- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học được sắp xếp theo chiều tăng dần của nguyên tử khối nhưng có một số trường hợp ngoại lệ nên hiện nay sắp xếp theo chiều tăng dần của[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng: 9D1: 9D2: Tiết 40.
Bài 31: SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC (Tiết 1)
A Mục tiêu:
1.Về kiến thức:
- Biết được quy luật biến đổi tính chất trong chu kì, nhóm
- Biết dựa vào vị trí của nguyên tố(20 nguyên tố đầu) suy ra cấu tạo nguyên
tử, tính chất cơ bản của nguyên tố và ngược lại
2.Về kĩ năng:
- Dự đoán được tính chất cơ bản của nguyên tố khi biết vị trí của nó trong bảng tuần hoàn
- Biết cấu tạo nguyên tử của nguyên tố suy ra vị trí và tính chất của nó
- Rèn luyện kĩ năng khái quát, so sánh, trình bày một vấn đề
3.Định hướng phát triển năng lực học sinh:
* Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực tự học
*Năng lực riêng: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
4 Định hướng phát triển phẩm chất
Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
5 Nội dung tích hợp:
- Tích hợp giáo dục đạo đức: Tôn trọng các nhà khoa học và các phát minh khoa học
B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- Gv: + Bảng tuần hoàn phóng to
+ Chu kì 2, 3 phóng to
+ Nhóm I, VII phóng to
- Hs: đọc trước bài
C Phương pháp
- Phương pháp vấn đáp – tìm tòi, thảo luận nhóm, trực quan
D Tiến trình giờ dạy – Giáo dục:
1 Ổn định lớp: (1 phút)
- Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Các hoạt động học
Hoạt động 1: Hoạt động khởi động : 4p
Tổ chức cho hs khởi động qua trò chơi: Ai biết nhiều hơn
Luật chơi:
- Gv cho 3 hs tham gia
- Trong vòng 1 phút lần viết ác đáp án mà em biết
- Ai viết được đúng, nhiều hơn, nhanh hơn sẽ giành phần thắng
Câu hỏi: Viết tên và kí hiệu các loại
nguyên tố hóa học mà em biết ? Gv tổ
chức hs thi, nhận xét kết quả thi của hs
Dùng kết quả thi để vào bài
Trang 2* Giới thiệu:
Ngày nay người ta đã phát hiện khoảng 110 nguyên tố hóa học, chúng được sắp xếp trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học Các nguyên tố được sắp xếp trong bảng tuần hoàn theo nguyên tắc nào, quy luật biến đổi tính chất của chúng ra sao? Mối quan hệ giữa vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn với cấu tạo và tính chất của nguyên tố ra sao?
- Treo bảng tuần hoàn các nguyên tố
- Chúng ta sẽ nghiên cứu cấu tạo, ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên
tố hóa học
Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức.
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng
tuần hoàn.(5 phút)
- Mục tiêu: HS nắm được nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: SGK, SGV, chuẩn KT-KN, bảng tuần hoàn các NTHH, máy chiếu
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi,
? Ai là người xây dựng bảng tuần hoàn các
nguyên tố hóa học?
- Nhà bác học Nga Đ.I.Men-đê-lê-ép
(1834 -1907)
? Trước đó đã có ai tìm cách sắp xếp các
nguyên tố chưa?
- Có, nhưng chưa thành công
? Ban đầu có bao nhiêu nguyên tố?
-60 nguyên tố ? Hiện nay?
-Hơn 110 nguyên tố (118) (30/12/2015)
- GV chiếu bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa
học giới thiêu sơ lược, học sinh quan sát trên
máy chiếu và bảng tuần hoàn đã chuẩn bị
? Cách sắp xếp các nguyên tố?
- Sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích
hạt nhân nguyên tử
- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên
tố hóa học được sắp xếp theo chiều tăng dần
của nguyên tử khối nhưng có một số trường
hợp ngoại lệ nên hiện nay sắp xếp theo chiều
tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
- G nhắc lại: Số p = số Z = số TT
- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên
I Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
- Các nguyên tố trong BTH được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử Z
Trang 3tố hóa học, Men-đê-lê-ép đã dự đoán sẽ có
những nguyên tố mới được tìm ra Sau này,
những nguyên tố đó được các nhà khoa học
tìm ra và hợp với quy luật, dự đoán của ông
- GV: Tìm ra được quy luật các nguyên tố
trong bảng tuần hoàn là bước tiến lớn Vì vậy,
phải biết tôn trọng cống hiến của các nhà
khoa học
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu cấu tạo bảng tuần hoàn ( 15 phút)
- Mục tiêu: Biết được cấu tạo của bảng tuần hoàn, ý nghĩa của ô nguyên tố, chu
kì, nhóm
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: Sgk, sgv, máy tính, máy chiếu
- Hình thức tổ chức: dạy học phân hóa
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi,
- Gv giới thiệu khái quát bảng tuần hoàn các
nguyên tố: ô nguyên tố, hàng (chu kì),
cột(nhóm)
+ Ô: 110 ô, mỗi nguyên tố chiếm một ô
+ Nhóm: 8 nhóm
+ Chu kì: 7 hàng trong đó có 3 chu kì
nhỏ và 4 chu kì lớn
- Gv y/c hs quan sát ô thứ 12
? Ô nguyên tố thứ 12 cho ta biết những gì?
