CƠ SỞ Lí LUẬN CỦA KIỂM TOÁN CHU TRèNH BÁN HÀNG VÀ THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Do đú khi khảo sỏt nghiệp vụ về doanh thu hàng bỏn bị trả lại triết khấu,giảm giỏ ,và số dư cỏc tài khoản phải thu thỡ kiểm toỏn viờn cần đi sõu vào khảosỏt chi tiết số dư tài khoản và k

CƠ SỞ Lí LUẬN CỦA KIỂM TOÁN CHU TRèNH BÁN HÀNG VÀ THU

TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNHI.1 CHU TRèNH BÁN HÀNG VÀ THU TIỀN TRONG HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

I.1.1 Đặc điểm của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Trong cỏc doanh nghiệp sản xuất, để tồn tại và duy trỡ cỏc hoạt động sản xuất kinh doanh của mỡnh thỡ quỏ trỡnh kinh doanh của doanh nghiệp phải nối tiếp liờn tục và lặp

đi lặp lại tạo thành những chu kỳ sản xuất Thực tế chu kỳ sản xuất bao gồm cỏc chuỗi nghiệp vụ cú liờn quan chặt chẽ với nhau tạo thành chu kỳ nghiệp vụ cơ bản Chu kỳ kinh doanh tại một doanh nghiệp thường bắt đầu từ khi doanh nghiệp tạo vốn cú thể bằng vốn

tự cú hoặc nguồn vốn đi vay mượn ( chu trỡnh tài chớnh ) để thực hiện việc xõy dựng nhà xưởng, mua sắm thiết bị vật tư, nguyờn liệu để phục vụ sản xuất ( chu trỡnh mua vào và thanh toỏn ) Trong quỏ trỡnh thực hiện cụng việc của sản xuất kinh doanh của mỡnh doanh nghiệp phải thuờ mướn, tuyển chọn nhõn viờn do đú phải tớnh và thanh toỏn tiền lương cho nhõn viờn trong doanh nghiệp ( chu trỡnh tiền lương và nhõn viờn ) Cỏc yếu tố đầu vào được kết hợp với nhau để sản xuất ra sản phẩm nhập kho ( chu trỡnh hàng tồn kho) Sau khi sản phẩm nhập kho thỡ cụng đoạn cuối cựng của chu kỳ kinh doanh là việc tiờu thụ sản phẩm, đồng thời là quỏ trỡnh thu tiền từ hoạt động bỏn hàng để thu hồi lại vốn kinh doanh Chu trỡnh bỏn hàng thu tiền chấm dứt một chu kỳ kinh doanh để bắt đầu chu

kỳ kinh doanh tiếp theo Như vậy quỏ trỡnh kinh doanh bao gồm cỏc chu kỳ diễn ra liờn tục, đều đặn và mỗi chu kỳ đều là mắt xớch quan trọng khụng thể thiếu được Cỏc chu kỳ kinh doanh nối tiếp nhau, chu kỳ sau là kết quả của chu kỳ trước Trong đú kết quả của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền khụng chỉ phản ỏnh riờng kết quả của chu trỡnh mà cũn phản ỏnh toàn bộ kết quả của quỏ trỡnh kinh doanh của doanh nghiệp.

Chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền là quỏ trỡnh thực hiện cụng việc tiếp theo củagiai đoạn sản xuất trước đú Doanh nghiệp sẽ thực hiện chuyển giao hàng hoỏ, sảnphẩm cho khỏch hàng và được khỏch hàng thanh toỏn hoặc chấp nhận thanh toỏn.Cụng tỏc tiờu thụ sản phẩm hàng hoỏ cú thể bắt đầu từ phớa nhu cầu của khỏchhàng hoặc từ phớa doanh nghiệp Cú rất nhiều hỡnh thức tiờu thụ sản phẩm khỏcnhau Nhưng tuỳ thuộc vào từng trường hợp cụ thể mà doanh nghiệp cú thể ỏpdụng cỏc hỡnh thức cho phự hợp Sau đõy là những những phương thức tiờu thụchủ yếu :

+ Phương thức tiờu thụ trực tiếp : Đõy là phương thức mà doanh nghiệp giao

hàng trực tiếp cho người mua cú thể mua tại kho hoặc tại phõn xươngr sản xuất củamỡnh và thực hiện bàn giao quyền sở hữu Khi đú hàng hoỏ sản phẩm coi nhưđược tiờu thụ

+ Phương thức tiờu thụ theo hợp đồng : Đõy là phương thức tiờu thụ mà hàng

hoỏ được chuyển đến đại lý để tiờu thụ Số hàng này vẫn thuộc sở hữu của doanhnghiệp cũn đại lý chỉ là nơi tiờu thụ hàng cho doanh nghiệp và được hưởng hoahồng như đó thoả thuận

+ Cỏc phương thức tiờu thụ khỏc : Ngoài những phương thức tiờu thụ chủ yếu

ở trờn thỡ trong một số doanh nghiệp cũn ỏp dụng một số phương thức tiờu thụkhỏc nhau : dựng hàng đổi lấy hàng, dựng hàng hoỏ để trả lương cho nhõn viờntrong doanh nghiệp ( tiờu thụ nội bộ ) Cựng với việc tiờu thụ hàng hoỏ là cỏchỡnh thức thanh toỏn của khỏch hàng Khi khỏch hàng thanh toỏn đủ tiền hàng thỡnghiệp vụ tiờu thụ coi như kết thỳc

Trong khi thực hiện cỏc nghiệp vụ tiờu thụ thỡ cú cỏc loại chứng từ và sổsỏch sau hay được sử dụng

+ Đơn đặt hàng của khỏch hàng : Đõy là chứng từ thể hiện yờu cầu về hàng

hoỏ, dịch vụ của khỏch hàng, đơn đặt hàng của khỏch hàng cú thể bằng thư, mẫu insẵn hay thụng qua điện thoại, fax

+ Cỏc chứng từ vận chuyển hàng hoỏ : Đõy là chứng từ được lập vào lỳc giao

hàng cho khỏch hàng và ghi rừ mẫu mó của hàng hoỏ số lượng hàng và cỏc số liệukhỏc cú liờn quan

