Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận về đại lý hải quan như: khái niệm, đặc điểm, nội dung và vai trò của hoạt động đại lý hải quan; cơ sở của việc pháp luật quy địn[r]
Trang 1Pháp luật về đại lý hải quan và thực tiễn áp
dụng tại Việt Nam Lương Thị Hòa
Khoa Luật Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật kinh tế; Mã số 60 38 01 07
Người hướng dẫn: TS Nguyễn Anh Sơn
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Luật kinh tế; Đại lý hải quan; Pháp luật Việt Nam
Content
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đại lý làm thủ tục hải quan, hay còn gọi là đại lý hải quan được biết đến như một hoạt động khai thuê hải quan, là loại hình dịch vụ nằm trong chuỗi dịch vụ được cung ứng cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá Trong bối cảnh thương mại hoá toàn cầu, xu thế hội nhập kinh
tế quốc tế, hoạt động dịch vụ này ngày càng phát triển mạnh mẽ về số lượng doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ - tạo ra một nghề mới trong xã hội, góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá phát triển, minh bạch hoá quy định về thủ tục hải quan, chuyên nghiệp hoá khai báo hải quan theo hướng chính quy, hiện đại và phù hợp với thông lệ quốc tế
Ở Việt Nam, khái niệm đại lý hải quan được xuất hiện lần đầu tiên tại Luật Hải quan
2001 Mặc dù có hiệu lực từ 01/01/2002 nhưng mãi đến ngày 16/06/2005 Chính Phủ mới ban hành Nghị định số 79/2005/NĐ-CP (đã được thay thế bởi Nghị định số 14/2011/NĐ-CP) quy định về điều kiện đăng ký và hoạt động của đại lý hải quan, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 73/2005/TT-BTC hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 79/2005/NĐ-CP Có thể nói, hệ thống văn bản pháp luật trên bước đầu đã tạo cơ sở pháp lý cho Đại lý hải quan phát triển, hoạt động có hiệu quả và có tính chuyên nghiệp Tuy nhiên, trong một thời gian dài, đã
có không ít các nhà kinh doanh, các doanh nghiệp còn chưa hiểu đúng và chưa biết sử dụng
Trang 2các dịch vụ của Đại lý hải quan, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhiều hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam đã không thành công hoặc không thu được kết quả như mong muốn, phần lớn các doanh nghiệp XNK vẫn trực tiếp tham gia vào việc giao nhận và thực hiện thủ tục hải quan; tỷ lệ hàng hóa được thông quan thông qua doanh nghiệp Đại lý hải quan còn rất thấp Việc này cũng khó khăn cho cơ quan hải quan vì không ít doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp mới thành lập còn chưa có nhiều kiến thức về thủ tục hải quan nên khai hải quan còn lúng túng, mất nhiều thời gian, đôi khi có nhiều sai sót dẫn đến thời gian làm thủ tục kéo dài, không đạt hiệu quả
Vì vậy, mặc dù đã ra đời hơn 10 năm nhưng nhìn chung hoạt động đại lý hải quan ở Việt Nam vẫn mang tính tự phát, hoạt động chưa đúng với ý nghĩa của nó, công việc khai báo vẫn mang tính thủ công, trình độ của nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan còn nhiều hạn chế, doanh nghiệp đại lý làm thủ tục hải quan hoạt động còn manh mún và chưa thực sự phát triển mạnh
Để phát triển hoạt động đại lý hải quan - thực sự là cánh tay nối dài của lực lượng hải quan, đòi hỏi những nỗ lực rất lớn trong việc tạo ra một hành lang pháp lý đầy đủ, phù hợp
với chuẩn mực quốc tế Tác giả chọn đề tài: “Pháp luật về đại lý hải quan và thực tiễn áp
dụng tại Việt Nam” để nghiên cứu vì những lý do sau đây:
Thứ nhất là mong muốn đuợc nghiên cứu một cách có hệ thống và đầy đủ những quy định của pháp luật về đại lý hải quan Hiện nay, Việt Nam đã chính thức gia nhập Nghị định thư sửa đổi Công ước Kyoto, chúng ta phải cố gắng trước hết hoàn thiện các quy định pháp luật để tương thích với chuẩn mực pháp lý của các nước thành viên và của chính tổ chức này Việc nghiên cứu đề tài này sẽ góp phần vào việc thực hiện mục tiêu trên
Thứ hai là hiện nay, với số lượng khiêm tốn gồm 258 doanh nghiệp Đại lý hải quan với gần 3.600 nhân viên đại lý được cấp thẻ, được coi là con số quá ít so với Doanh nghiệp hoạt động XNK và lưu lượng hàng hóa XNK cần làm thủ tục hải quan Thực tế cho thấy, các quy định trong Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn dưới Luật được đánh giá là thiếu chặt chẽ trong các vấn
