Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra giám sát của đảng bộ thị xã thái hòa, tỉnh nghệ an giai đoạn hiện nay

Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa trong những năm qua đã có nhiều đổi mới và đạt được những kết quả quan trọng, góp phần tích cực vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM ANH ĐỨC

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG BỘ THỊ XÃ THÁI HÒA, TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

NGHỆ AN - 2017

PHẠM ANH ĐỨC

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG BỘ THỊ XÃ THÁI HÒA, TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60.31.02.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN VĂN TRUNG

NGHỆ AN - 2017

LỜI CẢM ƠN

Thực hiện đề tài luận văn “Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay”, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý thầy giáo, cô giáo Khoa Giáo dục Chính trị, của Trường Đại học Vinh; Cơ quan Thị ủy Thái Hòa, Ủy ban Kiểm tra Thị

ủy Thái Hòa, tỉnh Nghệ An và đặc biệt là sự giúp đỡ tận tình của Tiến sỹ Nguyễn Văn Trung, giảng viên Khoa Giáo dục chính trị, Trường Đại học Vinh, Nghệ An đã hướng dẫn tôi thực hiện đề tài khoa học này

Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè đồng nghiệp đã luôn động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài khoa học này nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự nhận xét, góp ý của quý thầy cô và các bạn bè, đồng nghiệp

MỤC LỤC

TRANG BÌA PHỤ

LỜI CẢM ƠN 1

MỤC LỤC 2

A MỞ ĐẦU 3

B NỘI DUNG 9

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG 9

1.1 Một số khái niệm và những quy định về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng 9

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát 16

1.3 Nội dung, nguyên tắc, hình thức và phương pháp kiểm tra, giám sát của Đảng 27

1.4 Tiêu chí đánh giá chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng 32

1.5 Tính tất yếu phải nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng 36

Kết luận chương 1 40

Chương 2 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG BỘ THỊ XÃ THÁI HÒA, TỈNH NGHỆ AN 41

2.1 Khái quát về Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An 41

2.2 Thực trạng chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa trong những năm qua 45

2.3 Đánh giá về nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An 72

Kết luận chương 2 82

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG BỘ THỊ XÃ THÁI HÒA, TỈNH NGHỆ AN TRONG THỜI GIAN TỚI 83

3.1 Phương hướng nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An 83

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An 86

Kết luận chương 3 101

C KẾT LUẬN 102

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined E PHỤ LỤC 109

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Công tác kiểm tra, giám sát có vai trò rất quan trọng trong xây dựng các

tổ chức đảng trong sạch vững mạnh Ngay từ khi ra đời và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, nhất là khi trở thành Đảng cầm quyền, Đảng ta luôn coi trọng công tác kiểm tra, giám sát Nhờ đó, Đảng được xây dựng ngày càng vững mạnh, có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu cao, đưa cách mạng Việt Nam đi

từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, chủ nghĩa

đế quốc và các thế lực thù địch đang đẩy mạnh chống phá Đảng từ trong nội bộ; mặt trái cơ chế thị trường đang tác động mạnh mẽ tới phẩm chất đạo đức, lối sống của không ít cán bộ, đảng viên, làm giảm lòng tin của nhân dân với Đảng, với chế độ Vì vậy nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng góp phần giữ gìn kỷ luật của Đảng bảo vệ cán bộ, đảng viên

Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa trong những năm qua đã có nhiều đổi mới và đạt được những kết quả quan trọng, góp phần tích cực vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, tăng cường kỷ cương, kỷ luật, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức Đảng Nhất là

từ khi có Nghị quyết Trung ương 5 (khóa X) về “Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng”; Nghị quyết Trung ương 3 (khóa XI) về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Phòng, chống tham nhũng, lãng phí"; nhận thức của hầu hết cấp uỷ, tổ chức đảng và Ủy ban Kiểm tra các cấp về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng có chuyển biến tích cực Trong thực hiện lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát có nhiều đổi mới và có hiệu quả Ủy ban Kiểm tra các cấp, với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của mình đã làm tốt công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời kiểm tra, phát hiện những ưu điểm, nhân tố mới để tuyên truyền, nhân rộng và phát huy Đồng thời, phát hiện những thiếu sót, khuyết điểm để phòng ngừa, ngăn chặn,

xử lý nghiêm các sai phạm, nhất là trong việc kiểm tra các tổ chức đảng và đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm Công tác giám sát các hoạt động của tổ chức đảng

và đảng viên, giúp cấp ủy đánh giá, rút kinh nghiệm, bổ sung phương hướng, kế hoạch kiểm tra, giám sát của Đảng bộ được tiến hành thường xuyên, góp phần thúc đẩy thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội

Bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa cũng như của Ủy ban Kiểm tra cấp dưới vẫn còn những bất cập, hạn chế như: sức mạnh tổng hợp của các cơ quan, ban ngành, nhất là các cơ quan trong khối nội chính đối với công tác kiểm tra, giám sát chưa cao; chưa coi trọng kiểm tra phòng ngừa; một số khuyết điểm, sai phạm của đảng viên và tổ chức đảng chậm được phát hiện và xử lý; nhận thức và thực hiện nhiệm vụ giám sát tổ chức đảng và đảng viên còn lúng túng, nhất là ở cấp chi bộ; năng lực, trình độ của một bộ phận cán bộ làm công tác kiểm tra chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng hiện nay

Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng có vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt trong xây dựng Đảng và sự lãnh đạo của Đảng Vì vậy, trong những năm gần đây, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các nhà khoa học về công tác kiểm tra, giám sát với các góc độ khác nhau Tiêu biểu có các công trình sau:

* Các đề tài khoa học:

- Đề tài khoa học cấp bộ: “Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng qua 30 năm đổi mới: Thực trạng, những vấn đề đặt ra và giải pháp” do đồng chí Mai Thế Dương, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Thường trực UBKT Trung ương làm chủ nhiệm, nghiệm thu năm 2015 Đây là công trình khoa học đầu tiên cung cấp khá toàn diện, đầy đủ chi tiết những nội dung tổng kết lý luận

và cung cấp một bức tranh toàn diện về thực trạng và những vấn đề đặt ra trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát của Đảng qua 30 năm đổi mới

- Đề án “Nâng cao hiệu quả công tác giám sát chuyên đề của UBKT Trung ương” do Thạc sỹ Nguyễn Văn Hội, Phó vụ trưởng Vụ Địa phương VII,

Cơ quan UBKT Trung ương làm chủ nhiệm, nghiệm thu năm 2015 Đề tài đã đề cập toàn diện và khai thác sâu sắc cơ sở lý luận về kiểm tra, giám sát Song đề tài chưa đặt vấn đề liên hệ về công tác kiểm tra, giám sát ở một số địa phương

cụ thể

- Đề tài cấp Bộ “Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của UBKT đối với hoạt động của các đoàn kiểm tra” do đồng chí Nguyễn Văn Nhân, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương làm chủ nhiệm, nghiệm thu năm

2016 Đề tài đã cung cấp nhiều nội dung về thực trạng và các giải pháp nhằm nâng cao công tác kiểm tra, giám sát của Uỷ ban Kiểm tra đối với hoạt động của các đoàn kiểm tra Song đề tài chưa đặt vấn đề liên hệ về công tác kiểm tra, giám sát ở một số địa phương cụ thể

* Luận án Tiến sĩ, luận văn Thạc sĩ:

- Luận án Tiến sĩ của Nguyễn Thế Tư, với đề tài: “Nâng cao chất lượng kiểm tra đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm của Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy ở các tỉnh Duyên hải Miền Trung hiện nay”, bảo vệ tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2004

- Luận văn Thạc sĩ của Doãn Văn Mậu đề tài: “Chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Ủy ban kiểm tra ở Đảng bộ Học viện Quân y giai đoạn hiện nay”, bảo vệ tại Học viện Báo chí Tuyên truyền, năm 2014

- Luận văn Thạc sĩ của Lê Thị Ngân “Chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Ủy ban Kiểm tra các huyện, thị ủy ở Kon Tum giai đoạn hiện nay”, bảo

vệ tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2007

Các luận án, luận văn, các đề tài khoa học trên đã cung cấp cơ sở lý luận, thực trạng của công tác kiểm tra, giám sát nói chung và của từng địa phương cụ thể và đã đưa ra các biện pháp để nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác kiểm tra, giám sát nói chung và từng nhiệm vụ cụ thể theo quy định Điều lệ Đảng về

công tác kiểm tra, giám sát ở từng địa phương nói riêng Những công trình khoa học nói trên là tài liệu tham khảo quý báu cho bản thân khi thực hiện luận văn này

* Các bài viết đăng trên các tạp chí:

- Nguyễn Văn Sỹ, “Công tác kiểm tra, giám sát thúc đẩy quá trình đổi mới,

củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng”, Tạp chí Kiểm tra, số 4, năm 2010

- Tô Quang Thu, “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác kiểm tra, giám sát

của Đảng”, Tạp chí Kiểm tra số 8, năm 2011

- Phạm Thái Hà, “Một số gợi mở khi xây dựng chương trình, kế hoạch

kiểm tra, giám sát”, Tạp chí Kiểm tra, số 12, năm 2012

- Hoàng Đình Nghĩa, “Kinh nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát của

Đảng bộ tỉnh Bình Thuận”, Tạp chí Kiểm tra, số 9, năm 2013

- Hà Quốc Trị, “Bàn về xây dựng văn hóa kiểm tra của Đảng”, Tạp chí Kiểm tra, số 7, năm 2014

- Phạm Quốc Bảo, “Chung quanh việc giám sát chuyên đề, chuyển kiểm

tra khi có dấu hiệu vi phạm”, Tạp chí Kiểm tra, số 11, năm 2015

- Nguyễn Xuân Sơn, “Tỉnh ủy Nghệ An lãnh đạo công tác kiểm tra, giám

sát đáp ứng tình hình mới”, Tạp chí Kiểm tra, số 7, năm 2016

Với các góc độ tiếp cận, phạm vi nghiên cứu khác nhau, những bài viết, công trình khoa học trên đã nêu lên các căn cứ khoa học của công tác kiểm tra, giám sát, hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát và chất lượng đội ngũ công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; giải quyết thành công nhiều vấn đề về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng và công tác kiểm tra, giám sát của Ủy ban Kiểm tra các cấp

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy

đủ, có tính hệ thống và sâu sắc về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa Vấn đề này cần phải được nghiên cứu, tổng kết, cả về lý luận và thực tiễn, để có các giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian tới

Do đó, việc nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng nói chung và Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An nói riêng là một yêu cầu cấp thiết và khách quan để xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh, góp phần xây dựng thị xã Thái Hòa trở thành trung tâm kinh tế của vùng Tây Bắc tỉnh Nghệ

An và trở thành đô thị loại III và năm 2020 Chính vì vậy, tác giả chọn vấn đề

“Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận văn

thạc sỹ chuyên ngành Chính trị học

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề cơ bản về lý luận của công tác kiểm tra, giám sát; đánh giá đúng thực trạng chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An, đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích đề ra, đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ cơ sở lý luận về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng

- Đánh giá thực trạng chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An giai đoạn (2010 - 2015)

- Đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An trong thời gian tới

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An trong việc thực hiện công tác kiểm tra, giám sát

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An theo quy định tại Điều 32, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam khóa

XI, XII và thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát được quy định tại Quy chế làm việc của Ủy ban Kiểm tra Thị ủy, nhiệm kỳ 2010 - 2015 (từ tháng 5/2010 đến tháng 12/2015); phương hướng, giải pháp cho thời gian tới (2016 - 2020)

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nhiệm vụ trên luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp lịch sử, logic, phân tích, tổng hợp, so sánh

- Phương pháp hệ thống hóa lý luận, thực tiễn

- Phương pháp thống kê tình hình thực tế ở địa phương, đơn vị

6 Những đóng góp và ý nghĩa của luận văn

- Luận văn làm sáng tỏ về mặt lý luận những vấn đề liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; về thực tiễn công tác kiểm tra, giám sát và phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm tra giám sát của Đảng bộ thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An

- Góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, giữ vững kỷ cương kỷ luật của Đảng, kịp thời phòng ngừa, ngăn chặn sự suy thoái

về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên; bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh

tế - xã hội trên địa bàn Thị xã Thái Hòa

- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc xây dựng phương hướng, nhiệm vụ thực hiện công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng của Thị ủy, Ủy ban Kiểm tra Thị ủy Thái Hòa trong thời gian tới

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn được kết cấu làm 3 chương

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1.1 Một số khái niệm và những quy định về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng Sản Việt Nam

1.1.1 Một số khái niệm

* Khái niệm kiểm tra

Theo từ điển tiếng Việt - Nhà xuất bản Từ điển bách khoa, Hà Nội thì kiểm tra được hiểu là “Kiểm tra là tra xét kỹ lưỡng xem có đúng hay không: Kiểm tra việc thi hành các chính sách Kiểm tra là việc xem xét tình hình thực tế

để đánh giá, nhận xét, điều chỉnh” [45, tr.182]

Từ khái niệm như trên ta có thể hiểu, kiểm tra là việc xem xét lại các hoạt động của tổ chức hoặc con người để nhận xét, đánh giá kết quả so với yêu cầu, mục đích đã được xác định từ trước Việc đánh giá, nhận xét đúng, sai, tốt, xấu,

ưu điểm hay khuyết điểm, công hay tội của một tổ chức, một cá nhân nào đó phải căn cứ vào những quy định hoặc tiêu chí của văn bản hiện hành so với hành động và kết quả thực tế của đối tượng được kiểm tra

* Khái niệm giám sát

Theo Từ điển tiếng Việt, “Giám sát là sự theo dõi, quan sát hoạt động mang tính chủ động thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để buộc và hướng hoạt động của đối tượng chịu sự giám sát đi đúng quỹ đạo, quy chế nhằm đạt được mục đích, hiệu quả đã được xác định từ trước, đảm bảo cho pháp luật được tuân thủ nghiêm chỉnh” [45, tr.174]

Nhận thức của con người bao giờ cũng là một quá trình Vì vậy, muốn đạt được kết quả trong thực tiễn, phải kiểm tra, giám sát nghĩa là phải xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét, phải kiểm tra, giám sát toàn bộ từ ý định, chủ

trương, kế hoạch, hành động; kịp thời rút kinh nghiệm, bổ sung, sửa đổi những thiếu sót, chưa đồng bộ, chưa phù hợp hoặc sai lầm, lệch lạc, bảo đảm ý định, chủ trương, kế hoạch, hành động được đúng đắn, chuẩn xác hơn, chất lượng hơn Do đó, hoạt động có ý thức là hoạt động có kiểm tra, giám sát

Từ những phân tích trên cho chúng ta thấy, kiểm tra, giám sát là một tất yếu khách quan, là một biểu hiện nghiêm túc, sâu sắc của hoạt động có ý thức của một tổ chức và con người trong xã hội Ý thức càng cao, tổ chức càng quan trọng, nhiệm vụ càng nặng nề, phức tạp, càng đòi hỏi phải coi trọng và làm tốt công tác kiểm tra, giám sát

Xét về chủ thể và phạm vi tiến hành thì hoạt động kiểm tra đa dạng hơn hoạt động thanh tra Chủ thể kiểm tra có thể là Nhà nước hoặc là các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội (Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Liên đoàn Lao động), ở một góc độ kiểm tra có thể là sự xem xét thực tế để đánh giá, nhận xét hoạt động của bất kỳ một cá nhân, tổ chức nào trong xã hội Khi con người lao động có ý thức thì xuất hiện một yêu cầu tất yếu là phải kiểm tra

Qua kiểm tra có thể phân tích, đánh giá, theo dõi quá trình thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ quản lý đặt ra Kiểm tra gắn liền với công việc của một tổ chức, một cá nhân nhất định Kiểm tra hướng đến việc xem xét phù hợp hay không phù hợp của một kế hoạch, chương trình công tác đã vạch ra và khả năng thực hiện kế hoạch, chương trình đó

1.1.2 Quy định về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam

1.1.2.1 Quy định về công tác kiểm tra

Quy định về công tác kiểm tra, giám sát được Ban Chấp hành Trung ương ban hành qua Quyết định số 46-QĐ/TW, ngày 01 tháng 11 năm 2011, kèm theo

Hướng dẫn thực hiện các qui định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; Quy định số 30-QĐ/TW về thi hành Chương VII và Chương VIII Điều lệ Đảng về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng, ngày 26 tháng 7 năm 2016; Hướng dẫn số 01-HD/UBKTTW về thực hiện một số Điều trong Quy định số 30-QĐ/TW thi hành Chương VII và Chương VIII Điều lệ Đảng về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng, ngày 21 tháng 11 năm 2016 của UBKT Trung ương Quyết định số 46-QĐ/TW, nêu rõ: “Công tác kiểm tra của Đảng là một trong những chức năng lãnh đạo của Đảng, là việc các tổ chức đảng xem xét, đánh giá, kết luận ưu điểm, khuyết điểm hoặc vi phạm của cấp ủy, tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên trong việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước Tổ chức đảng và đảng viên phải thường xuyên tự kiểm tra Tổ chức đảng cấp trên kiểm tra tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên [18, tr.2]

Qua các văn bản trên của Đảng, chúng ta có thể khái quát một số quy định

về chủ thể và đối tượng, đặc trưng của công tác kiểm tra, giám sát

* Về chủ thể và đối tượng kiểm tra:

Chủ thể kiểm tra: là các tổ chức đảng, bao gồm: chi bộ (chi bộ cơ sở, chi

bộ trực thuộc đảng ủy cơ sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy bộ phận), đảng ủy bộ phận, đảng ủy cơ sở; cấp ủy, Ban Thường vụ cấp ủy từ cấp trên cơ sở trở lên;

Ủy ban Kiểm tra; các ban đảng, văn phòng cấp ủy, cơ quan Ủy ban Kiểm tra (gọi chung là các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy); Ban cán sự đảng, Đảng đoàn

Đối tượng kiểm tra: là chi bộ (chi bộ cơ sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy cơ

sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy bộ phận), đảng ủy bộ phận, đảng ủy cơ sở; cấp ủy, Ban Thường vụ cấp ủy, Thường trực cấp ủy từ cấp trên cơ sở trở lên; Ủy ban Kiểm tra; các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy; Ban cán sự đảng, Đảng đoàn; đảng viên

* Những đặc trưng của công tác kiểm tra:

- Công tác kiểm tra của Đảng là hoạt động trong nội bộ Đảng, vì vậy phải thực hiện theo qui định của Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, các qui định, hướng dẫn thực hiện của Ban chấp hành Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương về công tác kiểm tra

- Kiểm tra của Đảng là xem xét, đánh giá, kết luận những ưu, khuyết điểm của tổ chức đảng và đảng viên về việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, các qui định của Trung ương, pháp luật của Nhà nước đối với tổ chức đảng và đảng viên Vì vậy, phải được thực hiện đúng nguyên tắc, phương pháp công tác đảng, theo qui trình, thủ tục do Trung ương qui định

- Mục đích của kiểm tra là để giáo dục, rèn luyện, làm cho tổ chức đảng, đảng viên thực sự trong sạch, vững mạnh Vì vậy, khi tiến hành công tác kiểm tra phải chỉ rõ được những ưu điểm để phát huy, phát hiện các nhân tố mới, điển hình, tiên tiến để phổ biến, nhân rộng; chỉ ra được khuyết điểm, yếu kém để khắc phục, sửa chữa; khi phát hiện có vi phạm phải xử lý, đến mức phải kỷ luật thì phải kỷ luật nghiêm minh, kể cả những sai phạm trước đây nay mới phát hiện vẫn phải kiểm tra để kết luận, xử lý

1.1.2.2.Quy định về công tác giám sát của Đảng

Quyết định số 46-QĐ/TW, nêu rõ, công tác giám sát là việc tổ chức đảng theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động nhằm kịp thời tác động để cấp ủy, tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên được giám sát chấp hành nghiêm chỉnh Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, qui định của Đảng, bảo đảm cho mọi hoạt động theo yêu cầu, mục tiêu đã được xác định, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng [18, tr.2]

* Chủ thể, đối tượng giám sát:

Chủ thể giám sát: là các tổ chức đảng, bao gồm: chi bộ (chi bộ cơ sở,

chi bộ trực thuộc đảng ủy cơ sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy bộ phận), đảng ủy

bộ phận, đảng ủy cơ sở; cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy từ cấp trên cơ sở trở

lên; Ủy ban Kiểm tra; các Ban đảng, văn phòng cấp ủy, cơ quan Ủy ban Kiểm tra (gọi chung là các cơ quan tham mưu giúp việc của cấp ủy); Ban cán sự đảng, Đảng đoàn

Đối tượng giám sát: chi bộ (chi bộ cơ sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy cơ

sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy bộ phận), đảng ủy bộ phận, đảng ủy cơ sở; cấp

ủy, Ban Thường vụ cấp ủy, thường trực cấp ủy từ cấp trên cơ sở trở lên; Ủy ban Kiểm tra; các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy; Ban cán sự đảng, Đảng đoàn; đảng viên

* Những đặc trưng của công tác giám sát:

- Giám sát là sự theo dõi, quan sát, nắm tình hình hoạt động mang tính chủ động, trực tiếp, thường xuyên của chủ thể giám sát đối với đối tượng giám sát Vì vậy, khi tiến hành giám sát phải xác định rõ phạm vi, nội dung, đối tượng, hình thức, phương pháp giám sát một cách cụ thể trong từng thời điểm, thời gian cụ thể, không có hoạt động giám sát chung chung

- Hoạt động giám sát phải nhằm bảo đảm cho chủ trương, đường lối, nghị quyết, chỉ thị, qui định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, qui định của các đoàn thể chính trị - xã hội, được chấp hành nghiêm túc, đúng quỹ đạo, đúng mục tiêu, yêu cầu đã xác định từ trước Mục đích chủ yếu của giám sát là uốn nắn những lệch lạc, sai sót trong lãnh đạo và tổ chức thực hiện, phòng ngừa, ngăn chặn những khuyết điểm, sai phạm của tổ chức đảng và đảng viên ngay từ lúc mới manh nha

- Qua giám sát, chủ thể giám sát xem xét, nhận xét, đánh giá về đối tượng, nội dung giám sát nhằm phát huy ưu điểm, khắc phục thiếu sót, khuyết điểm trong lãnh đạo và tổ chức thực hiện; phát hiện những nhân tố mới, những vấn đề cần nghiên cứu, đề xuất để hoàn chỉnh các chủ trương, chính sách, nghị quyết, quyết định của chủ thể quản lý Nếu thấy đối tượng giám sát có những hoạt động chưa đúng với các qui định của Đảng, Nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội, có thiếu sót, khuyết điểm thì chủ thể giám sát kịp thời nhắc nhở, cảnh báo, yêu cầu

hoặc đề nghị thực hiện đúng qui định; nếu thấy đối tượng giám sát có những việc làm có biểu hiện sai trái thì kiến nghị với tổ chức có thẩm quyền biết để giải quyết hoặc kiểm tra, xem xét, quyết định

* Mối quan hệ giữa kiểm tra và giám sát

Kiểm tra và giám sát của Đảng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Việc làm rõ mối quan hệ giữa kiểm tra và giám sát trong Đảng là hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, góp phần phục vụ thắng lợi nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng

Từ những hiểu biết cơ bản về kiểm tra và giám sát nêu trên cho thấy, kiểm tra và giám sát có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, vừa có những điểm giống nhau vừa có những điểm khác nhau

- Những điểm giống nhau:

Kiểm tra và giám sát đều là những hoạt động nội bộ Đảng, được thực hiện theo quy định của Điều lệ Đảng, do cấp ủy, tổ chức đảng và Ủy ban Kiểm tra các cấp thực hiện; đều thực hiện theo nguyên tắc, phương pháp công tác đảng

Nội dung kiểm tra, giám sát đều là việc chấp hành Cương lĩnh chính trị,

Điều lệ, Nghị quyết, Chỉ thị, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước

Chủ thể, đối tượng kiểm tra, giám sát đều giống nhau là chi bộ (chi bộ cơ

sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy cơ sở, chi bộ trực thuộc đảng ủy bộ phận), đảng ủy

bộ phận, đảng ủy cơ sở; cấp ủy, Ban Thường vụ cấp ủy, Thường trực cấp ủy từ cấp trên cơ sở trở lên; Ủy ban Kiểm tra; các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy; Ban cán sự đảng, Đảng đoàn; đảng viên

Mục đích là thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị và xây dựng Đảng

trong sạch, vững mạnh

Phương pháp kiểm tra và giám sát đều dựa trên phương pháp công tác

Đảng, không áp dụng các phương pháp của cơ quan bảo vệ pháp luật trong hoạt động của Đảng

Trước đây trong công tác xây dựng Đảng, nhiệm vụ kiểm tra được chia làm 2 phần đó là kiểm tra phòng ngừa và kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm Kiểm tra phòng ngừa là một bước trong giám sát nên rất dễ nhầm lẫn với nhiệm

vụ giám sát

- Những điểm khác nhau:

Mục đích: giám sát là việc làm thường xuyên, liên tục để chủ động phòng

ngừa xảy ra vi phạm từ lúc manh nha, chớm nở, giám sát giúp đối tượng được giám sát thực hiện đúng mọi quy định, cần thiết phải nhắc nhở ngay Sau giám sát có thông báo kết quả giám sát Kiểm tra là để làm rõ đúng sai, sau kiểm tra phải có kết luận và xử lý (nếu thấy cần thiết) Có thể có vi phạm rồi mới kiểm tra, có vụ việc vi phạm nhiều năm rồi nay mới kiểm tra để làm rõ nội dung, tính chất, nguyên nhân, mức độ và tác hại của vi phạm để xử lý (nếu có), còn giám sát chỉ giám sát thực hiện đối với sự việc đang xảy ra, không giám sát đối với việc đã qua

Chủ thể: trong công tác kiểm tra, đảng viên vừa là chủ thể vừa là đối

tượng kiểm tra; còn giám sát đảng viên chỉ là đối tượng, đảng viên chỉ có quyền giám sát khi được tổ chức đảng có thẩm quyền phân công…

Phương pháp: Giám sát không cần tổ chức thành cuộc, không cần thẩm

tra, xác minh, không xem xét thi hành kỷ luật như một cuộc kiểm tra Thông qua giám sát, theo dõi để phát hiện vấn đề, phản ánh để đối tượng được giám sát kịp thời chấn chỉnh, sửa chữa khuyết điểm tránh xảy ra vi phạm Qua giám sát nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm thì đề nghị Ủy ban Kiểm tra cho kiểm tra dấu hiệu vi phạm Còn kiểm tra thì tiến hành theo quy trình chặt chẽ, phải thành lập tổ hoặc đoàn, coi trọng phần thẩm tra, xác minh; có đánh giá, nhận xét, kết luận và xử lý

vi phạm (nếu có vi phạm đến mức phải xử lý) Về phương pháp thì kiểm tra có

tự kiểm tra, giám sát không có tự giám sát

Công tác kiểm tra và công tác giám sát là thống nhất nhưng không đồng nhất Giám sát và kiểm tra có nội hàm gần gũi nhau, trong công tác giám sát có một phần nội dung kiểm tra và trong công tác kiểm tra có một phần nội dung

giám sát Công tác giám sát và công tác kiểm tra đều nhằm mục tiêu là nắm vững, đánh giá đúng tình hình, từ đó điều chỉnh, uốn nắn mọi hành vi liên quan theo định hướng đã được xác định Công tác kiểm tra chủ yếu là kiểm tra việc, kiểm tra người Kiểm tra được tiến hành khi sự việc đã xảy ra và qua mỗi cuộc kiểm tra phải có đánh giá, nhận xét, kết luận cụ thể Công tác giám sát được tiến hành thường xuyên, liên tục trong suốt quá trình hoạt động, phát triển của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, nên có nội dung rất rộng Giám sát về tư tưởng chính trị, về công việc, về các mối quan hệ, về sinh hoạt, đạo đức lối sống, về hồ

sơ cán bộ, đảng viên… Công tác giám sát mang tính thường xuyên, ngăn ngừa nhiều hơn Qua hoạt động giám sát có thể kịp thời nhắc nhở các cá nhân, tổ chức

có biểu hiện không đúng trong quá trình triển khai, thực hiện các chủ trương, nghị quyết và quyết định của Đảng, pháp luật của Nhà nước…

Như vậy, giám sát là công việc không thể thiếu sót trong hoạt động lãnh đạo và chỉ đạo của cấp ủy đảng Giám sát diễn ra trong tất cả các khâu của quá trình lãnh đạo và quản lý Đảng ta rất quan tâm đến công việc giám sát hoạt động của đảng viên, tổ chức đảng và các cơ quan trong hệ thống chính trị Kiểm tra và giám sát là chức năng lãnh đạo của Đảng Tổ chức đảng, đảng viên chịu

sự kiểm tra, giám sát của Đảng

Tuy giữa giám sát và kiểm tra có những điểm giống nhau và những điểm khác nhau, nhưng chúng có mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau Công tác giám sát là tiền đề cho công tác kiểm tra Qua công tác giám sát để kịp thời nhắc nhở, ngăn chặn vi phạm từ lúc còn manh nha, nếu phát hiện sai phạm phải chuyển sang kiểm tra có dấu hiệu vi phạm; nếu muốn thực hiện tốt việc kiểm tra thì phải thường xuyên thực hiện việc giám sát Nếu thực hiện kiểm tra tốt sẽ giúp việc giám sát sâu hơn, đánh giá chính xác hơn Giám sát phải mở rộng, kiểm tra phải

1.2.1.1 Về công tác kiểm tra của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Tư tưởng Hồ chí Minh về công tác kiểm tra của Đảng được thể hiện ở những nội dung chủ yếu sau:

Một là, Hồ Chí Minh đã tiếp cận và tìm ra được những luận cứ mới để

khẳng định tính tất yếu phải tiến hành kiểm tra, giám sát Hồ Chí Minh cho rằng kiểm tra, giám sát là một nội dung, một khâu không thể thiếu trong quy trình lãnh đạo của Đảng Lãnh đạo phải cụ thể, không quan liêu; phải dân chủ bàn bạc, phải kiểm tra, không kiểm tra thì không biết kết quả ra sao, không hiểu sai lệch thế nào để sửa chữa

Theo Hồ Chí Minh, “Phải luôn xem xét lại tất cả công tác của Đảng Mọi công tác của Đảng phải luôn luôn đứng về phía quần chúng Phải đem tinh thần yêu nước và cần, kiệm, liêm chính mà dạy bảo cán bộ, đảng viên và nhân dân”

[34, tr.249]

Hồ Chí Minh đã khẳng định “Chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi” “Khi đã có chính sách đúng, thì sự thành công hoặc thất bại của chính sách đó là do nơi cách tổ chức công việc, nơi lựa chọn cán bộ và do nơi kiểm tra Nếu ba điều ấy sơ sài, thì chính sách đúng mấy cũng vô ích… có kiểm tra mới huy động được tinh thần tích cực và lực lượng to tát của nhân dân, mới biết rõ năng lực và khuyết điểm của cán bộ, mới sửa chữa và giúp đỡ kịp thời”

[34, tr.250-251]

Hai là, mục đích, ý nghĩa, tác dụng của kiểm tra, Người khẳng định:

“Kiểm tra có tác dụng thúc đẩy và giáo dục đảng viên và cán bộ làm tròn nhiệm

vụ đối với Đảng, đối với Nhà nước, làm gương mẫu tốt cho nhân dân Do đó góp phần củng cố Đảng về tư tưởng và tổ chức” “Nếu sự kiểm tra được chu đáo, thì công việc của chúng ta nhất định tiến bộ gấp mười, gấp trăm” [34,

tr.250-251] Người nhấn mạnh, có sự kiểm tra đôn đốc của Đảng và nhân dân…

Đảng sẽ trong sạch, kiểu mẫu và Người yêu cầu các cấp ủy đảng phải tăng cường công tác kiểm tra

Ba là, nội dung kiểm tra, Hồ Chí Minh yêu cầu các cấp ủy các cấp phải

tiến hành kiểm tra toàn diện về mọi mặt, kiểm tra các tổ chức và kiểm tra các mệnh lệnh, nghị quyết Người viết “Kiểm tra như thế mới biết rõ cán bộ và nhân viên tốt hay xấu (đó là kiểm tra người); mới biết rõ ưu điểm, khuyết điểm của các mệnh lệnh và nghị quyết” Người nhấn mạnh “Chín phần mười khuyết điểm

trong công việc của chúng ta là do thiếu sự kiểm tra” [34, tr.287-288]

Bốn là, hình thức, phương pháp kiểm tra, Hồ Chí Minh yêu cầu các cấp

ủy phải biết kết hợp linh hoạt các hình thức, biện pháp kiểm tra Trong đó Người nhấn mạnh “Kiểm tra phải có hệ thống nghĩa là khi đã có nghị quyết thì phải lập tức đốc thúc sự thực hành nghị quyết ấy, phải biết rõ sự sinh hoạt và cách làm việc của cán bộ và nhân dân địa phương ấy” Trong kiểm tra phải khắc phục bệnh quan liêu, mệnh lệnh, không đi sâu, đi sát phong trào, khôngn nắm được tình hình cụ thể của ngành hoặc của địa phương mình… Người chỉ rõ “Kiểm tra không nên căn cứ vào báo cáo mà phải đi đến tận nơi” “Kiểm tra phải dùng cách thức thật thà tự phê bình và phê bình, để tỏ rõ hết mọi khuyết điểm và tìm

cách sửa chữa khuyết điểm ấy” [34, tr.251]

1.2.1.2 Về công tác giám sát của Đảng

Hồ Chí Minh thường dùng cách nói về giám sát một cách linh hoạt, bằng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu; bao hàm cả giám sát trong Đảng, Nhà nước, các đoàn thể nhân dân, giám sát đối với cán bộ, đảng viên, là công bộc của nhân dân

Theo Hồ Chí Minh, khi đã có đường lối, chủ trương, chính sách đúng thì việc thành công hay thất bại của đường lối chủ trương, chính sách trong tực tế còn do cách tổ chức công việc, do việc lựa chọn cán bộ và do việc kiểm tra, giám sát xem có thực hiện đến nơi, đến chốn hay không Việc giám sát phải được thực hiện từ nhiều phía, cả từ trong Đảng, cơ quan nhà nức, cán bộ đảng viên và nhân dân; cả từ trên xuống và dưới lên Đối với cán bộ, đảng viên, công chức, Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ phải tăng cường giám sát để quản lý, giáo dục và rèn luyện Đặc biệt là người lãnh đạo trong Đảng và hệ thống chính trị

Chính vì thế mà công tác giám sát rất được Hồ Chí Minh chú trọng và đề cập ngay từ đầu chính quyền cách mạng non trẻ Người đề nghị nhân dân tích cực giám sát Đảng, Chính phủ, cán bộ, đảng viên, công chức Từ đó, Hồ Chí Minh chỉ rõ mục đích, ý nghĩa, tác dụng của công tác giám sát là giúp Đảng và Nhà nước nắm chắc được tình hình lãnh đạo, thực hiện các chủ trương, chính sách trong thực tế cuộc sống thấy được tổ chức, cá nhân nào chấp hành tốt, tổ chức, cá nhân nào chấp hành chưa tốt, có gì đúng đắn, sai lệch, cái gì không phù hợp cần phải uốn nắn, bổ khuyết Đồng thời, Người yêu cầu phải luôn luôn chú trọng và thường xuyên tiến hành công tác giám sát trong Đảng, Nhà nước, cán

bộ, đảng viên

Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ hình thức và phương pháp giám sát Về hình thức giám sát, Người cho rằng có hai hình thức là giám sát trực tiếp và giám sát gián tiếp Trong đó, giám sát gián tiếp là cần thiết, hỗ trợ cho giám sát trực tiếp; giám sát gián tiếp dễ mắc bệnh quan liêu, hình thức Giám sát trực tiếp là chính

và chủ yếu, phải tiến hành thường xuyên, liên tục mới đem lại kết quả cao Về phương pháp giám sát, một mặt phải tiến hành giám sát tổ chức đối với tổ chức, của tổ chức đối với cá nhân, mặt khác phải thực hiện đảng viên, công chức giám sát nhau, giám sát của cấp trên đối với cấp dưới và của đoàn thể nhân dân đối với Đảng…nhưng phương pháp giám sát có hiệu quả nhất, để tìm thấy khuyết điểm để sửa chữa là dùng cách thức thật thà tự phê bình và phê bình Đấy là phương cách giúp nhân dân giám sát cơ quan thay mặt mình Đó cũng là cách tốt nhất để tham gia trực tiếp, thường xuyên và có hiệu lực vào c ông việc của Đảng, Nhà nước Người còn chỉ rõ thực hiện giám sát thông qua phê bình của quần chúng mới đầy đủ, mới đem lại hiệu quả cao nhất

Theo Hồ Chí Minh, cồng tác giám sát phải được chú trọng và tiến hành đồng thời cả từ hai phía, không được coi nhẹ phía nào Phía thdưs nhất là từ cấp trên, từ lãnh đạo đối với cấp dưới Phía thứ hai là từ quần chúng nhân dân dối

với cơ quan Đảng, Nhà nước và cán bộ, đảng viên, công chức Người còn yêu cầu phải thực hiện việc giám sát một cách toàn diện, đồng bộ nhiều hình thức, biện pháp mới đem lại kết quả cao

Tuy nhiên, Người cũng lưu ý, muốn thực hiện công tác giám sát có chất lượng, hiệu quả, phải “khéo” cả trong “phương pháp và hình thức thực hiện, phải sáng tạo, linh hoạt, uyển chuyển trong từng trường hợp cụ thể, không rập

khuôn máy móc” [34, tr.252] Song việc giám sát của Đảng, Nhà nước phải trên

cơ sở và đúng các nguyên tắc; phương pháp cơ bản của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ; phải bảo đảm công khai, dân chủ giữa chủ thể giám sát và đối tượng giám sát, không được dùng các phương pháp giám sát nghiệp vụ của các

cơ quan bảo vệ pháp luật

Tư tưởng Hồ Chí Minh là luận điểm mang tính nguyên tắc, là vấn đề cốt lõi bản chất trong công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Chính vì vậy Đảng ta phải vận dụng linh hoạt sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát trong từng giai đoạn cách mạng Việt Nam

1.2.2 Quan điểm của Đảng cộng Sản Việt Nam về công tác kiểm tra, giám sát

1.2.2.1 Kiểm tra, giám sát là nội dung rất quan trọng trong quá trình lãnh đạo của Đảng

Công tác lãnh đạo bao gồm nhiều nội dung, trong đó có vấn đề xây dựng bản thân đảng chính trị Ở tất cả các công đoạn của quá trình lãnh đạo, Đảng đều phải kiểm tra, giám sát Đó là nhân tố cực kỳ quan trọng bảo đảm thắng lợi cho công tác lãnh đạo Mỗi đảng viên và cấp ủy phải thấy rõ công tác kiểm tra, giám sát thuộc về chức năng lãnh đạo của Đảng, là thành tố quan trọng của công tác xây dựng Đảng Vấn đề có tính nguyên lý này đã được Hồ Chí Minh chỉ rõ: Không kiểm tra là không lãnh đạo Lãnh đạo là quá trình động, từ khâu định ra đường lối, chủ trương cho một hoặc nhiều vấn đề nào đó thuộc về đời sống xã hội và tổ chức thực hiện nó trong hiện thực Quá trình đó luôn nảy sinh những

vấn đề phức tạp cả về lý luận lẫn thực tiễn Kiểm tra, giám sát chính là xem quá trình tổ chức thực hiện có bám sát mục tiêu, quy chế đã định không, bước đi thế nào, phương thức vận hành ra sao, những vấn đề gì nảy sinh Từ công tác kiểm tra, giám sát, người lãnh đạo có dịp nhận thức đầy đủ hơn về chủ trương, chính sách của mình, trên cơ sở đó điều chỉnh cho phù hợp, uốn nắn những sai lệch, xử

lý những vi phạm, sai lầm trong quá trình tổ chức thực hiện để mục tiêu, nhiệm

vụ của vấn đề đã được công tác lãnh đạo xác định trở thành hiện thực Kiểm tra, giám sát là bộ phận của công tác lãnh đạo

Nghị quyết số 14-NQ/TW về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đã chỉ rõ “Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng là hoạt động của các cấp ủy đảng,

các ban chức năng của cấp ủy, các tổ chức đảng và của đảng viên” [16, tr.2]

Trước đây công tác kiểm tra được giao cho cơ quan kiểm tra của cấp ủy Tình trạng khóan trắng này không phải là cá biệt Công tác kiểm tra giám sát vốn khó khăn và phức tạp, nhất là trong điều kiện Đảng lãnh đạo toàn diện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa non trẻ Trong lúc số lượng cán bộ chuyên trách của Ủy ban Kiểm tra các cấp mỏng, dẫn tới tình trạng thiếu sâu sát, vụ việc tồn đọng, mức độ giải quyết nhiều khi chưa đến nơi, đến chốn Hơn thế, công tác kiểm tra giám sát vốn khô khan, phức tạp, dễ va chạm, mất lòng người khác, nhất là đối với những người chịu trách nhiệm và liên đới tới vấn đề đang kiểm tra, giám sát, nên nhiều đảng viên, cấp ủy viên không muốn nhận công tác này khi được phân công Cần nhận thức rõ rằng là người tham gia lãnh đạo nên công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trước hết thuộc trách nhiệm của mỗi đảng viên Đảng viên phải được phân công phụ trách một số quần chúng, hoặc một cộng đồng cư dân cụ thể nào đó Vì vậy, đảng viên phải chịu trách nhiệm hai chiều, một là trước tổ chức đảng mà mình sinh hoạt, hai là trước quần chúng mà mình phụ trách về những vấn đề thuộc về công tác lãnh đạo, trong đó có kiểm tra, giám sát của Đảng Từ những thông tin nắm được, với nguyên tắc dân chủ, thông qua sinh hoạt đảng mà đảng viên thực hiện trách nhiệm kiểm tra, giám sát

của mình Muốn vậy, các cấp ủy phải phân công cụ thể số lượng quần chúng, đơn vị, lĩnh vực hay công việc cho từng đảng viên để họ kiểm tra, giám sát Họ

là người chịu trách nhiệm trước tổ chức đảng và quần chúng về công tác kiểm tra, giám sát được phân công đó Làm như vậy, đảng viên mới đích thực là người lãnh đạo

Trên cơ sở báo cáo của đảng viên giám sát, cấp ủy chỉ đạo, Ủy ban Kiểm tra cùng cấp tiến hành xem xét, kiểm tra cụ thể Đảng viên có thể kiểm tra, chất vấn lại quá trình kiểm tra, giám sát của cơ quan kiểm tra và cấp ủy về những vấn

đề mà mình đã kiểm tra, giám sát, thậm chí cả những vấn đề khác ngoài lĩnh vực được phân công mà mình có thông tin chính xác Người đứng đầu cơ quan kiểm tra phải có trách nhiệm đối thoại với đảng viên chất vấn Cuối cùng, người đứng đầu cấp ủy phải chịu trách nhiệm hoàn toàn và cao nhất trước tổ chức đảng và nhân dân về kết quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Đây cũng là căn cứ

để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của đảng viên, cấp ủy, người đứng đầu cấp ủy trước tổ chức Đảng và quần chúng, nhân dân nơi tổ chức đảng hoạt động

Quá trình lãnh đạo từ đâu thì công tác kiểm tra, giám sát bắt đầu từ đó, và chỉ kết thúc khi sự việc đã hoàn tất Thực hiện công tác kiểm tra, giám sát đòi hỏi vừa phải giữ vững nguyên tắc sinh hoạt đảng là công khai, dân chủ, khách quan, có quy trình, vừa yêu cầu năng lực nắm bắt vấn đề, sự sáng tạo, khôn khéo, của đảng viên được phân công, tính quyết đoán, dám chịu trách nhiệm, thấu tình, đạt lý của người đứng đầu cơ quan kiểm tra và người đứng đầu cấp ủy Mọi việc đều phải báo cáo và được tổ chức đồng ý, tránh vì động cơ cá nhân làm sai lệch mục đích xây dựng Đảng

Việc lãnh đạo của Đảng là do dân ủy thác, Đảng chịu trách nhiệm trước nhân dân về kết quả công tác lãnh đạo Do vậy, Nghị quyết 14-NQ/TW ghi rõ

“Tổ chức Đảng và đảng viên chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng và chịu sự giám sát của nhân dân” [16, tr.2] Điều này bắt nguồn từ trách nhiệm "kép" của Đảng và đảng viên - trách nhiệm trước nhân dân và trách nhiệm trước tổ chức

đảng Bản thân Đảng và đảng viên không có lợi ích riêng Sự kiểm tra, giám sát

đó không ngoài mục đích xây dựng để Đảng ta và từng đảng viên ngang tầm, xứng đáng với trách nhiệm và niềm tin mà Tổ quốc và nhân dân trao gửi vì sự phát triển của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân

1.2.2.2 Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát phải gắn chặt với công tác tư tưởng, công tác tổ chức và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

Để công tác kiểm tra, giám sát của Đảng thuận lợi, trở thành nền nếp xây dựng Đảng, có hiệu quả, đạt mục tiêu, đòi hỏi trước tiên Đảng phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục từ trong Đảng đến toàn xã hội để mọi người thông suốt tư tưởng, cùng nhận thức rõ công tác kiểm tra, giám sát là đòi hỏi nội tại của Đảng và là yêu cầu dân chủ hóa đời sống xã hội Khi cả đối tượng và chủ thể của công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đã nhận thức rõ và thông suốt tư tưởng về vai trò, vị trí, ý nghĩa của công tác này và thấy được trách nhiệm của mỗi người, mỗi tổ chức về nó thì công tác này sẽ được tiến hành một cách thuận lợi, trở thành nếp sống lành mạnh của Đảng và xã hội

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát phải gắn với công tác tổ chức chính là kiện toàn tổ chức bộ máy Ủy ban Kiểm tra đủ số lượng, bảo đảm chất lượng, mô hình thống nhất từ trung ương đến cấp quận, huyện và tương đương, bảo đảm hoạt động có hiệu quả, hiệu lực Tập trung xây dựng một số quy chế như: Quy chế giám sát trong Đảng; Quy chế chất vấn trong Đảng; Quy chế phê bình, tự phê bình trong Đảng; Quy chế dân chủ trong Đảng; Quy chế về sự phối hợp giữa Ủy ban Kiểm tra với các tổ chức đảng liên quan thực hiện công tác kiểm tra, giám sát; Quy định xử lý trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy không hoàn thành nhiệm vụ; Quy định về xử lý kỷ luật đối với đảng viên; Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân đối với việc tổ chức thực hiện, kể cả đối với công tác tổ chức và cán bộ; Quy chế tiếp nhận, xử lý ý kiến của Mặt trận, các đoàn thể và của nhân dân nhận xét, phê bình tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên; các quy chế và biện

pháp thực hiện sự giám sát của nhân dân đối với tổ chức đảng, các cơ quan nhà nước và cán bộ, đảng viên Công khai hóa các chế độ, chính sách để cán bộ, đảng viên và nhân dân biết giám sát, kiểm tra Khi công tác kiểm tra, giám sát có kết quả, với tư cách là những cơ quan tham mưu của cấp ủy, Ủy ban Kiểm tra cần thống nhất với cơ quan tổ chức của Đảng về việc đánh giá, quy kết trách nhiệm, xử lý sai phạm, khen thưởng, bổ nhiệm, miễn nhiệm đối với đảng viên,

tổ chức Đảng trước khi trình cấp ủy xem xét Đối với đảng viên, quần chúng có nhiều thành tích trong công tác kiểm tra, giám sát, các tổ chức Đảng cần biểu dương, khen thưởng kịp thời, xứng đáng, có cơ chế bảo vệ họ và những thông tin mà họ cung cấp

Các cấp ủy cần thống nhất hành động về công tác kiểm tra, giám sát một cách đồng bộ trong toàn bộ hệ thống chính trị Có tổ chức chặt chẽ, có cơ chế thích hợp để vận hành Không tạo ra vùng cấm, không "ưu tiên" cho bất cứ cá nhân và tổ chức nào trong công tác kiểm tra, giám sát Sự dân chủ, bình đẳng trong kiểm tra, giám sát sẽ tạo nên phong trào rộng lớn toàn xã hội hướng tới mục tiêu xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát phải gắn với việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, trước hết là nhận thức rõ 5 mục tiêu trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị: Một

là, giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao tính khoa học, năng lực và hiệu quả lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và toàn xã hội, sự gắn

bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân Hai là, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội Ba là, phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân Bốn là, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng và trong xã hội Năm là, phát triển đất nước nhanh và bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa

1.2.2.3 Thực hiện đồng bộ công tác kiểm tra và công tác giám sát

Tính đồng bộ giữa hai công tác này được Đảng xác định: "Giám sát phải

mở rộng", "Kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm" [16, tr.2] Giám sát phải mở

rộng cần được hiểu là ở đâu có sự lãnh đạo của Đảng, ở đó Đảng phải lãnh đạo tốt công tác giám sát Giám sát để quá trình thực thi chủ trương, nghị quyết của Đảng ở tất cả các cấp, các ngành đúng hướng, đúng Điều lệ Đảng, pháp luật Nhà nước, những giá trị đạo lý truyền thống tốt đẹp của dân tộc, góp phần hoàn thành thắng lợi mục tiêu chung mà Đảng đề ra Làm tốt công tác giám sát chính là chủ động phòng ngừa vi phạm, kịp thời phát hiện những nhân tố mới để phát huy; khắc phục thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm ngay từ lúc mới manh nha

Khi công tác giám sát được mở rộng và làm tốt thì công tác kiểm tra phải được tiến hành ở hai dạng: kiểm tra thường xuyên, định kỳ việc thực hiện Điều

lệ, các nghị quyết của Đảng, kiểm tra việc triển khai các dự án, các chương trình hành động của cấp ủy, kiểm tra phẩm chất chính trị của đảng viên, và kiểm tra

có trọng tâm, trọng điểm Nghị quyết cũng đã xác định rõ những vấn đề trọng tâm, trọng điểm của công tác kiểm tra trong thời gian tới là:

- Chú trọng kiểm tra, giám sát người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng và tổ chức nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể chính trị - xã hội ở các cấp trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao

- Tập trung kiểm tra giám sát các nội dung, lĩnh vực: tư tưởng chính trị, quản lý báo chí; việc chấp hành nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; lĩnh vực kinh tế, tài chính; lĩnh vực chính trị, tư pháp; công tác tổ chức, cán bộ; việc lãnh đạo, chỉ đạo và giải quyết khiếu nại, tố cáo của đảng viên và nhân dân; việc thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở

1.2.2.4 Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng phải kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", lấy "xây" là chính Khi các vụ việc vi phạm được phát

hiện phải kiên quyết xử lý nghiêm minh để răn đe và giáo dục

Lâu nay vẫn có người cho rằng, kiểm tra là tìm thiếu sót, khuyết điểm, những người làm công tác kiểm tra là "bới lông tìm vết" Thực tế "Công tác kiểm tra trong Đảng vẫn còn yếu, chất lượng và hiệu quả kiểm tra chưa cao;

nhiều khuyết điểm, sai lầm của đảng viên và tổ chức đảng chậm được phát hiện và khắc phục; chưa coi trọng kiểm tra phòng ngừa phát huy nhân tố tích cực Nhiều cấp ủy, tổ chức đảng chưa làm tốt công tác kiểm tra và thi hành kỷ luật trong Đảng Công tác giám sát trong Đảng và công tác giám sát của nhân dân đối với các hoạt động của Đảng, Nhà nước, cán bộ, đảng viên chưa được quan tâm, chưa đáp ứng yêu cầu công tác xây dựng Đảng trong tình hình

mới" [16, tr.1]

Tệ quan liêu, tham nhũng, suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên hiện nay chưa được ngăn chặn, đẩy lùi, nguyên nhân chính là do công tác kiểm tra, giám sát chưa được nhận thức đúng và hành động quyết liệt từ cán bộ đảng viên đến tất cả các cấp ủy đảng

Xây dựng Đảng ta ngang tầm với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay là yêu cầu thiết thực Mỗi cán bộ, đảng viên và toàn thể nhân dân cần thống nhất nhận thức rằng làm tốt công tác kiểm tra, giám sát là thiết thực góp phần xây dựng Đảng ta trong sạch, vững mạnh Để giúp đỡ cán bộ, đảng viên, tổ chức đảng làm tròn nhiệm vụ được phân công, chấp hành tốt Điều lệ Đảng, pháp luật Nhà nước, sống có văn hóa bên cạnh việc giáo dục tốt để họ tự nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi người thì công tác kiểm tra, giám sát phải làm thật tốt Mỗi cán bộ, đảng viên và từng tổ chức đảng phải nhận thức sâu sắc rằng ở mỗi việc làm của công tác kiểm tra, giám sát đều là để xây dựng Đảng Kiểm tra, giám sát là chống cái sai, cái xấu, cái lạc hậu, để xây cái đúng, cái tốt, cái mới tiến bộ Ngay khi chống cũng đã chứa đựng nội dung xây, lấy xây là chính; kiểm tra, giám sát của Đảng là phục vụ công tác xây dựng Đảng Không kiểm tra, giám sát là không xây dựng Đảng

Khi các vụ việc vi phạm được phát hiện, dù là ai, các cơ quan chức năng phải trung thành với luật pháp, khách quan xem xét đến cùng, đúng mức độ, xử

lý nghiêm mimh và thông báo công khai kết quả Cá nhân và cơ quan pháp luật

phải chịu trách nhiệm về hành vi điều tra, xét xử của mình Dân sẽ càng tin Đảng hơn khi Đảng, Nhà nước xử lý nghiêm minh, dứt điểm các vụ vi phạm của cán bộ, đảng viên để Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh

1.3 Nội dung, nguyên tắc, hình thức và phương pháp kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng Sản Việt Nam

1.3.1 Nội dung kiểm tra, giám sát

+ Nội dung kiểm tra

Nội dung kiểm tra của Đảng trước hết đó là kiểm tra chấp hành Kiểm tra việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, của cấp ủy cấp trên và cấp mình; pháp luật của Nhà nước; chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ, quy chế làm việc, chế độ công tác, thực hiện dân chủ trong Đảng, giữ gìn đoàn kết nội bộ; việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hành tiết kiệm; phòng chống tham nhũng, lãng phí; rèn luyện phẩm chất, đạo đức lối sống của cán bộ, đảng viên; việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện cải cách hành chính, cải cách tư pháp; việc lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan bảo vệ pháp luật trong công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án Kiểm tra việc tuyển dụng, quy hoạch, luân chuyển, đào tạo, đề bạt, bố trí, sử dụng cán bộ; việc lãnh đạo, chỉ đạo và giải quyết khiếu nại, tố cáo của đảng viên và nhân dân; việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao của người đứng đầu tổ chức Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân các cấp

Một nội dung quan trọng trong công tác kiểm tra của Đảng là thực hiện giải quyết tố cáo, giải quyết khiếu nại kỷ luật đảng và tiến hành các nhiệm vụ kiểm tra khi cần thiết

+ Nội dung giám sát

Đối với tổ chức đảng, giám sát việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều

lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chị thị, quy định của Đảng, của cấp ủy cấp trên

và cấp mình, pháp luật của Nhà nước Việc thực hiện các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng, quy chế làm việc, chế độ công tác và việc bảo đảm quyền

của đảng viên Việc giữ gìn đoàn kết nội bộ, quản lý đảng viên, chỉ đạo thực hiện quy định về những điều cán bộ, đảng viên không được làm và giữ mối liên

hệ với quần chúng

Đối với đảng viên, là giám sát việc thực hiện nhiệm vụ đảng viên

1.3.2 Nguyên tắc kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng cần phải đảm bảo 3 nguyên tắc cơ bản như:

Thứ nhất, Nguyên tắc tính đảng

Nguyên tắc tính đảng đòi hỏi khi tiến hành công tác kiểm tra phải bám sát

và lấy nhiệm vụ chính trị, công tác xây dựng Đảng làm mục tiêu, phương hướng, nội dung Trong kiểm tra, cả chủ thể kiểm tra và đối tượng được kiểm tra đều phải thực hiện theo công tác đảng, luôn nêu cao ý thức trách nhiệm, tự phê bình

và phê bình, dám nhìn thẳng vào sự thật, bảo vệ cái đúng, dũng cảm đấu tranh

với cái sai trái, có thái độ nghiêm túc, đúng mực với các sai phạm

Thứ hai, Nguyên tắc tính quần chúng

Tổ chức đảng và đảng viên không những phải chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng mà còn phải chịu kiểm tra, giám sát của nhân dân Vì vậy, khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát phải biết dựa vào quần chúng nhân dân, động viên quần chúng tham gia vào kiểm tra, giám sát tổ chức đảng, đảng viên Khi tiến hành công tác kiểm tra phải mở rộng và phát huy dân chủ cả trong nội bộ Đảng và cả trong quần chúng nhân dân; tạo cơ chế, môi trường để cho nhân dân

tham gia vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng

Thứ ba, Nguyên tắc tính công khai

Nguyên tắc tính công khai yêu cầu khi tiến hành kiểm tra phải công khai, dân chủ, không gò ép, áp đặt Công khai cả về chủ trương, kế hoạch, cả về qui trình tổ chức kiểm tra Khi có kết luận thì phải thông báo công khai, trên cơ sở bảo đảm đúng nguyên tắc công tác đảng

1.3.3 Hình thức kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Công tác kiểm tra của Đảng có ba hình thức cơ bản là: kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ và kiểm tra bất thường

Kiểm tra thường xuyên: Là việc cấp ủy, tổ chức đảng các cấp thường

xuyên kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên để phát huy ưu điểm, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và khắc phục thiếu sót, khuyết điểm Nội dung kiểm tra thường xuyên là tất cả những vấn đề liên quan đến hoạt động của tổ chức đảng và đảng viên Hình thức kiểm tra thường xuyên rất phong phú, đa dạng, tùy theo tình hình, đặc điểm, nội dung và thời gian mà tổ chức thực hiện phù hợp

Kiểm tra định kỳ: Là tùy vào yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị và

công tác xây dựng đảng trong từng thời gian cụ thể mà xác định nội dung và thời gian định kỳ kiểm tra cho phù hợp Nội dung kiểm tra định kỳ có thể kiểm tra toàn diện đối với tổ chức đảng và đảng viên, cũng có thể chỉ kiểm tra chuyên sâu một số nội dung cần thiết

Kiểm tra bất thường: Là hình thức áp dụng khi có sự việc đột xuất xảy ra

cần phải tiến hành kiểm tra hoặc khi có yêu cầu của một tổ chức đảng cấp trên Đối tượng kiểm tra bất thường ít, nội dung tập trung vào một số vấn đề nhất định; yêu cầu kiểm tra để kịp thời ngăn chặn, đòi hỏi phải xem xét, kết luận nhanh chóng Do đó, tùy đối tượng, nội dung, yêu cầu cần kiểm tra mà có kế hoạch tiến hành phù hợp

Công tác giám sát của Đảng có hai hình thức cơ bản là: giám sát thường

xuyên và giám sát chuyên đề

Giám sát thường xuyên: là căn cứ yêu cầu nhiệm vụ chính trị và công tác

xây dựng Đảng trong từng thời kỳ, chủ thể giám sát thường xuyên theo dõi, nắm bắt, xem xét, đánh giá tình hình hoạt động của đối tượng giám sát; qua đó mà phát hiện những ưu điểm, những điển hình tiên tiến, nhân tố mới để phát huy, nhân rộng; kịp thời uốn nắn những lệch lạc, sai sót, khuyết điểm Đó là việc phòng ngừa, cảnh báo, không để những khuyết điểm nhỏ trở thành những khuyết

điểm lớn, những sai phạm ít nghiêm trọng trở thành những sai phạm nghiêm trọng…

Trong giám sát thường xuyên có giám sát trực tiếp và giám sát gián tiếp:

Giám sát trực tiếp là chủ thể giám sát trực tiếp tiếp cận đối tượng để

nghe báo cáo, trình bày hoặc theo dõi, xem xét hoạt động của đối tượng được giám sát

Giám sát gián tiếp là chủ thể giám sát bằng việc nghiên cứu các biên bản,

nghị quyết, văn bản, báo cáo của tổ chức đảng, hoặc thông qua ý kiến phản ánh của tổ chức đảng, đảng viên, các đoàn thể và nhân dân về tình hình và hoạt động của tổ chức đảng, đảng viên thuộc phạm vi quản lý của mình

Giám sát chuyên đề: là căn cứ vào nhiệm vụ chính trị và công tác xây

dựng Đảng trong từng thời gian, địa bàn cụ thể, chủ thể giám sát lựa chọn những vấn đề trọng tâm, trọng điểm hoặc những vấn đề nổi cộm đang diễn ra trong thực tiễn để tổ chức giám sát Giám sát chuyên đề tuy không giống một cuộc kiểm tra (không có thẩm tra, xác minh, thi hành kỷ luật nếu có…), nhưng trong quá trình thực hiện phải được tiến hành theo đúng qui trình, thủ tục, qui định của Trung ương

1.3.4 Phương pháp kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng là công tác lãnh đạo của Đảng, là công tác xây dựng Đảng, là sinh hoạt nội bộ Đảng Do đó, tiến hành công tác kiểm tra, giám sát phải theo đúng nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, đúng tính chất công tác đảng Phải nắm vững và thực hiện đồng bộ, linh hoạt các phương pháp cơ bản của công tác kiểm tra, giám sát

Công tác kiểm tra, giám sát được tiến hành theo các phương pháp sau: + Dựa vào tổ chức đảng: đây là phương pháp cơ bản của công tác kiểm tra, giám sát, vừa là nguyên tắc trong công tác xây dựng Đảng Tổ chức đảng là nơi lãnh đạo quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên và tổ chức đảng cấp dưới, do

đó dựa vào tổ chức đảng thì chủ thể kiểm tra, giám sát mới có đủ cơ sở để xem

xét kết luận vụ, việc toàn diện, chính xác Ở những tổ chức đảng yếu kém, cần

có cách vận dụng thích hợp Nếu cần thiết có thể củng cố, kiện toàn tổ chức trước khi tiến hành kiểm tra, giám sát Phát huy tính tự giác, tự phê bình và phê bình của tổ chức đảng và đảng viên: tự giác phản ánh phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, ý thức kỷ luật của tổ chức đảng và đảng viên Song mức độ tự giác, tự phê bình của từng đối tượng không giống nhau, tự kiểm tra mình là khó nhất Do đó, khi vận dụng phương pháp này, cần làm tốt công tác tư tưởng để khơi dậy tinh thần tự giác của đối tượng kiểm tra, giám sát, kiên trì động viên thuyết phục, kết hợp với đấu tranh và công tác kiểm tra, xác minh Phát huy trách nhiệm xây dựng Đảng của quần chúng: liên hệ mật thiết với quần chúng là truyền thống và là nguyên tắc của Đảng

+ Làm tốt công tác thẩm tra, xác minh (phương pháp này chỉ riêng của công tác kiểm tra)

Thực tiễn hiện nay, nhiều tổ chức đảng và đảng viên khi được kiểm tra đã

tự giác, thành khẩn trình bày nghiêm túc mọi ưu điểm và khuyết điểm, song vẫn còn không ít tổ chức đảng và đảng viên thiếu tinh thần tự giác, tự phê bình, tính đảng yếu, hữu khuynh, cố tình quanh co, giấu giếm khuyết điểm, thậm chí gây khó khăn cho hoạt động kiểm tra, giám sát Với loại đối tượng này, ngoài việc kiên trì áp dụng phương pháp phát huy tinh thần tự giác của tổ chức đảng, đảng viên, tính tích cực trong xây dựng Đảng của quần chúng, cần làm tốt phương pháp thẩm tra, xác minh Bằng những chứng cứ khách quan, trung thực, đã được thẩm tra, xác minh nghiêm túc, kiên trì đấu tranh buộc đối tượng không thể không thừa nhận những hành vi vi phạm của mình

+ Kết hợp chặt chẽ công tác kiểm tra, giám sát của Đảng với công tác thanh tra của Nhà nước, thanh tra nhân dân, công tác kiểm tra của đoàn thể chính trị - xã hội và phối hợp với các ban, ngành có liên quan Đảng ta là đảng cầm quyền, đảng viên vừa là thành viên của tổ chức đảng, vừa là công dân hoặc thành viên của các tổ chức chính trị - xã hội khác Do đó, đảng viên vi phạm

chính sách, pháp luật cũng là vi phạm kỷ luật Đảng Đảng lãnh đạo, nhưng Đảng không bao biện làm thay Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị Nếu không có cơ chế chặt chẽ, phù hợp, nhất là trong công tác kiểm tra thì dễ dẫn đến thiếu tập trung, thống nhất, giải quyết các vụ, việc không kịp thời, chính xác Các cơ quan thanh tra, các ban của cấp ủy, các cơ quan bảo vệ pháp luật có

đủ các điều kiện để xem xét mọi khía cạnh và kết luận các vi phạm một cách chính xác Do đó, sự phối hợp, kết hợp này càng thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ bao nhiêu càng đem lại hiệu quả cao bấy nhiêu cho công tác kiểm tra

+ Phát huy tinh thần tự giác của tổ chức đảng và đảng viên

Không ai hiểu đảng viên bằng chính đảng viên, không ai hiểu tổ chức đảng bằng chính những đảng viên sinh hoạt trong tổ chức đó Do vậy, cần phải phát huy tinh thần tự giác của tổ chức đảng và đảng viên trong công tác kiểm tra, giám sát Tự giác là tiêu chuẩn, thước đo phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, ý thức, ý chí, bản lĩnh của tổ chức đảng và đảng viên Tự giác không chỉ

là phương tiện mà là mục đích của công tác kiểm tra, giám sát nói riêng và công tác xây dựng Đảng nói chung

+ Phát huy trách nhiệm xây dựng Đảng của quần chúng: quần chúng nhân dân luôn theo dõi, giám sát chặt chẽ mọi hoạt động của tổ chức đảng và đảng viên Từ đó, nhận biết mọi việc làm đúng, sai của tổ chức đảng và đảng viên Do

đó, phải tiếp thu những ý kiến đóng góp đúng đắn của quần chúng, nếu ý kiến chưa đúng phải giải thích để quần chúng hiểu rõ, tạo nên sự thống nhất đoàn kết

thống nhất giữa tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên với quần chúng

1.4 Tiêu chí đánh giá chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Tiêu chí đánh giá chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát là dấu hiệu, tính chất mà dựa vào đó có thể nhận biết, đánh giá được chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát là tốt hay chưa tốt, đạt hay chưa đạt mục tiêu, yêu cầu Để đánh giá

chất lượng, hiệu quả các cuộc kiểm tra, giám sát, cần căn cứ vào các tiêu chí chủ yếu sau:

Một là, mục đích, yêu cầu của kiểm tra, giám sát

Nghĩa là, các cuộc kiểm tra, giám sát phải xác định rõ cái đích nhằm tới là gì? mục tiêu, khuôn khổ đòi hỏi phải tuân thủ, phải đạt được trong quá trình tiến hành? Mục đích, yêu cầu kiểm tra, giám sát do cấp uỷ, tổ chức đảng có thẩm quyền xác định và là cơ sở tổ chức thực hiện Kiểm tra, giám sát Do đó, để đánh giá chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát, việc xem xét mức độ đạt được về mục đích và những yêu cầu đặt ra của cuộc kiểm tra, giám sát phải được coi là tiêu chí hàng đầu

Hai là, xây dựng kế hoạch; xác định nội dung, đối tượng, thời điểm, phương pháp tiến hành, phân công tổ chức, cá nhân thực hiện

Để kiểm tra, giám sát có chất lượng, hiệu quả phải có kế hoạch, có phương pháp đúng; phải có kế hoạch ngay từ khi bắt đầu triển khai thực hiện nghị quyết, chỉ thị, chương trình, đề án Nếu việc thực hiện nghị quyết đã được triển khai rồi mới có kế hoạch giám sát thì đó là cuộc giám sát chuyên đề không đúng về hình thức, nội dung Bởi vậy, đánh giá chất lượng kiểm tra, giám sát cần xem xét đến việc xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch, xác định nội dung, đối tượng, phương pháp tiến hành, tổ chức lực lượng, phân công tổ chức, cá nhân thực hiện cuộc Kiểm tra, giám sát đó

Kế hoạch kiểm tra, giám sát phải được xây dựng chi tiết Nội dung, đối tượng Kiểm tra, giám sát phải phù hợp, gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị, với các mặt công tác xây dựng Đảng; sát với đặc điểm của đảng bộ; hướng vào tổ chức đảng cấp dưới, cơ quan cùng chuyên ngành cấp dưới trong thực hiện nhiệm

vụ chuyên môn thuộc lĩnh vực phụ trách Cần có trọng tâm, trọng điểm, như việc chấp hành nghị quyết, quyết định, chỉ thị của cấp trên và của cấp mình; về công tác cán bộ; về xây dựng, thực hiện quy chế làm việc của cấp uỷ Nếu nội

dung Kiểm tra giám sát chuyên đề dàn trải, không phù hợp thì cuộc Kiểm tra, giám sát không thể có chất lượng, hiệu quả tốt

Thời điểm tiến hành kiểm tra, giám sátphải thể hiện tính chủ động, nếu chỉ dồn vào cuối năm là dấu hiệu cho thấy việc kiểm tra, giám sát bị động, hình thức

Về tổ chức đoàn kiểm tra, giám sát chuyên đề: cán bộ tham gia phải có đủ trình độ, năng lực, am hiểu về lĩnh vực, chuyên đề đó; người phụ trách có đủ thẩm quyền, trách nhiệm, kinh nghiệm trong Kiểm tra, giám sát Về tổ chức thực hiện Kiểm tra, giám sát: cần xem có đúng tiến độ, đúng các nội dung đã đề ra trong kế hoạch hay không? Nếu cuộc kiểm tra kéo dài thời gian, chậm kết luận, gây bức xúc cho đối tượng kiểm tra thì không thể cho là có chất lượng, hiệu quả cao được

Ba là, việc thực hiện thủ tục, quy trình, các biện pháp nghiệp vụ kiểm tra, giám sát

Việc thực hiện nghiêm túc, đúng đắn thủ tục, quy trình, các biện pháp nghiệp vụ có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát, bởi nếu thực hiện không đúng thì kết quả sẽ sai lệch, thậm chí phạm sai lầm nghiêm trọng, khó lường hậu quả Vừa qua, có không ít cuộc Kiểm tra, giám sátchưa thực hiện đúng quy trình, có trường hợp không tổ chức hội nghị để thống nhất đánh giá kết quả giám sát mà gửi báo cáo để lấy ý kiến tham gia, hoặc không gửi thông báo kết quả giám sát cho đảng viên được giám sát biết