+ Hoỏ đơn bỏn hàng, hoỏ đơn kiờm phiếu xuất kho : Đõy là chứng từ doanh

nghiệp sử dụng để xỏc định số lượng, chất lượng, đơn giỏ

+ Mẫu phờ chuẩn cỏc khoản thu được : Đõy là chứng từ sử dụng trong nội bộ

doanh nghiệp để cho phộp xoỏ sổ cỏc khoản nợ khụng thu hồi được

Bờn cạnh những chứng từ được sử dụng trong quỏ trỡnh tiờu thụ sản phẩm,hàng hoỏ thỡ cũn cỏc loại sổ sỏch sau đõy được sử dụng

+ Sổ nhật ký bỏn hàng : Sổ này dựng để ghi chộp tất cả cỏc lần bỏn hàng, sổ

thường ghi rừ doanh thu gộp của nhiều mặt hàng khỏc nhau, cỏc khoản phải thu vàkhoản thu được bằng tiền Sổ được ghi thu hằng ngày và được tổng hợp từngthỏng

+ Sổ nhật ký doanh thu bỏn hàng bị trả lại , cỏc khoản chiết khấu và giảm giỏ hàng bỏn, sổ này để theo dừi cỏc khoản chiết khấu, giảm giỏ hàng bỏn và cỏc khoản

doanh thu của hàng hoỏ bị trả lại về tớnh đỳng đắn và hợp lý của cỏc nghiệp vụkinh tế phỏt sinh

+ Sổ chi tiết cỏc khoản phải thu : là loại sổ dựng để theo dừi từng khỏch hàng

và phản ỏnh nợ cỏc nghiệp vụ kinh tế phỏt sinh trong quỏ trỡnh mua bỏn mà khỏchhàng nợ tiền và cỏc khoản tiền khỏch hàng thực hiện thanh toỏn

+ Sổ tổng hợp chi tiết : Sổ tổng hợp cỏc khoản nợ đầu kỳ, cỏc khoản nợ phỏt

sinh trong kỳ và cỏc khoản thanh toỏn của khỏch hàng trong kỳ

+ Bỏo cỏo kế toỏn : Nhằm cung cấp những thụng tin về tỡnh hỡnh tài chớnh

về kết quả kinh doanh trong niờn độ của doanh nghiệp

Trờn đõy là toàn bộ chứng từ, sổ sỏch được sử dụng trong chu trỡnh bỏnhàng và thu tiền:

I.1.2 Nguyờn tắc hạch toỏn

Để thực hiện tốt chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền trong doanh nghiệp cú cỏc bộphận chức năng khỏc nhau thực hiện cỏc cụng việc khỏc nhau Quỏ trỡnh được bắtđầu từ việc phỏt sinh nhu cầu mua hàng từ phớa khỏch hàng đến cỏc khõu tiếp theonhư việc phờ chuẩn cỏc phương thức bỏn hàng, cỏch thức thanh toỏn và việc thựchiện tiờu thụ hàng hoỏ, sản phẩm Thụng thường chu trỡnh bỏn hàng và thu tiềnthực hiện 6 chức năng cơ bản sau :

1.Xử lý đơn đặt hàng của khỏch hàng : khi nhận được đơn đặt hàng của khỏchhàng gửi đến doanh nghiệp thỡ doanh nghiệp phải thực xem xột cú nhất trớ việccung cấp hàng hoỏ, dịch vụ cho khỏch hàng khụng Việc chấp nhận hay khụng làtuỳ thuộc vào nhu cầu hàng hoỏ của khỏch hàng và khả năng cung cấp của doanhnghiệp và cỏc yếu tố khỏc như giỏ cả, phương thức thanh toỏn

2 Phờ chuẩn phương thức bỏn chịu : Đối với phương thức bỏn chịu hàng chokhỏch hàng, hàng sẽ được chuyển đi sau khi cú được sự phờ chuẩn của người cúthẩm quyền trong doanh nghiệp Việc phờ chuẩn phương thức bỏn chịu được thựchiện tốt sẽ giỳp cho doanh nghiệp quản lý tốt cỏc khoản nợ phải thu

3 Vận chuyển thành phẩm, hàng hoỏ : khi hàng hoỏ được chuyển đi thỡchứng từ vận chuyển sẽ được lập, đấy là điều cần thiết cho việc tớnh tiền đỳng sốhàng gửi đi

4 Gửi hàng cho khỏch hàng và thực hiện ghi sổ doanh thu : khi đó cú được sựphờ chuẩn cho việc bỏn hàng cho khỏch hàng thỡ phũng kinh doanh sẽ thực hiệnlập hoỏ đơn bỏn hàng Trờn hoỏ đơn phải chứa đựng đầy đủ những thụng tin như :

số lượng, chất lượng và đơn giỏ hàng bỏn, phương thức giao hàng hỡnh thức vàphương tiện thanh toỏn.Ngoài ra trong hoỏ đơn cũng phải ghi rừ những chớnh sỏch

ỏp dụng đối với khỏch hàng Hoỏ đơn sẽ làm căn cứ quan trọng cho kế toỏn ghi sổdoanh thu và cỏc sổ khỏc cú liờn quan tại đơn vị bỏn hàng Cũng như vậy húa đơn

là căn cứ cho chứng từ đi đường và ghi sổ kế toỏn tại đơn vị mua hàng Khi thựchiện gửi hoỏ đơn bỏn hàng đi một vấn đề quan trọng là tất cả cỏc húa đơn được gửi

đi đều phải tớnh tiền đỳng và khụng cú chuyến hàng nào bị tớnh tiền hai lần

5 Xử lý và ghi sổ cỏc tài khoản chiết khấu, giảm giỏ hàng bỏn và doanh thuhàng bỏn bị trả lại: Tất cả cỏc khoản chiết khấu, giảm giỏ hàng bỏn và doanh thuhàng bỏn bị trả lại phải được phờ chuẩn đỳng đắn bởi những người cú trỏch nhiệm

và cỏc khoản này phải được ghi sổ kế toỏn một cỏch chớnh xỏc và nhanh chúng

6 Dự phũng nợ khú đũi và xoỏ sổ cỏc khoản phải thu khụng thu hồi được:Trước khi khoỏ sổ cỏc tài khoản và chuẩn bị lập bỏo cỏo tài chớnh phải tiến hànhđỏnh giỏ phớ tổn cho cỏc khoản phải thu cú khả năng khụng thu hồi được qua đútiến hành lập dự phũng cho cỏc khoản đú Cũn những khoản thu đó khụng thu hồiđược thỡ phải tiến hành xoỏ sổ kế toỏn cho cỏc khoản này

