Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên trường cao đẳng y tế trà vinh, tỉnh trà vinh

Bản thân là giảng viên trực tiếp giảng dạy bộ môn chính trị của trường, chúng tôi mong muốn góp một phần nhỏ công sức và trí tuệ của mình vào nền giáo dục nước nhà, giáo dục chủ nghĩa yê

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

Nghệ An – 2017

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Vinh và Trường Đại học Đồng Tháp đã liên kết đào tạo Thạc sĩ Khoa học giáo dục, chuyên ngành Chính trị học khóa 23 (2015 - 2017) tổ chức tại Đại học Đồng Tháp

Tôi chân thành cảm ơn Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để bản thân tham gia tốt khóa học

Thực hiện đề tài “Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh trong giai đoạn hiện nay”, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý thầy cô giáo Khoa giáo dục Chính trị của Trường Đại học Vinh, Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh và đặc biệt là sự giúp đỡ tận tâm, tận tình của thầy giáo – PGS TS Nguyễn Lương Bằng, người đã hướng dẫn tôi thực hiện đề tài khoa học này

Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài khoa học này nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự nhận xét, góp ý của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp

Trân trọng cảm ơn!

Trà Vinh ,ngày 10 tháng 06 năm2017

Học viên

Lê Thị Tèo

MỤC LỤC

Trang phụ bìa………

Lời cảm ơn………

Mục lục………

Danh mục các chữ viết tắt………

Danh mục các bảng………

Trang 1 2 3 4 5 A MỞ ĐẦU……… 6

B NỘI DUNG……… 12

Chương1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ TRÀ VINH… 12

1.1 Chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước 12

1.2 Sự cần thiết phải giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên các Trường Cao đẳng trong giai đọan hiện nay 34

1.3 Nôị dung, phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay……… … 41

Kết luận Chương 1 ……… 47

Chương 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ TRÀ VINH, TỈNH TRÀ VINH 48 49 2.1 Những nhân tố tác động đến việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viênTrường Cao đẳng Y tế TràVinh 49

2.2 Hoạt động giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên của Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh……… 66

Kết luận Chương 2 ……… 75

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO

HIỆU QUẢ CỦA VIỆC GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC

CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ TRÀ

VINH, TỈNH TRÀ VINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN

NAY……… 77

3.1 Quan điểm giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh trong giai đoạn hiện nay……… 77

3.2 Những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh trong giai đoạn hiện nay……… 83

Kết luận Chương 3……… 103

C KẾT LUẬN……… 105

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 108

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 1: Cơ cấu bộ máy tổ chức của công chức, viên chức và giảng

viên trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh……… 59

Bảng 2: Nhận thức về tầm quan trọng của công tác giáo dục chủ

nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên:……… 67

Bảng 3: Tình hình số lượng, học tập của học sinh, sinh viên tăng

theo từng năm (2013 – 2017):……… 69 Bảng 4: Đánh giá về nội dung công tác giáo dục chủ nghĩa yêu

nước……… 71

Bảng 5: Đánh giá phương pháp giảng dạy các môn Khoa học Mác

- Lênin tại Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh:……… 71 Bảng 6: Đánh giá về chất lượng công tác giáo dục chủ nghĩa yêu

nước……… 72

Bảng 7: Đánh giá của học sinh, sinh viên về công tác giáo dục chủ

nghĩa yêu nước của nhà trường hiện nay……… 73

Dân tộc Việt Nam trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước

đã tạo lập cho mình một nền văn hoá riêng, phong phú và bền vững với những giá trị truyền thống tốt đẹp và cao quý Trước hết, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước Ông cha ta luôn coi trọng đạo đức, gìn giữ và phát huy các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc Đó là truyền thống yêu quê hương đất nước, yêu giếng nước sân đình, gắn bó với thiên nhiên, với cộng đồng, đoàn kết thủy chung, quý trọng nghĩa tình, cần cù, yêu lao động, hiếu học, sáng tạo, dũng cảm, kiên cường bất khuất Đó là lòng yêu nước thương nòi, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì sự nghiệp độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, sống có tình, có nghĩa, có đạo đức, có lý tưởng; vì nước, vì dân; có ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đoàn kết nhân ái

Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, xu hướng toàn cầu hóa hội nhập kinh tế quốc tế và kinh tế tri thức, một mặt, đã đem lại sự đổi thay rất lớn trên lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước Ngoài ra, bên cạnh đa

số học sinh, sinh viên sống có hoài bão, có ý thức trách nhiệm công dân, có trí tuệ, tài năng, dám nghĩ dám làm, ấp ủ trong mình khát vọng cống hiến sức mình

để xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh còn một bộ phận không nhỏhọc sinh, sinh viên suy thoái về đạo đức, sống buông thả, thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, sao nhãng nhiệm vụ với đất nước

Hiện nay, trong thời kỳ hội nhập kinh tế đất nước có những biến đổi đa dạng, phức tạp, tinh vi của các loại hình tội phạm thời hội nhập thì nhất là thế

hệ trẻ mà đặc biệt là học sinh, sinh viên là trụ cột cho đất nước Việt Nam trọng trách rất lớn Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là đảm bảo cuộc sống, để làm được điều đó,mỗi học sinh, sinh viên phải tự đổi mới, rèn luyện bản thân, trao dồi kiến thức hết lòng phục dụ cho nhân dân Để làm được những vấn đề đó học sinh, sinh viên thấmnhuần chủ nghĩa yêu nước cách mạng Vì vậy, việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên ở các trường cao đẳng đại học việc làm cấp bách và có ý nghĩa rất quan trọng

Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên các trường cao đẳng

và đại học ở nước ta những năm qua có sự chuyển biến tích cực với nhiều hình thức đa dạng và phong phú, phù hợp với từng đối tượng cụ thể Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước và trường học mà đặc thù là ngành học Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh rất chú trọng đến việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên, sinh viên và đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể Tuy nhiên, những thay đổi về kinh tế - xã hội và văn hóa trong những năm qua, nhất là quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập quốc tế, đã tạo nên những biến động mạnh mẽ trong đời sống tinh thần của thế hệ trẻ Những mặt trái của nền kinh tế thị trường đã có ảnh hưởng tiêu cực đến mục tiêu, lý tưởng cách mạng

Vì vậy, tăng cường giáo dục chủ nghĩa yêu nước giúp cho học viên, sinh viên thấm nhuần mục tiêu, lý tưởng cách mạng hơn nữa, từ đó các em học viên, sinh viên có ý thức và trách nhiệm hơn nữa đối với đất nước thân yêu của mình góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh

Bản thân là giảng viên trực tiếp giảng dạy bộ môn chính trị của trường, chúng tôi mong muốn góp một phần nhỏ công sức và trí tuệ của mình vào nền giáo dục nước nhà, giáo dục chủ nghĩa yêu nước và tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ ngày nay nói chung và học sinh, sinh viên của Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh nói riêng, đào tạo ra đội ngũ trẻ chủ nhân tương lai của đất nước

“vừa hồng vừa chuyên” Với ý nghĩa đó, chúng tôi chọn vấn đề: “Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn thạc sĩ Chính trị học

Chủ nghĩa yêu nước một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam, đây

là một đề tài có sức thu hút lớn đối với các nhà nghiên cứu khoa học, những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu ở dưới những góc độ khác nhau Nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố Đó là những văn kiện của Đảng, những bài viết, bài nói của chủ tịch Hồ Chí Minh, của các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước, của các nhà nghiên cứu khoa học Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, để tìm ra những giải pháp khả thi góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá; hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, thực hiện lý tưởng của Đảng “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội” Các công trình tiêu biểu sau đây:

Tác phẩm: “Chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa xã hội” (1959) của cố Thủ

tướng Phạm Văn Đồng của Nxb Sự thật phát hành Đây là tác phẩm đã khẳng định thời đại của chúng ta là thời đại của chủ nghĩa yêu nước gặp chủ nghĩa xã

hội Đi sâu nghiên cứu về chủ nghĩa yêu nước phải kể đến tác phẩm: “Mấy vấn

đề về chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” của tác giả Trần Xuân

Trường, Nxb Quân đội nhân dân Việt Nam Hà Nội (1981) Tác phẩm đã tập trung phát họa mối quan hệ biện chứng giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế vô sản là không tách rời mà gắn bó liền với nhau, cùng sự thống nhất giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản trong cách

mạng Việt Nam; GS.Trần Văn Giàu “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam”,Nxb Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội (2011) Tác phẩm này đã

cho chúng ta cái nhìn khái quát về các giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc

Việt Nam, trong đó truyền thống yêu nước là giá trị cao nhất trong hệ giá trị tinh thần của dân tộc Việt Nam

“Chủ nghĩa yêu nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của Tiến sỹ Lương Gia Ban, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội (1999), “Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, một nhu cầu phát triển của xã hội hiện đại” của Lương Quỳnh Khuê, Tạp chí Triết học, số 4, (1992); “Từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống đến chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh” do Phó Giáo sư – Tiến sỹ

Nguyễn Hùng Hậu chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội (2008) Trong các công trình nghiên này, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu phân tích, làm rõ khái niệm, những truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam, về lý tưởng cách mạng về truyền thống yêu nước, giáo dục chủ nghĩa yêu nước và vai trò của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ Việt Nam

Về giáo dục chủ nghĩa yêu nước đã có nhiều đề tài, nhiều công trình

nghiên cứu, tiêu biểu như: “Tài liệu giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam” do Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương biên soạn (2008); “Những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống cho thanh thiếu niên tỉnh Nghệ An”, Nxb Nghệ An, TS Đoàn Minh Duệ, Nxb Nghệ An (2004); “Nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên Trường Đại học Vinh”, TS Đinh Thế Định;“Giáo dục lý tưởng cách mạng cho sinh viên hiện nay” của Phạm Đình Nghiệp (2004), Nxb Thanh Niên; “Giáo dục đạo đức cho thanh niên học sinh theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta hiện nay” của Trần Minh Đoàn; “Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc cho sinh viên Trường Cao đẳng Kinh tế - Tài chính Vĩnh Long trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Phan Thị Hà (2012); “Giáo dục tinh thần yêu nước cho sinh viên Trường Cao đẳng Công Nghệ Thủ Đức thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” của Trần Cường (2013)

Nhìn chung, những công trình nghiên cứu, bài viết trên đều có ý nghĩa rất to lớn đối với việc kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình nào đề cập một cách trực tiếp, chuyên sâu

đến việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh Do đó, những công trình nghiên cứu trước đây là điều kiện rất thuận lợi và là nguồn tài liệu vô cùng quý giá để chúng tôi thực hiện đề tài này

2 Mục đích nghiên cứu

Nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh góp phần giáo dục toàn diện, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụnghiên cứu

- Phân tích để làm rõ cơ sở lý luận, những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa yêu nước và tầm quan trọng của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh

- Điều tra, khảo sát và phân tích, đánh giá thực trạng công tác việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh

- Đề xuất những phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Dành cho học sinh, sinh viên của Trường

Cao đẳng Y tế Trà Vinh

4.2.Phạm vi nghiên cứu

Công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên rất rộng, đa dạng và phong phú Song, trong giới hạn một luận văn thạc sĩ, đề tài chỉ tập trung đi sâu tìm hiểu nghiên cứu và đề xuất phương hướng và những giải pháp cơ bản để nhằm nâng cao chất lượng trong việc giáo dục chủ nghĩa yêu

nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh trong giai đoạn hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng các phương pháp sau đây:

- Phương pháp logich; phương pháp lịch sử - cụ thể, Phương pháp phân t ích, so sánh, tổng hợp, nghiên cứu khảo sát, thực tiển, Phương pháp quan sát, thu thập, xử lý thông tin

6 Những đóng góp mới của đề tài

Với những nội dung được tác giả nghiên cứu trong đề tài này có ý nghĩa

về mặt lý luận cũng như thực tiễn trong việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh trong giai đoạn hiện nay

Thông qua luận văn này có thể làm tài liệu phục vụ cho cán bộ nghiên cứu, giảng viên giảng dạy, cho các cấp ủy Đảng, Đoàn thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Học sinh – Sinh viên trong công tác rèn luyện, vận động tuyên truyền giáo dục chủ nghĩa yêu nước Từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ hiện nay

7 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu gồm 3 chương, 7 tiết

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ TRÀ VINH 1.1 Chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước

1.1.1 Khái niệm chủ nghĩa yêu nước

Khái niệm “chủ nghĩa yêu nước”, được các tác giả Từ điển Tiếng Việt giải

thích là lòng yêu thiết tha đối với Tổ quốc của mình thường được biểu hiện ở tinh thần sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc Cách giải thích này mới chỉ đề cập tới

khía cạnh tình cảm, Từ điển Triết học giải thích: Chủ nghĩa yêu nước là

“nguyên tắc đạo đức và chính trị, một tình cảm xã hội mà nội dung là tình yêu

và lòng trung thành đối với Tổ quốc, là lòng tự hào về quá khứ và hiện tại của

Tổ quốc, ý chí bảo vệ những lợi ích của Tổ quốc” [53, tr 172] Cách giải nghĩa

này có sự tương đồng với Từ điển bách khoa Việt Nam, chủ nghĩa yêu nước là:

“Nguyên tắc đạo đức và chính trị mà nội dung là tình yêu và lòng trung thành, ý thức phục vụ Tổ quốc cùng với sự hình thành dân tộc và nhà nước, chủ nghĩa yêu nước từ chỗ chủ yếu là một trong những tâm lý xã hội đã trở thành hệ tư tưởng Nó trở thành lực lượng vô cùng mạnh mẽ, động viên mọi người đứng lên bảo vệ Tổ quốc chống lại mọi cuộc xâm lược, chủ nghĩa yêu nước chân chính thể hiện lòng trung thành với Tổ quốc vì lợi ích của dân tộc, của nhân dân bảo

vệ sự sinh tồn của dân tộc và đấu tranh cho sự phồn vinh của đất nước”

Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử Việt Nam từ thời cổ đại đến hiện đại Tinh thần yêu nước luôn giữ vị trí chuẩn mực cao nhất của đạo lý và đứng đầu trong bậc thang giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc Việt Nam, là động lực nội sinh to lớn của cộng đồng dân tộc Việt Nam, tạo nên sức mạnh vô địch trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm và trong công cuộc xây dựng đất nước Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trở thành giá trị truyền thống quý báu được hình thành qua hàng ngàn năm lịch sử, là nguyên khí quốc

gia và là giá trị văn hóa tinh thần vô giá, là sức mạnh phi thường cho dân tộc ta vượt qua nhiều khó khăn, thử thách

Chủ nghĩa yêu nước là giá trị thiêng liêng chung của toàn dân tộc Việt Nam bao gồm người sống ở trong nước và người đang sống ở nước ngoài là sức mạnh tiềm tàng trong lòng dân tộc, là nguồn lực không bao giờ cạn trong suốt chiều dài lịch sử đất nước và là đặc trưng tiêu biểu của tính cách con người Việt Nam Tiềm năng tinh thần dù to lớn bao nhiêu muốn biến thành sức mạnh vật chất đều cần phải biết thường xuyên khơi dậy, phát huy

Ngày nay, truyền thống đó đang là động lực to lớn đưa công cuộc xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa đi đến bến bờ thắng lợi Trong tình hình mới, điều kiện mới, với khẩu hiệu “Tất cả vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh” Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đang phát huy bản chất tốt đẹp của chủ nghĩa yêu nước để xây dựng công nghiệp hóa; hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Như vậy, chủ nghĩa yêu nước là một phạm trù thuộc lĩnh vực tư tưởng và tình cảm của nhân dân Việt Nam đối với Tổ quốc Nội dung chính của chủ nghĩa yêu nước là tình yêu và lòng trung thành với Tổ quốc Trong thời kỳ hòa bình ngày nay, chủ nghĩa yêu nước cũng có sự khác biệt so với thời chiến Nó không còn là hình ảnh cầm súng xông pha ngoài chiến trường để tiêu diệt địch

mà lại vô cùng gần gũi và thân quen Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa yêu nước

có khi rõ ràng, dễ thấy, nhưng cũng có khi ẩn giấu kín đáo rất khó nhận ra Yêu nước trở thành sức mạnh tiềm tàng thường trực trong lòng dân tộc, là nguồn lực không bao giờ cạn trong suốt chiều dài lịch sử đất nước và là đặc trưng tiêu biểu của tính cách con người Việt Nam Vì thế, chúng ta cần phải thường xuyên khơi dậy, giáo dục, bồi dưỡng và phát huy chủ nghĩa yêu nước Hiện nay, nước

ta đang trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội Đây là sự nghiệp hết sức vẻ vang nhưng

đầy khó khăn gian khổ, phức tạp và chưa có tiền lệ Để hoàn thành sự nghiệp này, một động lực quan trọng hàng đầu là phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước trong mỗi con người Việt Nam, trong đó tầng lớp sinh viên là người chủ tương lai của đất nước để thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới do Đảng đề ra

1.1.1.1 Cơ sở hình thành chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

Sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, với quê hương xứ sở và cộng đồng:

Lòng yêu nước thường bắt đầu từ tình yêu quê hương xứ sở, nơi sinh ra

và lớn lên của mỗi người, từ sự gắn bó giữa những thành viên của gia đình, cộng đồng, làng xã rồi đến quốc gia, dân tộc Đây là cơ sở chung hình thành chủ nghĩa yêu nước Tuy nhiên, cơ sở này không hoàn toàn giống nhau đối với các quốc gia, các dân tộc do điều kiện tự nhiên, xã hội và lịch sử cụ thể khác nhau quy định, đất nước Việt Nam nằm ở vị trí trung tâm khu vực Đông Nam

Á, với bờ biển kéo dài, nằm trên các tuyến giao thông đường biển huyết mạch, khí hậu và tài nguyên thiên nhiên ưu đãi: khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm cao

và môi trường sinh thái phong phú rất thuận lợi cho việc phát triển nền nông nghiệp Song, bên cạnh những điều kiện tự nhiên thuận lợi ấy thì cũng có những khó khăn nhất định, thậm chí còn khắc nghiệt, như: bão tố, hạn hán, lũ lụt, dịch bệnh đầy thử thách đối với con người Vì vậy, trong quá trình tổ tiên

ta trụ lại khai phá mảnh đất này đã phải đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên Điều đó làm cho sự cố kết cộng đồng, sự gắn bó giữa các thành viên lại với nhau trở thành yêu cầu tự nguyện, tất yếu để tồn tại và phát triển Tất cả những thành tựu trong quá trình xây dựng quê hương xứ sở đều thấm đượm mồ hôi nước mắt và xương máu của bao thế hệ cha ông Từ đó, mọi người dân Việt Nam đều nặng tình, nặng nghĩa với quê hương, xứ sở Đó là một cơ sở bền chắc cho tình yêu quê hương đất nước