đề ràng buộc trách nhiệm giữa bên khai thuê và bên thuê cũng như các quy định điều kiện để trở thành đại lý khai thuê và chưa xây dựng được một cơ chế thực sự ưu tiên, tạo thuận lợi cho hoạt động của đại lý hải quan phát triển Việc nghiên cứu về pháp luật về đại lý hải quan một cách thấu đáo sẽ tạo hành lang pháp lý đầy đủ, phù hợp với thông lệ quốc tế một cách đúng đắn và đem lại hiệu quả thiết thực cho việc triển khai hoạt động đại lý hải quan
Thứ ba là thông qua việc nghiên cứu thực tiễn áp dụng những quy định pháp luật về đại lý hải quan mà các nước trên thế giới đang sử dụng và so sánh với tình hình áp dụng pháp
Trang 3luật về đại lý hải quan ở Việt Nam để đưa ra những nhận xét và đề xuất phương hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam trong việc điều chỉnh lĩnh vực này
2 Tình hình nghiên cứu:
Đại lý hải quan là một trong những vấn đề quan trọng của Pháp luật hải quan Tuy nhiên, cho đến nay vấn đề này chưa được chú trọng quan tâm đúng mức Hầu hết chỉ có một
số bài báo nghiên cứu về đại lý hải quan, ví dụ như:
Tác giả Trường Sơn (2008), “Đại lý làm thủ tục hải quan: cần hành lang pháp lý phù
hợp để nhân rộng”, Báo điện tử Thời báo kinh tế Việt Nam, Hà Nội
Tác giả Đỗ Thanh Quang (2010),“Suy nghĩ về mô hình dịch vụ môi giới khai thuê hải
quan của hiệp hội môi giới hải quan quốc tế (IFCBA); Báo điện tử Hải quan Việt Nam, Hà
Nội
Tác giả Song Linh (2010), “Tiếp sức để đại lý làm thủ tục hải quan phát huy hiệu quả,
Báo Diễn đàn doanh nghiệp, Hà Nội
Tác giả Nguyễn Hà (2012), “Phát triển đại lý hải quan - một nhu cầu cấp thiết”, Báo
Diễn đàn doanh nghiệp, Hà Nội
Tác giả Phan Công Sơn (2014), chuyên đề về “Đại lý hải quan”, Báo Hải quan, Hà
Nội
Hầu hết các công trình nghiên cứu trên đều tập trung phân tích, làm rõ một số khía cạnh của vấn đề đại lý hải quan, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu, cụ thể và toàn diện về pháp luật đại lý hải quan Trong xu thế hội nhập hiện nay, việc nghiên cứu một cách
có hệ thống về vấn đề này mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc
3 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề lý luận về đại lý hải quan; luận văn đưa ra những nhận xét, đánh giá thực tiễn cũng như đánh giá xu hướng pháp luật về đại lý hải quan của các nước trên thế giới Qua đó, nêu lên những kiến nghị có thể áp dụng cho Việt Nam trong việc hoàn thiện pháp luật đối với lĩnh vực này đồng thời xây dựng cơ chế cho việc áp dụng chúng một cách phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế
4 Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận về đại lý hải quan như: khái niệm, đặc điểm, nội dung và vai trò của hoạt động đại lý hải quan; cơ sở của việc pháp luật quy định hoạt động đại lý hải quan và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam trong thời gian qua
Trang 4Luận văn nghiên cứu về pháp luật đại lý hải quan và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam
Vì vậy, tác giả đã khảo sát và tìm hiểu thực tiễn áp dụng hoạt động đại lý hải quan trên phạm
vi toàn quốc Từ đó, có cái nhìn toàn diện về hoạt động đại lý hải quan ở Việt Nam
Luận văn được thực hiện trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, quan điểm của Đảng, Nhà nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu, tác giả còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học truyền thống như phương pháp phân tích, phương pháp
so sánh, phương pháp hệ thống và phương pháp khảo sát thực tiễn
5 Những đóng góp của đề tài:
Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu có tính hệ thống những vấn đề liên quan đến đại lý hải quan, thể hiện ở các nội dung cơ bản sau đây:
- Góp phần hoàn thiện khái niệm về đại lý hải quan
- Làm rõ các đặc điểm, ý nghĩa, nội dung của đại lý hải quan và cơ sở của việc quy định hoạt động này
- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng các quy định của pháp luật về đại lý hải quan và thực tiễn áp dụng
- Đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện và thực hiện những quy định của pháp luật về đại lý hải quan
6 Kết cấu của khoá luận:
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn gồm 03 chương với bố cục như sau:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về đại lý hải quan
Chương 2: Thực trạng pháp luật về đại lý hải quan ở Việt Nam hiện nay
Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về đại lý hải quan ở Việt Nam
Reference
Trang 5TÀI LIỆU THAM KHẢO
Văn bản pháp luật
1 Bộ Tài chính (2005), Thông tư số 73/2005/TT-BTC hướng dẫn thực hiện một số điều của
Nghị định số 79/2005/NĐ-CP
2 Bộ Tài chính (2011), Thông tư số 80/2011/TT-BTC hướng dẫn thực hiện một số điều của
Nghị định số 14/2011/NĐ-CP
3 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2005), Nghị định số 154/2005/NĐ-CP ngày
16/06/2005 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiếm tra, giám sát hải quan
4 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2005), Nghị định số 79/2005/NĐ-CP ngày
16/05/2005 của Chính phủ quy định về điều kiện đăng ký và hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan
5 Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2011), Nghị định số 14/2011/NĐ-CP ngày
16/02/2011 của Chính phủ quy định về điều kiện đăng ký và hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan
6 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2001), Luật Hải quan, Hà Nội
7 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2005), Bộ luật dân sự, Hà Nội
8 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2005), Luật Hải quan sửa đổi, bổ sung một số điều
của Luật Hải quan, Hà Nội
9 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2014), Luật Hải quan, Hà Nội
10 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2005), Luật Thương mại, Hà Nội
11 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2005), Luật Doanh nghiệp , Hà Nội
12 Tổ chức Thương mại thế giới (2000), Công ước Kyoto - Phụ lục tổng quát,
http://www.mof.gov.vn, Hà Nội
Các tài liệu tham khảo khác
13 Nguyễn Thị Vân Anh (2010), Các hình thức pháp lý chủ yếu của trung gian thương mại,
Báo thông tin pháp luật dân sự điện tử, Hà Nội
14 Đại học Luật Hà Nội (2009), Giáo trình Luật Thương mại, tập 1, Nxb Công an nhân dân,
Hà Nội
15 Đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình Luật Thương mại, tập 2, Nxb Công an nhân dân,
Hà Nội
Trang 616 Nguyễn Hà (2012), “Phát triển đại lý hải quan - một nhu cầu cấp thiết”, Báo Diễn đàn
doanh nghiệp, Hà Nội
17 Nguyễn Vũ Hoàng (2003), Các liên kết kinh tế - thương mại quốc tế, Nhà xuất bản Thanh
niên, Hà Nội
18 Song Linh (2010), “Tiếp sức để đại lý làm thủ tục hải quan phát huy hiệu quả, Báo Diễn
đàn doanh nghiệp, Hà Nội
19 Đỗ Thanh Quang (2010),“Suy nghĩ về mô hình dịch vụ môi giới khai thuê hải quan của
hiệp hội môi giới hải quan quốc tế (IFCBA); Báo điện tử Hải quan Việt Nam, Hà Nội
20 Phan Công Sơn (2014), chuyên đề về “Đại lý hải quan”, Báo Hải quan, Hà Nội
21 Trường Sơn (2008), “Đại lý làm thủ tục hải quan: cần hành lang pháp lý phù hợp để nhân
rộng”, Báo điện tử Thời báo kinh tế Việt Nam, Hà Nội
22 Tổng cục Hải quan (2011), Báo cáo đánh giá tình hình thực hiện Nghị định số
79/2005/NĐ-CP ngày 16/05/2005 của Chính phủ quy định về điều kiện đăng ký và hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan giai đoạn 2005-2010, Tổng cục Hải quan, Hà Nội
23 Tổng cục Hải quan (2011) Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Luật Hải quan
(2001-2011), Tổng cục Hải quan, Hà Nội
Website:
24 http://www.baohaiquan.vn/pages/hoi-thao-khuyen-khich-tham-gia-cong-uoc-kyoto-sua-doi.aspx
25 http://www.container-transportation.com/dai-ly-hai-quan.html
26 http://www.custombroker.com/
27.http://www.customs.gov.vn/lists/tinhoatdong/ViewDetails.asp x?ID=16004&Category=S
28 http://www.hanoicustoms.gov.vn/Lists/HaiQuanHaNoi/Details.aspx?ID=8
29 http://laodong.com.vn/kinh-doanh/dai-ly-lam-thu-tuc-hai-quan-chua-dat-yeu-cau-6442.bld
30.http://www.mof.gov.vn/portal/pls/portal/SHARED_APP.UTILS.print_preview?p_page_ur l=http%3A%2F%2Fwww.mof.gov.vn%2Fportal%2Fpage%2Fportal%2Fmof_vn%2F137162
Trang 70%2F1371622%2F1371630&p_itemid=45973808&p_siteid=33&p_persid=2680176&p_lang uage=vi
31.http://www.mof.gov.vn/portal/page/portal/mof_vn/1371620/1371622/1371631/45916490? p_page_id=45916490&item_id=138901594&p_details=1
32 http://www.vlr.vn/vn/news/info/toan-canh-kinh-te/378/phat-trien-dai-ly-hai-quan-mot-nhu-cau-cap-thiet.vlr
33 http://vietstock.vn/PrintView.aspx?ArticleID=22805