Khỏch hàng Phũng thị trường Giỏm đốc Phũng thị trường

Nhu cầumua hàngĐơn đặt hàng của khỏch phiếu tiờu thụ- Phờ chuẩn phương thức bỏn chịu- Phờ chuẩn phương thức tiờu thụ - Lập hoỏ đơn bỏn hàng- Lập phiếu xuất kho

Thủ kho Phũng thị trường Phũng kế toỏn

Xuất khoVận chuyển hàng Lập chứng từ vận chuyểnGhi cỏc loại sổLập bỏo cỏo

Lưu trữ và bảo quản chứng từ

Trong cỏc chức năng trờn của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền thỡ bốn chức

năng đầu cần thiết cho việc đưa hàng đến tay người tiờu dựng, tớnh tiền chớnh xỏc

và phản ỏnh cỏc thụng tin kế toỏn vào sổ sỏch kế toỏn

Trong chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền thỡ cỏc chứng từ, hoỏ đơn được luõn

chuyển qua cỏc phũng chức năng khỏc nhau và được thể hiện qua sơ đồ sau :( Sơ

đồ 1)

Sơ đồ 1 : Quy trỡnh luõn chuyển chứng từ trong chu trỡnh bỏn

hàng và thu tiền

Tất cả những thụng tin kế toỏn sẽ được phản ỏnh trờn hệ thống tài khoản mà

doanh nghiệp sử dụng để hạch toỏn Cỏc tài khoản của chu trỡnh bỏn hàng và thu

tiền được phản ỏnh trờn sơ đồ 2 :

Sơ đồ 2 : Quy trỡnh hạch toỏn nghiệp vụ tiờu thụ

1 Chiết

khấu, giảm giỏ, hàng bỏn trả lại

2 Kết chuyển khoản giảm trừ doanh thu

3 Doanh thu bằng tiền

4 Doanh thu kỳ này

5 Doanh thu nhận trước

6 Doanh thu chưa thu tiền

7 Xử lý xoỏ nợ phải thu khú đũi

8 Hoà nhập dự phũng phải thu khú đũi

9 Lập dự phũng phải thu khú đũi

Cỏc tài khoản được sử dụng trong qỳa trỡnh hạch toỏn chu trỡnh bỏn hàng

TK 531, 532 : Giảm giỏ hàng bỏn và hàng bị trả lại

TK 511 : Doanh thu bỏn hàng

TK 3387 : Doanh thu nhận trước

TK 131 ) 136 ) : Cỏc khoản phải thu

TK642 : Cỏc chi phớ quản lý doanh nghiệp

TK 139 : Dự phũng phải thu khú đũi

TK 721 : Thu nhập hoạt động bất thường

TK 139

- Nợ khú đũi đóxoỏ sổ nay đũiđược

- Xoỏ sổ nợ

khú đũi

(9)(8)

(7)(6)

(5)(4)

(3)(2)

Hệ thống kiểm soỏt nội bộ là toàn bộ những chớnh sỏch, cỏc thủ tục kiểmsoỏt do đơn vị lập ra và duy trỡ nhằm điều hành cỏc hoạt động của đơn vị để thoảmón cỏc mục tiờu sau :

- Chỉ đạo hoạt động kinh doanh một cỏch cú hiệu quả

- Đảm bảo mọi hoạt động của đơn vị đều được thực hiện đỳng như kế hoạch

- Phỏt hiện kịp thời những khú khăn và sai sút cú thể xử lý

- Ngăn chặn và phỏt hiện kịp thời những gian lận, sai sút trong đơn vị

- Thực hiện được mục tiờu bảo vệ tài sản và thụng tin của tổ chức

- Thực hiện cỏc cụng việc kế toỏn và đưa ra cỏc bỏo cỏo hoạt động

Hệ thống kiểm soỏt nội bộ cú vai trũ rất quan trọng đối với cỏc hoạt độngcủa cụng ty Cũng như vậy đối với với chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền, hệ thốngkiểm soỏt nội bộ giỳp cho việc điều hành giỏm sỏt và hoàn thiện cỏc hoạt động củachu trỡnh

Hệ thống kiểm soỏt nội bộ gồm 3 yếu tố cấu thành chớnh

+ Mụi trường kiểm soỏt

+ Hệ thống kế toỏn

+ Cỏc thủ tục kiểm soỏt

Chớnh vỡ vậy việc xõy dựng và điều hành tốt hệ thống kiểm soỏt nội bộ sẽgiỳp cho cỏc nhà lónh đaọ thành cụng trong việc điều hành cỏc hoạt động đơn vịmỡnh

I.2 KIỂM TOÁN CHU TRèNH BÁN HÀNG VÀ THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

" Kiểm toỏn là quỏ trỡnh mà theo đú một vài cỏ nhõn độc lập, cú thẩm quyền thu nhập và đỏnh giỏ cỏc bằng chứng về cỏc thụng tin số lượng cú liờn quan đến một tổ chức kinh tế cụ thể nhằm mục đớch xỏc định và bỏo cỏo mức độ phự hợp giữa cỏc thụng tin số lượng và cỏc chuẩn mực đó được xõy dựng"

( Kiểm toỏn Alvin trang 9 NXB Thống Kờ )

Trong mỗi tổ chức, bỏo cỏo tài chớnh hàng năm là đối tượng quan tõm củarất nhiều người : cỏc chủ doanh nghiệp, cỏc nhà đầu tư, khỏch hàng, nhà cung cấp,ngõn hàng, cỏc cơ quan chủ quản của Nhà nước cũng như người tiờu dựng và nhõnviờn trong doanh nghiệp Do đú cú được những thụng tin chớnh xỏc và đỏng tincậy là điều rất quan trọng và cần thiết Để làm được điều đú cần phải cú một bờnthứ ba độc lập với khỏch hàng cú kỹ năng nghề nghiệp và cú địa vị, trỏch nhiệmphỏp lý để kiểm tra và đưa ra kết luận về cỏc bỏo cỏo tài chớnh của doanh nghiệpxem cú được lập đỳng hay khụng Những cụng việc này sẽ do kiểm toỏn viờnthuộc cỏc tổ chức chuyờn nghiệp thực hiện trong việc xỏc định xem cỏc bỏo cỏotài chớnh cú phự hợp với cỏc nguyờn tắc kế toỏn được thừa nhận hay khụng? Cỏcbỏo cỏo tài chớnh thường được kiểm toỏn là bỏo cỏo kết quả hoạt động kinhdoanh, bỏo cỏo lưu chuyển tiền tệ, bỏo cỏo về tỡnh hỡnh tài chớnh

