Thách thức trong chuyển đổi toàn bộ nền tảng công nghệ từ có bản quyền sang công nghệ mở, phần mềm mã nguồn mở để hỗ trợ cho việc quản trị, phát triển, sử dụng, tái sử dụng, phân phối [r]
Trang 1FULBRIGHT (FETP)
Trương Minh Hòa 1
1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ
1.1 Sơ lược về Sáng kiến OER
Dưới áp lực phát triển không ngừng của khoa học và công nghệ đã thực tạo ra những cuộc cách mạng thúc đẩy xã hội loài người tiến lên mỗi ngày trong tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị cho đến văn hóa, giáo dục… Sự ra đời của những Sáng kiến OER cũng thực sự được xem như là một cuộc cách mạng khi nó vượt qua mọi rào cản truyền thống về không gian, thời gian, chi phí, ngôn ngữ,… để tạo ra một cách thức tiếp cận phi truyền thống mới đến giáo dục cho tất cả mọi người Đầu năm
2007, MIT đã thử nghiệm và đưa lên website 50 môn học đầu tiên trong chương trình giảng dạy tại trường Đến tháng 8/2016, MIT đã xuất bản lên OCW toàn bộ chương trình đào tạo của hơn 2.340 môn học, thu hút trên 1.1 tỉ lượt người xem, với hơn 200 triệu lượt người truy cập khắp thế giới, 88 môn học dưới dạng video, 905 môn học cũ được cập nhật mới Ngoài ra, MIT còn phát triển thêm hai OCW dành cho Học giả (OCW Scholar) và OCW dành cho Nhà giáo dục (OCW Educator) (MIT OCW, 2016)
1 Quản lý Thư viện, Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, 232/6 Võ Thị Sáu,
Quận 3, TP Hồ Chí Minh Bài viết này thể hiện quan điểm cá nhân của tác giả
và không nhất thiết phản ánh quan điểm của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Trang 2Năm 2012, với sự hợp tác của Đại học Harvard, MIT đã cho ra đời
dự án Open edX, đây được xem là edX OER hàng đầu thế giới, cung cấp các môn học trực tuyến khổng lồ (MOOCs), có chất lượng cao Tham gia vào Open edX có hơn 90 trường đại học và viện giáo dục tốt nhất thế giới được tổ chức QS World University Rankings xếp hạng Sứ
mạng của Open edX là tạo ra cách thức tiếp cận đến nền giáo dục có chất lượng cao cho tất cả mọi người, ở khắp mọi nơi; nâng cao năng lực giảng dạy và học tập truyền thống và trực tuyến; thúc đẩy năng lực giảng và học tập thông qua nghiên cứu (edx.org, 2016) Open edX cung
cấp sẵn các nền tảng nguồn mở để thúc đẩy phát triển các môn học cho Open edX Thông qua Open edX, các nhà giáo dục và công nghệ có thể xây dựng các công cụ học tập và tạo ra các tính năng mới dựa trên các nền tảng có sẵn để tạo ra các giải pháp sáng tạo và mang lại nhiều lợi ích cho sinh viên khắp nơi trên thế giới Đến tháng 8/2016, Open edX
có hơn 950 môn học thuộc các chủ đề về khoa học, công nghệ, nhân văn,… với hơn 2.300 giảng viên tham gia giảng dạy và thảo luận các môn học trực tuyến và hơn 840.000 sinh viên của MITx được cấp các chứng chỉ sau khóa học của Open edX (MIT, 2016)
Hình 1 Giao diện Open edX của MITx
(guồn: https://www.edx.org/)
Trang 3Dưới sự hỗ trợ của MIT, một số trường đại học đứng đầu Hoa Kỳ cũng xây dựng nhiều dự án OCW cho riêng mình như Đại học Johns Hopkins, Đại học Tufts, Đại học Notre, Đại học bang Utah, và đặc biệt
là OCW của Hiệp hội các Trường Kỹ thuật Paris (ParisTech Consortium) với hơn 295 môn học đã được xuất bản (Carson, 2009, tr 27) Sự bùng
nổ của trào lưu xây dựng OCW khắp thế giới trong thời gian này đã lan sang các nước khác như Việt Nam, Tây Ban Nha, Nhật Bản, Hàn Quốc,
Ả Rập, Pháp… và đó là tiền đề cho sự ra đời Hiệp hội Học liệu mở Quốc tế.Tại Việt Nam, dựa trên kinh nghiệm về Sáng kiến Học liệu mở của Viện MIT, dự án OER của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright (FETP OER) (hay còn gọi là FETP OCW) đã khởi động từ cuối năm 2002 với mục tiêu chia sẻ kiến thức với mọi người thông qua nguồn tư liệu giảng dạy và nghiên cứu chính sách của trường Bất kỳ ai có kết nối Internet cũng
có thể tải tài liệu về để phục vụ cho mục đích học tập và nghiên cứu của mình Đến tháng 8/2016, FETP đã đưa lên FETP OER hơn 22.000 tài liệu của toàn bộ 21 môn học, bao gồm đề cương môn học, bài giảng, bài đọc, bài nghiên cứu tình huống, bài tập và các tài liệu đọc chọn lọc khác bằng
cả tiếng Việt và tiếng Anh Các tài liệu này được hướng dẫn sử dụng theo chuẩn Giấy phép Creative Commons (CC), qua đó người dùng có thể tự điều chỉnh phù hợp với mục đích của mình (Trương Minh Hòa, 2016, tr 21) Theo thống kê, bình quân mỗi tháng có trên 150.000 lượt download tài liệu
từ FETP OER của hơn 150 quốc gia khắp thế giới
Hình 2 Tài liệu được cập nhật lên FETP OER
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Trang 4Hình 3 Số lượt download tài liệu trên FETP OCW từ 6/2015 – 6/2016
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Tiếp theo đó, với sự ra đời của Thư viện Học liệu mở Việt Nam (VOER) năm 2005 đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong xu hướng phát triển OER tại Việt Nam Đến nay, nguồn tài nguyên giáo dục mở của VOER đã có hơn 22.130 tài liệu ở tất cả các lĩnh vực, với 518 tuyển tập các loại của hơn 8.100 tác giả khắp Việt Nam và thế giới (VOER, 2016)
Hình 4 Trang chủ Thư viện Học liệu mở Việt Nam (VOER)
(Nguồn: www.voer.edu.vn)
Trang 5Tháng 02/2005, Hiệp hội Học liệu mở (Open Courseware Consortium – OCWC) được thành lập Hiệp hội đã xác định nội dung, công cụ, cách thức tổ chức – triển khai và hoạt động cũng như các tổ chức sao cho hiệu quả nhất Một trong những kết quả nổi bật mà Hiệp hội đã đạt được và xem như nền tảng cơ sở cho sự hợp tác đó là đưa ra định nghĩa chung về OER Định nghĩa này bắt buộc Hiệp hội phải cam kết thực hiện 3 nguyên
tắc cơ bản, đó là: Cam kết mở rộng việc cấp phép tài liệu; Tập trung vào chất lượng và khuôn khổ các môn học như là một nguyên tắc tổ chức hoạt động chia sẻ Cuối tháng 09/2005, Hiệp hội đã họp tại thành phố Logan,
bang Utah đã đưa ra tuyên bố rõ ràng về sứ mạng của Hiệp hội là “nâng cao giáo dục và trao quyền cho mọi người trên khắp thế giới thông qua OER” (Carson, 2009, tr 23-29) Với sự ra đời của OCWC sẽ giúp cho các trường đại học đang có kế hoạch xây dựng OER dễ dàng nhận được
sự hỗ trợ về mặt pháp lý, kỹ thuật, nội dung bộ sưu tập, cũng như chia sẻ không giới hạn về các nguồn tài nguyên số khổng lồ đang có trong cộng đồng các thành viên của Hiệp hội
Tháng 7/2016 vừa qua, 38 trường cao đẳng cộng đồng ở 13 bang của Hoa Kỳ đã thống nhất xây dựng toàn bộ chương trình đào tạo có cấp bằng dựa trên OER Mục tiêu của “Sáng kiến Cấp bằng OER” (OER Degree Initiative) là không chỉ giảm gánh nặng tài chính cho sinh viên
mà còn khuyến khích giảng viên giảng dạy theo những cách thức lôi cuốn hơn để khuyến khích sinh viên tích cực tham gia vào việc sử dụng OER (EdSurge, 2016)
1.2 Các khái niệm về OER
Kể từ lúc OER chỉ là một khái niệm trong ý tưởng cho tới khi trở thành một trào lưu phổ biến khắp thế giới, hầu hết các trường đại học
và viện giáo dục hàng đầu thế giới đã nắm bắt xu thế này và tiến hành xây dựng các OER của riêng mình để phục vụ cho việc giảng dạy trực tuyến bên cạnh cách phương pháp giảng dạy truyền thống Cách tiếp cận theo phương pháp giảng dạy dựa trên OER đã trở thành định hướng trong triết lý giáo dục tại các trường đại học ở châu Âu và châu Mỹ, nó tạo ra hàng loạt các lợi ích cho người học trên khắp thế giới, đặc biệt là những người theo đuổi ý tưởng học tập suốt đời Trong hơn một thập
Trang 6kỷ rưỡi qua, đã có nhiều định nghĩa về OER được đưa ra để cố gắng bao quát tất cả các yếu tố của OER từ mục tiêu cho đến sứ mạng, từ chức năng cho đến nhiệm vụ, từ định dạng của tài liệu, cách thức lưu trữ, cấp phép, cho đến việc triển khai thực hiện… Căn cứu vào đó, một
số trường đại học, các Hiệp hội, thể chế Văn hóa – Giáo dục… đã khái quát về OER như sau:
Theo đề xuất của MIT: “OER (hay Open Courseware – OCW) là
sự xuất bản dựa trên nền web toàn bộ nội dung các môn học của MIT ở quy mô lớn nhằm tạo ra một phương thức tiếp cận mới trong việc chia
sẻ nguồn tri thức mở” (MIT, 2016)
Theo Quỹ William và Flora Hewlett: “OER là tài nguyên giảng dạy,
học tập và nghiên cứu thuộc phạm vi công cộng được lưu hành dưới một giấy phép sở hữu trí tuệ cho phép người khác sử dụng chúng tự do và phục
vụ lại OER bao gồm các môn học hoàn chỉnh, các bộ phận (mô-đun), các sách giáo khoa, các video, bài kiểm tra, phần mềm, và bất kỳ các công cụ, tài liệu, hay phương pháp kỹ thuật nào khác được sử dụng để
hỗ trợ cho việc truy cập tới tri thức” (wiki.creativecommons.org, 2016) UNESCO đã đưa ra một định nghĩa về OER như sau: “là bất kỳ loại tài liệu giáo dục nào nằm trong tên miền công cộng hoặc được đưa
ra sử dụng kèm theo một giấy phép mở, bất cứ ai cũng có thể sao chép,
sử dụng, chỉnh sửa, và chia sẻ chúng một cách tự do và hợp pháp OER gồm các tài liệu từ sách giáo trình, chương trình đào tạo, đề cương môn học, ghi chú bài giảng, bài tập, bài thi, dự án, âm thanh, hình ảnh, và phim hoạt hình” (UNESCO, 2016)
Theo Hiệp hội Giáo dục Mở (Open Education Consortium – OEC):
“OER là một ấn phẩm số, công khai và miễn phí bao gồm các tài liệu
giáo dục có chất lượng cao và được tổ chức dưới dạng các môn học” (Open Education Consortium, 2016)
Theo Bộ Giáo dục Hoa Kỳ (Office of Educational Technology – OET):
“Nguồn giáo dục cấp phép mở là toàn bộ các tài liệu học tập dùng cho giảng dạy, học tập, và đánh giá mà không phải trả phí Chúng có thể được sửa đổi và phân phối lại mà không vi phạm luật bản quyền”
(OET, 2016)
Trang 7Theo Tổ chức về Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for
Economic Co-operation and Development – OECD): “Là các tài liệu
số hóa được cung cấp tự do và công khai dành cho các nhà giáo dục, sinh viên, và những người tự học để sử dụng và tái sử dụng cho giảng dạy, học tập và nghiên cứu” (OECD, 2016).
Trong tuyên bố về OER tại Cape Town (Nam Phi): “OER cần được chia sẻ một cách tự do thông qua các giấy phép mở để tạo điều kiện cho việc sử dụng, chỉnh sửa, dịch thuật, cải tiến, và chia sẻ bởi bất cứ ai Các tài nguyên này cần được xuất bản trong các định dạng để tạo điều kiện cho việc sử dụng lẫn chỉnh sửa, và tương thích với sự đa dạng của các nền tảng kỹ thuật Bất cứ khi nào có thể, chúng cũng có sẵn trong các định dạng đó để người khuyết tật hoặc người không tiếp cận được tới mạng Internet cũng có thể truy cập được”.
Theo Wikipedia: “OER là các tài liệu số có thể tái sử dụng cho việc giảng dạy, học tập, nghiên cứu và hơn hết là cung cấp miễn phí thông qua các giấy phép mở, nó cho phép sử dụng các tài liệu khó cấp phép khi tài liệu có bản quyền riêng” (wiki.creativecommons.org, 2016).
Theo Tổ chức OER Commons: “OER là các tài liệu học tập và giảng dạy có thể sử dụng và tái sử dụng một cách tự do, miễn phí Nó thường mang giấy phép CC hoặc GNU để đặc biệt chỉ rõ tài liệu đó được sử dụng, tái sử dụng, tùy biến, và chia sẻ như thế nào” (wiki.
creativecommons.org, 2016)
Có thể thấy, việc sử dụng định nghĩa nào OCW hay OER cũng khái
quát thành ba nội dung chính: Nội dung học tập, gồm có môn học hoàn
chỉnh, chương trình giảng dạy, nội dung từng phần, mục tiêu học tập, bộ
sưu tập tài liệu và tạp chí; Công cụ, gồm có phần mềm hỗ trợ phát triển,
sử dụng, tái sử dụng, phân phối nội dung học tập bao gồm tổ chức và tìm kiếm nội dung, hệ thống quản trị nội dung và học tập, các công cụ
phát triển nội dung, và các cộng đồng học tập trực tuyến; và Các nguồn lực triển khai, gồm có giấy phép về sở hữu trí tuệ để đẩy mạnh hoạt
động xuất bản tài liệu mở, thiết kế các nguyên lý hoạt động tốt nhất, và bản địa hóa nội dung (Open Educational Resources Asia, 2016)
Trang 81.3 Các khái niệm học tập suốt đời (lifelong learning)
Học tập suốt đời (lifelong learning) từ lâu được xem như một nhu cầu tất yếu của mỗi cá nhân trong xã hội, và trong một chừng mực nhất định gần như không có hồi kết (Nguyễn Hữu Giới, 2016) mà bất
cứ ai cũng nên học mọi lúc, mọi nơi, dưới mọi hình thức và với bất kỳ phương tiện gì… Bằng chứng cho thấy học tập suốt đời nói chung và tiếp tục theo đuổi việc học tại các trường đại học nói riêng sẽ là một điều chắc chắn trong tương lai Học tập suốt đời chính là câu trả lời cho việc giải quyết các thách thức của toàn cầu hóa, các công nghệ kỹ thuật mới và sự phát triển của dân số (Dinevski, 2008, tr 117) Trong bối cảnh đó, OER chính là chìa khóa quan trọng khi kết hợp giữa nền tảng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) với nội dung học tập đã được số hóa sẽ cung cấp cho người học công cụ tối ưu để tiếp tục việc học tập suốt đời mà ai cũng có thể tiếp cận được, phù hợp với nhu cầu
“học để biết, học để thực hành và học để trở thành chuyên gia” (Lane,
2013, tr 142-143), như trong tuyên bố của UNESCO tại Diễn đàn Giáo dục Quốc tế ở Dakar (Senegal): “mọi cá nhân có thể nhận thức được quyền lợi để học tập và hoàn thành trách nhiệm của họ để đóng góp vào
sự phát triển của xã hội” (UNESCO, 2000, tr 15)
“Học tập suốt đời” không phải là một khái niệm mới mà đã được đưa ra từ những năm 70 và trong hơn bốn thập kỷ qua không có một khái niệm chung nào dành cho thuật ngữ “học tập suốt đời” vì xét trong từng bối cảnh cụ thể nó tùy thuộc vào nhu cầu và mục đích học tập của từng cá nhân người học
Theo Wikipedia, “học tập suốt đời là sự theo đuổi kiến thức vì một trong hai lý do cho cá nhân hoặc cho nghề nghiệp một cách “liên tục, tự nguyện và cầu tiến” Do vậy, nó không chỉ giúp tăng cường hòa nhập
xã hội, thực hiện quyền công dân chủ động và phát triển cá nhân, mà còn tự phát triển bền vững, cũng như khả năng cạnh tranh và việc làm” (Wikipedia, 2016)
Theo định nghĩa của Hội đồng Liên minh châu Âu (2010): “học tập suốt đời và tính năng động được cung cấp bởi hoạt động đào tạo và giáo dục chất lượng cao là rất cần thiết để cho phép tất cả các cá nhân có
Trang 9được các kỹ năng liên quan không chỉ đáp ứng cho thị trường lao động
mà còn cho hòa nhập xã hội và thực hiện quyền công dân chủ động” (Offical Journal of the European Union, 2010, tr 7)
Trong báo cáo của Cộng đồng châu Âu (2007): “học tập suốt đời
là khả năng theo đuổi và kiên trì trong học tập để tổ chức việc học tập cho chính cá nhân người học, kể cả thông qua việc quản lý hiệu quả thời gian và thông tin ở cả cá nhân và trong nhóm” (European Communities,
2007, tr 8) Cũng trong báo cáo này đã đưa ra tám năng lực chủ chốt để
hỗ trợ cho việc học tập suốt đời, đó là:
1 Năng lực giao tiếp bằng ngôn ngữ mẹ đẻ
2 Năng lực giao tiếp bằng ngoại ngữ
3 Năng lực toán học và năng lực cơ bản trong khoa học và công nghệ
4 Năng lực số
5 Năng lực học để hiểu
6 Năng lực công dân và xã hội
7 Năng lực chủ động và tinh thần kinh doanh
8 Năng lực văn hóa và khả năng biểu diễn (European Communities,
2007, tr 8)
Trong tám năng lực đó thì ba năng lực đầu chính là các nền tảng cụ thể, được thực thi trong các chương trình đào tạo trong nhà trường và có thể đo lường một cách đơn giản Trong khi đó năm năng lực cuối chính
là nền tảng chung, có thể được lĩnh hội và vận dụng thông qua văn hóa
và hoàn cảnh khác nhau của từng quốc gia trong liên minh (Halasz
& Michel, 2011, tr 289-306, trích trong Steffens, 2015, tr 44-45)
Có thể thấy, từ rất sớm, định hướng “học tập suốt đời” đã trở thành một chủ đề quan trọng trong chính sách phát triển giáo dục ở châu Âu, và chính sách này tập trung vào ba yếu tố “kiến thức, kỹ năng và năng lực” (European Commission, 2001, tr 9, trích trong Steffens, 2015, tr 42) của từng cá nhân để thúc đẩy sự phổ biến của học tập suốt đời, từ đó tạo
ra một “xã hội học tập” đúng nghĩa và trở thành biểu tượng sức mạnh của cuộc sống và của việc học tập mà mỗi cá nhân phải khát khao cao
độ để đạt tới cách thức phát triển bền vững (European Commission,
2001, tr 9, trích trong Steffens, 2015, tr 49)
Trang 10Trong việc phát triển các OER để phục vụ cho việc học tập suốt đời thì công nghệ số đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong hệ sinh thái của OER, từ khâu sản xuất nội dung cho tới sắp xếp, lưu trữ và tổ chức tìm kiếm, phổ biến nội dung của OER, cũng như các khía cạnh liên quan đến cấp phép sử dụng tài liệu Tương tự như vậy, OER cũng được thừa nhận như là một sản phẩm của công nghệ số và có mối quan
hệ không thể tách rời với công nghệ số, và do đó nó cũng có khả năng
to lớn trong việc hỗ trợ học tập suốt đời
2 PHÂN TÍCH SWOT CỦA FETP OER TRONG HỖ TRỢ HỌC TẬP SUỐT ĐỜI
Tài nguyên giáo dục mở của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright (FETP OER) là tài nguyên số hóa và đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chương trình giảng dạy tại trường Bên cạnh các tài nguyên
số khác như chương trình nghiên cứu tình huống (case program), các báo cáo chính sách, từ điển thuật ngữ và các bài đối thoại chính sách trong khuôn khổ của Chương trình Lãnh đạo Cao cấp Việt Nam (VELP) được tổ chức hàng năm, FETP OER luôn được cập nhật cho phù hợp với nội dung của từng môn học và với tình hình thực tiễn tại Việt Nam FETP OER không phải là một dự án đào tạo từ xa, mà là một nguồn tư liệu cho những ai đang học tập và làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến chính sách nhằm giúp họ cập nhật và nâng cao kiến thức về các vấn
đề chính sách của Việt Nam, khám phá những cách tiếp cận mới trong quá trình học tập và xây dựng giáo trình (Trương Minh Hòa, 2016, tr 21) Do vậy, nó vô cùng hữu ích cho quá trình học tập suốt đời vì người học sẽ được tiếp cận đến nguồn tư liệu có chất lượng cao, đa dạng và hoàn toàn miễn phí Trong phần này, nghiên cứu sẽ dựa trên khung phân tích SWOT để đánh giá những điểm mạnh (strengths), điểm yếu (weaknesses), cơ hội (opportunities) và thách thức (threats) mà FETP OER đang có và đang đối mặt, từ đó sẽ đưa ra những đề xuất chính sách phù hợp để thúc đẩy người học tiếp cận nhiều hơn nữa đến FETP OER
để phục vụ cho mục đích học tập suốt đời, nhất là trong bối cảnh FETP
đã và đang trong quá trình chuyển đổi thành Trường Đại học Fulbright Việt Nam (Fulbright University Vietnam – FUV) – mô hình đại học không vì lợi nhuận đầu tiên ở Việt Nam
Trang 112.2 Phân tích về điểm mạnh (Strengths – S)
a Trong định hướng phát triển của Trường Đại học Fulbright Việt Nam (Fulbright University Vietnam – FUV), trên cơ sở phát huy nguồn nhân lực và tri thức của FETP thì FETP sẽ trở thành một khoa trực thuộc Đại học FUV Đây là trường đại học đa ngành và phi lợi nhuận đầu tiên ở Việt Nam, cam kết và hướng tới duy trì những tiêu chuẩn học thuật cao nhất và sẽ tiên phong trong ứng dụng công nghệ để cải tiến các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và các hoạt động hướng tới cộng đồng (FUV, 2016) Do đó việc phát triển FETP OER sẽ là định hướng nằm trong tầm nhìn chiến lược phát triển dài hạn của hệ sinh thái trường Đại học FUV FETP OER chắc chắn sẽ được mở rộng về quy mô và đa dạng hóa về nội dung để đáp ứng cho nhu cầu chuyển đổi sang mô hình đào tạo đa ngành Nhờ đó, người học sẽ có thêm nhiều sự lựa chọn trong định hướng học tập suốt đời của mình
b Cấu trúc tổ chức, sắp xếp của FETP OER được cụ thể theo từng khóa học, từng học kỳ và chi tiết đến từng môn học nên cung cấp các điểm truy cập rất thuận tiện và hoàn toàn miễn phí đến các nguồn tài liệu giáo dục có chất lượng cao, đa dạng và phong phú cho cả học viên
và giảng viên, mang lại lợi ích trong việc giúp nâng cao tri thức và những kỹ năng nghề nghiệp phù hợp với từng loại đối tượng
c Bên cạnh các tài liệu đọc, bài giảng, bài tập, đề cương môn học
và các tài liệu chọn lọc khác, FETP OER còn có Chương trình Nghiên cứu Tình huống (Case program) do chính giảng viên của FETP biên soạn, các bài viết phân tích và báo cáo chính sách có chất lượng cao được xem như một trong những OER quan trọng của FETP
d FETP OER cho phép tiếp cận không giới hạn đến các tài liệu không bị ràng buộc bởi Luật Sở hữu trí tuệ Từ đó, thúc đẩy tự do nghiên cứu, tự do chia sẻ, tự do phân phối và tùy biến, làm đa dạng các nhu cầu học thuật và định hướng cho xu hướng giáo dục lấy người học làm trung tâm, lấy chất lượng đào tạo làm tiêu chí hàng đầu
e FETP OER còn tạo ra một diễn đàn hàng đầu Việt Nam trong thảo luận các vấn đề về chính sách trong khu vực công mà người học quan tâm, nâng cao tư duy phản biện, khả năng phân tích vấn đề để giải
Trang 12quyết các thách thức trong công việc hoặc từ thực tế cho chính người học trong quá trình học tập suốt đời.
f Thúc đẩy tự do học thuật bằng cách đưa ra nhiều sự lựa chọn hơn giữa giáo dục truyền thống và giáo dục trực tuyến như giúp giảng viên cắt giảm thời gian và chi phí trong việc xây dựng và biên soạn giáo trình cho mỗi môn học
g Tạo ra triển vọng mới trong sự hợp tác và chia sẻ các nguồn tài nguyên khác giữa các sáng kiến OER với nhau trong các trường đại học cùng hệ thống hoặc khác hệ thống Làm thay đổi cơ bản về nhận thức của những người trực tiếp tham gia vào các sáng kiến phát triển và xuất bản nội dung OER, cũng như những thành công điển hình của người học trong việc lựa chọn OER cho quá trình học tập suốt đời
2.2 Phân tích về điểm yếu (Weaknesses – W)
a Hiện tại, tất cả các tài liệu có trên FETP OER là tài liệu chuyên ngành chỉ thuộc lĩnh vực kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị, luật, các nghiên cứu, báo cáo chính sách… đều thuộc khu vực công, do đó FETP OER bị giới hạn bởi đối tượng phục vụ, chỉ phù hợp với một số đối tượng học tập nhất định mà không phải của ai cũng có thể sử dụng được
b FETP OER chỉ là một nguồn tài liệu phục vụ cho việc tham khảo và
tự học suốt đời của cá nhân chứ không phải là một dự án đào tạo từ xa, do vậy thiếu các công nghệ mã nguồn mở để hỗ trợ cho việc tạo lập nội dung, lưu trữ, tổ chức tìm kiếm, cũng như phục vụ cho việc học tập online
c Chưa đa dạng trong cách thức tạo ra các loại định dạng tài liệu khác bên cạnh các tài liệu dưới dạng file PDF hoặc file Excel (đối với các nguồn dữ liệu hoặc tài liệu sử dụng bảng tính) Hạn chế này làm cho người sử dụng không có nhiều sự lựa chọn tiềm năng để tiếp cận đến các bài giảng video hoặc file ghi âm, ghi hình
d Thiếu các tiêu chuẩn pháp lý đối với một OER mà trong đó việc biên tập tài liệu theo chuẩn Giấy phép CC là vô cùng quan trọng FETP OER chỉ nêu ra một cách chung chung chứ chưa cấp phép cụ thể cho từng tài liệu là bài đọc, bài giảng, nghiên cứu tình huống hay các báo cáo chính sách… Do vậy, người học khi sử dụng các tài liệu
Trang 13của FETP OER có thể không hiểu được các quyền của mình khi tái sử dụng, chia sẻ, tùy biến, ghi công tác giả, hoặc trích dẫn lại trong các tác phẩm, công trình nghiên cứu Tình trạng này làm gia tăng các vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ ngay cả các tài liệu do chính FETP xuất bản Bên cạnh đó, có một số tài liệu bằng tiếng Anh mà FETP không thể mở quyền truy cập miễn phí cho người học do ràng buộc quy định về bản quyền của nhà cung cấp cũng đã ảnh hưởng đến nhu cầu chính đáng của việc học tập suốt đời Đối với những trường hợp này, dựa trên nhu cầu
cụ thể của người sử dụng, FETP sẽ giới thiệu cho người học cách tiếp cận đến các tài liệu gốc và hỗ trợ người học trong việc chuyển ngữ các tài liệu sang tiếng Việt
e Mặc dù đa số ý kiến đánh giá rằng FETP đã xây dựng được một OER có chất lượng cao và đa dạng Tuy nhiên, để thẩm định và đánh giá chất lượng các tài liệu trên FETP OER thì cần có một cơ chế và công
cụ khách quan, đáng tin cậy, dựa trên một nghiên cứu khảo sát hoặc của một tổ chức trung gian Thông qua đó có thể xây dựng thêm các chương trình hoặc môn học phù hợp cho người có ý định học tập suốt đời
