ÔN DỊCH THUỐC lá

Kiến thức - Hiểu, cảm nhận được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của các văn bản nhật dụng có đề tài về vấn đề môi trường, văn hóa xã hội, dân số, tệ nạn xã hội, tương lai của đất

CHỦ ĐỀ 5 VĂN BẢN NHẬT DỤNG

Gồm có các bài sau:

1 Thông tin về ngày trái đất năm 2000.

2 Ôn dịch thuốc lá.

3 Bài toán dân số.

I XÁC ĐỊNH CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ CỦA CHỦ ĐỀ

1 Kiến thức

- Hiểu, cảm nhận được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của các văn bản nhật dụng có đề tài về vấn đề môi trường, văn hóa xã hội, dân số, tệ nạn xã hội, tương lai của đất nước và nhân loại

2 Kĩ năng

- Đọc hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết

- Tích hợp với phần tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh

3 Thái độ

- Xác định được thái độ ứng xử đúng đắn với các vấn đề trên

* Từ đó học sinh có thể hình thành những năng lực sau:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản

- Năng lực phân tích, chứng minh, giải thích, bình luận, trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về vấn đề cần nghị luận

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung, nghệ thuật của văn bản nhật dụng

- Năng lực đọc - hiểu văn bản nhật dụng

- Năng lực có trách nhiệm với bản thân, môi trường, tương lai đất nước

II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC CỦA CHỦ ĐỀ

Vận dụng thấp Vận dụng cao

- Nêu thông tin

về tác giả, tác

phẩm, hoàn cảnh

ra đời văn bản…

- Hiểu được đặc điểm thể loại văn bản nhật dụng

- Vận dụng hiểu biết

về văn bản để phân tích, lí giải giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Trình bày những

ý kiến riêng, phát hiện sáng tạo về văn bản

- Nhận diện được

thể loại văn bản

nhật dụng Xác

định được ba văn

bản trên thuộc

- Hiểu được tính thuyết phục trong cách thuyết minh

- Khái quát đặc điểm thể loại của văn bản nhật dụng

- So sánh các phương diện của tác phẩm về nội dung và nghệ thuật với các tác phẩm

kiểu vă bản nhật

dụng

có cùng đề tài hoặc cùng thể loại

- Chỉ ra nội dung

nhật dụng đề cập

đến vấn đề xã hội

nào, mối nguy

hại của vấn đề xã

hội đó đối với

cuộc sống của

con người

- Lý giải được tác hại của các vấn đề

xã hội và tác hại của nó đối với đời sống con người

- Trình bày cảm nghĩ của bản thân đối với các vấn đề xã hội

- Chỉ ra được các

dẫn chứng sinh

động, cụ thể, có

sức thuyết phục

cao trong các văn

bản thuyết minh

- Hiểu được các phương pháp thuyết minh đã được sử dụng trong các văn bản nhật dụng

- Chỉ ra được các

phương pháp

thuyết minh mà

tác giả sử dụng

trong văn bản

- Hiểu giá trị nội dung, ý nghĩa của các văn bản nhật dụng và hình thức của văn bản nhật dụng đó

III CÂU HỎI/ BÀI TẬP MINH HỌA

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng Vận dụng cao

1 Trình bày

những hiểu biết

của em về tác

giả, tác phẩm,

hoàn cảnh ra đời

văn bản…

1 Tác dụng của các phương pháp thuyết minh mà tác giả đã sử dụng trong văn bản?

1 Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật nhật dụng

1 Rút ra bài học gì cho bản thân sau khi học xong một văn bản nhật dụng?

2 Văn bản trên

thuộc kiểu văn

bản nào?

2 Tác hại của các vấn đề xã hội đối với đời sống con người?

2 Viết một đoạn văn có sử dụng một trong những đặc điểm của văn bản nhật dụng

2 Qua các văn bản nhật dụng đã học em thấy có điểm gì giống và khác nhau?

3 Vấn đề xã hội

nào đã được văn

bản nhật dụng đề

cập đến? Mối

nguy hại của vấn

đề đó đối với

3 Hãy giải thích tác hại của các vấn đề xã hội đối với đời sống của con người

3 Em hãy nêu suy nghĩ của bản thân đối với các vấn đề xã hội đã học

đời sống con

người

4 Hãy chỉ ra các

dẫn chứng mà

tác giả đã sử

dụng

4 Các phương pháp thuyết minh được sử dụng trong văn bản nhật dụng có tác dụng gì?

5 Tác giả đã sử

dụng phương

pháp thuyết minh

nào?