(Kiểm toỏn, Alvin NXB Thống Kờ trang 13)

Trong khi thực hiện kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh kiểm toỏn viờn cú thể thựchiện kiểm toỏn theo cỏc cỏch khỏc nhau Thụng thường kiểm toỏn viờn cú thể thựchiện theo hai cỏch sau đõy

Cỏch 1 : Kiểm toỏn theo cỏch phõn đoạn số dư của cỏc tài khoản

Theo cỏch này bỏo cỏo kiểm toỏn được phỏt hành sau khi kiểm toỏn viờnxỏc định từng khoản mục rồi thực hiện tổng hợp lại Đõy là cỏch làm để thực hiệnnhưng hiệu quả lại khụng cao, thường cú sự khỏc biệt giữa cỏc tài khoản cú liờnquan chặt chẽ với nhau như : tài khoản giỏ vốn hàng bỏn với tài khoản hàng tồnkho hay tài khoản hàng tồn kho với tài khoản phải trả nhà cung cấp, tài khoản phảithu khỏch hàng với tài khoản doanh thu Do đú hạn chế tầm nhỡn tổng quỏt củakiểm toỏn viờn về tỡnh hỡnh tài chớnh của doanh nghiệp Đồng thời nếu nhưkhụng cú sự phõn cụng và trỡnh độ chuyờn mụn tốt sẽ cú sự trựng lặp trong việcthực hiện cỏc khoản mục đú gõy lóng phớ thời gian kiểm toỏn

Vớ dụ : Khi thực hiện kiểm toỏn tài sản doanh thu thỡ kiểm toỏn viờn phảixem xột và xỏc minh tài khoản tiền hay khoản phải thu Nhưng trong khi đú kiểmtoỏn viờn khỏc thực hiện kiểm toỏn khoản mục phải thu khỏch hàng cũng laị xemxột và kiểm tra lại do đú sẽ cú sự trựng lặp trong khi thực hiện cuộc kiểm toỏn

Trong khi thực hiện kiểm toỏn theo cỏch phõn đoạn số dư của cỏc tài khoảnthường mắc phải những nhược điểm này vỡ vậy thực hiện kiểm toỏn theo chutrỡnh đó khắc phục được nhược điểm đú

Cỏch 2 : Kiểm toỏn theo chu trỡnh nghiệp vụ

Cuộc kiểm toỏn theo chu trỡnh nghiệp vụ dựa trờn mối quan hệ chặt chẽgiữa cỏc loại nghiệp vụ và số dư tài khoản Thụng thường cuộc kiểm toỏn bỏo cỏotài chớnh được chia thành 5 chu trỡnh lớn là kiểm toỏn chu trỡnh mua vào và thanh

toỏn, kiểm toỏn chu trỡnh tiền lương nhõn sự, kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng vàthu tiền Trong 5 chu trỡnh kiểm toỏn của cuộc kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh thỡchu trỡnh bỏn hàng thu tiền là chu trỡnh cú mật độ phỏt sinh nghiệp vụ dày đặc vàphức tạp Do đú khi khảo sỏt nghiệp vụ về doanh thu hàng bỏn bị trả lại triết khấu,giảm giỏ ,và số dư cỏc tài khoản phải thu thỡ kiểm toỏn viờn cần đi sõu vào khảosỏt chi tiết số dư tài khoản và kiểm toỏn viờn phải xỏc định được cỏc khoản điểnhỡnh của chu trỡnh qua đú để thu thập đủ bằng chứng xỏc đỏng về cỏc khớa cạnh

để làm cơ sở kết luận cho phần hành và cho bỏo cỏo tài chớnh

( Mối quan hệ giữa cỏc chu trỡnh được trỡnh bày ở sơ đồ 3 )

Sơ đồ 3 : Mối quan hệ của 5 chu trỡnh trong kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh

I.3 NỘI DUNG KIỂM TOÁN CHU TRèNH BÁN HÀNG VÀ THU TIỀN

I.3.1 Mục tiờu kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Trong việc thực hiện kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền của kiểmtoỏn bỏo cỏo tài chớnh đều phải xỏc định rừ phạm vi cụng việc và mục tiờu củacuộc kiểm toỏn Với chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền xỏc định rừ mục tiờu và phạm

vi cụng việc để làm cơ sở cho việc thu nhập bằng chứng kiểm toỏn để chứng minhcho ý kiến của mỡnh trong bỏo cỏo kiểm toỏn Theo chuẩn mực kiểm toỏn số 200(Mục tiờu và nguyờn tắc cơ bản chi phối kiểm toỏn BCTC ) hay chuẩn mực kiểmtoỏn 1 ( SAS - AU 10 ) thỡ " Mục tiờu của kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh là giỳpcho kiểm toỏn viờn và cụng ty kiểm toỏn đưa ra ý kiến xỏc nhận về cỏc bỏo cỏo tàichớnh cú được lập trờn cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toỏn hiện hành ( hoặc đượcchấp nhận ), cú tuõn thủ phỏp luật liờn quan và cú phản ỏnh trung thực và hợp lýtrờn cỏc khớa cạnh trọng yếu hay khụng? Cỏc mục tiờu kiểm toỏn đặt ra cú liờn

hệ chặt chẽ đến xỏc nhận của doanh nghiệp về cỏc thụng tin tài chớnh định trỡnhbày trờn bỏo cỏo tài chớnh Thụng thường mục tiờu của một cuộc kiểm toỏn đượctriển khai qua cỏc bước sau ( trờn sơ đồ 4 )

( Nguồn được lấy ở chuẩn mực kiểm toỏn Việt Nam số 200 trang 16)

(hoặc Chuẩn mực kiểm toỏn quốc tế số 1 ):

Kiểm toỏn chutrỡnh mua v o và àthanh toỏn

Kiểm toỏn chutrỡnh bỏn h ng và àthu tiền

Kiểm toỏn chutrỡnh h ng tà ồn kho

Kiểm toỏn chu

Cỏc bỏo cỏo tài chớnh

Cỏc bộ phận cấu thành của bỏo cỏo tài chớnh( Chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền )

Xỏc nhận của ban quản trị về cỏc bộ phận cấu thành( Chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền )

Cỏc mục tiờu kiểm toỏn chung đối với bộ phận cấu thành( Chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền )

Cỏc mục tiờu kiểm toỏn đặc thự đối với bộ phận cấu thành( Chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền )

Sơ đồ 4 : Cỏc bước triển khai mục tiờu của cuộc kiểm toỏn

( Kiểm toỏn Alvin trang 107 NXB Thống kờ)Cỏc mục tiờu của kiểm toỏn độc lập cú mối quan hệ với những xỏc nhận củaban quản trị Do đú để thực hiện tốt cuộc kiểm toỏn cần phải hiểu được những xỏcnhận đú Theo như văn bản chuẩn mực kiểm toỏn số 31 ( AU 326 ) phõn loạixỏc nhận thành 5 loại chung

Năm loại xỏc nhận của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền bao gồm

+ Xỏc nhận về sự hiện hữu : Doanh thu trờn bỏo cỏo thu nhập phản ỏnh quỏ

trỡnh trao đổi về hàng hoỏ và dịch vụ thực tế đó xảy ra, cỏc khoản phải thu trongbảng cõn đối là cú thực vào ngày lập bảng cõn đối kế toỏn

+ Xỏc nhận tớnh đầy đủ : Tất cả doanh thu về dịch vụ, hàng hoỏ cỏc khoản

phải thu và đó thu đều đó được ghi sổ và được đưa vào bỏo cỏo tài chớnh

+ Xỏc nhận về quyền sở hữu : hàng hoỏ và cỏc khoản phải thu của doanh

nghiệp tại ngày lập bảng cõn đối tài sản đều thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp

+ Xỏc nhận về sự đỏnh giỏ và phõn loại : cỏc khoản doanh thu, phải thu

được phõn loại đỳng bản chất và được tớnh đỳng đắn

+ Xỏc nhận về sự trỡnh bày : Doanh thu và cỏc khoản phải thu được trỡnh

bày trung thực và đỳng đắn trờn bảng cõn đối tài sản hay trờn bỏo cỏo tài chớnhtheo đỳng hệ thống kế toỏn của ban quản trị của doanh nghiệp và cỏc quy định kếtoỏn hiện hành

Giai đoạn 1

Giai đoạn 2

Giai đoạn 3

Giai đoạn 4

Lập kế hoạch và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Lập kế hoạch và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Khảo sỏt cỏc quỏ trỡnh kiểm soỏt khảo sỏt nghiệp vụ chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Hoàn tất cụng tỏc kiểm toỏn và cụng bố bỏo cỏo tài chớnh

Bờn cạnh những xỏc nhận của ban quản trị của doanh nghiệp thỡ cỏc mục

tiờu chung và mục tiờu đặc thự của kiểm toỏn cần phải được xem xột

Mục tiờu chung gồm 2 loại :

-Mục tiờu về tớnh hợp lý chung-Mục tiờu về tớnh hợp lý chung khỏcSau khi kiểm toỏn viờn đó hoàn thành việc xỏc định cỏc mục tiờu kiểm toỏn

đặc thự cho chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền, yếu tố cấu thành của bỏo cỏo tài chớnh

thỡ kiểm toỏn viờn bắt đầu việc thu thập bằng chứng Việc thu thập bằng chứng

kiểm toỏn của kiểm toỏn viờn tuõn theo quy trỡnh kiểm toỏn

Quy trỡnh kiểm toỏn là một hệ thống phương phỏp rừ ràng của tổ chức một

cuộc kiểm toỏn nhằm giỳp cho kiểm toỏn viờn tập hợp đầy đủ chứng cứ cần thiết

Một quy trỡnh kiểm toỏn gồm cú 4 giai đoạn : cỏc giai đoạn của quy trỡnh kiểm

toỏn đựơctrỡnh bày trờn ( sơ đồ 5)

Sơ đồ 5 : Bốn giai đoạn của kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh núi chung và

kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền núi riờng

(Tài liệu trớch Kiểm toỏn Alvin, trang 123 NXB Thốngkờ)

Chuẩn bị kế hoạch kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng -thu tiền

Thu thập thụng tin cơ sở đối với chu trỡnh bỏn hàngthu tiền

Thu thập thụng tin về nghĩa vụ, phỏp lý của khỏch hàng ( chu trỡnh bỏn hàng thu tiền)

Đỏnh giỏ tớnh trọng yếu, rủi ro kiểm toỏn, rủi ro tiềm tàng, rủi ro kinh doanh ( chu trỡnh bỏn hàng thu tiền )

Tỡm hiểu cơ cấu kiểm soỏt nội bộ và đỏnh giỏ rủi ro kiểm soỏt ( chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền )

Triển khai kế hoạch kiểm toỏn toàn bộ và chương trỡnh kiểm toỏn( chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền)

Chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền là một bộ phận cấu thành của bỏo cỏo tàichớnh Do đú khi tiến hành kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền phải tuõn thủtheo quy trỡnh kiểm toỏn chung cuả một cuộc kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh để đảmbảo tớnh thống nhất

I.3.2 Lập kế hoạch và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Với mọi cuộc kiểm toỏn khỏc nhau thỡ kiểm toỏn viờn cú nhiều cỏch khỏc

nhau để thu thập bằng chứng kiểm toỏn nhằm thoả món cỏc mục tiờu kiểm toỏn.Lập kế hoạch và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn là bước đầu tiờn trong quy trỡnhkiểm toỏn ( bước chuẩn bị kiểm toỏn ) thụng qua việc chuẩn bị kiểm toỏn, kiểmtoỏn viờn cú thể thu thập được những bằng chứng thớch hợp và đầy đủ với mứcchi phớ hợp lý để đưa ra cỏc kết luận kiểm toỏn chớnh xỏc trờn cỏc khớa cạnhtrọng yếu Thực hiện tốt được cụng việc trờn sẽ giỳp cho cụng ty kiểm toỏn luụngiữ được những khỏch hàng cũ và cú thể tạo ra nhiều khỏch hàng mới Qua đúnõng cao được uy tớn và chất lượng cụng việc, thực hiện gúp phần tăng sức cạnhtranh của cụng ty với cỏc cụng ty kiểm toỏn khỏc Mặt khỏc việc lập kế hoạchcũng giỳp cho kiểm toỏn viờn cú thể phối hợp với nhau nhằm xỏc định được trọngtõm cụng việc để đảm bảo hoàn thành đỳng kế hoạch và chất lượng