Bên cạnh đó, nền kinh tế của Việt Nam chủ yếu là nền kinh tế nông nghiệp trồng lúa nước, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên Điều đó tự nó

tạo nên sự gắn bó rất chặt chẽ giữa con người với nhau, cùng nhau chung tay góp sức khai thác thiên nhiên, làm công trình thủy lợi để dẫn thủy nhập điền, đắp đê phòng lũ lụt, xây dựng xóm làng đất nước Từ những đặc điểm đó đã tạo nên sự cố kết của cộng đồng người Việt từ rất sớm Tình yêu bắt nguồn một cách tự nhiên, giản dị từ tình yêu làng xóm, quê hương Từ những xúc cảm với cây đa, bến nước, sân đình, với lũy tre làng, với những mái nhà đơn sơ, với những con đường thân thuộc, đó chính là tình yêu Tổ quốc, tình yêu đối với non sông, đất nước

Lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta

Đất nước ta có vị trí địa lí rất quan trọng, do đó lịch sử nước ta là lịch sử của dựng nước luôn luôn gắn liền với giữ nước Chống giặc ngoại xâm là đặc điểm của nhiều dân tộc trên thế giới để tồn tại và phát triển Mỗi nước có một kiểu đấu tranh chống giặc ngoại xâm khác nhau, riêng đối với nước ta việc chống giặc ngoại xâm có những đặc điểm sau đây:

Một là, hiếm có một dân tộc nào như dân tộc ta phải chống ngoại xâm nhiều lần Kể từ kháng chiến chống Tần thế kỷ III trước Công nguyên đến cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thắng lợi, trong hơn 22 thế kỷ ấy thì có hơn 12 thế kỷ dân tộc ta phải tiến hành cuộc kháng chiến giữ nước và đấu tranh chống ách đô hộ của nước ngoài Độ dài thời gian, tần số xuất hiện, số lượng các cuộc kháng chiến và khởi nghĩa, chiến tranh giải phóng dân tộc Việt Nam lớn hơn nhiều so với các nước trong khu vực cũng như các nước trên thế giới

Hai là, trong các cuộc chống giặc ngoại xâm, dân tộc ta phải đương đầu với những kẻ thù mạnh hơn ta rất nhiều Đó là các cuộc đấu tranh lịch sử giữa dân tộc ta với nhiều đế chế phong kiến hùng mạnh bậc nhất ở phương Đông thời cổ - trung đại và với các cường quốc tư bản chủ nghĩa thời cận - hiện đại Các cuộc chiến đấu rất không cân sức đó đã diễn ra hết sức ác liệt nhưng cuối cùng dân tộc ta đều giành được thắng lợi Như vậy, có thể nói rằng sự sống

còn và con đường chiến thắng kẻ thù của dân tộc ta là do biết huy động sức mạnh đại đoàn kết của toàn dân tộc

Ba là, việc bảo vệ đất nước và bảo vệ giống nòi, bảo vệ bản sắc dân tộc có quan hệ gắn bó rất mật thiết với nhau, hỗ trợ tác động qua lại lẫn nhau cùng phát triển Qua hàng ngàn năm đô hộ nước ta, các triều đại phong kiến phương Bắc đã

ra sức thực hiện ý đồ thâm độc đồng hóa dân tộc ta, hàng trăm năm nô dịch nhân dân ta, bọn thực dân, đế quốc phương Tây đã ráo riết thực hiện chính sách chia rẽ dân tộc ta, đồng hóa văn hóa với chiêu bài “khai hóa văn minh” Song, tất cả các

âm mưu, thủ đoạn đó của chúng đều thất bại hoàn toàn

Từ những đặc điểm trên đây đã tác động rất sâu sắc đến toàn bộ tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam, ảnh hưởng sâu sắc đến nền văn hóa Việt Nam và các sản phẩm tinh thần của dân tộc Nó rèn giũa, hun đúc chủ nghĩa yêu nước của dân tộc, truyền thống đoàn kết, ý chí thống nhất đấu tranh, thống nhất dân tộc; tạo nên khí phách anh hùng, quật cường của dân tộc Việt Nam, sẵn sàng chịu đựng mọi hy sinh gian khổ bảo vệ nền độc lập dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ

và chủ quyền quốc gia, dân tộc Đó là cơ sở vững chắc, là nội dung quan trọng

của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

Nền văn hoá thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam

Nét tiêu biểu, đặc sắc của nền văn hoá dân tộc Việt Nam là sự phong phú, đa dạng và thống nhất cao Đặc điểm này được thể hiện trong quá trình hình thành và phát triển của nền văn hoá Việt Nam:

Văn hóa Việt Nam là sự hòa nhập của ba trung tâm văn hóa trong thời kỳ

cổ đại: Đó là văn hóa Đông Sơn với nhà nước Văn Lang Âu Lạc ở miền Bắc, văn hóa Sa Huỳnh với Vương quốc Chăm Pa ở miền Trung và văn hóa Óc Eo với Vương quốc Phù Nam ở Nam Bộ Trải qua nhiều biến cố của lịch sử, các nền văn hóa đó đã nhập chung vào dòng chảy chung của văn hóa Việt Nam Trong đó văn hoá Đông Sơn giữ vai trò chủ yếu qua các thời: Đại Cồ Việt, Đại

Việt, Đại Nam tới Việt Nam ngày nay Đó là tính đa dạng và thống nhất của lịch sử văn hoá Việt Nam Hiện nay, Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, có

54 dân tộc cùng sinh sống, làm ăn trên lãnh thổ Trong đó, dân tộc Kinh (Việt) chiếm khoảng 87% dân số, sống tập trung ở đồng bằng, đô thị và rải rác ở miền núi, trung du Các dân tộc thiểu số còn lại chiếm khoảng 13%, chủ yếu sống ở miền núi, trung du Mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng tạo nên bức tranh đầy màu sắc, đa dạng và phong phú của nền văn hóa Việt Nam

Mặt khác, tuy có nhiều dân tộc sinh sống nhưng có một tộc người đa số (người Kinh) tạo thành một trung tâm phát triển của lịch sử - văn hóa Đồng thời, các tộc người đó lại sống gắn bó với nhau trong một quốc gia thống nhất lâu đời dưới sự quản lý của Nhà nước Trung ương thống nhất Trong quá trình dựng nước và giữ nước càng gắn bó các tộc người lại trong một vận mệnh chung, cả cộng đồng có một cơ sở chung, một nền văn hoá thống nhất trong tính đa dạng, một ý thức chung về vận mệnh cộng đồng dân tộc Việt Nam Quá trình dựng nước và giữ nước càng làm gắn bó các tộc người lại trong một vận mệnh chung, cả cộng đồng có một nền văn hóa thống nhất trong tính đa dạng, một ý thức chung về vận mệnh cộng đồng và về một tổ tiên chung là vua Hùng

Như vậy, sự hình thành mang tính đa dạng và phong phú nhưng thống nhất cao của nền văn hóa gắn liền với sự thống nhất của cộng đồng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Chủ nghĩa yêu nước, ý thức cộng đồng trên nền tảng gắn kết từng thành viên với gia đình; gia đình – làng, xã – dân tộc,

Tổ quốc, là một bộ phận tạo thành nền văn hóa Việt Nam, vừa kết tinh những giá trị tiêu biểu, vừa chi phối sự phát triển của nền văn hóa Việt Nam

1.1.1.2 Nội dung cơ bản của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam

Nhiều người lập luận rằng trên thế giới, bất kỳ người của dân tộc nào họ đều yêu nước của mình Bất kỳ một dân tộc nào cũng có chủ nghĩa yêu nước, khi nghiên cứu lịch sử Việt Nam là Việt Nam luôn phải đấu tranh chống giặc ngoại xâm, hay nói cách khác, đấu tranh chống địch họa là nhiệm vụ thường

trực của cả dân tộc Việt Nam Nước Việt Nam rơi vào địa thế: phía Bắc giáp một nước luôn có tư tưởng bành trướng, thôn tính, đồng hóa những nước xung quanh, đặc biệt là những nước nhỏ yếu, phía Tây là bức tường thành - dãy Trường Sơn, phía Đông và Nam là biển Bị kẹp một bên là núi, một bên là biển, còn phía trên thì họ luôn nhòm ngó với ý đồ thôn tính Bởi vậy để tồn tại đến ngày nay, ông cha ta luôn đặt nhiệm vụ hàng đầu là chống giặc ngoại xâm Có người cho rằng lịch sử Việt Nam phát triển không bình thường ở chỗ ngay từ thời kỳ đầu, vào cuối giai đoạn văn minh sông Hồng, trên cơ sở văn hóa Đông Sơn phát triển rực rỡ, nhà nước Văn Lang ra đời, nhà nước với kết cấu cộng đồng nguyên thủy chưa hoàn toàn bị thủ tiêu, những quá trình phân hóa lao động, phân hóa giai cấp, quá trình xuất hiện chế độ tư hữu mới chỉ bắt đầu, thì nhà Tần rồi đến nhà Hán xâm lược, đặt ách nô dịch hơn một nghìn năm Đáng lẽ cái cộng đồng mang nặng màu sắc nguyên thủy bị phá vỡ một cách tự nhiên thì nay phải cố kết lại để tạo ra sức mạnh chống xâm lược và chống đồng hóa

Với chiến thắng Bạch Đằng chấm dứt một nghìn năm Bắc thuộc không lâu, Lê Đại Hành phải đem quân chống Tống Từ đó qua Lý, Trần, Hồ không có triều đại nào là không kháng chiến chống quân xâm lược, nhà Lý chống Tống, nhà Trần chống Nguyên Mông Tưởng chừng sau kháng chiến chống quân Minh, nhà nước ta sẽ thái bình muôn thủa Nhưng chỉ chín mươi năm sau lại xảy

ra chiến tranh Nam Bắc Triều, rồi tiếp đến Trịnh – Nguyễn phân tranh Tây Sơn lên chưa được bao lâu thì Nguyễn Ánh lên thay thế Nhà Nguyễn thống nhất được gần nửa thế kỷ thì Pháp nổ súng xâm lược nước ta.Các nhà sử học đã tổng kết, từ nửa thế kỷ III Trước công nguyên cho đến nay, ta đã tiến hành nhiều cuộc chiến tranh giữ nước lớn và hàng trăm cuộc khởi nghĩa giành độc lập, thời gian chống giặc ngoại xâm lên đến mười hai thế kỷ

Từ truyền thống 4000 năm chống xâm lăng bảo vệ tổ quốc làm cho chủ nghĩa yêu nước Việt Nam có một đặc điểm riêng không giống bất kỳ một chủ

nghĩa yêu nước nào trên thế giới Giáo sư Trần Văn Giàu cho rằng tư tưởng yêu nước truyền thống có những đặc điểm sau:

1.Yêu nước là tư tưởng hàng đầu, quán triệt cổ kim của dân tộc Cội rễ của tư tưởng đó là bắt đầu từ thời kỳ cổ đại khi lịch sử hãy ghi bằng huyền thoại, truyền thuyết, cổ tích, tiêu biểu là truyện Thánh Gióng.2 Tư tưởng yêu nước Việt Nam là tư tưởng đại đoàn kết dân tộc, chiến đấu kiên trì, lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều, lấy nhân nghĩa thắng hung tàn.3 Tư tưởng Việt Nam là

ý thức bảo tồn, củng cố bản sắc dân tộc, không bị sát nhập đồng hóa bởi nước có văn hóa cao từng xâm lược mình nhiều lần và thống trị lâu dài hàng nhiều thế kỷ.4 Tư tưởng yêu nước Việt Nam là hiếu sinh, không hiếu sát, luôn luôn làm chiến tranh một cách kiên quyết và luôn luôn nhằm mục đích xây dựng hòa bình lâu dài để cho dân chúng an cư lạc nghiệp.5 Tư tưởng yêu nước Việt Nam không tách rời với dân, dân là dân nước, nước là nước dân, thời loạn thì giành độc lập, bảo vệ độc lập, là cậy vào sức dân; thời bình thì kế giữ nước hay nhất là nuôi dưỡng sức dân làm cho thôn cùng xóm vắng không có tiếng oán hờn [4, tr.37-38]

Theo giáo sư Trần Văn Giàu, một trong những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa yêu nước truyền thống là chủ nghĩa nhân ái Nhân ái là lòng thương người, thương dân, tôn trọng con người, vì dân, vì con người mà sống và chiến đấu Bởi vậy, chủ nghĩa yêu nước đã gắn liền với chủ nghĩa nhân đạo, nhân ái Nguyễn Mạnh Tường, chủ nghĩa yêu nước truyền thống gồm có ba đặc điểm:

1 Văn hóa riêng, bản sắc riêng của dân tộc, quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và sự bình đẳng với phương Bắc.2 Chiến tranh bảo vệ

Tổ quốc, giải phóng dân tộc là chính nghĩa và tấtthắng.3 Coi trọng vai trò của nhân dân, có tư tưởng thân dân trong sự nghiệp đấu tranh, bảo vệ Tổ quốc

Theo PGS.TS Nguyễn Hùng Hậu: chủ nghĩa yêu nước truyền thống là một

hệ thống những tư tưởng, tình cảm, quan điểm, quan niệm lấy đạo lý yêu nước làm điểm cốt yếu thể hiện ở tinh thần, hành động sẵn sàng hy sinh vì nước vì

dân để bảo vệ Tổ quốc, giống nòi Cụ thể, chủ nghĩa yêu nước truyền thống gồm những nội dung sau:

1 Yêu non sông, đất nước 2 Yêu dân tộc.3 Yêu con người, nhân dân, đồng bào.4 Yêu quê hương, quốc gia, Tổ quốc 5 Bảo tồn, củng cố, phát huy, phát triển bản sắc văn hóa dân tộc

Tất cả những cái đó không tách rời nhau mà gắn bó với nhau thành một khối thống nhất, trong đó có sự hài hòa giữa lý tính và cảm tính, tư tưởng và tình cảm, suy nghĩ và hành động, nói và làm Đó là tinh hoa của chủ nghĩa Việt Nam

Nó đã trải qua thời kỳ lịch sử và trở thành giá trị bền vững của dân tộc.Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử, chúng ta sẽ thấy nổi lên những điểm nổi bật sau:

1 Chủ nghĩa yêu nước thời Hùng Vương hay thời cổ đại được thể hiện qua các thần thoại, truyền thuyết, cổ tích mà tiêu biểu là truyện Thánh Gióng

GSTrần Văn Giàu cho rằng truyện Thánh Gióng là truyện truyền thuyết mang đặc sắc Việt Nam Thời thượng cổ, không phải dân tộc nào cũng có một thần thoại, một truyền thuyết đầy tư tưởng yêu nước trong sáng như thế mà mãi sau này và cho đến hiện nay vẫn còn nhắc đến Bên cạnh truyện Thánh Gióng, trong văn học truyền miệng còn có truyện Sơn Tinh trị thủy; Lạc Long Quân diệt Ngư Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh, nói lên dân tộc ta bắt đầu thành công trong việc khai phá làm chủ cái nôi, quê hương của mình, vừa mang ý nghĩa triết lý dựng cờ nhân nghĩa cứu dân chống bạo tàn, vừa chống thiên tai khắc nghiệt, xây dựng cuộc sống an cư, lạc nghiệp Như vậy, tổ tiên ta đã biết giương cao ngọn

cờ yêu nước, cứu nước, cứu dân

Tuy thể hiện ra truyền thuyết, thần thoại nhưng chủ nghĩa yêu nước thời

kỳ này lại rất đẹp, nó thể hiện ước mơ của dân tộc ta, quyết tâm bảo vệ non sông gấm vóc, cứu nước thương nòi Đây là thời kỳ yêu nước mà không biết mình yêu nước, họ yêu một cách tự nhiên, không cần danh lợi Điều này thể

hiện rõ ở việc đánh xong giặc ngoại xâm, Thánh Gióng không lên làm vua mà trở về cõi hư vô

2 Chủ nghĩa yêu nước thời Bắc thuộc

Thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn một nghìn năm, từ khi Triệu Đà, đặc biệt

là từ khi nhà Hán xâm lược và đô hộ nước ta năm 110 TCN cho đến khi Ngô Quyền giành độc lập năm 938.Điều nổi bật thời kỳ này là dân tộc ta bị vong quốc, đất nước ta bị các triều đại phong kiến phương Bắc như Triệu, Hán, Ngô, Ngụy, Tấn, Tống, Tề, Lương, Tùy, Đường kế tiếp nhau xâm lược, thống trị, biến Âu Lạc thành những châu quận của phương Bắc, chúng thực hiện chính sách đồng hóa, rắp tâm xóa bỏ độc lập chủ quyền dân tộc, vơ vết bóc lột tàn bạo nhân dân

Về mặt văn hóa, chúng ra sức truyền bá đạo Nho, mở trường dạy chữ Hán, di dân Hán đến ở với người Việt, bắt nhân dân ta phải thay đổi phong tục, tập quán từ cách ăn mặc đến cưới xin, tang, ma theo người Hán

Mâu thuẫn cơ bản, nổi bật xuyên suốt thời kỳ Bắc thuộc là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và quân xâm lược phương Bắc, biểu hiện bằng cuộc đấu tranh lâu dài quyết liệt giũa nhân dân ta và thế lực đô hộ phương Bắc, chống xâm lược, chống đô hộ, chống đồng hóa giành lại chủ quyền đất nước, bảo tồn

và phát triển các di sản văn hóa dân tộc, trong cuộc đấu tranh này đã làm nảy

nở và xuất hiện chủ nghĩa yêu nước đặc trưng cho giai đoạn này.Như vậy chủ nghĩa yêu nước ở giai đoạn này trước hết thể hiện ở các cuộc nổi dậy, khởi nghĩa như Hai Bà Trưng, Bà Triệu, lý Bí, Triệu Quang Phục, Phùng Hưng, Mai Hắc Đế, Khúc Hạo, Dương Đình Nghệ Tuy không thành công và thậm chí bị đàn áp trong biển máu, nhưng những cuộc khởi nghĩa này đã nói lên rằng nhân dân ta không chịu khuất phục trước sự đô hộ của phương Bắc, rằng mảnh đất này đã có chủ - người Việt, chứ không phải người Hán Nhưng với logich tất yếu đanh thép, không sớm thì muộn, bọn giặc phương Bắc sẽ phải cuốn xéo về nước và nước ta nhất định được độc lập

Song song với cuộc đấu tranh quân sự biểu hiện bằng các cuộc khởi nghĩa nói trên, nhân dân ta còn tiến hành một cuộc đấu tranh chính trị và văn hóa nhằm đoàn kết toàn dân và chống đồng hóa Không phải ngẫu nhiên mà các câu chuyện như: “Con rồng cháu tiên”, “Trăm bọc trăm trứng” trong thời kỳ này được đề cao chưa từng thấy Truyện kể về nguồn gốc Bách Việt (nhiều bộ tộc Việt) về cội nguồn dân tộc bắt nguồn từ Lạc Long Quân và Âu Cơ lấy nhau sinh ra một cái bọc trăm trứng và nở ra trăm người con Như vậy, dù người Việt

ở miền ngược hay miền xuôi, dù ở rừng núi hay miền biển đều có chung một tổ tiên, đó là bố Rồng, mẹ Tiên Bởi vậy, phất cao ngọn cờ chính nghĩa là có thể tập hợp được các lực lượng lớn mạnh của cả người Việt, sứ thần Lê Văn Hưu cho rằng, Trưng Trắc, Trưng Nhị là đàn bà, hô một tiếng mà các quận Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố, cùng sáu mươi năm thành ở lĩnh ngoại đều hưởng ứng, việc dựng nước xưng vương dễ như trở bàn tay, có thể thấy hình thế đất Việt ta đủ dựng nghiệp bá vương Câu chuyện “Bọc trăm trứng” này có sức quy

tụ, đoàn kết rất lớn, nó nâng cao ý thức cộng đồng và tinh thần yêu nước và nó

có ý nghĩa to lớn không chỉ bấy giờ mà cho đến tận ngày nay

3 Chủ nghĩa yêu nước thời Lý – Trần

Khái niệm “nước” đến đây được định hình rõ nét hơn để chỉ những cái liên hệ không tách rời nhau như non sông, đất nước, lãnh thổ, chủ quyền quốc gia, dân tộc, con người – chủ nhân đất nước, người dân, quê hương, Tổ quốc, truyền thống văn hóa, lịch sử, ngôn ngữ

Những cuộc chiến thắng oanh liệt của quân và dân ta đối với đội quân xâm lược phương Bắc (Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, Lê Hoàn đánh tan quân Tống, nhà Lý còn sang tận đất Tống chuẩn bị đánh địch khi địch đang chuẩn bị xâm lược nước ta, đặc biệt là ba lần đánh tan quân Nguyên Mông của nhà Trần) đã thổi luồng sinh khí mới vào tư tưởng yêu nước, đã làm cho ý thức cộng đồng và lòng tự hào dân tộc có bước phát triển mới.Sang thời Trần, những

tư tưởng về sự tồn tại lâu dài (Vạn Xuân) của giang sơn đất nước, của núi sông nước Đại Việt ngày càng được khẳng định

Chính lòng tự hào dân tộc, chủ nghĩa yêu nước đã tạo nên những chiến công hiển hách trước quân Tống, quân Nguyên Và sự chiến thắng Tống – Nguyên làm nức lòng mọi người, đưa lòng tự hào dân tộc và chủ nghĩa yêu nước Đại Việt lên một Lòng tự hào dân tộc, ý thức độc lập tự cường, chủ nghĩa yêu nước còn được thể hiện ở những tư tưởng sáng suốt của các minh quân thời Lý – Trần Từ những năm 1267, Nho sĩ bắt đầu được giữ quyền bính Trong tầng lớp lãnh đạo đã phân chia làm hai: quý tộc tôn thất nhà vua ủng hộ Phật giáo và quý tộc bàn giấy với những khuôn phép lễ nghĩa của phương Bắc xuất thân từ các nhà Nho, ủng hộ Nho giáo Đứng trước mâu thuẫn ngày càng tăng như vậy, vua Trần Minh Tông nói: “Nhà nước đã có phép tắc riêng, Nam Bắc khác nhau, nếu nghe theo kế của bọn học trò mặt trắng tìm đường tiến thân thì sinh loạn ngay” [50, tr.138] Ông phê phán bọn nhà Nho Là một Phật tử, nhưng ông cũng phê phán cả bọn theo Phật quá khích Yêu nước gắn liền với thương dân, các triều

Lý – Trần đều coi “Ý dân”, “lòng dân” là cơ sở của mọi quốc sách Trong Chiếu dời đô, Lý Công Uẩn khẳng định: “Trên vâng mệnh trời dưới theo ý dân, thấy thuận tiện thì thay đổi, cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh” Trần Quốc Tuấn đưa ra chính sách khoan thư sức dân để làm kế sâu gốc bền rễ, đó là thượng sách để giữ nước.Chủ nghĩa yêu nước còn được thể hiện trong khí tiết khảng khái của các anh hùng thời Trần Trần Quốc Tuấn tuyên bố trước vua:

“Bệ hạ hãy chém đầu thần trước rồi hãy hàng” Trần Bình Trọng bị bắt vẫn hiên ngang thét vào mặt quân thù: “Ta thà làm quỷ nước Nam chứ không thèm làm Vương đất Bắc”

Trong lịch sử các thời vua Lý – Trần không chỉ cứu con người thoát khỏi cái nạn khổ ải của giặc ngoại xâm mà còn muốn cứu con người khỏi những nỗi khổ thường nhật Điều này được phản ánh khá rõ khi đánh tan quân xâm lược Tống Nguyên, nhiều người trong số họ còn nhường ngôi cho con, xuất gia đi tu

để thực hiện mục đích, ý đồ trên Điều đó làm cho thời kỳ này không chỉ hào hùng mà còn nên thơ vào bậc nhất trong lịch sử truyền thống, và cũng chính trong thời kỳ này, họ cùng các vị thiền sư đã đưa ra các con đường đi đến giác ngộ vô cùng độc đáo, mang đậm màu sắc Việt Nam

Như vậy, chủ nghĩa yêu nước thời kỳ này đã trở thành chủ nghĩa yêu nước thật sự, không chỉ có tình cảm mà cả một hệ thống tư tưởng, quan niệm, quan điểm về độc lập chủ quyền dân tộc, về sự ngang hàng của nước ta đối với phương Bắc, về việc đặt niên hiệu, quốc hiệu đất nước, về việc hình thành những hệ tư tưởng mới phù hợp với yêu cầu của thời đại, về ý thức tự tôn, tự hào dân tộc (như dùng chữ Nôm, dùng thuốc Nam để chữa bệnh) Chủ nghĩa yêu nước thời kỳ này thật hào hùng và nên thơ Nó thể hiện trong khí tiết khảng khái của các tướng sĩ, những tư tưởng độc lập dân tộc của vua quan thời kỳ này,

tư tưởng nhân văn của các bậc quân vương không chỉ muốn cứu dân ra khỏi nạn xâm lược mà còn muốn cứu con người thoát ra khỏi những nỗi khổ thường ngày, chủ nghĩa yêu nước trong giai đoạn này là sự phát triển mới về chất trong

sự phát triển của chủ nghĩa yêu nước từ trước cho đên lúc bấy giờ Một măt, nó chứa đựng những điều cốt lõi xuyên suốt các giai đoạn của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, mặt khác nó mang đậm dấu ấn thời đại do luồng gió thời Lý – Trần thổi vào, đó là chủ nghĩa yêu nước ít nhiều có ảnh hưởng của Phật giáo với quan điểm nhân văn nổi tiếng “Dĩ chúng tâm vi kỷ tâm” mà ta sẽ phân tích ở dưới, điều này làm cho nó khác hẳn với chủ nghĩa yêu nước trước đó và cả chủ nghĩa yêu nước về sau này Bên cạnh những yếu tố tích cực như thế, nó còn xuất hiện một số yếu tố tiêu cực trong chủ nghĩa yêu nước thời kỳ này, tức là lời nói, ý nghĩ yêu nước nhưng lại sống cuộc sống ẩn dật, tiêu dao

4 Chủ nghĩa yêu nước thời Lê Nguyễn

Chủ nghĩa yêu nước thời Lê Nguyễn lại là bước tiến mới của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, khi Nguyễn Trãi xác định “nước” bằng lãnh thổ, văn hóa, phong hóa, lịch sử.Về lãnh thổ, ông cho rằng ngay từ xưa, Giao Chỉ đã không

phải là lãnh thổ của Trung Quốc, ở ngoài cương giới Trung quốc Nước ta bị Trung Quốc xâm chiếm bắt đầu từ Tần, Hán trở đi Phương chi trời đã phân cách Nam Bắc bởi núi sông cao lớn, bờ cõi rành rành.Về Văn hiến, theo Nguyễn Trãi, tuy An Nam ở ngoài Ngũ Lĩnh mà có tiếng là nước thi thư, những bậc trí mưu tài giỏi đời nào cũng có.Về phong tục tập quán, nước ta hoàn toàn khác Trung Quốc từ hàm răng, mái tóc, cách thức ăn mặc cho đến cưới xin, ma chay, giỗ tết, hội hè, đình đám, cách làm ăn sinh sống Trong Dư địa chí ông kêu gọi người nước ta không được bắt chước ngôn ngữ, y phục của nước Ngô, Chiêm, Lào, Xiêm, Chân Lạp để làm loạn phong tục trong nước.Lịch sử dân tộc

ta rất oai hùng, đã trải qua nhiều triều đại với những hoàng đế riêng và anh hùng hào kiệt thời nào cũng có Nước ta là một quốc gia độc lập Ai xâm phạm tới trước sau sẽ chuốc lấy sự thất bại thảm hại Đây là quan niệm rõ ràng và tương đối hoàn chỉnh về chủ quyền quốc gia dân tộc và sự bình đẳng ngang hàng với phương Bắc, là bản tuyên ngôn độc lập hùng tráng của dân tộc ta ở thế

kỷ XV

Chủ nghĩa yêu nước của Nguyễn Trãi còn thể hiện ở đường lối cũng như

ở đạo lý nhân nghĩa của ông Nhân của Nguyễn Trãi không phải là Nhân của Khổng Tử theo nghĩa yêu người chung chung hay khắc kỷ phục lễ mà là “Khử bạo cho dân”, là nhân đạo, yêu nước Yêu nước chân chính đó là chí nhân Nghĩa là điều nên làm Trong cảnh nước mất nhà tan thì điều nên làm trước tiên

là phải đứng ra đánh giặc cứu nước, giải phóng giang sơn đất nước đang bị quân thù giày xéo Đó mới là đại nghĩa Như vậy nhân nghĩa ở đây không chỉ

bó hẹp trong quan hệ cá nhân với cá nhân như trong học thuyết Khổng Mạnh,

mà được mở rộng thành quan hệ của công dân với đất nước, dân tộc Ở đây, đối tượng của Nhân là dân, đối tượng của Nghĩa là nước Càng yêu dân (Nhân) thì lại càng phải đem lại độc lập, hạnh phúc cho dân (Nghĩa) Mà đem lại hạnh phúc cho dân (Nghĩa) cũng tức là yêu dân (Nhân) Ở đây ta thấy Nghĩa có phần

ưu trội hơn Nhân, trong khi đó ở Trung Quốc, Nhân là hàng đầu, là cơ sở của

Nghĩa; còn ở Nhật Bản lại đề cao Trung Ngay Trung ở Nguyễn Trãi cũng khác, trung quân phải gắn liền với ái quốc Khi xuất hiện mâu thuẫn giữa Quân và Quốc thì Quốc được đặt lên hàng đầu

Tư tưởng Nhân Nghĩa của Nguyễn Trãi đạt đến tư tưởng nhân đạo cao

cả Chủ nghĩa nhân đạo này dựa trên một số tư tưởng có tính chất duy vật, chẳng hạn” Đói rét thiết thân thì không đoái hoài gì đến lễ nghĩa”, “Một buổi không có ăn, cha con hết tình nghĩa”, khiến nó mang tính hiện thực, tích cực

Nhìn chung, chủ nghĩa yêu nước ở Nguyễn Trãi mở đầu chủ nghĩa yêu nước thời Lê – Nguyễn, mang nhiều yếu tố tích cực Những cái cốt yếu, cốt lõi của chủ nghĩa yêu nước thời kỳ này vẫn giữ vững, duy trì và phần nào phát triển thêm Song do ảnh hưởng của thời đại, của hệ tư tưởng nên chủ nghĩa yêu nước của Nguyễn Trãi chịu ảnh hưởng của một số yếu tố Nho giáo tích cực đang lên Rất tiếc sau này đất nước lại rơi vào tình trạng chia cắt, chiến tranh Nam Bắc triều rồi Trịnh Nguyễn phân tranh nên chủ nghĩa yêu nước lại mang tính chất yếm thế và có phần bi quan, tin vào mệnh trời, chẳng hạn như Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phùng Khắc Khoan, Ngô Thì Nhậm Đến thời Nguyễn, chủ nghĩa yêu nước này lại chịu ảnh hưởng sâu đậm của Nho giáo đang trên con đường suy tàn nên nó không có được tư tưởng lớn mà chỉ có một số quan niệm, quan điểm nhân sinh lặt vặt thể hiện rõ chất ở Minh Mệnh, Nguyễn Đức Đạt Tuy nhiên, dưới ảnh hưởng của Nho giáo, chủ nghĩa yêu nước của giai đoạn này cũng đào luyện được một số người có nhân cách cứng cáp, có thể sẵn sàng vì nghĩa lớn mà treo ấn từ quan như Nguyễn Bỉnh Khiêm

Bốn giai đoạn trên có thể gộp vào cái gọi là chủ nghĩa yêu nước truyền thống Cả bốn giai đoạn trên đều có cái cốt lõi là yêu nước với những nội dung

cơ bản đã được đề cập ở trên Nếu chủ nghĩa yêu nước giai đoạn đầu thể hiện bằng truyền thuyết, huyền thoại và mang đậm tính chất anh hùng ca mộc mạc thì chủ nghĩa yêu nước giai đoạn hai thể hiện sức sống quật khởi mạnh mẽ của dân tộc chống sự đồng hóa của kẻ thù; chủ nghĩa yêu nước giai đoạn ba phản ánh

những chiến công hào hùng, anh dũng của dân tộc gắn liền với nền độc lập tự chủ của đất nước nên đã có bước phát triển mới trong tư tưởng tình cảm của người Việt Nam, tuy nhiên, nhìn chung ít nhiều nó có ảnh hưởng của yếu tố Phật giáo; thì chủ nghĩa yêu nước giai đoạn thứ tư là sự kết hợp và phát triển chủ nghĩa yêu nước của các giai đoạn trước và đạt tới đỉnh cao ởNguyễn Trãi Tuy nhiên, trong giai đoạn này nó có ảnh hưởng ít nhiều của yếu tố Nho giáo

Nhìn chung, cả bốn giai đoạn trên tạo nên cái gọi là chủ nghĩa yêu nước truyền thống và chủ nghĩa yêu nước này tỏ ra bất lực trước sức mạnh quân sư súng đạn của phương Tây Bởi vậy, sự xâm lược của thực dân Pháp nó tỏ ra bất lực Thật là may mắn cho dân tộc ta, đúng lúc cả nước trong đêm tăm tối không

có đường ra thì xuất hiện ngôi sao sáng chói, một bó đuốc – đó là chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh đã soi đường cho dân tôc ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh không phải là một hiện tượng từ trên trời rơi xuống một cách ngẫu nhiên, mà sự xuất hiện của nó như một tất yếu hợp quy luật phát triển của xã hội Việt Nam, nó là sự kế thừa và phát triển những tinh hoa của chủ nghĩa yêu nước truyền thống lên một tầm cao mới trên cơ sở nền tảng của chủ nghĩa Mác-Lênin

5 Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh:

Hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu đề cập tới chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Min.Chẳng hạn GS Lê Sĩ Thắng cho rằng chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh có bốn nội dung sau:

1 Khẳng định chủ quyền của dân tộc Việt Nam về chính trị, quân sự, ngoại giao và quyết tâm bảo vệ chủ quyền ấy

2 Bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước

3 Kiên quyết đánh đuổi quân thù ra khỏi đất nước Không có gì quý hơn độc lập tự do

4 Tràn đầy lòng yêu thương, lòng kính trọng, tinh thần bình đẳng và tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, tương trợ giữa các dân tộc anh em

5 Lý luận khoa học và nghệ thuật giải phóng dân tộc Việt Nam và các dân tộc thuộc địa [53, tr 57].

TS Nguyễn Mạnh Tường cho rằng nội dung của chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh gồm có:

1 Lý tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”

2 Quan niệm về dân, nước

3 Quan niệm về độc lập, tự do, hạnh phúc

4 Quan niệm về thi đua yêu nước và mẫu người yêu nước mới gắn với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Ngoài ra, TS Nguyễn Mạnh Tường cho rằng nội dung cơ bản của chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí minh là sự thống nhất lập trường dân tộc và lập trường giai cấp, độc lập dân tộc với CNXH, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế

vô sản, giải phóng dân tộc gắn với giải phóng xã hội, giải phóng con người

Hồ Chí Minh cho rằng đã là người Việt Nam ai cũng có lòng yêu nước, vấn

đề là ít hay nhiều mà thôi Người nói:"Ta phải nhận rằng đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc” [47, tr 388] Đã là người Việt Nam thì ai cũng có tình cảm với quê hương, đất nước, ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc Có người có lòng yêu nước nhiều, có người có lòng yêu nước ít hơn một chút, lại có người có lòng yêu nước ít hơn, nhưng tựu chung lại đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có lòng yêu nước Hồ Chí Minh cho rằng dân ta không chỉ có lòng yêu nước mà còn có lòng yêu nước nồng nàn, và đó là một truyền thống quý báu của ta Người viết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta Từ xa xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh

mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” [47, tr 484-485]

Theo Người, tinh thần yêu nước có khi rõ rành, dễ thấy, nhưng cũng có khi

ẩn dấu, kín đáo rất khó nhận ra Nguyên văn Người viết:” Tinh thần yêu nước

cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha

lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến” [47, tr 485-486]

Chủ ngĩa yêu nước Hồ Chí Minh là bước phát triển mới về chất so với quan điểm truyền thống Lòng ái quốc là cái vốn quý giá trong mỗi con người Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử Lòng ái quốc này thể hiện vô cùng phong phú

và đa dạng ở mỗi con người, mỗi công việc, mỗi lứa tuổi Nó sôi nổi khắp nơi khi phải đối diện với quân xâm lược Nó là giá trị bền vững và trường tồn cùng con người và dân tộc Việt nam

Có trách nhiệm, nghĩa vụ với đất nước trong mọi hoàn cảnh

Đảng ta luôn xác định xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam, đồng thời cũng là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân ta đặc biệt là tầng lớp học sinh, sinh viên Để làm được điều này, đòi hỏi sinh viên phải có sự nhận thức đúng đắn vai trò và trách nhiệm của mình đối với đất nước Sinh viên phải thực sự giác ngộ Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước, tuyệt đối trung thành với Đảng và nhân dân Lòng trung thành của học sinh, sinh viên phải được phát huy và nâng cao thành đức hy sinh, sẵn sàng

xả thân vì tự do của Tổ quốc Vì thế, xây dựng đức hy sinh vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa học sinh, sinh viên phải có lý tưởng sống rõ ràng, có tinh thần và trách nhiệm cao, nhạy cảm và chủ động hơn trong mọi tình huống

Xã hội luôn vận động và phát triển, đòi hỏi học sinh, sinh viên phải là người có tinh thần xung kích sáng tạo, có tinh thần độc lập dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong mọi lĩnh vực nhất trong học tập cũng như trong lao

động sản xuất Vai trò xung kích của sinh viên được thể trong việc học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lối sống, rèn luyện bản lĩnh chính trị, bồi dưỡng ước mơ, lý tưởng cao đẹp Học sinh, sinh viên cần xung kích vào phong trào thi đua học tốt, hăng say học tập nghiên cứu

Bên cạnh đó, vai trò xung kích của sinh viên trong giai đoạn hiện nay còn được thể hiện trong việc rèn luyện thông qua các phong trào của sinh viên, là lực lượng xung kích chấp hành nghiêm chỉnh mọi chủ trương chính sách, đường lối của Đảng và Nhà nước

Sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại:

Nhân cách Hồ Chí Minh là nhân cách của một vĩ nhân không chỉ ở tầm dân tộc, mà ở tầm thời đại, tầm nhân loại Chính vì thế, Người đã được thế giới tôn vinh là danh nhân văn hóa Trong thế giới biến động như hiện nay thì nhân cách trong sáng, thanh tao của Hồ Chí Minh lại càng nổi cao vời vợi Chủ tịch

Hồ Chí Minh, lãnh tụ kính yêu của dân tộc ta, đã hiến dâng tất cả tình cảm, trí tuệ và cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta Người đã để lại tài sản vô giá là tư tưởng và tấm gương đạo đức trong sáng, mẫu mực, cao đẹp, kết tinh những giá trị truyền thống của dân tộc, của nhân loại và thời đại Học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác là niềm vinh dự và tự hào đối với toàn thể dân tộc Việt Nam Đối với sinh viên, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là nhiệm vụ rất quan trọng và thường xuyên, qua

đó để giáo dục, rèn luyện mình trở thành người chủ tương lai của đất nước Học sinh, sinh viên phải nâng cao chí khí cách mạng “trung với nước, hiếu với dân”; không sợ gian khổ, hi sinh, hăng hái thi đua tăng gia sản xuất và anh dũng chiến đấu, xung phong đi đầu trong sự nghiệp cách mạng Là sinh viên trong thời đại ngày nay phải nắm vững lập trường quan điểm của bản thân mình

để góp phần bảo vệ nước nhà

Phải tin tưởng sâu sắc ở lực lượng và trí tuệ của tập thể, của nhân dân; tăng cường đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau; nâng cao ý thức tổ chức và kỷ luật;

kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tự do.Luôn trau dồi đạo đức cách mạng, khiêm tốn và giản dị; chống kiêu căng, tự mãn; chống lãng phí, xa hoa; thực hành tự phê bình và phê bình nghiêm chỉnh để giúp nhau cùng tiến bộ mãi.Phải ra sức nâng cao trình độ lý luận chính trị, văn hoá, khoa học, kĩ thuật và quân sự để cống hiến ngày càng nhiều hơn cho Tổ quốc, cho nhân dân.“Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là chuẩn mực đạo đức truyền thống trong quan hệ “đối với mình” được Chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa, vận dụng và phát triển phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp cách mạng, trở thành chuẩn mực cơ bản của đạo đức cách mạng Người là một tấm gương mẫu mực về “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”

Tích cực lao động, học tậpvới tinh thần lao động sáng tạo, có năng suất, chất lượng, hiệu quả cao; biết quý trọng công sức lao động và tài sản của tập thể, của nhân dân; không xa hoa, lãng phí, không phô trương, hình thức; biết sử dụng lao động, vật tư, tiền vốn của Nhà nước, của tập thể, của chính mình một cách có hiệu quả Học tập và làm theo tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cần nâng cao tinh thần độc lập tự chủ, tự lực, tự cường, kiên quyết đấu tranh chống tâm lý tự ti, chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi;phê phán các biểu hiện vong bản, vọng ngoại, ảo tưởng trước chủ nghĩa tư bản

Sự nghiệp đổi mới đất nước đã và đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với sự hình thành và phát triển những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam, đồng thời tạo ra những thuận lợi và những thử thách mới đối với mỗi chúng ta trong lĩnh vực đạo đức Hơn lúc nào hết, hiện nay toàn Đảng, toàn dân ta phải quan tâm đầy đủ đến vấn đề đạo đức, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện những chuẩn mực đạo đức đúng đắn, tiến bộ; đẩy mạnh giáo dục, rèn luyện và tăng cường quản lý đạo đức trong Đảng và trong nhân dân Kế thừa truyền thống đạo đức tốt đẹp của ông cha, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một trong những biện pháp quan trọng để khắc phục

sự suy thoái về đạo đức, lối sống trong giới trẻ nói chung và trong học sinh,

sinh viên nói riêng, làm lành mạnh nền đạo đức xã hội, góp phần giữ vững sự

ổn định chính trị, xã hội, tạo động lực cho sự phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững Vấn đề cơ bản nhất khi thực hiện cuộc vận động là mỗi người chúng ta phải nhận thức đầy đủ vị trí của vấn đề đạo đức, thường xuyên tự giác, nỗ lực học tập, rèn luyện, tu dưỡng theo gương Bác Hồ vĩ đại Học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ, chúng ta còn có thể học tập qua chính những tấm gương thầy cô, bè bạn xung quanh để giúp chúng ta hoàn thiện bản thân mình hơn

1.1.2 Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên trường Cao đẳng

Học sinh, sinh viên ở khoảng lứa tuổi từ 18 cho đến 25: Đây là giai đoạn đầu của thời kỳ thanh niên Ở giai đoạn này các em đang hoàn thiện về tâm, sinh lý Lứa tuổi rất nhạy cảm về các hiện tượng xã hội tác động hàng ngày đến bản thân các em và có ảnh hưởng sâu sắc tới tâm lý tình cảm của các em Vì vậy việc rất quan trọng đối với gia đình, nhà trường và xã hội cần định hướng cho các em về tư tưởng và hành động theo chuẩn mực đạo đức và pháp luật của

xã hội, từ đó xây dựng nên những chủ nhân tương lai của đất nước vừa “Hồng” vừa “Chuyên” như mong muốn của Bác Hồ kính yêu

Muốn làm tròn sứ mệnh “người chủ tương lai” của đất nước thì thế hệ trẻ phải rèn tinh thần và lực lượng: “Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên” Giáo dục thanh niên theo Bác phải toàn diện, trong đó đặc biệt quan tâm giáo dục chủ nghĩa yêu nước, đạo đức, lý tưởng cách mạng nhằm đào tạo ra những con người yêu nước, yêu nhân dân, yêu chủ nghĩa xã hội, kế thừa xứng đáng truyền thống cách mạng của các thế hệ đi trước.Hiện nay đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh Công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước, phấn đấu đến năm 2020 về cơ bản trở thành một nước công nghiệp để dần dần từng bước thực hiện các mục têu “Dân giàu, nước mạnh, xã

hội công bằng, dân chủ, văn minh” Cho nên có thể thấy việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên ngay khi họ còn ngồi trên ghế nhà trường có một vai trò rất quan trọng hiện nay:

Thứ nhất: Giáo dục chủ nghĩa yêu nước, trước hết giúp cho học sinh, sinh viên nâng cao nhận thức về chủ nghĩa yêu nước, hiểu rõ hơn bản chất tốt đẹp, nhân đạo mà nước ta đã chọn đi theo con đường chủ nghĩa xã hội.Thông qua việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước giúp học sinh, sinh viên nhận thức sâu sắc về những thắng lợi và những thành tựu quan trọng, nổi bật của nước ta trong quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc Qua đó giúp học sinh, sinh viên củng cố lập trường tư tưởng về con đường chủ nghĩa xã hội mà nước ta đã lựa chọn, nhận thức rõ trách nhiệm công dân của bản thân mình trong công cuộc xây dựng đất nước

Thứ hai: Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên hiện nay góp phần xây dựng ý thức tình cảm dân tộc chân chính cho các em, nhằm phát huy sức mạnh nội tại của mỗi bản thân các em trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ tổ quốc

Thứ ba: Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên còn có ảnh hưởng to lớn đến nhận thức và hành động của học sinh, sinh viên.Chính từ tình yêu quê hương, đất nước giúp các em nhận thức được vai trò và trách nhiệm của mình đối với đất nước Từ đó xây dựng mục đích, động cơ, thái độ học tập

và thái độ rèn luyện đúng đắn cho các em, góp phần hoàn thiện nhân cách và hình thành lý tưởng sống cao đẹp cho các em

Giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam cho học sinh, sinh viên trong thời kỳ mới chính là nhằm khơi dậy và phát huy tinh thần và nghị lực, trí tuệ và tài năng của thế hệ trẻ và toàn thể cộng đồng để tập trung phát triển kinh tế, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc thân yêu và thành quả cách mạng, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, giữ vững định

hướng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao uy tín và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

Giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam cho học sinh, sinh viên trong thời kỳ mới là giáo dục cho họ dù ở hoàn cảnh nào cũng phải nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, thực hiện tốt nghĩa vụ và trách nhiệm công dân, phấn đấu góp phần đưa nước ta thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, từng bước vươn lên theo kịp các nước trong khu vực và thế giới, làm cho học sinh, sinh viên thể hiện lòng yêu nước của mình bằng hành động dũng cảm, sáng tạo, xung kích trong phát triển kinh tế; năng động, nhạy bén “đi tắt đón đầu” trong nghiên cứu

và ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ Bên cạnh đó, học sinh, sinh viên phải không ngừng nâng cao lòng tự hào dân tộc, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và tương lai tươi sáng của đất nước, tiền đồ của dân tộc; trung thành với mục tiêu lý tưởng là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn; tự giác chấp hành nghiêm chỉnh mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước

Như vậy, giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên hiện nay góp phần rất quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện con người mà Đảng và nhà nước ta đề ra, bao gồm: “Đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ, nghề nghiệp” Góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lương cao đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước trong thời

tượng giáo dục vừa là khách thể mà giáo dục hướng tới, nó quy định nội dung, phương pháp, con đường và phương tiện, đặt ra yêu cầu đối với chủ thể làm công tác giáo dục.Việc giáo dục chủ nghĩa yêu cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng, đại học cần nắm vững đặc điểm về sinh lý, tâm lý, nhận thức và xã hội của học sinh, sinh viên với tư cách đối tượng của giáo dục chủ nghĩa yêu nước

- Đặc điểm sinh học

Đối với học sinh, sinh viên trường Cao đẳng, đại học là những người mới lớn, phương pháp luận biện chứng duy vật khẳng định: con người với tư cách là một chỉnh thể thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội Cấu trúc nhân cách của đối tượng là học sinh, sinh viên trường Cao đẳng là chưa định hình Vì thế, cần phải nghiên cứu tuổi thanh niên một cách phức hợp, phải kết hợp quan điểm tâm lý học xã hội với những Học sinh sinh viên trường Cao đẳng, đại học được xếp ở lứa tuổi thanh niên (từ 18 đến 25) đây là tuổi thanh niên mới lớn Tuổi đầu thanh niên là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt thể lực, nhưng

sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển của cơ thể người lớn Tuổi đầu thanh niên bắt đầu từ thời kỳ phát triển tương đối êm ả về mặt sinh lý, sự phát triển của hệ thần kinh có những thay đổi quan trọng do cấu trúc bên trong của não phức tạp và các chức năng của não phát triển.Cấu trúc của bán cầu đại não

có những đặc điểm như trong của tế bào não của người lớn Số lượng dây thần kinh liên hợp tăng lên, liên kết phân định khác nhau của võ não Điều đó tạo điều kiện cần thiết cho sự phức tạp hóa hoạt động phân tích, tổng hợp của võ bán cầu đại não trong quá trình học tập Nhìn góc độ con người - sinh học, học sinh, sinh viên trường Cao đẳng , đại học có một thể chất phát triển mạnh, là người lớn ở giai đoạn trưởng thành

Ở trong môi trường gia đình, học sinh, sinh viên trường Cao đẳng Y tế cũng đang trong quá trình trở thành người lớn, ở nhà trường các em đủ tuổi gia nhập đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trong tổ chức Đoàn các em có

thể tham gia công tác tập thể, công tác xã hội một cách độc lập hơn và có trách nhiệm hơn, 18 tuổi có quyền bầu cử, có chứng minh thư có nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ lao động Tất cả các em đều biết suy nghĩ về việc chọn ngành, nghề cho mình còn phụ thuộc vào người lớn, người lớn quyết định nội dung và xu hướng hoạt động của các em Các em vẫn đến trường học dưới sự bảo hộ của người lớn, vẫn phụ thuộc vào cha mẹ về vật chất và tinh thần Các em là cá nhân đang trong quá trình hoàn thiện cả về con người - sinh học và con người -

xã hội để xác lập cái “tôi” nhân cách

- Đặc điểm tâm lý - ý thức và quan hệ xã hội

Vì mới từ tuổi thiếu niên bước sang tuổi thanh niên, các em luôn mang trong mình một tâm lý muốn khẳng định cái tôi của một cá nhân đang trưởng thành mạnh mẽ, năng động, hoạt bát, sôi nổi, hồn nhiên và một đời sống tâm hồn thật trong sáng, đẹp đẽ thơ mộng Tâm hồn tuổi học trò theo đúng nghĩa của nó Ở tuổi này do có sức lực nên các em có ý chí và nghị lực vươn lên để tư chất nhân cách của người lớn trong các em được khẳng định Đây vừa làmặt tốt nhưng cũng chứa đựng nhiều nguy cơ có thể đưa tới sự phát triển lệch lạc về nhân cách đạo đức: yêu sớm, sao nhãng học tập, đua đòi, ăn chơi, thoát ly khỏi nền giáo dục của gia đình, ham cái lạ, manh động, liều lĩnh, bồng bột…

Giao tiếp bè bạn: tuổi học sinh, sinh viên trường Cao đẳng, đại học thì tập thể có ý nghĩa hết sức quan trọng, các em luôn có mong muốn được sinh hoạt với các bạn cùng lứa tuổi, cảm thấy mình cần cho nhóm, có uy tín, có vị trí nhất định trong nhóm Ở lứa tuổi này quan hệ với bạn bè chiếm vị trí hơn hẳn so với quan hệ với người lớn tuổi hơn hoặc ít tuổi hơn Điều này do lòng khát khao muốn có vị trí bình đẳng trong cuộc sống chi phối Cùng với sự trưởng thành về nhiều mặt, quan hệ dựa dẫm, phụ thuộc vào cha mẹ dần dần cũng được thay thế bằng quan hệ bình đẳng tự lập Trong hoàn cảnh giao tiếp tự do, rỗi rải, trong việc phát triển nhu cầu sở thích học sinh, sinh viên trường Cao đẳng, đại học hướng vào bạn bè nhiều hơn

1.2.2 Vai trò của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh trong giai đoạn hiện nay

Trong giai đoạn hiện nay, để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá; hiện đại hoá đất nước, xây dựng nước Việt Nam ngày càng trở nên giàu đẹp thì chúng ta cần phải có nguồn lực con người vững mạnh, đó phải là những con người mới xã hội chủ nghĩa, những con người phát triển toàn diện về mọi mặt, vừa hồng vừa chuyên Với chiến lược phát triển con người toàn diện phục

vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thế hệ trẻ Việt Nam là đối tượng cần phải chú ý đầu tiên, bởi vì họ là chủ nhân tương lai của đất nước Chính vì vậy, việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên có một ý nghĩa hết sức quan trọng, khẳng định điều đó là tại Hội nghị Trung ương 7, khoá X, Đảng ta xác định: “Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan

trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm công việc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khoẻ và sáng tạo” [50; Tr 40]

Sư ̣cần thiết của viêc ̣ giáodục chủ nghĩa yêu nước cho hoc ̣ sinh, sinh viên trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh

Công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho hoc̣ sinh, sinh viên trường Cao đẳng, đại học Là cực kỳ quan trọng, có ý nghĩa chiến lược trong giai đoạn cách mạng hiện nay Nhận thức được điều đó, trong nhiều năm qua trên địa bàn thành phố Trà Vinh công tác này đã được chú trọng đặc biệt và đã thu được những kết quả to lớn Nhiều đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong đoàn viên thanh niên, học sinh, sinh viên nhân dịp các ngày lễ kỷ niệm lớn của Đảng, đất nước, dân tộc được triển khai, thực hiện có hiệu quả, được đoàn viên thanh niên tích cực hưởng ứng, được các cấp các ngành và nhân dân đánh giá cao.Chủ nghĩa yêu nước luôn tiêu biểu cho giá trị bền vững đứng đầu hệ các giá trị truyền thống và được coi là tiêu chí cao nhất của đạo lý, phẩm giá dân tộc và con người Việt Nam

Chủ nghĩa yêu nước là truyền thống cao nhất của dân tộc ta Chủ nghĩa yêu nước là kết tinh tư tưởng, bản lĩnh của nhân dân ta trong quá trình đấu tranh chống lại thiên nhiên và chống ngoại xâm Do vậy, cần phải giáo dục trước hết

là lòng yêu xóm làng, yêu quê hương, đất nước.Đây là cơ sở ban đầu rất tự nhiên, bình dị nhưng sâu sắc, lắng đọng với những hình ảnh, tình cảm sẽ đi theo suốt cuộc đời mỗi con người Vì vậy phải giáo dục cho học sinh, sinh viên biết quý trọng tiếng nói, nền văn hóa và các phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc,

ý thức tập thể, đoàn kết, tình nghĩa đồng bào, gắn bó trong một cộng đồng dân tộc; phải biết kính yêu tổ tiên, gia đình và mọi người xungquanh đã đổ bao mồ hôi, xương máu để tạo lập nên và giữ gìn làng xóm, quê hương, đất nước

Hiện nay đất nước ta đang mở cửa hội nhập với thế giới, đang đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Vì vậy phải giáo dục cho học

sinh, sinh viên thấy rõ sức mạnh dân tộc trước hết là sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đoàn kết toàn dân, ý chí đấu tranh anh dũng, bất khuất vì độc lập của Tổ quốc và tự do hạnh phúc của nhân dân Đó còn là sức mạnh của văn hóa, lịch sử, truyền thống, các nhân tố tinh thần làm nên sức mạnh nội lực của dân tộc Sức mạnh dân tộc được thể hiện qua mỗi con người, vì vậy con người với toàn bộ thể chất và tinh thần bao giờ cũng là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững của quê hương đất nước

Ngày nay, chúng ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thực hiện đường lối phát triển kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên việc chủ động hội nhập càng trở thành vấn đề quan trọng và cần thiết nhằm tranh thủ vốn, công nghệ cao và trình độ quản lý tiên tiến Nhưng muốn tiến hành hội nhập hiệu quả mà không đánh mất mình thì chúng ta cần tuyên truyền, giáo dục cho học sinh, sinh viên nắm vững nguyên tắc độc lập, tự chủ, tự cường, bảo đảm giữ vững chủ quyền, an ninh quốc gia và bản sắc văn hóa dân tộc

Như vậy, việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh hiện nay là một việc rất quan trọng trong tình hình hiện nay Đây là một nội dung cần được các nhà trường, gia đình và xã hội quan tâm hơn nữa nhằm đáp ứng yêu cầu mới trong giai đoạn hội nhập và phát triển

Vai trò của nhà trường trong việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay

Trong đời sống xã hội, con người chịu ảnh hưởng bởi môi trường văn hóa mà trong đó họ sống và hoạt động Mỗi dân tộc có một nền văn hóa riêng,

nó là nhân tố quan trọng tạo nên sức mạnh và bản sắc của dân tộc đó Chủ nghĩa yêu nước là một yếu tố rất quan trọng mà nhà quản lý cần xây dựng và duy trì nhằm tạo động lực đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững Nhìn một cách tổng thể, chủ nghĩa yêu nước bao gồm những giá trị và chuẩn mực chung