Phát triển đội ngũ giáo viên trường Phổ thông dân tộc Bán trú huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, với trách nhiệm đƣợc phân công, tác giả đã nghiên cứu vấn đề: “Phát triển đội ngũ giáo viên trường Phổ thông Dân tộc Bá[r]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ HÙNG ANH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ

HUYỆN VĂN CHẤN TỈNH YÊN BÁI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ HÙNG ANH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ

HUYỆN VĂN CHẤN TỈNH YÊN BÁI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Thị Thanh Hải

HÀ NỘI - 2016

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚError! Bookmark not defined.

1.1 Tổng quan về phát triển đội ngũ giáo viên ở trường PTDT bán trú

Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường Error!

Bookmark not defined.

1.2.2 Giáo viên và đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined 1.2.3 Trường phổ thông dân tộc bán trú và học sinh bán trú Error!

Bookmark not defined.

1.2.4 Các yêu cầu cơ bản đối với giáo viên về phẩm chất chính trị, đạo

đức lối sống; năng lực chuyên môn, nghiệp vụError! Bookmark not

defined.

1.3 Lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDT bán trú Error!

Bookmark not defined.

1.3.1 Nội dung phát triển nguồn nhân lực giáo dụcError! Bookmark not defined.

1.3.2 Chức năng của trường phổ thông dân tộc bán trúError! Bookmark

not defined.

1.3.3 Mục tiêu, vai trò và nhiệm vụ của trường phổ thông dân tộc bán trú

Error! Bookmark not defined

1.3.4 Một số điểm khác biệt giữa loại hình trường PTDT bán trú và

trường PTDT nội trú Error! Bookmark not defined 1.4 Những đặc trưng cơ bản của giáo viên trường PTDTBT Error!

Bookmark not defined.

1.4.1 Nhiệm vụ và quyền của giáo viên trong trường PTDTBT Error!

Bookmark not defined.

1.4.2 Yêu cầu đối với giáo viên trường PTDT bán trúError! Bookmark

not defined.

1.5 Những yêu cầu phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDTBT trong giai

đoạn hiện nay Error! Bookmark not defined

1.5.1 Phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDTBT bảo đảm yêu cầu đủ

về số lượng, chuẩn về chất lượng và đồng bộ về cơ cấu bộ môn Error!

Bookmark not defined.

1.5.2 Phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDTBT đảm bảo tính dân tộc

Error! Bookmark not defined

1.5.3 Phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDTBT phù hợp với vùng có

điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.Error! Bookmark not defined.

1.5.4 Phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDTBT đáp ứng xu hướng đổi

mới và phát triển giáo dục phổ thông Error! Bookmark not defined

1.5.5 Vai trò của người giáo viên trường học theo quan điểm mới, và

theo quan điểm của trường PTDTBT Error! Bookmark not defined

1.5.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển đội ngũ GV trường

PTDTBT Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

TRƯỜNG PTDT BÁN TRÚ HUYỆN VĂN CHẤN, TỈNH YÊN BÁI Error!

Bookmark not defined.

2.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Văn Chấn Error!

Bookmark not defined.

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đặc điểm về văn hóa, kinh tế, xã hộiError! Bookmark not defined.

2.2 Vài nét về giáo dục phổ thông huyện Văn ChấnError! Bookmark not

defined.

2.2.1 Quy mô mạng lưới trường, lớp, học sinhError! Bookmark not

defined.

2.2.2 Cơ sở vật chất, sách, thiết bi trường họcError! Bookmark not defined.

2.2.3 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viênError! Bookmark not defined.

2.2.4 Chất lượng giáo dục học sinh Error! Bookmark not defined 2.3 Khái quát về trường PTDTBT huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái Error!

Bookmark not defined.

2.3.1 Quy mô mạng lưới trường, lớp, học sinh trường PTDTBT Error!

Bookmark not defined.

2.3.2 Cơ sở vật chất, sách, thiết bi trường PTDTBTError! Bookmark not defined.

2.4 Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường PTDTBT huyện Văn Chấn

Error! Bookmark not defined 2.4.1 Số lượng đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined 2.4.2 Cơ cấu đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined 2.4.3 Chất lượng đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined 2.4.4 Đánh giá chung về đội ngũ giáo viênError! Bookmark not defined.

2.4.5 Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giáo viênError! Bookmark

not defined.