5 Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

NGỮ VĂN – BÀI 11,12

Mức độ cần đạt:

- Biết cách đọc - hiểu, nắm bắt các vấn đề xã hội trong một văn bản nhật dụng ; Có

thái độ quyết tâm phòng chống thuốc lá Thấy được sức thuyết phục bởi sự kết hợp

chặt chẽ phương thức lập luận và thuyết minh trong văn bản

- Nắm chắc quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu của câu phép

- Nâng cao hiểu biết và vận dụng các phương pháp thuyết minh trong việc tạo lập văn bản

- Thông qua giờ trả bài giúp học sinh nắm vững hơn cách làm bài văn tự sự kết

hợp với miêu tả và biểu cảm Nhận ra ưu nhược điểm của hai bài kiểm tra Văn và Tập làm văn

Ngày soạn: 09 - 11-2019 Ngày dạy 8E: 11 -11 - 2019 Ngày dạy 8G: 14 -11 - 2019

Tiết 45 - Văn bản: ÔN DỊCH THUỐC LÁ

Nguyễn Khắc Viện

1 Mục tiêu: Giúp học sinh

a) Kiến thức:

- Mối nguy hại ghê gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá đối với sức khỏe con người

và đạo đức xã hội -

- Tác dụng của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận và thuyết minh trong

văn bản

b) Kĩ năng:

- Đọc - hiểu một số văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết

- Tích hợp phần Tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh một vấn đề của đời sống

xã hội

*Tích hợp môi trường: Trực tiếp khai thác đề tài môi trường: vấn đề hạn chế và bỏ

thuốc lá

* Kỹ năng sống: Trình bày suy nghĩ, lắng nghe tích cực về tác hại và những tổn thất

to lớn do nạn dịch thuốc lá gây cho con người

c) Thái độ: Giáo dục học sinh ý thức tuyên truyền, động viên cho mọi người trong gia

đình và xung quanh tránh xa thuốc lá, không sử dụng thuốc lá Có thái độ quyết tâm phòng chống thuốc lá

* Từ đó học sinh có thể hình thành những năng lực sau:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản

- Năng lực phân tích, chứng minh, giải thích, bình luận, trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về vấn đề cần nghị luận

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung, nghệ thuật của văn bản nhật dụng

- Năng lực đọc - hiểu văn bản nhật dụng

- Năng lực có trách nhiệm với bản thân, môi trường, tương lai đất nước

2 Chuẩn bị của GV và HS:

a) Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn KT-KN; soạn giáo án.

b) Chuẩn bị của HS: Học bài cũ; đọc và suy nghĩ trước bài mới

3 Tiến trình bài dạy:(MC1) Giới thiệu người dự

(MC2) a) Kiểm tra bài cũ: (3 phút)

* Câu hỏi: Các em đã hiểu được tác hại của bao bì ni lông Vậy em hãy nêu những

biện pháp hạn chế sử dụng bao bì ni lông trong cuộc sống hàng ngày?

*Trả lời :

-Thay đổi thói quen sử dụng bao bì ni lông, giảm thiểu chất thải ni lông bằng cách giặt phơi khô để dùng lại

- Không sử dụng bao bì ni lông khi không cần thiết

- Sử dụng các túi đựng bằng giấy, lá …

- Nói những hiểu biết của mình về tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông cho gia đình, bạn bè, và mọi người trong cộng đồng…

MC 3* Đặt vấn đề vào bài mới: (1’) Hình ảnh 1 khẩu hiệu chống thuốc lá Hình ảnh 2

người lớn hút thuốc lá cạnh rẻ em, khói thuốc lá như tử thần cầm lưới hái như muốn giết chết trẻ em Vậy việc hút thuốc lá có phải là một tệ nạn có ảnh hưởng đến sức khỏe con người, có ảnh hưởng tới môi trường hay không? chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

b) Dạy nội dung bài mới:

?Y

HS

Em hãy cho biết xuất xứ của văn bản?

- VB’ “Ôn dịch, thuốc lá” trích từ cuốn sách “Từ thuốc

lá đến ma tuý - Bệnh nghiện” của Nhà xuất bản Giáo

dục) Hà Nội (1992)

I Đọc và tìm hiểu

chung: (8 phút)

1 Xuất sứ của văn bản:

- VB’ trích từ cuốn “Từ thuốc

lá đến ma tuý -

HS

?TB

HS

GV

HS

?TB

MC4

?TB

?KH

Chú ý vào nhan đề bài văn “Ôn dịch, thuốc lá” Vậy

em hiểu thế nào là ôn dịch ?

- Ôn dịch: chỉ chung các loại bệnh nguy hiểm, lây lan

rộng làm chết người hàng loạt trong một thời gian nhất

định Từ này thường dùng làm tiếng chửi rủa; như: đồ

ôn dịch

Em có nhận xét gì về việc sử dụng dấu phẩy để ngăn

cách hai từ ôn dịch, từ thuốc lá?

Dùng dấu phẩy ngăn cách nhằm nhấn mạnh và bổ sung

ý nghĩa Coi thuốc lá như đồ ôn dịch

- Dùng dấu phẩy ở giữa được sử dụng theo lối tu từ thể

hiện thái độ vừa căm tức, nguyền rủa, coi thuốc lá mày

là đồ ôn dịch, ghê tởm đồ ôn dịch này Đồng thời gây

sự chú ý cho người đọc

Chuyển ý: Vừa rồi cô trò ta vừa tìm hiểu xuất xứ và

nhan đề của bài văn Để hiểu rõ hơn bài văn đã đề cập

đến nội dung gì? Ta chuyển sang phần đọc văn bản

Nêu yêu cầu đọc: Văn bản Ôn dịch thuốc lá , các em

cần đọc to, rõ ràng, nhấn giọng ở những câu nêu tác hại

của việc hút thuốc lá

GV đọc một đoạn từ đầu đến "AIDS"

- Gọi 1 HS đọc kế tiếp đến “phạm pháp”

- HS 2 đọc hết văn bản;

Với ND trên theo các bạn, văn bản có thể chia làm

mấy phần, chỉ rõ giới hạn và nội dung của từng

phần?

- Bố cục: 3 phần:

+Phần 1: Từ đầu -> "nặng hơn cả AIDS": thông

báo nạn dịch thuốc lá

+ Phần 2 tiếp-> "con đường phạm pháp”: nêu

lên tác hại của thuốc lá.

+ Phần 3 : còn lại: Kiến nghị chống thuốc lá.

Em có nhận xét gì về bố cục bài văn?

Bố cục bài văn ch ặt chẽ Bố cục bài văn chặt chẽ, lô

gichs từ ĐVĐ, GQVĐ, KTVĐ

Cô mời 1 bạn cho biết, bài văn thuộc kiểu loại văn

nào? Và các PTBĐ được sử dụng trong bài văn?

Bệnh nghiện” của tác giả Nguyễn Khắc Viện.

2 Đọc văn bản:

3 Bố cục: 3phần

GV

GV

?TB

?KH

HS

?Y

GV

?TB

Ta đã được tìm hiểu kiểu kiểu loại này từ lớp 6: bài văn

đề cập đến những vế đề cấp thiết trong đời sống XH

hằng ngày

Chuyển ý: Và để biết được bài văn trên tại sao tác giả

gọi thuốc lá là đồ ôn dịch, chúng có những tác hại gì?

Để hiểu câu hỏi đó chúng ta chuyển sang

Ta tìm hiểu theo bố cục

Ở phần nêu vấn đề tác giả cung cấp cho chúng ta

thông tin nào?

( Ghi bảng động )- Dịch hạch, thổ tả khiến hàng vạn,

hàng triệu người chết

- Cuối thế kỉ XX: xuất hiện ôn dịch khác.

- Nạn AIDS:

- Ôn dịch thuốc lá …còn nặng hơn cả AIDS

Tác giả cung cấp cho chúng ta 4 thông tin

Em có nhận xét gì về mức độ ảnh hưởng của các dịch

bệnh , 4 thông tin trên thông tin nào được coi là chủ

dề của văn bản

- Ôn dịch thuốc lá đe dọa sức khỏe và tính mạng loài

người còn nặng hơn cả AIDS.TT thứ 4 được coi là chủ

đề văn bản

Với kiến thức sinh học, em nêu hiểu biết của mình

về căn bệnh AIDS.

Các em ạ! AIDS là loại bệnh gây ra hội chứng suy giảm

miến dịch ảnh hưởng sức khỏe con người, làm tê liệt

sức đề kháng, căn bệnh nguy hiểm chưa có thuộc đặc

trị cho nên người ta gọi căn bệnh AIDS là căn bệnh thế

kỉ Nhưng một tin mừng ngày 5-11- 2014 trên chương

trình 24 giờ phát sóng nước Pháp đã nghiên cứu thuốc

có khả năng điều trị bệnh AIDS

Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ở thông tin

thứ 4?

dùng phép so sánh: Ôn dịch thuốc lá đe dọa sức khỏe

và tính mạng loài người còn nặng hơn cả AIDS.

Mục đích của biện pháp nghệ thuật so sánh trên là

- Kiểu văn bản nhật dụng, thuyết minh và nghị luận

về 1 vấn đề khoa

học - xã hội

II Phân tích:

1.Thông báo về nạn dịch thuốc lá (7’)

?TB

HS

GV

?KH

HS

?TB

HS

?Y

HS

’’

GV

MC 5

GV

gì?

Nói lên thuốc lá có ảnh hưởng lớn hơn cả AIDS

Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật so sánh ôn dịch,

thuốc lá với căn bệnh thế kỉ để nhấn mạnh tác hại của

thuốc lá đối với đời sống xã hội

Và qua 4 thông tin trên tác giả sử dụng PTBĐ nào?

Phương thức biểu đạt thuyết minh

Em có nhận xét gì về lời văn thuyết minh.

Gắn gọn dễ hiểu

Vậy để người nghe, người đọc đón nhận 4 thông tin

trên dễ hiểu, tác giả sử dụng thuật ngữ của chuyên

nghành nào?

Chuyên ngành y tế

Tác giả sử dụng từ ngữ thông dụng của chuyên ngành y

tế : dịch hạch, thổ tả, AIDS

Vậy qua những biện pháp nghệ thuật trên tác giả

muốn nhấn mạnh điều gì?

Chuyển ý: Qua phân tích, tìm hiểu thông tin chúng ta

thấy thuốc lá thực sự là hiểm họa đối với sức khỏe con

người Vậy khi bàn về tác hại thuốc lá, tác giả bàn trên

những phương diện nào chúng ta tìm hiểu…

Trước khi phân tích tác hại của thuốc lá các em quan

sát lên màn hình theo dõi câu văn sau:

“Nếu giặc đánh như vũ bão thì không đáng sợ, đáng sợ

là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu”

Thảo luận: nhóm 2’ bàn Giáo viên phát phiếu học

tập

Nhóm 1: Theo em, tại sao tác giả lại dẫn câu nói của

Trần Hưng Đạo bàn về việc đánh giặc trước khi phân

tích tác hại của thuốc lá?

Nhóm 2: Em hãy chỉ ra biện pháp nghệ thuật được sử

dụng trong câu văn trên? Qua biện pháp nghệ thuật đó

tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?

Với nghệ thuật so sánh, tác giả nhấn mạnh hiểm họa to lớn của thuốc lá đối với đời sống con người nguy hại hơn cả AIDS

2 Tác hại của thuốc lá (13’)

MC 6

?KH

HS

GV

?TB

HS

Nhóm 3: Em hãy nêu ý nghĩa của lời dẫn trên?

GV bổ sung:

Nhóm 1: Tác giả dẫn lời nói của nhà quân sự thiên tài

Trần Hưng Đạo bàn khi đánh giặc:"Nếu giặc đánh như

vũ bão thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm

như tằm ăn dâu"

Nhóm 2: với BPNT so sánh tác giả cảnh báo tới tất cả

chúng ta thuốc lá kẻ thù nguy hiểm, thậm chí nguy

hiểm hơn cả giặc ngoại xâm

GV Bình: Khi giặc ngoại xâm tấn công ta nhìn thấy,

nghe thấy để biết cách phòng chống Nhưng thuốc lá

gặm nhấm cơ thể không thể biết ngày 1, ngày 2 để lại

hậu quả nặng nề cho người thân và xã hội Cụ thể bao

nhiêu người con mất cha, bao nhiêu người vợ mất

chồng, xã hội mất đi những người đang ở độ tuổi lao

động

Nhóm 3: ý nghĩa câu văn muốn thắng được kẻ thù

thuốc lá chúng ta phải hành động kịp thời nhưng không

phải ngày một ngày 2

Ta quay trở lại bài

Khi bàn về tác hại thuốc lá tác giả bàn trên những

phương diện nào?

- Phương diện 1: đối với sức khỏe người hút , cộng

đồng

- Phương diện 2: đối với đạo đức cá nhân và cộng đồng

Ta đi tìm hiểu phương diện thứ nhất…

Em cho biết thuốc lá có chất độc gì ảnh hưởng đến

bản thân người hút

(Ghi bảng động )Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc:

-Hắc ín: làm niêm mạc…tê liệt -> bụi, vi khuẩn tích

tụ-> ho hen-tụ-> viêm phế quản.

+ Thấm vào tế bào-> ung thư vòm họng, phổi.

- Ô-xít các – bon: thấm vào máu-> hồng cầu không

tiếp cận ô xi-> sức khỏe giảm sút

- Ni-cô-tin: làm động mạch co thắt lại ->huyết áp cao,

a)Đối với sức khỏe người hút, cộng đồng

* Đối với sức khỏe người hút

HS

?Y

HS

GV

?KH

GV

?TB

HS

?Y

HS

MC7

H(1+2

)

tắc động mạch, nhồi máu cơ tim…

Em hiểu thế nào là niêm mạc, thế nào là chất

hắc ín?

SGK

Em cho biết người hút thuốc lá ở tay và răng miệng

họ xuất hiện mầu gì?

Mầu vàng và đen

Các em ạ! đó là chất hắc ín gây ra đấy

Bằng kiến thức hóa học, em cho cô biết thế nào là ô-xít các- bon? Và công thức hóa học ?

GV thuyết trình trên máy chiếu qua các hình ảnh:

O-xít các – bon, chất này thấm vào máu, bám chặt vào các hồng cầu không cho chúng tiếp cân ô-xi CO

Em hiểu gì về chất ni-cô-tin?

SGK

Em cho cô biết các từ ngữ: niêm mạc, tế bào, hắc ín,

ni – cô- tin được nghiên cứu trong môn học nào?

- niêm mạc, tế bào học ở môn sinh vật

- hắc ín, ni – cô- tin học ở môn hóa học

GVChỉ vào 4 hình ảnh thuyết trình, phân tích

Các em ạ! Với kiến thức sinh học cơ thể con người

được cấu tạo bằng hàng tỉ tế bào, tất cả những tế bào ấy cần ô xi Nhờ không khí ta thở, ô xi xuyên thấm vào phổi Máu tiếp nhận ô xi và chuyển tới toàn bộ cơ thể Trong máu có chữ ô xi có mầu đỏ Vì thế phổi của người không hút thuốc lá có chứa ô xi nên mầu đỏ

Ở những người hút thuốc lá, một số chất có thể ngăn

cản phổi thực hiện chức năng của nó Bồ hóng và hắc

ín của khói thuốc lá làm phổi và các ống dẫn của nó

đọng cáu ghét nên phổi người hút thuốc lá có mầu đen Thuyết minh như hình 3+4 ung thư vòm họng, ung thư phổi

- Ô-xit các-bon thấm vào máu không cho tiếp nhận ô xi khiến sức khỏe giảm sút, và ni-cô-tin của khói thuốc

làm hại đến sự vận chuyển của ô xi trong toàn bộ cơ thể Chúng đi khắp nơi cùng với máu; chúng cóthể làm

H5

H6

GV

?KH

HS

?TB

?TB

GV

cho máu đặc thêm rất nhiều Đôi khi, máu trở nên quá

đặc khiến cho sự vận chuyển máu nghẽn tắc hoàn toàn

Đó là nguyên nhân tạo nên một cơn nhồi máu cơ tim,

tắc động mạch có thể tử vong

Sau khi nêu tác hại ghê gớm của khói thuốc lá đối với

sức khỏe, cuối cùng, tác giả nêu lên một khía cạnh tác

hại về mặt kinh tế và xã hội chỉ vì bệnh "viêm phế

quản" chúng ta đã mất bao nhiêu ngày công lao động

Chuyển ý: Qua phần phân tích 1 số chất độc hại của

khói thuốc Vậy bản thân người hút thuốc lá có hại đã

đành, những người xung quanh hít phải khói thuốc lá

có ảnh hưởng không? Chúng ta chuyển sang

Các em cho cô biết tại sao tác giả đưa ra lời giả định

“Có người bảo: Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!”

Tác giả đưa ra câu giả định là lời chống chế là vô trách

nhiệm của người hút thuốc lá

Họ vô trách nhiệm đối với những ngời xung quanh họ

chống chế, ngụy biện việc sai trái của mình.

Vậy những người hút thuốc lá đã làm ảnh hưởng

đến ai?

(Ghi bảng động)- Vợ con, những người làm việc cùng

phòng

Các em ạ khói thuốc lá ảnh hưởng bản thân người hút,

ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng, mà khói thuốc lá là 1

trong những nguyên nhân gây ô nhiếm môi trường

không khí

Em hãy cho biết mức độ ảnh hưởng của khói thuốc lá

đối với cộng đồng

(Ghi bảng động)->bị nhiễm độc, đau tim mạch, ung

thư thai trong bụng mẹ, … bị nhiễm độc-> mẹ đẻ

non.

Những người xung quanh khi hít phải khói thuốc lá họ

rễ bị mắc các bệnh đau tim mạch

Hình ảnh minh họa các bệnh do khói thuốc lá gây ra:

chảy máu não, ung thư phổi, những người phụ nữ mang

thai khi hít phải khói thuốc lá đứa trẻ trong bụng mẹ

ảnh hưởng trực tiếp sinh ra hở hàm ếch, trí não phát

* Đối với cộng đồng