Nhung ngoi sao xa xoi chot

- Nơi ở và công việc khiến họ thường xuyên đối mặt với gian khổ và hiểm nguy: Họ ở trong một cái hang, dưới chân cao điểm, cách xa đơn vị.. Hoàn cảnh sống và chiến đấu - Hoàn cảnh sống

Trang 1

(Trích )

Lê Minh Khuê

Trang 2

I/ Đọc - tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Sinh: 1949

- Quê: Tĩnh Gia – Thanh Hóa

- Từng là thanh niên xung phong (TNXP) trên đường

Trường Sơn

- Thuộc thế hệ nhà văn thời kì kháng chiến chống đế quốc

Mĩ, bắt đầu viết văn vào đầu những năm 1970

- Đề tài:

+ Trước 1975: Viết về cuộc sống, chiến đấu của TNXP và

bộ đội trên đường Trường Sơn

+ Sau 1975: Viết về những chuyển biến đời sống xã hội và

con người trên tinh thần đổi mới

- Sở trường: Viết về truyện ngắn với ngòi bút miêu tả

tinh tế, đặc sắc (đặc biệt là nhân vật nữ)

- Tác phẩm chính: “Cao điểm mùa hạ” (1978); “Đoàn Kết”

(1980); “Bi kịch nhỏ” (1993); “Một mình qua đường” (2006)

Tiết 143-144 : Văn bản “Những ngôi sao xa xôi” (Lê Minh Khuê)

Nhà văn

LÊ MINH KHUÊ

Trang 3

Phương Định, Nho, Thao.

Trình bày hiểu biết về tác phẩm bằng cách

hoàn thiện những thông tin sau:

Trang 4

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác

- Viết năm 1971 – khi cuộc kháng chiến chống đế quốc

Mĩ đang diễn ra ác liệt

b Xuất xứ

- In lần đầu trong tạp chí “Tác phẩm mới”

c Đọc và giải nghĩa từ khó

- “ cao điểm”: chỗ cao hơn mặt đất, như gò, đồi núi hoặc cao điểm”

trên nóc công trình kiến trúc cao (ở đây chỉ nơi ở của ba

cô TNXP)

- “trọng điểm”

- “trọng điểm”: điểm, nơi được xác định là có vai trò

quan trọng so với những điểm, những nơi khác (ở đây chỉ

nơi làm việc của ba cô TNXP)

Tiết 143-144 : Văn bản “Những ngôi sao xa xôi” (Lê Minh Khuê)

Trang 5

đánh phá, 152.000 trận, ném xuống 4 triệu tấn bom đánh phá, 152.000 trận, ném xuống 4 triệu tấn bom

Trang 6

2 Tác phẩm

d Tóm tắt

- Truyện kể về ba nữ TNXP – Nho, Phương Định, chị Định

Thao – làm nhiệm vụ trinh sát mặt đường

Thao – làm nhiệm vụ trinh sát mặt đường tại một

trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn

- Nơi ở và công việc khiến họ thường xuyên đối mặt

với gian khổ và hiểm nguy: Họ ở trong một cái hang,

dưới chân cao điểm, cách xa đơn vị Nhiệm vụ của

họ là quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá

phải san lấp, đánh dấu các quả bom chưa nổ và phá

bom

- Nhưng cuộc sống của họ vẫn có những niềm vui và

những giây phút thanh thản, thơ mộng Đặc biệt họ

luôn gắn bó, yêu thương nhau trong tình đồng đội dù

mỗi người một cá tính

- Phần cuối truyện kể lại một lần phá bom, Nho bị

thương, Phương Định và chị Thao đã hết lòng chăm

sóc Một cơn mưa đá bất chợt đến trên cao điểm

khiến các cô hết sức vui thích

Tiết 143-144 : Văn bản “Những ngôi sao xa xôi” ( Lê Minh Khuê)

Trang 7

+ Tạo điểm nhìn phù hợp, tăng tính chân thực cho cốt truyện

+ Phù hợp với diễn biến truyện theo dòng tâm trạng nhân vật, đan xen giữa hiện tại và hồi tưởng

Trang 8

“Chúng tôi có ba người Ba cô gái Chúng tôi ở trong một cái

hang dưới chân cao điểm Con đường bị qua trước hang, kéo lên đồi, đi đến đâu đó, xa! Đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn Hai bên đường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những cây có nhiều rễ nằm lăn lóc Những tảng đá

to Một vài cái thùng xăng hoặc thành ô tô méo mó, han gỉ nằm trong đất.

[ ] Bên ngoài nóng trên 30 độ, chui vào hang là sà ngay đến một thế giới khác Cái mát lạnh làm toàn thân rung lên đột ngột Rồi ngửa cổ uống nước trong ca hay trong bi đông Nước suối pha đường Xong thì nằm dài trên nền ẩm, lười biếng, nheo mắt nghe ca nhạc từ cái dài bán dẫn mà lúc nào cũng có pin đầy đủ Có thể nghe, có thể nghĩ lung tung…hình như ta sắp mở chiến dịch lớn Đêm nào xe cũng nườm nượp ngoài đường Ban đêm chúng tôi được ngủ Nhưng mấy đêm nay thì chịu Đứa nào cũng leo tót lên trong điểm, cầm xẻng xúc, nói vài câu buồn cười với một anh lái xe nào

đó Vui Chỉ khổ đứa phải trực điện thoại trong hang”.

Trang 9

II/ Đọc – hiểu văn bản

1 Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

a Hoàn cảnh sống và chiến đấu

- Hoàn cảnh sống: Trên một cao điểm giữa một

vùng trọng điểm của tuyến đường Trường Sơn

Đọc hai đoạn văn:

“Chúng tôi có ba người… nằm trong đất”.

* Nhận xét chung:

Trang 10

“Chúng tôi có ba người Ba cô gái Chúng tôi ở trong một cái

hang dưới chân cao điểm Con đường bị qua trước hang, kéo lên đồi, đi đến đâu đó, xa! Đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn Hai bên đường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những cây có nhiều rễ nằm lăn lóc Những tảng đá

đó Vui Chỉ khổ đứa phải trực điện thoại trong hang”.

Trang 11

- Hoàn cảnh sống: trên một cao điểm giữa một

Trên cao điểm >< Trong hang đá

- Là nơi tập trung nhiều

bom đạn, không có màu

xanh của sự sống

- Là một thế giới khác hẳn: mát mẻ, được nghe, được nghĩ lung tung, được ngủ…

- Cảm giác: căng thẳng,

nguy hiểm rình rập

- Cảm giác: thảnh thơi,

an toàn

→ Hoàn cảnh sống đặc biệt nguy hiểm, phải

đối mặt với bom rơi, đạn nổ vô cùng ác liệt, cái

chết luôn rình rập.

Trang 12

Không gian trên cao

điểm

Không gian trong

hang đá

Trang 13

- Hoàn cảnh sống: trên một cao điểm giữa một

Và:

“Bên ngoài nóng trên 30 độ… trực điện thoại trong hang”.

2 Chỉ rõ nét đặc sắc về nghệ thuật trong các câu văn và cho biết dụng ý của nhà văn?

an toàn

chết luôn rình rập.

Trang 14

Chúng tôi có ba người Ba cô gái Chúng tôi ở trong một cái hang dưới chân cao điểm Con đường bị qua trước hang, kéo lên đồi, đi đến đâu đó, xa! Đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn Hai bên đường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những cây có nhiều rễ nằm lăn lóc Những tảng đá

đó Vui Chỉ khổ đứa phải trực điện thoại trong hang.

Trang 15

- Hoàn cảnh sống: Trên một cao điểm giữa một

Và:

“Bên ngoài nóng trên 30 độ… trực điện thoại trong hang”.

2 Chỉ rõ nét đặc sắc về nghệ thuật trong các câu văn và cho biết dụng ý của nhà văn?

an toàn

→ Gợi liên tưởng về không khí căng thẳng nơi chiến trường nguy hiểm

Trang 16

- Công việc hàng ngày:

“Việc của chúng tôi… nhất định

sẽ nổ”.