(số hiệu nguyên tử là 12, kí hiệu hóa học là
Mg, tên nguyên tố là magiê, nguyên tử khối là
24)
? Các ô nguyên tố có đặc điểm gì giống
nhau?
(Số hiệu nguyên tử, Kí hiệu hóa học, Tên
nguyên tố, Nguyên tử khối)
? Số hiệu nguyên tử cho ta biết được những
gì?
? Quan sát ô 11 cho ta biết điều gì?
→ hs trả lời về thông tin ô 11
- Gv cho hs quan sát cấu tạo nguyên tử của
II Cấu tạo bảng tuần hoàn
1 Ô nguyên tố
- Gồm các kí hiệu:
+ Số hiệu nguyên tử + Kí hiệu hóa học + Tên nguyên tố + Nguyên tử khối
- Số hiệu nguyên tử = Điện tích hạt nhân= số e trong nguyên
Trang 4các nguyên tố trong 1 chu kỳ
? Cấu tạo nguyên tử của các nguyên tố này
có điểm gì giống nhau?
(có cùng số lớp e)
? Chu kì 1 có mấy nguyên tố? đó là những
nguyên tố nào?
? Các nguyên tố trong 1 chu kì có sự biến
thiên về điện tích như thế nào?
(điện tích tăng dần)
? Các nguyên tố trong 1 chu kì khác nhau ở
điểm nào?
- Gv y/c hs vẽ cấu tạo nguyên tử của một số
nguyên tố trong nhóm I và nhóm VII
? Cấu tạo nguyên tử của các nguyên tố
trong cùng một nhóm có điểm gì giống
nhau? Đặc điểm gì khác nhau?
(giống nhau ở số e lớp ngoài cùng, khác nhau
ở điện tích hạt nhân)
→ hs quan sát, thực hiện các lệnh của gv
→Gọi hs trả lời, hs khác nhận xét, bổ sung
→Gv nhận xét, kết luận
tử= STT của nguyên tố trong bảng tuần hoàn
2 Chu kì
- Chu kì là dãy các nguyên tố: + Có cùng số lớp e
+ Sắp xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần
- STT của chu kì = số lớp e
3 Nhóm
- Nhóm gồm các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có số e lớp ngoài cùng bằng nhau và
do đó có tính chất tương tự nhau được xếp thành cột theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử
- STT của nhóm = số e lớp ngoài cùng của nguyên tử
Hoạt động 3 Luyện tập : (10’)
- Phương pháp: vấn đáp gợi mở, luyện tập
- Kĩ thuật: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút
- Hình thức tổ chức: hđ cá nhân
- Định hướng NL, PC: năng lực vận dụng, PC nhân ái
Yêu cầu hs hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi:
Bài tập: cho các nguyên tố có STT là 15, 14, 20 trong BHTTH Hãy cho biết:
1. vị trí nguyên tố trong BHTTH:
+ Số thứ tự, tên nguyên tố, kí hiệu
+ Chu kì
+ Nhóm
2. Đặc điểm về cấu tạo nguyên tử của nguyên tố:
- Điện tích hạt nhân
- Số electron
- Số lớp electron
- Số electron lớp ngoài cùng
Trang 5Yêu cầu hs hoạt động nhóm xây dựng sơ đồ sự biến đổi trong bảng hệ thống tuần hoàn
Hoạt động 4 Hoạt động vận dụng 5p
- Trình bày cấu tạo BTH
- Làm bài tập sau: cho các nguyên tố có số hiệu nguyên tử là 16, 19 trong bảng tuần hoàn, hãy cho biết:
1/ Vị trí của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn: STT, tên nguyên tố, kí hiệu hóa học, nguyên tử khối, chu kì
2/ đặc điểm cấu tạo nguyên tử: điện tích hạt nhân, số p trong hạt nhân, số e
Hoạt động 5 Hoạt động tìm tòi, mở rộng: 4p
- Về nhà học bài: Dựa vào bảng TH các nguyên tố
- BTVN: 1, 2, 3 SGK trang 101
- Chuẩn bị bài sau: Sơ lược bảng TH các NTHH tiếp
- Tìm hiểu thêm về nguyên tắc xây dựng bảng HTTH
4 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau: 1’
- Về nhà học bài: Dựa vào bảng TH các nguyên tố
- BTVN: 1, 3 SGK trang 101
- Chuẩn bị bài sau: Sơ lược bảng TH các NTHH tiếp
E Rút kinh nghiệm:
Trang 6
4 Củng cố (3 phút)
- Làm bài tập 2 sgk T101
- Đọc “ghi nhớ” sgk
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau: ((1 phút)
- Làm bài tập sgk
- Ôn lại kiến thức chương III
E Rút kinh nghiệm