làm gì

để bảo vệ các loài sâu bọ có lợi?(HS khuyết

tật)

Hs: + Hạn chế phun thuốc trừ sâu

+ Hạn chế gây ô nhiễm môi trường

+ Giáo dục ý thức bảo vệ các loài sâu bọ

có ích

Liên hệ: Bản thân em đã làm gì để bảo vệ

các loài sâu bọ có ích?(HS khuyết tật)

Hs liên hệ bản thân, trả lời

? Với những loài sâu bọ có hại (VD như ruồi,

muỗi, châu chấu, bọ rầy ) ta phải làm gì?

Hs: Hạn chế sự phát triển hoặc tiêu diệt chúng

bằng nhiều biện pháp khác nhau

? Ở địa phương em có những biện pháp nào

phòng chống sâu bọ có hại?

Hs: dựa vào những hiểu biết của mình, trả lời

=>Gv khái quát lại: có 4 biện pháp chủ yếu:

1 Biện pháp canh tác:

2 Biện pháp cơ học, lí học:

3 Biện pháp hóa học:

4 Biện pháp sinh học:

- Gv chiếu tranh biện pháp bẫy đèn

2) Vai trò thực tiễn

a Lợi ích:

+ Làm thuốc chữa bệnh + Làm thực phẩm

+Thụ phấn cho cây trồng

+ Làm thức ăn cho động vật khác + Diệt các sâu bọ có hại

+ Làm sạch môi trường

b Tác hại:

- Là động vật trung gian truyền bệnh

- Gây hại cho cây trồng

- Một số có hại cho sản xuất nông nghiệp

? Khi sử dụng biện pháp hóa học cần lưu ý

điểm gì để hạn chế ô nhiễm môi trường:

Hs: Dùng đúng thuốc

+ Đúng liều lượng

+ Đúng lúc

+ Đúng cách

4 Củng cố(4p):

- Gv cho hs làm bài tập sau:

Câu 1 Điền từ, cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong các câu sau:

Sâu bọ rất đa dạng về: (1) , cấu tạo, môi trường sống và (2) Chúng phân bố khắp các môi trường trên hành tinh Sâu bọ có các đặc điểm chung như:

cơ thể có 3 phần riêng biệt, đầu có (3) , ngực có ba (4) và (5) , hô hấp bằng (6)

Đáp án: 1- số loài; 2 – tập tính; 3 – một đôi râu;

4 – đôi chân; 5 – hai đôi cánh 6 – ống khí

Câu 2 Chọn đáp án đúng:(HS khuyết tật)

1 Tính đa dạng của sâu bọ được thể hiện ở các đặc điểm:

a.Môi trường sống b.Lối sống và tập tính

2 Những đại diện nào sau đây có ích cho sản xuất nông nghiệp:

a.Ong mắt đỏ, châu chấu b.Ong mắt đỏ, bọ rầy

c.Bọ ngựa, ong mật, ong mắt đỏ d.Ong mật, châu chấu, bọ ngựa

- Gv cho hs khái quát nội dung bài bằng sơ đồ tư duy

5.Hướng dẫn học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài sau (2p).

*) Học bài cũ:

- Học bài, trả lời câu hỏi sgk

- Đọc mục "Em có biết"

- Vẽ hình 1 số đại diện

*) Chuẩn bị bài mới: Thực hành: xem băng hình về tập tính của sâu bọ

- Tìm hiểu tập tính của sâu bọ:

+ Cơ sở của các tập tính: thần kinh và giác quan ở sâu bọ có đặc điểm gì?

+ Đặc điểm tập tính của sâu bọ?

+ Tìm hiểu tập tính dinh dưỡng, sinh sản, tự vệ ở 1 số loài sâu bọ

V Rút kinh nghiệm: