+ Phong vị cổ điển trong hình ảnh thơ khói hoàng hôn (gợi tứ thơ Thôi Hiệu) với cấu trúc phủ định không…cũng thể hiện sâu đậm nỗi nhớ nhà thường trực trong tâm hồn, la[r]
Trang 1SỞ GD&ĐT BẮC NINH
PHÒNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG
ĐỀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG CUỐI NĂM
NĂM HỌC 2019-2020 Môn: Ngữ văn 11
Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (4.0 điểm)
Đọc đoạn trích:
(1) Là cội nguồn Tổ quốc là một tình yêu bắt nguồn từ mọi tình yêu Là sự thân thiết, gần gũi Tổ quốc là nhà Người Việt mình dùng từ “nhà” chung cho cả hai khái niệm “house”
và “home” Những người con đi học xa Tổ quốc thường hỏi nhau không biết tình hình ở nhà thế nào rồi? Là sẻ chia, là sương là nắng, là sự sống, là rất nhiều chữ “s” trong dải đất hình chữ S này
(2) Tổ quốc có hương Mùa hạ hương lúa, mùa thu hương cốm Mùi lá mùi già đêm giao thừa Dù ở đâu xa, nghe hương Tổ quốc, có thể nhận ra dáng hình một tình yêu Tổ quốc
có màu Màu xanh của núi, của cây Màu vàng của rơm của rạ Màu đỏ của đất Tây Nguyên Màu trắng của động cát Quảng Bình, của đồng muối Năm Căn…Tổ quốc mình còn có vị Vị của Tổ quốc là vị mặn Đất đai này mặn, nước non này mặn Mặn mồ hôi, mặn nước mắt, mặn
cả máu của bao thế hệ gìn giữ và tưới tắm mảnh đất này Ngay cả tình yêu cũng mặn nồng
(3) Từ Đồng bào được viết hoa, vì đó là danh từ riêng chỉ có Tổ quốc ta mới có Yêu Đồng bào là thương những đôi chân lam lũ Là yêu những cái tên người ấp ủ hi vọng, là Hạnh, là Phúc, là Thịnh, là Vượng Những cái tên người có kí ức xót xa, kí ức tự hào, là Thống, là Nhất, là Quốc, là Khánh…Tổ quốc, Đồng bào là tình yêu, là trách nhiệm Mỗi người hãy mở một ngăn “thư mục” trong trái tim để chứa rất nhiều file của tình yêu nặng trĩu này Để rồi mình tự nghĩ, ngày mai mình sẽ là ai trong đất nước này? Mình sẽ làm gì cho xứ
sở mình yêu thương? Khi chữ S nằm ngang sẽ là một dấu tương đương Là trăn trở khi nào thì mới ngang hàng, “sánh vai” với nhiều nước khác?
(Trích Yêu Tổ quốc, yêu Đồng bào, từ nhận thức đến hành động - Đoàn Công Lê Huy)
Thực hiện các yêu cầu sau:
a Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn trích (0.5 điểm)
b Theo tác giả “Tổ quốc” là gì? (0.5 điểm)
c Nêu và phân tích hiệu quả của 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn (2) (1.0 điểm)
d Từ nội dung đoạn trích, bằng suy nghĩ của mình, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng
10-15 dòng) trả lời câu hỏi: Mình sẽ làm gì cho xứ sở mình yêu thương? (2.0 điểm)
Câu 2 (6.0 điểm)
Cảm nhận của anh/chị về khổ thơ sau trong bài thơ Tràng giang (Huy Cận):
Lớp lớp mây cao đùn núi bạc, Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa
Lòng quê dợn dợn vời con nước, Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà
(Ngữ văn 11, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr.29)
===== Hết=====
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG CUỐI NĂM
NĂM HỌC 2019-2020 MÔN: Ngữ văn 11
(Hướng dẫn chấm có 02 trang)
1
a Phương thức biểu đạt chính của văn bản: nghị luận/ phương thức nghị
luận
0.5
b
Theo tác giả, “Tổ quốc”: là cội nguồn, là một tình yêu bắt nguồn từ
mọi tình yêu…là sự thân thiết, gần gũi…là nhà…là sẻ chia, là sương
là nắng, là sự sống, là rất nhiều chữ “s” trong dải đất hình chữ S này
0.5
c
- Học sinh nêu được 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn (2),
có thể là: điệp từ/ điệp cấu trúc cú pháp/ liệt kê
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh những cách cảm nhận khác nhau của tác giả, của tình
yêu mỗi người Việt về đặc trưng của Tổ quốc Cảm nhận vừa gần gũi
vừa cụ thể với những hương thơm, sắc màu, mùi vị thấm trong mỗi
thời gian, không gian, mảnh đất, trong chính những con người bao thế
hệ đã làm nên Tổ quốc, góp sức mình thầm lặng cho quê hương
+ Tạo nhịp điệu cho lời văn, nhịp điệu của cảm xúc yêu thương, tự
hào sâu sắc, thấm thía những suy tư của người viết
0.25
0.5
0,25
d
- Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn (khoảng 10-15 dòng), chuẩn
chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
- Học sinh có thể có những suy nghĩ riêng song cần kiến giải hợp lý
Có thể tham khảo các ý sau:
+ Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào…
+ Nhận thức trách nhiệm tuổi trẻ cần nỗ lực tích lũy kiến thức, kĩ
năng, rèn luyện đạo đức để trưởng thành, khẳng định giá trị bản thân,
hội nhập thế giới, quyết tâm làm giàu mạnh Tổ quốc, quê hương
+ Hành động cụ thể, tích cực, sáng tạo trong cuộc sống, lao động, học
tập, dựng xây xứ sở mình
0.5 1.5
2
Cảm nhận khổ thơ cuối trong bài thơ Tràng giang (Huy Cận) 6.0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
khái quát được vấn đề
0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận
Cảm nhận vẻ đẹp đoạn thơ
0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo
các yêu cầu sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm và khổ thơ
- Huy Cận là nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới (1932-1945),
hồn thơ đậm chất cổ điển, giàu suy tưởng triết lí, nổi bật về cảm hứng
thiên nhiên tạo vật
- Bài thơ Tràng giang rút trong tập Lửa thiêng với khổ cuối tiếp nối
dòng cảm xúc được khơi gợi từ sông Hồng mênh mang sóng nước ,
thể hiện nỗi buồn sầu trước thiên nhiên mênh mông đồng thời bày tỏ
một lòng yêu nước kín đáo
0.5
* Cảm nhận khổ thơ
Trang 3- Thiên nhiên tràng giang - cảnh chân trời xa
+ Cảnh bầu trời hoàng hôn nhìn từ ngoại cảnh đẹp hùng vĩ, tráng lệ
với hình ảnh Lớp lớp mây cao đùn núi bạc, nhìn từ tâm trạng buồn rợn
ngợp với mây đùn chất ngất Không gian thiên nhiên rộng lớn càng
đối lập với con người đơn chiếc, nhỏ nhoi, bất lực
+ Cánh chim trong bóng chiều vốn là ước lệ nghệ thuật, tín hiệu
hoàng hôn, nay chứa hồn thơ ca lãng mạn, in sắc thái thơ Huy Cận, là
hình ảnh cái Tôi thơ mới vừa cô đơn vừa kiêu hãnh
- Tâm trạng tràng giang - nỗi buồn nhớ quê hương
+ Cái Tôi bơ vơ, buồn sầu rợn ngợp trước tạo vật mênh mông hoang
vắng từ sóng nước tràng giang, dợn dợn cảm giác cô đơn, mang mặc
cảm lạc loài của người đứng trên quê hương mà thấy thiếu quê hương
và khắc khoải lòng quê thầm kín thiết tha, mong mỏi được sống trong
tình quê thân thuộc
+ Phong vị cổ điển trong hình ảnh thơ khói hoàng hôn (gợi tứ thơ
Thôi Hiệu) với cấu trúc phủ định không…cũng thể hiện sâu đậm nỗi
nhớ nhà thường trực trong tâm hồn, lan thấm vào ngoại cảnh, vừa cụ
thể vừa trìu tượng - một mái nhà, một quê hương, một nỗi khát khao
thấm thía tâm trạng người dân mất nước Nhớ quê hay nhớ hồn thiêng
đất nước?
- Đặc sắc nghệ thuật: thể thơ thất ngôn, tứ thơ sóng đôi, hình ảnh,
ngôn từ, âm hưởng đậm chất cổ điển Đường thi, kết hợp thủ pháp đối
lập truyền thống với phép đảo ngữ hiện đại, bút pháp tả cảnh giàu giá
trị tạo hình, giọng điệu trang trọng, trầm buồn
1,5
1,5
0.75
* Đánh giá chung
- Đoạn thơ và ngọn lửa thiêng Tràng giang tỏa sáng vẻ đẹp cổ điển và
hiện đại
- Nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết là tâm trạng kết, nâng cảm xúc
thi phẩm mang ý nghĩa nhân bản cao đẹp, lành mạnh Bạn đọc thêm
trân quý đất trời sông núi quê hương khi đọc Tràng giang -“một bài
thơ ca hát non sông đất nước, do đó dọn đường cho lòng yêu giang
sơn Tổ quốc” (Xuân Diệu)
0.5
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
0.25
e Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới
mẻ
0.5
===== Hết=====