Giai đoạn lập kế hoạch và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn thường gồm cỏcbước sau đõy và cỏc bước này cũng được ỏp dụng vào trong kiểm toỏn chu trỡnhbỏn hàng và thu tiền một cỏch cụ thể với cỏc khỏch hàng mà cụng ty cung cấp dịchvụ

Sơ đồ 6: Lập kế hoạch và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn

( Kiểm toỏn, Alvin trang 148 NXB Thống kờ )

I.3.2.1 Chuẩn bị kế hoạch kiểm toỏn núi chung và kế hoạch kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàngthu tiền núi riờng

- Kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền là một phần hành cụ thể củakiểm toỏn tài chớnh Vỡ vậy,nhiệm vụ chung của kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng vàthu tiền là triển khai cỏc chức năng kiểm toỏn thụng qua việc vận dụng cỏc phươngphỏp kiểm toỏn thớch ứng với đặc thự phần hành này thụng qua cỏc bước trongquy trỡnh kiểm toỏn : Để cú kế hoạch kiểm toỏn cụ thể cho một khỏch hàng núichung và kế hoạch kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền núi riờng kiểm toỏnviờn thường trực thực hiện cỏc bước như sau :

- Khỏch hàng của một cuộc kiểm toỏn bỏn hàng và thu tiền trong kiểm toỏn BCTC

Trước khi kiểm toỏn viờn đưa ra một kế hoạch kiểm toỏn cụ thể đũi hỏi phảixỏc định được khỏch hàng của một cuộc kiểm toỏn Thụng thường cú hai loạikhỏch hàng :

+ Khỏch hàng cũ : với những khỏch hàng thường xuyờn mà cụng ty kiểm

toỏn đó ký kết từ những năm trước kiểm toỏn viờn cần xỏc định xem cú tiếp tụctiến hành cung cấp dịch vụ kiểm toỏn hay khụng Điều này xuất phỏt từ nhu cầucủa khỏch hàng và khả năng cung cấp dịch vụ của cụng ty kiểm toỏn

+ Khỏch hàng mới : trước khi chấp nhận một khỏch hàng mới, hầu hết cỏc

cụng ty kiểm toỏn đều phải điều tra, xem xột cụng ty khỏch hàng để xỏc định khảnăng chấp nhận khỏch hàng đú Nếu cú thể cụng ty kiểm toỏn sẽ phải đỏnh giỏ vị

trớ tương lai của khỏch hàng trong giới kinh doanh, trạng thỏi ổn định về mặt tàichớnh và cỏc quan hệ của cụng ty đối với cỏc cụng ty kiểm toỏn trước kia Khikhỏch hàng tương lai chưa được kiểm toỏn bởi một cụng ty kiểm toỏn nào khỏcthỡ cần phải cú một cuộc điều tra khỏc.

Qua tất cả cỏc yếu tố trờn nếu cụng ty kiểm toỏn chấp nhận kiểm toỏn thỡcụng ty kiểm toỏn sẽ lập thư hẹn kiểm toỏn, cũn nếu như khụng chấp nhận thỡ từchối thư mời kiểm tra của khỏch hàng

- Xỏc định mục tiờu và phạm vi của cuộc kiểm toỏn núi chung và kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền núi riờng.

Mục tiờu của cuộc kiểm toỏn :

- Như chỳng ta đó biết cú rất nhiều mục tiờu khỏc nhau khi tiến hành cuộckiểm toỏn Nhưng thụng thường cuộc kiểm toỏn được tiến hành vỡ cỏc mục tiờusau :

+ Kiểm toỏn để vay vốn ngõn hàng+ Kiểm toỏn vỡ mục đớch thuế+ Kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh hàng năm của doanh nghiệp cú vốnđầu tư nước ngoài

Phạm vi: Cuộc kiểm toỏn sẽ thực hiện kiểm toỏn bảng can đối kế toỏn, bỏo

cỏo kết quả kinh doanh trong niờn độ kế toỏn mà bỏo cỏo đó phản ỏnh

- Bố trớ kiểm toỏn viờn.

Để thực hiện tốt và cú hiệu quả cuộc kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh thỡ lónhđạo cụng ty kiểm toỏn cần bố trớ đội ngũ nhõn viờn cú trỡnh độ nghiệp vụ tuỳthuộc vào nhu cầu của cuộc kiểm toỏn, hay tuỳ thuộc vào đặc điểm của cuộc kiểmtoỏn đú

Hợp đồng kiểm toỏn.

Sau khi đó thực hiện xong cỏc bước cụng việc trờn thỡ cụng ty kiểm toỏn sẽđưa rathư chấp nhận lời mời kiểm toỏn của khỏch hàng và tiến hành lập hợp đồngkiểm toỏn Hợp đồng kiểm toỏn là tài liệu trong đú nờu rừ trỏch nhiệm của cong tykiểm toỏn, trỏch nhiệm của cong ty khỏch hàng, thời gian tiến hành cuộc kiểmtoỏn, giỏ phớ kiểm toỏn hay phạm vi của cuộc kiểm toỏn

Trong khi đú mục tiờu của kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền ngoàicỏc mục tiờu chung của một cuộc kiểm toỏn nú cú cỏc mục tiờu đặc trưng sauđõy :

Bảng số 1 : Mục tiờu đặc thự của kiểm toỏn nghiệp vụ bỏn hàng và thu tiền trong kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh

Mục tiờu kiểm toỏn Mục tiờu kiểm toỏn chung Mục tiờu kiểm toỏn nghiệp vụ

nghiệp vụ thu tiền bỏn hàng

Cỏc khoản thu tiền đều

bảo đảm hợp lý chung I Mục tiờu hợp lý chung Cỏc nghiệp vụ bỏn hàng đềucú căn cứ hợp lý

- Mọi khoản thu ở khỏch

hàng đều được ghi sổ Trọn vẹn - Mọi nghiệp vụ bỏn hàng đềuđược ghi rừ

- Cỏc khoản phải thu cú

người sở hữu Quyền và nghĩa vụ - Hàng hoỏ đó bỏn thuộc sởhữu của đơn vị

- Cỏc khoản phải thu

được đỏnh giỏ đỳng

Định giỏ - Cỏc nghiệp vụ bỏn hàng

được phõn loại thớch hợp

- Cỏc khoản phải thu

được tớnh toỏn đỳng Chớnh xỏc cơ học Cỏc nghiệp vụ ghi sổ tổnghợp, chi tiết thớch hợp và

( Kiểm toỏn tài chớnh, NXB Tàichớnh của trường ĐHKTQD tr 177 )

Trờn cơ sở mục tiờu kiểm toỏn đặc thự đó xỏc định, cần cụ thể hoỏ cỏc cụngviệc tương ứng với mỗi mục tiờu kiểm toỏn nội bộ núi riờng hay kiểm soỏt nội bộnúi chung Từ đú, xỏc định những cụng việc tương ứng của cỏc trắc nghiệm đạtyờu cầu và trắc nghiệm độ tin cậy trong kiểm toỏn tài chớnh Trờn cơ sở đú, xỏcđịnh những mẫu chọn để thực hiện cỏc thủ tục xỏc minh cụ thể như đối chiếu lạihoỏ đơn với sổ sỏch lấy xỏc nhận của người mua hàng và cỏc khoản thu v.v

I.3.2.2 Thu thập những thụng tin cơ sở phục vụ cho kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền trong kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh

Để thực hiện tốt cụng việc kiểm toỏn núi chung và kiểm toỏn chu trỡnh bỏnhàng và thu tiền thỡ kiểm toỏn viờn cần phải cú những hiểu biết về cụng việc kinhdoanh của khỏch hàng và kiến thức về lĩnh vực kinh doanh của cụng ty khỏch

hàng Khi tiến hành kiểm toỏn cú rất nhiều cỏch khỏc nhau để thu thập thụng tin cơ

sở Thụng thường thụng tin cơ sở được thu thập dưới cỏc hỡnh thức sau đõy :

- Qua tỡm hiểu về doanh nghiệp : Kiểm toỏn viờn tiến hành tỡm hiểu về

doanh nghiệp để thu thập những thụng tin về cơ cấu tổ chức, loại hỡnh kinh doanhhay phương phỏp kế toỏn ỏp dụng tại doanh nghiệp

- Qua tham quan nhà xưởng : Tất cả những thụng tin thu thập được qua tỡm

hiểu doanh nghiệp chủ yếu trờn giấy tờ, tài liệu ở văn phũng của cụng ty Do đútham quan nhà xưởng sẽ giỳp cho kiểm toỏn viờn cú cỏch nhỡn thực tế hơn về cỏcphương tiện vật chất giỳp cho việc hiểu biết được cụng tỏc bảo vệ tài sản và giỳpcho cho việc thuyết minh số liệu kế toỏn bằng cỏch đưa ra một khung tham giachiếu qua đú hỡnh dung ra những tài sản này như, sản phẩm đang chế tạo và mỏymúc thiết bị, phõn xưởng để chế tạo ra hàng hoỏ bỏn trong kỳ

- Xem xột lại cỏc chớnh sỏch của cụng ty : nhiều chớnh sỏch của cụng ty

được phản ỏnh trờn bỏo cỏo tài chớnh là một phần của cơ cấu kiểm soỏt nội bộ.Nhưng ngoài phạm vi của hệ thống kế toỏn như cỏc chớnh sỏch tớn dụng, chớnhsỏch kế toỏn và ghi sổ tài khoản Để thực hiện cụng việc kiểm soỏt một cỏch hiệuquả, nhiều cụng ty kiểm toỏn đó thực hiện việc ghi vào hồ sơ thường xuyờn nhữngchớnh sỏch quan trọng nhất mà khỏch hàng chấp nhận hay việc thay đổi nhữngchớnh sỏch đú

- Qua phỏng vấn : Kiểm toỏn viờn cũng cú thể thu được thụng tin cơ sở qua

việc phỏng vấn trong nội bộ cụng ty hoặc bờn ngoài Như việc thực hiện phỏngvấn ban quản trị của cụng ty, bộ phận bỏn hàng, bộ phận marketing để biết đượcthỏi độ hay phong cỏch làm việc của họ Thực hiện phỏng vấn cụng nhõn để biếtviệc ghi số giờ cụng làm việc của cụng nhõn do những người quản lý thực hiệnhoặc phỏng vấn những bờn cú liờn quan về những thụng tin khỏc

I.3.2.3 Thu nạp thụng tin về trỏch nhiệm phỏp lý của khỏch hàng làm cơ sở phục vụ cho kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh núi chung

và kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng thu tiền núi riờng.

Những thụng tin về nghĩa vụ phỏp lý của khỏch hàng sẽ do kiểm toỏn viờnthực hiện qua đú cho phộp kiểm toỏn viờn đỏnh giỏ sơ bộ về rủi ro kiểm soỏt củaqỳa trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Cỏc thụng tin về nghĩa vụ phỏp lý của khỏch hàng được trỡnh bày trờn cỏc tàiliệu như

+ Hồ sơ thành lập : Đõy là tài liệu về thụng tin của doanh nghiệp về quỏ

trỡnh thành lập cụng ty khỏch hàng, về vốn thành lập, cơ cấu của hội đồng quản trị( nếu cú ), về cỏc thành viờn, quyền hạn và trỏch nhiệm phỏp lý của cụng ty khỏchhàng

+ Biờn bản cỏc cuộc họp : Biờn bản cỏc cuộc họp trong cụng ty là tài liệu

chớnh thức về cỏc cuộc họp của hội đồng quản trị và cỏc thành viờn trong tổ chức.Biờn bản sẽ cung cấp những thụng tin quan trọng để xỏc định xem cỏc bỏo cỏo tàichớnh cú thật sự đỳng khụng

+ Hợp đồng : Đõy là tài liệu cung cấp những thụng tin về nghĩa vụ phỏp lý

của cụng ty khỏch hàng trong việc thực hiện cụng việc kinh doanh việc cung cấpcỏc dịch vụ hàng hoỏ mà cụng ty khỏch hàng đó ký kết với bạn hàng của họ, đõycũng là bằng chứng thiết thực núi lờn quỏ trỡnh kinh doanh của đơn vị cú được ổnđịnh và phỏt triển qua cỏc thời kỳ kế toỏn hay khụng

I.3.2.4 Đỏnh giỏ trọng yếu và rủi ro trong quỏ trỡnh kiểm toỏn BCTC núi chung và kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền núi riờng

Việc đỏnh giỏ tớnh trọng yếu và rủi ro là rất quan trọng trong việc thực hiệnlập kế hoạch kiểm toỏn và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn

- Tớnh trọng yếu của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền:

Trọng yếu là khỏi niệm chỉ tầm cỡ và tớnh hệ trọng của cỏc sai phạm trongchu trỡnh bỏn hàng thu tiền trờn BCTC ( cú thể là gian lận và sai sút ) gõy ảnhhưởng tới cỏc quyết định của cỏc nhà đầu tư, chủ nợ, khỏch hàng khi sử dụngcỏc thụng tin tài chớnh Mức độ trọng yếu ảnh hưởng rất lớn tới việc lập kế hoạch

và thiết kế phương phỏp kiểm toỏn hay việc phỏt hành bỏo cỏo tài chớnh cú bị saiphạm khụng Nếu như kiểm toỏn viờn xỏc định cú sai phạm trọng yếu thỡ yờu cầukhỏch hàng sửa lại và nếu khỏch hàng từ chối sửa lại cỏc bỏo cỏo thỡ ý kiến chấpnhận cú loại trừ hoặc phủ nhận sẽ được cụng bố tuỳ theo mức độ trọng yếu của saiphạm Với tầm quan trọng của mức ước lượng ban đầu về tớnh trọng yếu và thựchiện phõn bổ ước lượng ban đầu về tớnh trọng yếu của cho cỏc khoản mục

- Ước lượng ban đầu về tớnh trọng yếu trong chu trỡnh bỏn hàng và thutiền : Là mức sai số tối đa cho phộp, nghĩa là mức mà kiểm toỏn viờn tin tưởngrằng khụng làm cho cỏc bỏo cỏo tài chớnh bị sai lầm nghiờm trọng gõy ảnh hưởngtới nhận định của người sử dụng ước lượng ban đầu về tớnh trọng yếu cho phộpkiểm túan viờn lập kế hoạch thu thập bằng chứng thớch hợp Tuy nhiờn để xõydựng được cỏc ước lượng ban đầu khụng phải là điều dễ dàng mà đũi hỏi phải cúnhững phỏn xột xỏc đỏng về chuyờn mụn Cho nờn khi tiến hành cụng việc nàynhững kiểm toỏn viờn cú trỡnh độ chuyờn mụn và nghiệp vụ thường chỉ định đểthực hiện cụng việc này

Trong khi tiến hành xõy dựng ước lượng ban đầu về tớnh trọng yếu cần xemxột tới cỏc nhõn tố ảnh hưởng như :

- Tớnh trọng yếu là khỏi niệm tương đối: một sai số cú quy mụ nhất định cúthể là trọng yếu với khỏch hàng nhỏ nhưng lại khụng trọng yếu đối với khỏch hàng

lớn Do đú với mỗi khỏch hàng khỏc nhau phải xõy dựng quy mụ sai số khỏc nhau,khụng thể thực hiện ỏp đặt giống nhau được.

- Cơ sở đỏnh giỏ tớnh trọng yếu : vỡ tớnh trọng yếu là tương đối nờn cú cỏc

cơ sở để xõy dựng khi nào sai phạm là trọng yếu là điều cần thiết

- Phõn bổ ước lượng ban đầu về tớnh trọng yếu cho cỏc khoản mục :

Hầu hết kiểm toỏn viờn khi thực hiện phõn bổ ước lượng ban đầu về tớnhtrọng yếu thỡ thường thực hiện phõn bổ ước lượng đú cho cỏc tài khoản trờn bảngcõn đối kế toỏn thay vỡ thực hiện phõn bổ cho cỏc tài khoản tren bỏo cỏo kết quảhoạt động kinh doanh Do hầu hết những sai sút trờn bỏo cỏo kết quả hoạt độngkinh doanh cũng cú ảnh hưởng tương tự như trờn bảng cõn đối kế toỏn vỡ hệ thốngbỳt toỏn ghi sổ kộp Mặt khỏc do số lượng tài khoản trờn bảng cõn đối kế toỏn ớthơn số lượng tài khoản trờn bỏo cỏo kết quả kinh doanh Trong hầu hết cỏc cuộckiểm toỏn và cỏc thể thức kiểm toỏn thường tập trung vào cỏc tài khoản trờn bảngcõn đối kế toỏn là phương cỏch thớch hợp nhất

Mục đớch của việc phõn bổ ước lượng ban đầu về tớnh trọng yếu do cỏc tàikhoản trờn bảng tổng hợp nhằm giỳp kiểm toỏn viờn xỏc định đầy đủ bằng chứngthớch hợp đốivới từng tài khoản để tối thiểu hoỏ cỏc chi phớ kiểm toỏn Việc phõn

bổ sẽ thực hiện dựa trờn mức độ rủi ro cũng như quy mụ của cỏc khoản mục

- Rủi ro trong kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Cú hai loại rủi ro liờn quan trực tiếp đến cuộc kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàngthu tiền và kiểm toỏn bỏo cỏo tài chớnh là rủi ro kiểm toỏn và rủi ro kinh doanh + Rủi ro kiểm toỏn của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền ( AR ): là những rủi ro

mà kiểm toỏn viờn cú thể mắc phải khi đưa ra những nhận xột khụng xỏc đỏng vềthụng tin trong chu trỡnh bỏn hàng thu tiền khi cỏc thụng tin này cú sai sút nghiờmtrọng ảnh hưởng đến bỏo cỏo tài chớnh

+ Rủi ro kinh doanh của chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền: là rủi ro mà kiểmtoỏn viờn hoặc cụng ty kiểm toỏn sẽ phải chịu trỏch nhiệm vỡ mối quan hệ vớikhỏch hàng cho dự bỏo cỏo kiểm toỏn cung cấp cho khỏch hàng đú là đỳng

Trong khi tiến hành cỏc cuộc kiểm toỏn thỡ rủi ro kiểm toỏn là điều khú trỏnhkhỏi do đú cỏc kiểm toỏn viờn luụn mong muốn rủi ro kiểm toỏn ở mức cú thểchấp nhận được Khi kiểm toỏn viờn quyết định một tỷ lệ rủi ro kiểm toỏn mongmuốn thấp thỡ cú nghĩa là kiểm toỏn viờn muốn chắc chắn hơn là cỏc bỏo cỏo tàichớnh khụng bị sai phạm trọng yếu Rủi ro kiểm toỏn cú thể được ước lượng theo

% (từ 0% đến 100% )

Sơ đồ 7 : Quan hệ giữa rủi ro kiểm toỏn và bằng chứng kiểm toỏn trong kiểm toỏn chu trỡnh bỏn hàng và thu tiền

Rủi