Sau một thời gian học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, đến nay tôi đã hoàn thành chương trình học tập theo quy định cho học viên cao học cùng đề tài luận văn là: “Phong cách tư duy[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Nguyễn Thị Thanh Dung
Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản
lý ở nước ta hiện nay
LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH TRỊ HỌC
Hà Nội – 2008
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Nguyễn Thị Thanh Dung
PHONG CÁCH TƯ DUY HỒ CHÍ MINH VỚI VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN
LÝ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
Mã số: 60 31 27
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS Đặng Xuân Kỳ
Hà Nội - 2008
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này do chính tôi thực hiện Các số liệu và kết quả đưa ra trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu của tác giả nào khác
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Thanh Dung
Trang 4Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
**********
ĐƠN XIN BẢO VỆ LUẬN VĂN THẠC SỸ
Kính gửi: Ban Giám hiệu trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Đồng kính gửi: Ban chủ nhiệm Bộ môn Khoa học Chính trị
Tên tôi là Nguyễn Thị Thanh Dung
Sinh ngày: 17- 02 – 1981
Cơ quan công tác: Trường Đại học Giao thông Vận tải
Được công nhận là học viên cao học hình thức đào tạo: Không tập trung Thời hạn từ năm 2005 – 2008 theo Quyết định số 2539/ XHNV KH&SĐH ngày 02 – 11 – 2005 của Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội Sau một thời gian học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, đến nay tôi đã hoàn thành chương trình học tập theo quy định cho học viên cao học cùng đề tài luận văn là: “Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước
ta hiện nay”
Vì vậy, tôi làm đơn này đề nghị trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho phép tôi được bảo vệ luận văn trước Hội Đồng chấm luận văn Thạc sỹ
Tôi xin trân thành cảm ơn./
Hà nội, ngày 15 tháng 11 năm 2008 Người làm đơn
Nguyễn Thị Thanh Dung
Trang 5Mục lục
Trang
Lời cam đoan……… …….i
Mục lục ……… ii
Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt Mở đầu……… 1
1 Tính cấp thiết của luận văn………1
2 Tình hình nghiên cứu ………2
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn……….….3
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu……….3
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu ……….4
6 Đóng góp của luận văn……….……….4
7 Kết cấu của luận văn……… 4
Nội dung Chương 1: Phong cách tư duy Hồ Chí Minh………… ……….5
1.1 – Khái quát chung về phong cách tư duy……… ……… 5
1.1.1 – Kh¸i niÖm phong c¸ch……….5
1.1.2 - Khái niệm tư duy……….……… 12
1.1.3 - Phong cách tư duy………14
1.2 Phong c¸ch t- duy Hå ChÝ Minh……….16
1.2.1 Cơ sở hình thành phong cách tư duy Hồ Chí Minh ………….16
1.2.1.1 - Tư duy dân tộc Việt Nam… ………….………15
1.2.2.2 - Tư duy phương Đông ……….…….21
1.2.2.3 - Tư duy phương Tây……… ……….23
1.2.2.4 - Tư duy biện chứng Mác – xít ……… 25
1.2.2.5 – Nhân tố chủ quan thuộc của Hồ Chí Minh………… …….27
1.2.2 Đặc trưng cơ bản của phong cách tư duy Hồ Chí Minh… …….30
1.2.2.1 – Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo……… 30
1.2.2.2 – Mọi suy nghĩ đều xuất phát từ thực tiễn……… 37
Trang 61.2.2.3 – Kế thừa và phỏt triển……… ……… 45
1.2.2.4 – Gắn ý chớ, tỡnh cảm cỏch mạng với tri thức khoa học…… 48
1.2.2.5 – Cụ thể, thiết thực và hiệu quả……… 55
1.2.2.6 – Linh hoạt, mềm dẻo……….…….62
Tiểu kết chương 1 ……… ………….……….69
Chương 2: Xõy dựng phong cỏch tư duy Hồ Chớ Minh trong đội ngũ cỏn bộ lónh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay…………71
2.1 Thực trạng phong cỏch t- duy của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở n-ớc ta hiện nay………72
2.1.1 Ưu điểm……… ……… 73
2.1.2 Nh-ợc điểm………89
2.1.3 Nguyên nhân của thực trạng trên……….101
2.2 Đề xuất một số giải phỏp nhằm xõy dựng phong cỏch tư duy của đội ngũ lónh đạo, quản lý theo phong cỏch tư duy Hồ Chớ Minh…………105
2.2.1 Đổi mới tư duy về cỏn bộ và cụng tỏc cỏn bộ của Đảng và Nhà nước, cụng tỏc kiểm tra, giỏo dục, rốn luyện và bồi dưỡng lý luận đối với cỏn bộ……… 105
2.2.2 Đảng cần giỏo dục phong cỏch núi chung và đặc biệt là phong cỏch tư duy Hồ Chớ Minh trong đội ngũ cỏn bộ lónh đạo, quản lý ……….108
2.2.3 Cần tạo mụi trường thực tiễn để người cỏn bộ phỏt huy tư duy tự chủ, sỏng tạo đồng thời tạo điều kiện để nhõn dõn được thực thi quyền làm chủ trong việc quản lý giỏm sỏt cỏn bộ………110
2.2.4 Người cỏn bộ lónh đạo, quản lý cần tự nõng cao tinh thần học tập, rốn luyện phong cỏch tư duy của bản thõn ……… 111
Tiểu kết chương 2……….…… ………115
K ết luận……… 118
Danh mục tài liệu tham khảo……… ……… 122
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân tài sản tinh thần to lớn, mang giá trị nhân văn cao cả Đó là tư tưởng, đạo đức, tác phong, là toàn bộ sự nghiệp của Người Ngay từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (1951), Đảng ta chỉ rõ: “Đường lối chính trị, nề nếp làm việc và đạo đức cách mạng của Đảng ta hiện nay là đường lối, tác phong và đạo đức cách mạng của Hồ Chủ tịch, của Mác, Ăngghen, Lênin, Xtalin Toàn Đảng hãy
ra sức học tập đường lối chính trị, tác phong và đạo đức cách mạng của Hồ Chủ tịch” Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII (1991) lại khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động”
Việc nghiên cứu, học tập và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là yêu cầu rất quan trọng đối với tất cả cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo, quản lý Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin không chỉ là học tập những nguyên lý lý luận, mà còn là học tập phương pháp tư duy biện chứng, phương pháp luận của Mác - Ăngghen - Lênin; học tập tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là học tập những tư tưởng, đạo đức của Người, mà còn phải học cả phong cách của Người, đặc biệt là phong cách tư duy Chính những nét đặc sắc trong phong cách tư duy đã giúp Người vận dụng sáng tạo và thành công chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng nước ta Vì vậy, tìm hiểu phong cách tư duy
Hồ Chí Minh, chỉ ra bản chất, những đặc trưng cơ bản của phong cách tư duy ấy có
ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn đối với chúng ta hiện nay Nó góp phần khắc phục các căn bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa, giáo điều, duy ý chí trong cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ lãnh đạo, quản lý nói riêng; đồng thời, góp phần từng bước xây dựng phong cách tư duy khoa học, nâng cao trình độ tư duy lý luận cho cán bộ, đảng viên nhằm vận dụng sáng tạo, thành công chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng đất nước hôm nay
Nhận thức được sự cần thiết và tầm quan trọng của mảng đề tài, tác giả lựa chọn đề tài “Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay” làm luận văn cao học
Trang 82 Tình hình nghiên cứu
Phong cách Hồ Chí Minh nói chung, phong cách tư duy Hồ Chí Minh nói riêng là mảng đề tài còn ít được nghiên cứu Cho tới nay, chưa có nhiều công trình nghiên cứu riêng về phong cách tư duy Hồ Chí Minh Trước đây ta thường dùng khái niệm “tác phong” Hồ Chí Minh Từ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng, khái niệm “phong cách” mới được đặt ra khi yêu cầu xây dựng phong cách làm việc lêninnít Đến Đại hội VI của Đảng, khái niệm “phong cách” gần như thay thế cho khái niệm tác phong Cho đến nay, các công trình nghiên cứu về phong cách Hồ Chí Minh tiêu biểu như:
Cuốn Học tập phong cách tư duy Hồ Chí Minh do TS Trần Văn Phòng
(Chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001 Đây là một trong những tác phẩm đầu tiên nghiên cứu chuyên biệt về phong cách tư duy Hồ Chí Minh Tác phẩm là sự tập hợp nhiều bài viết đề cập đến một số nét trong phong cách tư duy
Hồ Chí Minh và phong cách tư duy của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta Thông qua tác phẩm này có thể khai thác nhiều ý kiến quí báu phục vụ cho luận văn
Cuốn Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia,
Hà Nội, 1997 của GS Đặng Xuân Kỳ nghiên cứu về phương pháp và phong cách