2.5.6 Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trường

PTDT Bán trú huyện Văn Chấn Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ HUYỆN VĂN CHẤN TỈNH YÊN BÁI

Error! Bookmark not defined 3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý- các quan điểm đường lối chỉ đạo

của các cấp Error! Bookmark not defined 3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.4 Nguyên tắc đảm tính hiệu quả Error! Bookmark not defined

3.2 Để xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDTBT

huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái Error! Bookmark not defined

3.2.1 Biện pháp 1: Thực hiện tốt công tác xây dựng kế hoạch quy trình tuyển

dụng, sắp xếp đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu Error!

Bookmark not defined.

3.2.2 Biện pháp 2: Tổ chức tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao

trình độ chuyên môn nghiệp vụ Error! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường công tác chỉ đạo, phát huy ảnh hưởng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn và giáo viên cốt cán trong công tác phát

triển đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá thực trạng đội

ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Có các chính sách đãi ngộ hợp lý, tạo mọi điều kiện

thuận lợi để phát triển đội ngũ giáo viên Error! Bookmark not defined 3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.4 Thử nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp Error!

Bookmark not defined.

3.4.1 Thử nghiệm tính cần thiết Error! Bookmark not defined 3.4.2 Thử nghiệm tính khả thi Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC 114

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, đất nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại Với mục tiêu đó vai trò của Giáo dục và Đào tạo luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm đúng mức với quan điểm "Giáo dục

và Đào tạo là quốc sách hàng đầu" và nhất quán chỉ đạo "Đầu tư cho giáo dục

là đầu tư cho sự phát triển" Vì vậy phát triển giáo dục là một trong những động lực của sự phát triển kinh tế xã hội, góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Nghị quyết 10/NQ-CP ngày 24/4/2012 đã khẳng định một trong những nội dung chủ yếu của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-

2020 của nước ta là: “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục

và đào tạo theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế đến năm 2020 theo lộ trình phù hợp, trong đó đổi mới quản

lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”[13] Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, Điều 61 đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”[14]

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và

vẻ vang, vì nếu không có thầy thì không có giáo dục”[20] Nghị quyết Hội nghị lần thứ Hai Ban chấp hành TW Đảng khóa VIII khẳng định: “Giáo viên

là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh”[16] Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 16/6/2004 của Ban Bí thư đã đề ra mục tiêu: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm tay nghề của nhà giáo thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao

chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”[2]

Luật giáo dục năm 2005 cũng nêu rõ vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ nhà giáo đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo, qua đó đưa ra nhiều biện pháp để phát triển đội ngũ giáo viên về mọi mặt đáp ứng sự phát triển của giáo dục Việt Nam Đội ngũ giáo viên cùng với các nhà quản lý là lực lượng nòng cốt quyết định chất lượng giáo dục, đội ngũ giáo viên ở các trường phổ thông nói chung và các trường phổ thông dân tộc bán trú nói riêng vừa là nhà

sư phạm, người hoạt động xã hội trong cộng đồng, nhưng đồng thời cũng là người cha, người mẹ, người anh, người chị đôi khi là những người bạn đối với các em học sinh; là người góp phần hết sức quan trọng vào của công cuộc đổi mới giáo dục Yêu cầu về phát triển đội ngũ giáo viên đã và đang trở thành vấn đề trọng tâm, thiết yếu của cả ngành giáo dục và đào tạo hiện nay

Với yêu cầu về đổi mới giáo dục hiện nay đang đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp nhằm tăng cường các điều kiện để nâng cao chất lượng giáo dục, nguồn lực tài chính, điều kiện cơ sở vật chất trường học, thiết

bị phục vụ dạy và học, … trong đó việc phát triển đội ngũ giáo viên có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục, mở đường cho việc phát triển chất lượng giáo dục Hội nghị lần thứ 6 khóa IX đã đặc biệt nhấn mạnh:

“Phải tập trung vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục Muốn vậy trước hết phải nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo thực hiện giáo dục toàn diện”[15]

Cùng với đó công tác dân tộc và thực hiện các chế độ chính sách dân tộc là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, của các cấp, các ngành Công bằng trong giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, hàng loạt các chính sách về giáo dục cho trẻ em có hoàn khó khăn, trẻ em khuyết tật, giáo dục cho người dân tộc thiểu số, giáo dục cho người nghèo, được cụ thể hóa bằng các Quyết định, Nghị định của Nhà nước, của Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương như: miễn giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, ăn trưa cho trẻ mẫu giáo; tiền ăn, tiền ở cho học sinh bán trú, hỗ trợ gạo cho học sinh

vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, đã tạo điều kiện cho trẻ

có đủ điều kiện và cơ hội theo học từ mầm non đến phổ thông và chuyên nghiệp Tại các vùng này thì trường phổ thông dân tộc bán trú là cơ sở giáo dục góp phần tạo nguồn cán bộ cho địa phương

Trong nhiều năm qua, tỉnh Yên Bái đã được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư về nhiều lĩnh vực, song hiện nay vẫn còn nhiều huyện nằm trong tình trạng dân trí thấp, kinh tế, văn hóa xã hội kém phát triển và còn khoảng cách khá xa với các vùng khác trên địa bàn huyện Từ năm 2010 thực hiện Quyết định 576/QĐ-UBND ngày 28/4/2010 của UBND tỉnh Yên Bái về việc Phê duyệt Đề án “Xây dựng trường phổ thông dân tộc bán trú tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 - 2015” ban đầu là 25 trường phổ thông được chuyển đổi sang trường PTDTBT, đến nay toàn tỉnh đã có 63 trường chuyển đổi thành trường PTDTBT Huyện Văn Chấn là một trong những huyện nghèo của tỉnh, giáo dục vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn mặc dù đã có nhiều khởi sắc nhưng vẫn còn những hạn chế nhất định cần được khắc phục như quy mô mạng lưới trường lớp tuy có phát triển song chưa đồng bộ; trình độ dân trí của một bộ phận người dân còn hạn chế, lạc hậu, chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho con em đến trường; giao thông

đi lại khó khăn, mật độ dân cư thưa thớt, khoảng cách giữa các thôn, bản với nhau và từ thôn, bản đến khu trung tâm xã khá xa nên phải mở nhiều điểm lẻ, lớp ghép, việc đi lại học tập của học sinh rất khó khăn ảnh hưởng đến việc duy trì số lượng và tỷ lệ chuyên cần dẫn đến chất lượng giáo dục hạn chế;

Ngay từ khi thực hiện Đề án “Xây dựng trường phổ thông dân tộc bán trú tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 - 2015” huyện Văn Chấn đã chuyển đổi 3 trường THCS sang trường PTDTBT, đến nay toàn huyện đã có 8 trường PTDTBT tăng thêm 5 trường PTDBT ở bậc học Tiểu học Với đặc thù của trường PTDTBT vừa mang tính chất dân tộc vừa mang tính chất bán trú Mang tính chất dân tộc vì đây là loại hình trường được thành lập cho con em các dân tộc thiểu số (theo Quy chế, trường PTDTBT có ít nhất 50% học sinh

phận học sinh được ăn, ở và sinh hoạt bán trú tại trường (từ thứ 2 đến thứ 6 đối với cấp tiểu học, từ thứ 2 đến thứ 7 đối với cấp THCS) với phương châm

“ba tập trung”: ăn tập trung, ở tập trung và quản lý tập trung Ngoài nhiệm vụ chuyên môn, các nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục ở các trường này còn có trách nhiệm quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục các em học sinh ở bán trú Để các em học sinh bán trú hoạt động có nề nếp; được ăn, ở trong điều kiện đầy đủ, an toàn, thân thiện với phương châm “sáu hơn ở nhà”: ăn ngon hơn, ở tốt hơn, hoạt động vui hơn, an toàn hơn, lao động tích cực hơn và học tập tốt hơn Trong điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, đội ngũ chưa đủ, phong tục tập quán ở một số địa phương còn lạc hậu,… thì đây là một nhiệm

vụ vô cùng nặng nề đối với đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên

Tuy nhiên, thực trạng hiện nay là một bộ phận không nhỏ đội ngũ giáo viên của các trường PTDTBT trên địa bàn huyện chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, đặc biệt là việc quản lý chăm sóc giáo dục học sinh Vì vậy, việc nghiên cứu để tìm ra các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường PTDTBT trên địa bàn huyện Văn Chấn là rất cần thiết Nếu nghiên cứu thành công sẽ góp phần giải quyết được những tồn tại trong giáo dục dân tộc của huyện hiện nay, và đưa giáo dục vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn ngang tầm với giáo dục của các vùng thuận lợi trong huyện

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, với trách nhiệm được

phân công, tác giả đã nghiên cứu vấn đề: “Phát triển đội ngũ giáo viên trường Phổ thông Dân tộc Bán trú huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái” để tìm

ra biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên nhằm từng bước nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số của của huyện nhất là các trường PTDTBT trên địa bàn huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái ngang tầm với các trường thuộc vùng thuận lợi trong huyện

2 Mục tiêu nghiên cứu

Qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đưa ra những biện pháp phát triển đội ngũ GV các trường PTDTBT huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái đủ