Do đó, khi đánh giá chất lượng kiểm tra, giám sát cần xem xét kỹ việc thực hiện thủ tục, quy trình, các biện pháp nghiệp vụ Nếu có sai sót, vi phạm cụ thể thì không thể coi cuộc kiểm tra, giám sát đó có chất lượng tốt được

Bốn là, kết quả phát hiện, xử lý qua kiểm tra, giám sát

Đây là tiêu chí trực tiếp phản ánh chất lượng cuộc Kiểm tra, giám sát Mục đích của kiểm tra chuyên đề là để giúp cấp ủy nắm bắt kịp thời, sâu sắc những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc, hạn chế để có hướng giải quyết Do đó,

kiểm tra chuyên đề có chất lượng khi phát hiện trúng và xử lý đúng đắn, kịp thời những khó khăn, hạn chế, sai phạm đó Giám sát đề giúp cấp ủy theo dõi, phát hiện, điều chỉnh ngay những biểu hiện chưa đúng, chưa đầy đủ trong chấp hành Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng Vì vậy, giám sát có chất lượng khi kịp thời phát hiện, hướng dẫn, điều chỉnh những biểu hiện chấp hành chưa đúng, chưa đầy đủ của đảng viên, tổ chức đảng Từ đó, khi đánh giá về chất lượng nhất thiết phải xem xét kết quả phát hiện, xử lý qua kiểm tra, giám sát Tất nhiên, không phải cuộc kiểm tra, giám sát nào cũng có những phát hiện về hạn chế, khuyết điểm, sai phạm đến mức phải xử lý kỷ luật nhưng không thể không có Trong tình hình suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống

ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa được ngăn chặn, đẩy lùi hiện nay, cho thấy giám sát chuyên đề chưa thực sự có chất lượng, hiệu quả cao, nếu không nói còn khá hình thức

Năm là, kết quả phát huy ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm sau kiểm tra, giám sát

Kiểm tra, giám sát không phải để xử lý kỷ luật mà chủ yếu giúp cho tổ chức đảng, đảng viên phát huy ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm Kiểm tra, giám sátcó chất lượng cao hay thấp, đạt hay không đạt yêu cầu phải xem xét kết quả phát huy ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm sau kiểm tra, giám sát Khi đánh giá chất lượng, hiệu quả Kiểm tra, giám sát phải xem xét từ kế hoạch sửa chữa đến kết quả thực tế việc chấp hành của tổ chức đảng, đảng viên được Kiểm tra, giám sát đã chỉ ra

Sáu là, tác động và tác dụng của cuộc kiểm tra, giám sát

Chất lượng, hiệu quả kiểm tra, giám sát được thể hiện sinh động ở tác động của nó đến thái độ của đối tượng kiểm tra, của quần chúng và đặc biệt là ở tác dụng của kiểm tra, giám sát đối với tổ chức và hoạt động của đối tượng kiểm tra, giám sát Bởi xét đến cùng kiểm tra, giám sát là nhằm góp phần xây dựng tổ chức đảng vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên Do đó,

cần xem xét những tác động và tác dụng của kiểm tra, giám sát về những mặt sau đây: Thái độ của đối tượng kiểm tra về sự đồng tình, ủng hộ, mức độ tham gia của đảng viên, tổ chức đảng và quần chúng ở đơn vị được kiểm tra Tình hình nội bộ tổ chức đảng và kết quả thực hiện nhiệm vụ của tổ chức đảng, đảng viên sau kiểm tra, giám sát Một cuộc kiểm tra, giám sátcó chất lượng, hiệu quả

là phải giúp cho tổ chức đảng, đảng viên được kiểm tra, giám sát nêu cao ý thức thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống; chủ động phòng ngừa, ngăn chặn xảy ra khuyết điểm, vi phạm; tổ chức đảng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, thực hiện tốt hơn nhiệm vụ chính trị Không thể cho là kiểm tra, giám sát có chất lượng, hiệu quả khi: Sau kiểm tra, giám sát lại phát sinh mâu thuẫn, mất đoàn kết nội bộ, làm khó khăn, phức tạp thêm việc thực hiện nhiệm vụ của tổ chức đảng, đảng viên

1.5 Tính tất yếu phải nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng Sản Việt Nam

1.5.1 Nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ quan trọng của Đảng

- Kiểm tra, giám sát là một đòi hỏi tất yếu, biểu hiện tính nghiêm túc trong hoạt động của mọi tổ chức và con người trong xã hội

Hoạt động của tổ chức và con người trong xã hội là hoạt động có ý thức Điều này đã được C.Mác minh họa bằng sự so sánh về sự khác biệt giữa nhà kiến trúc tồi nhất (hoạt động có ý thức) và con ong giỏi nhất (hoạt động theo bản năng) là: Nhà kiến trúc trước khi xây dựng từng ngăn trong tổ ong, thì đã xây dựng từng ngăn đó trong óc mình rồi C.Mác phân tích rõ: Trước khi hành động, các tổ chức và con người đều phải suy nghĩ, xác định rõ ý định, chủ trương, kế hoạch tiến hành và tổ chức thực hiện thắng lợi ý định, chủ trương, kế hoạch ấy trong thực tiễn Tuy nhiên, thực tiễn luôn vận động, biến đổi và phát triển không ngừng theo quy luật khách quan của nó Vì vậy, các chủ trương, đường lối, chính sách được ban hành dù có được nghiên cứu kỹ lưỡng đến đâu vẫn còn có

những thiếu sót, sơ hở, thậm chí không có khả năng thực thi hoặc sai lầm nghiêm trọng Để khắc phục điều đó, đòi hỏi phải thường xuyên theo dõi, xem xét, kiểm tra lại đường lối, chủ trương, chính sách đã được ban hành Đó chính

là hoạt động kiểm tra, giám sát Hoạt động có ý thức là hoạt động có kiểm tra, giám sát Ý thức càng cao, tổ chức càng quan trọng, con người ở cương vị càng cao, nhiệm vụ càng khó khăn, phức tạp thì càng đòi hỏi phải coi trọng và thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát

- Kiểm tra, giám sát là một chức năng quan trọng, nhiệm vụ thường xuyên của chính đảng của giai cấp vô sản và những người cộng sản

Đảng Cộng sản Việt Nam, chính đảng kiểu mới theo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh có sứ mệnh lịch sử to lớn và vẻ vang là lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”, bảo vệ vững chắc nền độc lập của Tổ quốc Để thực hiện sứ mệnh lịch sử đó, Đảng phải

có đường lối chính trị đúng đắn, có phương pháp lãnh đạo, tổ chức thực hiện sáng tạo, có hiệu quả Muốn vậy, Đảng phải thường xuyên kiểm tra, giám sát hoạt động của mình nhằm kịp thời phát hiện cái đúng, ưu điểm để phát huy, tìm

ra cái sai, khuyết điểm để khắc phục, bảo đảm thực hiện thắng lợi các mục tiêu, yêu cầu đã đề ra

V.I.Lênin đã từng nói: Khi đường lối, chính sách đã được xác định, phương hướng đã được thông qua thì nhiệm vụ tổ chức thực hiện phải đặt lên hàng đầu và sự lãnh đạo phải “Chuyển trọng tâm từ việc soạn thảo các sắc lệnh

và mệnh lệnh sang việc lựa chọn người và kiểm tra sự thực hiện” Người yêu cầu: “Kiểm tra nhân viên công tác và kiểm tra việc chấp hành thực tế công tác - mấu chốt của toàn bộ công tác, của toàn bộ chính sách hiện nay là ở đấy, vẫn ở

đấy và chỉ có ở đấy” [30, tr.19]

Đối với Đảng ta, kiểm tra là một trong những chức năng lãnh đạo của Đảng, có vị trí cực kỳ quan trọng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo và xây dựng

nội bộ Đảng Ngay từ khi mới ra đời và suốt trong trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng và tiến hành có hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát Đảng ta xác định: vai trò của Đảng không chỉ là vạch ra đường lối, chính sách và việc tổ chức thực hiện, bố trí cán bộ, lãnh đạo mà còn phải thường xuyên kiểm tra, giám sát các hoạt động; không chỉ kiểm tra việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách, nghị quyết mà còn kiểm tra các tổ chức đảng, đảng viên, kiểm tra ngay bản thân Ủy ban Kiểm tra, nhằm bảo đảm cho đường lối đúng đắn và tổ chức thực hiện thắng lợi trong thực tiễn, làm cho Đảng luôn trong sạch, vững mạnh, có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong từng thời kỳ, đó là vấn đề có tính nguyên tắc;

“lãnh đạo mà không có kiểm tra thi coi như không lãnh đạo”

Như vậy, kiểm tra, giám sát là đòi hỏi tất yếu, chức năng, nhiệm vụ quan trọng của Đảng, của các tổ chức cơ sở Đảng

1.5.2 Vai trò của việc nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát đối với công tác xây dựng Đảng Cộng Sản Việt Nam

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nếu tổ chức việc kiểm tra cho chu đáo thì cũng như có ngọn đèn pha, bao nhiêu tình hình, bao nhiêu ưu điểm và khuyết điểm, bao nhiêu cán bộ chúng ta đều thấy rõ Có thể nói rằng: Chín phần mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra” Người nhấn mạnh: “Kiểm tra có tác dụng thúc đẩy, giáo dục đảng viên và cán bộ làm tròn nhiệm vụ đối với Đảng, đối với Nhà nước, làm gương tốt cho nhân dân, do đó góp phần vào việc củng cố Đảng về tư tưởng và tổ chức” [32, tr.154-155] Đảng

ta xem công tác kiểm tra, giám sát của Đảng là một bộ quan trọng trong toàn bộ công tác xây dựng Đảng, là một khâu quan trọng của tổ chức thực hiện, là biện pháp hữu hiệu để khắc phục bệnh quan liêu

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo đúng có nghĩa là: Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng Phải tổ chức thi hành cho đúng Phải tổ chức kiểm tra, kiểm soát mọi hoạt động Chính sách là nguồn gốc của thắng lợi, khi