f Thiếu một cơ chế hợp tác toàn diện giữa sáng kiến của FETP OER và của các tổ chức khác, mặc dù hiện nay tại Việt Nam đã có không dưới ba sáng kiến về OER Tuy vậy, các OER này hoạt động độc lập và chưa có bất kỳ sự phối hợp nào để thúc đẩy gia tăng hợp tác, trao đổi kinh nghiệm trong xây dựng và triển khai hoạt động của các OER OER ở mỗi tổ chức là rất khác nhau và có nội dung khá đa dạng, nếu có
sự hợp tác chặt chẽ thì sẽ đóng góp đáng kể vào văn hóa học tập online
và học tập suốt đời
g Đội ngũ nhân lực còn thiếu, chưa nắm bắt được các kỹ năng và yêu cầu cần thiết để phát triển các phương pháp giảng dạy và học tập thông qua OER, cũng như thiếu động cơ để khuyến khích sản xuất nội dung và sử dụng OER
2.3 Phân tích về cơ hội (Opportunities – O)
a Chiến lược quốc gia về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đặc biệt là giáo dục đại học là quốc sách hàng đầu, và trong
Trang 14đó CNTT và TT là công cụ quan trọng hàng đầu để thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ, hình thành xã hội thông tin, rút ngắn quá trình CNH-HĐH đất nước… (Thủ tướng Chính phủ, 2005, tr 1) Do vậy, sự phát triển của FETP OER sẽ mang lại lợi ích to lớn cho việc thực thi các chiến lược quốc gia.
b Nhu cầu cấp bách trong đổi mới chương trình giáo dục đại học đang tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển các OER trong đó
có FETP OER Với tốc độ phát triển và hội nhập nhanh chóng về kinh
tế - xã hội của Việt Nam đòi hỏi phải có một hệ thống cấu trúc giáo dục mới với những tính năng mới về công nghệ, nội dung và cách thức tiếp cận mới có thể đáp ứng được nhu cầu này FETP OER tạo ra những khác biệt cơ bản về chất lượng đủ để hỗ trợ cho quá trình học tập suốt đời của mọi cá nhân
c FETP đã bắt đầu đưa vào thử nghiệm phát triển các môn học dưới dạng video bằng cách ghi hình các buổi giảng và seminar được tổ chức định kỳ tại trường và tiến hành biên tập lại nội dung sau đó sẽ xuất bản lên FETP OER
d Mở ra cơ hội trong việc tích hợp các tư liệu của FETP OER với các OER khác không chỉ trong phạm vi quốc gia mà còn ở phạm vi quốc tế để bổ sung hoặc thay thế các nguồn tư liệu trong các khóa học được FETP xuất bản Qua đó, có thể tiến tới xây dựng các chương trình đào tạo từ xa thông qua OER và cấp tín chỉ cho người học tương tự như các mô hình khá thành công ở MIT, Đại học Udacity, Philanthropy University…
e Thúc đẩy sự cạnh tranh giữa các trường đại học tại Việt Nam với nhau bằng cách nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo Từ đó, đóng vai trò xúc tác, góp phần gián tiếp trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia (NLCT) và sự tăng trưởng của nền kinh tế tri thức
f Mở rộng tính quốc tế trong giáo dục đại học (Cheng-lin & Jian-wei,
2016, tr 489) Thúc đẩy sự hợp tác đa lĩnh vực để phát triển và sử dụng các OER có chất lượng cao thích hợp cho những người học tập suốt đời (Falconer et al., 2013, tr 41) Theo thống kê, mỗi tháng có trên 125.000 lượt download tài liệu từ FETP OER đến từ hơn 150 quốc gia khắp thế