Hồ Chí Minh một cách tương đối hoàn chỉnh Đây là công trình nghiên cứu khoa học cấp nhà nước và là một trong số ít tác phẩm đầu tiên khai thác mảng phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh Trong tác phẩm này tác giả đề cập đến một số phong cách Hồ Chí Minh như: Phong cách tư duy, phong cách sinh hoạt, phong cách ứng xử
Cuốn Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam, của Đại
tướng Võ Nguyên Giáp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997 đề cập đến quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời nêu rõ phương pháp cách mạng và những phong cách nổi bật mà Người đã sử dụng trong quá trình lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta
Tác phẩm Hồ Chí Minh - Nhà tư tưởng lỗi lạc, Nxb Lý luận chính trị, Hà
Nội, 2005, GS Song Thành cũng đề cập đến phong cách Hồ Chí Minh nhưng chuyên về phong cách ngoại giao của Người
Các công trình trên đã phần nào góp phần sáng tỏ hơn phong cách, phong cách tư duy Hồ Chí Minh Kết quả nghiên cứu của những đề tài này, luận văn có
Trang 9thể kế thừa, phát triển vận dụng vào thực hiện nhiệm vụ cụ thể của mình Tuy nhiên cho đến nay, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên biệt
về phong cách tư duy Hồ Chí Minh và vận dụng trong xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta một cách hoàn chỉnh và có hệ thống Vì vậy, đề tài mà học viên lựa chọn không trùng với các công trình khoa học đã được công bố
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích:
- Làm rõ những nội dung cơ bản về phong cách tư duy Hồ Chí Minh từ đó vận dụng vào việc xây dựng phong cách tư duy của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản
lý ở nước ta hiện nay
Nhiệm vụ:
- Làm rõ khái niệm : “phong cách”, “phương pháp”, “tư duy”, “tư tưởng” và phân biệt sự khác nhau giữa các khái niệm ấy
- Phân tích cơ sở hình thành và những đặc trưng cơ bản của phong cách tư duy Hồ Chí Minh
- Đánh giá thực trạng phong cách tư duy của cán bộ lãnh đạo, quản lý nứơc
ta và chỉ ra nguyên nhân của thực trạng trên
- Đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng phong cách tư duy của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nước ta theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Phong cách tư duy Hồ Chí Minh
Trang 10TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Tuấn Anh, Bán lẻ có phải là “nhặt xu cắc”, www.nguoiduongthoi.com.vn, ngày 14/09/2006
2 Nguyễn Khánh Bật (Chủ biên) (2000), Những bài giảng về môn học tư
tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
3 Hoàng Chí Bảo (2004), Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh, Nxb Lý luận
Chính trị, Hà Nội
4 Trần Thái Bình (2007), Hồ Chí Minh - Sự hình thành một nhân cách lớn,
Nxb Trẻ, Tp Hồ Chí Minh
5 Cách mạng tháng tám một sự kiện vĩ đại của thế kỷ XX (2005), Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội
6 Chuyện kể về Bác Hồ (1977), Nxb Nghệ An
7 Nguyễn Đức Đạt (2005), Tư tưởng biện chứng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
8 Phạm Văn Đồng (1990), “Hồ Chí Minh - một con người, một dân tộc, một
thời đại, một sự nghiệp”, Nxb Sự thật, Hà Nội
9 Phạm chí Dũng (Biên soạn) (2004), Thế giới ca ngợi và thương tiếc Hồ Chí
Minh, Nxb Thanh niên, Hà Nội
10 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Văn kiện Đại hội Đại biểu thời kỳ đổi
mới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
12 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Hội nghị lần thứ 5, Ban Chấp
hành Trung ương khoá IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
13 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ ba Ban chấp
hành Trung ương khoá VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
14 Đại học quốc gia Hà Nội (1996), Tâm lý học đại cương, Nxb Giáo dục, Hà
Nội
15 Trần Đăng, “Quên” 3 tỉ đồng, 40 nghìn học sinh phải học chay,
16 Trần Đương (2008), Hồ Chí Minh nhà dự báo thiên tài, Nxb Thanh niên, Hà
Nội
Trang 1117 Trần Văn Giàu (1997), Sự hình thành cơ bản về tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