1 Tìm những chi tiết kể về công việc của ba nữ TNXP.

2 Nhận xét ngắn gọn về công việc đó bằng một câu văn

Trang 17

trinh sát mặt đường Cái tên gợi sự khát khao làm nên những sự tích anh hùng Do

đó công việc của chúng tôi cũng chẳng đơn giản Chúng tôi bị bom vùi luôn Có khi

bò trên cao điểm chỉ thấy hai con mắt lấp lánh Cười thì hàm răng lóa lên khuôn mặt nhem nhuốc Những lúc đó, chúng tôi gọi nhau là “những con quỷ mắt đen”.

[…]

Còn chúng tôi thì chạy trên cao điểm cả ban ngày Mà ban ngày chạy trên cao điểm không phải chuyện chơi Thần chết là một tay không thích đùa Hắn ta lẩn trong ruột những quả bom [ ] Có ở đâu như thế này không: đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ

Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa Nhưng nhất định sẽ nổ ”

Trang 18

- Công việc hàng ngày:

+ Đo khối lượng đất đá lấp vào hố bom, đếm bom

chưa nổ, phá bom (3 – 5 lần/ ngày)

+ Phải chạy trên cao điểm cả ban ngày, phơi mình

giữa vùng trọng điểm bắn phá của máy bay địch

→ Đây là một công việc vô cùng nguy hiểm,

luôn căng thẳng thần kinh, đòi hỏi sự dũng

cảm, bình tĩnh cao độ…

“Việc của chúng tôi… nhất định

sẽ nổ”.

1 Tìm những chi tiết kể về công việc của ba nữ TNXP.

2 Nhận xét ngắn gọn về công việc đó bằng một câu văn

Trang 19

b Những nét chung

* Phẩm chất

- Họ đều là những người có lý tưởng sống cao đẹp: sẵn

sàng hi sinh tuổi thanh xuân vì sự nghiệp chung

- Họ là những nữ TNXP gan dạ, dũng cảm và có tinh

thần trách nhiệm cao với công việc:

+ Để con đường được thông suốt, các cô luôn sẵn sàng

nhận nhiệm vụ, có lệnh là lên đường bất chấp hiểm

nguy

+ Cuộc sống và chiến đấu ở chiến trường thật gian khổ,

nguy hiểm và luôn căng thẳng nhưng họ vẫn bình tĩnh,

chủ động, hành động mau lẹ, chính xác; luôn lạc quan

yêu đời: trong hang vẫn vang lên tiếng hát, nhắc đến

công việc phá bom với giọng điệu bình thản “Quen

rồi Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần Ngày

nào ít: ba lần”, luôn đường hoàng bước tới những quả

bom chưa nổ…

+ Đối mặt với hiểm nguy, các cô cũng nghĩ đến cái chết

nhưng là “một cái chết mờ nhạt không cụ thể” quan

trọng là “liệu mìn có nổ, bom có nổ không?” → họ đã

đặt công việc chung cao hơn cả tính mạng của bản

thân

Truyện kể về ba cô gái TNXP ở một tổ trinh sát phá bom trên cao điểm

Ở họ có những nét gì chung đã gắn bó thành một khối thống nhất?

“Quen rồi Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần Ngày nào ít: ba

lần Tôi có nghĩ tới cái chết Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom có nổi không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai?”.

- Dù công việc vô cùng

vát vả lại nhiều hiểm

nguy, các cô vẫn luôn giữ

được tinh thần lạc quan:

bị bom vùi vẫn cười đùa,

gọi nhau là “những con

quỷ mắt đen”.

Trang 20

b Những nét chung

- Ở họ còn có tình đồng đội gắn bó, thân thiết:

+ Họ hiểu được tính tình, sở thích của nhau

+ Họ quan tâm lo lắng cho nhau: Phương Định bồn chồn, lo lắng khi chờ chị Thao và Nho đi trinh sát trên cao điểm

+ Họ chăm sóc nhau rất chu đáo, đặc biệt khi trong tổ trinh sát có người bị thương: KhiNho bị thương, Phương Định và chị Thao đã lo lắng, băng bó chăm sóc Nho cẩn thận

với niềm xót xa như chị em ruột thịt và cảm thấy “đau hơn người bị thương”.

* Tâm hồn:

- Họ có cuộc sống nội tâm phong phú, mơ mộng và giàu xúc cảm:

+ Nho thích thêu thùa, chị Thao chăm chép bài hát, Phương Định thích ngắm mình

trong gương, ngồi bó gối mộng mơ và hát…

+ Họ hồn nhiên như những đứa trẻ trước cơn mưa đá

- Họ giàu nữ tính, thích làm đẹp dù sống giữa chiến trường khói lửa.

→ Tâm hồn trong sáng và giàu xúc cảm như nguồn sống, điểm tựa tinh thần giúp

họ thêm vững vàng và lạc quan để vượt qua những khó khăn, nguy hiểm.

► Ba cô gái đều mang trong mình những tính cách tưởng như không thể cùng tồn tại: vô cùng gan dạ, dũng cảm trong chiến đấu nhưng cũng rất mơ mộng, hồn nhiên, vô tư trong cuộc sống sinh hoạt Đó cũng là vẻ đẹp chung của những chiến

sĩ TNXP thời kì chống Mỹ.

Trang 21

c Những nét riêng

* Nho:

- Có vẻ ngoài xinh xắn:

+ “trông nó nhẹ, mát mẻ như một que kem trắng”

+ “cái cổ tròn và những cúc áo nhỏ nhắn” rất dễ thương

khiến Phương Định “muốn bế nó trên tay”

- Trong đời sống thường ngày, Nho rất hồn nhiên – cái hồn

nhiên như trẻ thơ:

+ “vừa tắm dưới suối lên, cứ quần áo ướt, Nho ngồi, đòi

ăn

kẹo”;

+ khi bị thương nằm trong hang vẫn nhổm dậy, xòe tay xin

mấy viên đá mưa

- Trong chiến đấu cô rất dũng cảm, hành động thật nhanh

gọn:

Bên cạnh những nét chung đáng yêu, đáng quý, mỗi nhân vật đã để lại những ấn tượng đặc biệt với người đọc nhờ những nét phẩm chất riêng nổi bật nào?

+ “Nho cuộn tròn cái gối, cất nhanh vào túi”, “quay lưng

lại chúng tôi, chụp cái mũ sắt lên đầu…”

+ Trong một lần phá bom, cô bị thương do sập hầm, đất phủ kín lên người Mặc dù rất đau nhưng cô không rên la, không muốn cho đồng đội phải lo lắng

Trang 22

* Chị Thao:

- Là tổ trưởng tổ trinh sát mặt đường nên ít nhiều có sự từng trải và bản lĩnh đáng nể:+ Trong công việc ai cũng gờm chị bởi sự cương quyết và táo bạo

+ Chị “bình tĩnh đến phát bực”: máy bay địch đến nhưng chị vẫn “móc bánh quy trong

túi, thong thả nhai”

- Trong đời sống hàng ngày, chị cũng có những nét đáng yêu, thích làm điệu và mơ

mộng như bao cô gái trẻ khác:

+ một con người dày dạn trong chiến đấu lại sợ máu, sợ vắt: “thấy máu, thấy vắt là chị

nhắm mắt lại, mặt tái mét”

+ “Áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu” chị lại hay tỉa đôi lông mày của mình, tỉa

nhỏ như cái tăm, chị chăm chép bài hát dù chẳng thuộc nhạc, cũng không hát trôi chảy được bài nào, giọng lại chua…

Trang 23

* Phương Định:

- Cũng trẻ trung như Nho, Phương Định là một cô nữ sinh Hà Nội Tuy vào chiến

trường gian khổ nhưng cô vẫn giữ được phong cách riêng của con gái Hà Nội: nhạy Cảm, hồn nhiên, thích mơ mộng và hay sống với những kỉ niệm vô tư, trong sáng về

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	4,67 MB