18 Trần Văn Giàu (2008), Vĩ đại một con người, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà
Nội
19 Võ Nguyên Giáp (Chủ biên) (1997), Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
20 Đăng Giới, Ông chủ kiêm Bí thư chi bộ có gần 1.000 công nhân,
vietnamnet.vn, ngày 4/9/2007
21 Thu Hà, “Tay” chèo lái ung bướu phương Nam,
22 Đinh Hạnh, Quyết không thoả hiệp, www.nguoiduongthoi.com.vn, ngày 18/01/2008
23 Ngọc Huân, Những dòng sông chở nặng… ô nhiễm, www.laodong.com.vn, cập nhật ngày 24/08/2008
24 Ngọc Huân, Muốn đóng cửa, nhưng chưa có quy trình, laodong.com.vn,
ngày 9/9/2008
25 Vũ Dương Huân (2005), Tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao, Nxb Thanh
niên, Hà Nội
26 Đặng Xuân Kỳ (Chủ biên) (2004), Phương pháp và phong cách Hồ Chí
Minh, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội
27 Mai Hữu Khuê (2000), Những khía cạnh tâm lý của quản lý, Nxb Lao
động, Hà Nội
28 Ngọc Lan, Nợ tiền dân, xã “chạy làng”, vietnamnet.vn, ngày 8/9/2008
29 Nguyễn Lân (1989), Từ điển Từ và Ngữ Hán việt, Nxb Thành phố Hồ Chí
Minh
30 Đinh Xuân Lâm (2008), Góp phần tìm hiểu cuộc đời và tư tưởng Hồ Chí
Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
31 Phan Ngọc Liên (2008), Hồ Chí Minh với tiến trình lịch sử dân tộc, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
32 Phan Ngọc Liên (Chủ biên) (1994), Hồ Chí Minh những hoạt động quốc tế,
Nxb Quân đội nhân dân
33 Diệp Linh, Xây dựng cơ bản: Quy hoạch dở, luật chồng lên luật,
vietnamnet.vn, ngày 21/08/2008
Trang 1234 Hồ Chí Minh (1981), Về xây dựng Đảng, Nxb Sự thật, Hà Nội
35 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.1, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
36 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.2, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
37 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.3, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
38 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.4, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
39 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.5, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
40 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.6, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
41 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.7, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
42 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.8, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
43 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.9, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
44 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.10, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
45 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.11, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
46 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, t.12, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
47 Hồ Chí Minh - Planète - Action (1976), Paris
48 M M Rôđentan (Chủ biên) (1986), Từ điển triết học, Nxb Tiến bộ,
Matxcơva
49 Học viện chính trị Quốc gia (2006), Hồ Chí Minh (Tiểu sử), Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
50 Học Viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2002), Chủ tịch Hồ Chí Minh
với công tác tư tưởng, lý luận , Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
51 Hội thảo quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh ( Trích tham luận của đại biểu
quốc tế) (1990), Nxb Khoa học xã hội, Hà nội
52 Trần Nhâm (2004), Tư duy lý luận với sự nghiệp đổi mới, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
53 Hữu Ngọc (1987), Từ điển triết học giản yếu, Nxb Đại học và trung học
chuyên nghiệp, Hà Nội
54 Nguyễn Dy Niên (2008), Tư tưởng Ngoại giao Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
55 Vũ Ngọc Phan (1998), Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam, Nxb Khoa học xã
hội, Hà Nội
56 Trần Văn Phòng (Chủ biên) (2001), Học tập phong cách tư duy Hồ Chí
Minh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội