Vai trò của đội ngũ bí thư đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện tân hưng, tỉnh long an hiện nay

Bí thư Đảng ủy là người giữ trọng trách cao nhất trong tổ chức đảng cơ sở, trong cấp ủy, là cán bộ chuyên trách công tác Đảng ở đảng bộ, có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động, thực

-o0o -

LÊ VĂN THẮNG

VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ Ở HUYỆN TÂN HƯNG, TỈNH LONG AN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

NGHỆ AN, 2017

-o0o -

LÊ VĂN THẮNG

VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ Ở HUYỆN TÂN HƯNG,TỈNH LONG AN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60.31.02.01 LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học:

TS Vũ Thị Phương Lê

Nghệ An, 2017

LỜI CẢM ƠN

Nhân dịp luận văn được bảo vệ, tôi bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới tập thể các thầy giáo, cô giáo trong Khoa Giáo dục Chính trị, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Trường Đại học Vinh đã nhiệt tình giảng dạy, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới TS Vũ Thị Phương Lê, người

đã định hướng đề tài và trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn Xin chân thành cảm ơn Thường trực huyện ủy, Ban Tổ chức huyện ủy Tân Hưng - tỉnh Long An, Phòng Nội vụ huyện Tân Hưng - tỉnh Long An, Thường trực Đảng ủy xã, thị Trấn Tân Hưng - tỉnh Long An, Trung tâm Thông tin - Thư viện Nguyễn Thúc Hào, Trường Đại học Vinh, gia đình và bạn bè, đồng nghiệp

đã tận tâm giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của thầy cô, các ban ngành

và đồng nghiệp để kết quả nghiên cứu của luận văn thêm hoàn thiện, được triển khai hiệu quả trong thực tế

Long An, tháng 6 năm 2017

Lê Văn Thắng

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU

NỘI DUNG :

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG

ỦY TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ

1.1 Khái quát về hệ thống chính trị cơ sở

1.2 Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cơ sở

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao vai trò Bí thư Đảng ủy trong hệ thống

chính trị cơ sở hiện nay

Chương 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY

TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ Ở HUYỆN TÂN HƯNG,

TỈNH LONG AN

2.1 Khái quát về huyện Tân Hưng, tỉnh Long An

2.2 Thực trạng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở huyện Tân

Hưng, tỉnh Long An trên một số nội dung cơ bản

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ BÍ

THƯ ĐẢNG ỦY TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở HUYỆN TÂN

HƯNG, TỈNH LONG AN HIỆN NAY

3.1 Quan điểm về nâng cao vai trò Bí thư Đảng ủy trong hệ thống

chính trị cơ sở ở huyện Tân Hưng, tỉnh Long An

3.2 Giải pháp nâng cao vai trò Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị

cơ sở ở huyện Tân Hưng, tỉnh Long An hiện nay

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hệ thống hành chính của nước ta hiện nay có bốn cấp, gồm: cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã, trong đó cấp xã (gồm xã, phường, thị trấn) được xác định là cấp cơ sở Cấp cơ sở là cấp trực tiếp xử lý những công việc hàng ngày, hàng giờ với nhân dân, là cầu nối truyền đạt những chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước đến nhân dân, do đó cần phải quan tâm đổi mới và từng bước hoàn thiện ở cấp cơ sở

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nhận định: “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [27; 240] Chính vì thế, để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở thì vai trò của Bí thư Đảng ủy xã, thị trấn giữ vai trò trung tâm, hạt nhân lãnh đạo toàn diện trong hệ thống chính trị ở cơ sở

Bí thư Đảng ủy là người giữ trọng trách cao nhất trong tổ chức đảng cơ sở, trong cấp ủy, là cán bộ chuyên trách công tác Đảng ở đảng bộ, có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, cùng tập thể Đảng ủy lãnh đạo toàn diện đối với hệ thống chính trị cơ sở trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trên địa bàn xã, thị trấn Có thể nói rằng, từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam nắm chính quyền, trong từng giai đoạn lịch sử, mọi phong trào của địa phương đều gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng mà đứng đầu là Bí thư cấp ủy Vì vậy, xét ở góc độ nào thì Bí thư cấp ủy ngoài việc phải hội đủ các yếu tố, điều kiện, tiêu chuẩn cơ bản theo quy định, còn phải là người thực sự có tinh thần trách nhiệm và phải chịu trách nhiệm cao nhất trước Đảng và nhân dân Việc thực hiện vai trò, trách nhiệm của Bí thư cấp ủy ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hoạt động của hệ thống tổ chức đảng Vì vậy, phát huy vai trò của đồng chí Bí thư Đảng ủy chính

là một trong những biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động của Đảng

Huyện Tân Hưng là đô thị mới được thành lập, là trung tâm vùng Đồng Tháp Mười, là hạt nhân vùng kinh tế động lực phía Bắc của tỉnh Long An Để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện khóa V nhiệm kỳ 2015 - 2020 là: phát huy dân chủ và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng và Đảng viên; huy động và sử dụng

có hiệu quả các nguồn lực đầu tư, giải quyết có hiệu quả các vấn đề xã hội bức xúc; nâng cao đời sống và vật chất tinh thần của nhân dân; giữ vững ổn định biên giới, quốc phòng - an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phấn đấu xây dựng đến năm 2020 trở thành huyện có nền nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân đạt mức trung bình của tỉnh, xứng tầm trung tâm vùng kinh tế động lực phía Bắc của tỉnh, sự ổn định và phát triển của huyện một phần phụ thuộc vào sự ổn định và hiệu quả hoạt động của

hệ thống chính trị ở các xã, thị trấn đây là nơi đưa nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước đi vào thực tế đời sống của người dân

Hệ thống chính trị cấp cơ sở trên địa bàn huyện Tân Hưng trong thời gian qua đang tiếp tục được củng cố, hoàn thiện nhằm tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, đồng thời phát huy quyền làm chủ của nhân dân và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở một cách thực sự Tuy nhiên, trong những năm gần đây, vấn đề bức xúc đã và đang đặt ra bởi hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn còn bộc lộ một số hạn chế, trong đó có một phần thuộc về vai trò của người đứng đầu, nhất là Bí thư Đảng ủy Đó là người đứng đầu có thẩm quyền dẫn dắt cả một tập thể, quyết định hiệu quả việc thực hiện nhiệm vụ chính trị Song việc sử dụng hết thẩm quyền và sử dụng đúng thẩm quyền còn là vấn đề cần quan tâm Trong thực tế đang hiện hữu cả hai khuynh hướng: một là, Bí thư Đảng ủy không dám làm, không dám chịu trách nhiệm, chưa thực hiện hết thẩm quyền

mà trông chờ vào cấp trên khi gặp những vấn đề phức tạp, dẫn đến công việc bị trì trệ; hai là, Bí thư Đảng ủy vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, vượt quá

thẩm quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, gây bức xúc trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, có trường hợp vi phạm Điều lệ Đảng, vi phạm pháp luật phải xử lý kỷ luật, xử lý hình sự Thực tiễn cho thấy, nơi nào vai trò của Bí thư Đảng ủy được đề cao thì nơi đó hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị có bước tiến bộ và đạt kết quả tốt, đặc biệt là hướng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện từng bước theo mô hình chính quyền đô thị

Xuất phát từ những lý do như vậy, việc nghiên cứu đề tài Vai trò của đội

ngũ Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Tân Hưng, tỉnh Long An hiện nay là một việc làm ý nghĩa, góp phần giải quyết một số vấn

đề lý luận và thực tiễn trong công tác tổ chức cán bộ ở cấp cơ sở hiện nay

Hệ thống chính trị cơ sở có vị trí và vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển, đảm bảo và giữ vững ổn định chính trị - xã hội, là nơi đưa chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thật sự đi vào cuộc sống Thực hiện được nhiệm vụ trên, không ai khác là đội ngũ cán bộ ở cơ sở, trọng tâm là đội ngũ cán bộ chủ chốt, trong đó vai trò quyết định là Bí thư Đảng

ủy ở cơ sở Với mục tiêu phát huy vai trò, đề cao trách nhiệm của tập thể, phát huy vai trò của Bí thư Đảng ủy ở cơ sở và khắc phục những hạn chế, yếu kém trong lãnh đạo, chỉ đạo; bảo đảm cho cả hệ thống vận hành một cách thống nhất, thông suốt, kỷ luật, kỷ cương và hiệu lực, hiệu quả, củng cố niềm tin trong Đảng, trong nhân dân, tiếp tục nâng cao vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng, trong những năm qua, việc phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở nói chung và của người đứng đầu - Bí thư Đảng ủy đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu, ý kiến đóng góp của đông đảo các nhà lý luận chính trị, nhà quản lý, chuyên gia nghiên cứu

Vào năm 2002, tác giả Vũ Hoàng Công trong công trình Hệ thống chính trị cơ sở - Đặc điểm, xu hướng và giải pháp (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ

Chí Minh, Hà Nội) đã khái quát được đặc điểm chung của hệ thống chính trị cơ

sở, xu hướng vận động phát triển của hệ thống chính trị trong quá trình đổi mới đất nước, từ đó tác giả đề ra một số giải pháp chung nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị Tuy nhiên, so với đặc thù vùng miền thì tác giả chưa đưa ra đặc điểm riêng để đề ra giải pháp trong điều kiện thực tế của một số vùng miền cụ thể Mặt khác, tác giả cũng chưa đi sâu nghiên cứu đặc điểm của đội ngũ cán bộ ở cơ sở về các mặt vai trò, trách nhiệm, quyền hạn, yêu cầu phẩm chất năng lực…

Tiếp đến, năm 2004, tác giả Hoàng Chí Bảo (chủ biên) trong công trình

Hệ thống chính trị cơ sở nông thôn nước ta hiện nay (Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội) và tác giả Chu Văn Thành (chủ biên) với công trình Hệ thống chính trị

cơ sở - Thực trạng và một số giải pháp đổi mới (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội) trên cơ sở phân tích vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn và thực trạng tổ chức, hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở đã xác định đổi mới hệ thống chính trị cơ

sở là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng trong thời kì mới Tuy nhiên, việc phát huy vai trò của người đứng đầu tổ chức đảng cơ sở vẫn chưa được các tác giả phân tích cụ thể, chuyên sâu

Năm 2005, công trình Xây dựng chỉnh đốn Đảng - Một số vấn đề lý luận

và thực tiễn (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội) của GS.TS Nguyễn Phú Trọng

khi bàn về công tác chỉnh đốn Đảng ở tầm vĩ mô và các cấp cụ thể có đặt vấn đề cần xem xét, điều chỉnh việc thực hiện vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các tổ chức đảng Công trình đã giúp chúng tôi định hướng trong quá trình đề xuất các giải pháp tăng cường vai trò của Bí thư Đảng ủy cơ sở

Tiếp tục bàn sâu về công tác phát triển đội ngũ lãnh đạo đảng bộ cơ sở,

năm 2007, tác giả Nguyễn Dy Hùng trong công trình nghiên cứu Luận cứ khoa học và một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo phường hiện nay

(Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội) đã phân tích vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của đội ngũ cán bộ lãnh đạo xã (cả về công tác chính quyền và công tác Đảng)

và đề ra một số giải pháp có tính khả thi để phát huy vai trò, năng lực của đội

ngũ này Những giải pháp tác giả đề xuất là căn cứ khoa học và thực tiễn gợi mở cho chúng tôi trong quá trình đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của Bí thư Đảng ủy cơ sở tại huyện Tân Hưng, tỉnh Long An

Thực hiện đề tài, chúng tôi đã tiếp cận được với rất nhiều bài nghiên cứu

in trên các báo, tạp chí uy tín trong nước bàn về vai trò của Bí thư Đảng ủy cơ

sở như:

- Hội thảo “Thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mối quan hệ với tập thể cấp ủy, cơ quan, đơn vị” (được tổ chức ngày 28/6/2012 tại TP Bắc Ninh): mười hai ý kiến phát biểu và 59 bản tham luận tại hội thảo đã tập trung vào các nhóm giải pháp liên quan đến thẩm quyền, trách nhiệm cá nhân người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mối quan hệ với tập thể cấp ủy, cơ quan, đơn vị Kết luận của hội thảo đã có vai trò là cơ sở, định hướng cho các tổ chức đảng trong việc phát huy vai trò của người đứng đầu cấp

ủy cơ sở hiện nay

Bài viết “Đổi mới, nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở (tác giả

Nguyễn Ngọc Lâm - Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Tạp chí Xây dựng

Đảng số 2+3-2013), “Tiếp tục đổi mới và hoàn thiện hệ thống chính trị ở nước

ta hiện nay: một số vấn đề lí luận và thực tiễn” (tác giả Lê Hữu Nghĩa, Tạp chí

Lý luận, số 1, 2013): Qua nghiên cứu, các tác giả đã đưa ra những quan điểm về quá trình nhận thức lý luận cũng như những chủ trương về đổi mới hệ thống chính trị cơ sở, đồng thời khái quát đặc điểm, vị trí, vai trò của hệ thống chính trị

cơ sở, đặc biệt là quan tâm đến hệ thống chính trị vùng nông thôn Các tác giả cũng đã đánh giá những thực trạng trong việc đổi mới hệ thống chính trị cơ sở

và đề ra một số giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở Tuy nhiên, các tác giả cũng mới chỉ nêu những nét chung nhất của hệ thống chính trị, chưa đi sâu phân tích vai trò của đội ngũ cán bộ ở cơ

sở, nhất là các chức danh chủ chốt, đặc biệt là vai trò quyết định của Bí thư

Đảng ủy trong hệ thống chính trị cơ sở để có những giải pháp nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của Bí thư Đảng ủy xã, thị trấn

- Bài viết“Nâng cao chất lượng Bí thư Đảng ủy xã, thị trấn ở Tây Ninh” (Tạp chí Xây dựng Đảng, số ra ngày 29/9/2013) của tác giả Nguyễn Thị Tuyết

Nhung trên cơ sở phân tích vai trò quan trọng của đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở, trong đó có Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn đã đề xuất những biện pháp để nâng cao chất lượng Bí thư Đảng ủy xã, thị trấn ở Tây Ninh, chủ yếu xoay quanh vấn đề tạo nguồn Bí thư xã, thị trấn Tuy nhiên, tác giả chưa đề cập đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bí thư Đảng ủy cơ sở, chưa đề cập đến công tác đào tạo năng lực thực tiễn, chưa để cập đến việc quan tâm lãnh đạo toàn diện hệ thống chính trị cơ sở xã, thị trấn và bộ máy ấp, khu phố

- Bài viết “Vai trò Bí thư cấp uỷ xã, thị trấn với việc xây dựng hệ thống chính trị cơ sở” (Báo điện tử Tuyên giáo Đồng Tháp, số ra ngày 21/10/2014)

của tác giả Đinh Văn Năm đã nêu khái quát về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn của Bí thư Đảng ủy ở cơ sở Tuy nhiên, tác giả chưa đề cập đến công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, tạo nguồn cán bộ trẻ, có năng lực để giữ chức Bí thư Đảng ủy

Một số bài viết trên Tạp chí Cộng sản (http://www.tapchicongsan.org.vn/)

như: “Thẩm quyền và trách nhiệm của Bí thư đối với tập thể cấp ủy” (tháng 12/2012) của tác giả Nguyễn Hữu Lậm Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Nghệ An; “Phát huy tốt mối quan hệ giữa người đứng đầu cấp ủy với người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội” (tháng 12/2012) của tác giả

Vũ Trọng Kim, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Ủy

ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; “Một số vấn đề cấp bách trong

công tác xây dựng cán bộ hiện nay” (tháng 1/2013) của tác giả Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương… cũng đã cung cấp những cơ sở lý thuyết và thực tiễn cho chúng tôi trong quá trình thực hiện đề tài

Phần lớn các công trình khoa học trên đây đều nghiên cứu hệ thống chính trị hoặc các chủ thể trong hệ thống chính trị cơ sở, cố gắng giải quyết những vấn

đề lý luận cơ bản về hệ thống chính trị, vai trò của Bí thư Đảng ủy cơ sở với những mức độ khác nhau Nhiều công trình đã thẳng thắn phân tích những điểm bất cập của hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay, những hạn chế khiếm khuyết trong lãnh đạo, điều hành của Bí thư Đảng ủy cơ sở Trên cơ sở khoa học và những luận cứ xác đáng đó, nhiều công trình đã đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm củng cố, đổi mới và hoàn thiện hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay, nâng cao năng lực lãnh đạo, trách nhiệm của cá nhân nhằm đáp ứng những đòi hỏi của sự nghiệp đổi mới đất nước

Tuy nhiên, các công trình chưa đi sâu phân tích về vai trò của đội ngũ Bí thư Đảng ủy với tư cách là người đứng đầu trong việc lãnh đạo toàn bộ hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở xã, thị trấn Đặc biệt, chưa có công trình nào

đề cập đến vai trò của Bí thư Đảng ủy cơ sở trên địa bàn huyện Tân Hưng, tỉnh Long An với những nét đặc thù riêng, cụ thể

Mặc dầu chưa có công trình nào nghiên cứu về vai trò của Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở trên địa bàn huyện Tân Hưng với những nét đặc thù riêng của một huyện phía Bắc tỉnh Long An nhưng những công trình nghiên cứu trên đây thực sự là những tư liệu quý giá làm cơ sở để tác giả bổ sung và phát triển thêm phạm vi nghiên cứu của mình, nhất là đi sâu tìm hiểu về vai trò của Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng, mục đích nghiên cứu của luận văn nhằm nâng cao, phát huy vai trò của đội ngũ Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cơ sở tại huyện Tân Hưng, tỉnh Long An

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận về vai trò của đội ngũ Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở;

- Phân tích vai trò của đội ngũ Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở Tân Hưng, tỉnh Long An;

- Đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao vai trò của đội ngũ Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở Tân Hưng, tỉnh Long An hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của đội ngũ bí thư đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận của đề tài là hệ thống các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng ta về công tác cán bộ và

tổ chức cán bộ

- Luận văn được tiến hành trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; đồng thời, sử dụng kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, lịch sử - lôgíc, đặc biệt phương pháp tổng kết thực tiễn,

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về lý luận: Góp phần làm rõ thêm vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của Bí thư Đảng ủy ở cơ sở trong giai đoạn hiện nay

- Về thực tiễn: Trên cơ sở các luận cứ khoa học và khảo sát thực tiễn để xác định rõ những vấn đề đang đặt ra đối với hệ thống chính trị cơ sở nói chung, khẳng định vai trò của Bí thư Đảng ủy cơ sở ở huyện Tân Hưng nói riêng, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị ở cơ sở trên địa bàn huyện Tân Hưng, tỉnh Long An trong giai đoạn hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết

NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA BÍ THƯ ĐẢNG ỦY TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ

1.1 Hệ thống chính trị cấp cơ sở và vai trò hệ thống chính trị cấp cơ

sở

1.1.1 Khái niệm hệ thống chính trị cấp cơ sở

Chính trị và hệ thống chính trị với những quan hệ và đặc thù của chúng là kết quả của sự phát triển lực lượng sản xuất, là sản phẩm lịch sử từ khi có sự xuất hiện giai cấp và mâu thuẫn đối kháng giai cấp Trong mọi xã hội có giai cấp, đối kháng giai cấp thì quyền lực của giai cấp cầm quyền được thực hiện bằng một hệ thống thiết chế và tổ chức chính trị nhất định Đó là hệ thống chính trị

Lịch sử tư tưởng chính trị phương Đông và phương Tây trước Mác chưa dùng khái niệm hệ thống chính trị Các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác vẫn chưa dùng khái niệm hệ thống chính trị Tuy nhiên, nội dung sự hiểu biết về hệ thống chính trị đã được C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin diễn đạt bằng những phạm trù liên quan như: hình thức chính trị, thiết chế chính trị, thể chế chính trị, cơ cấu chính trị, kết cấu chính trị của xã hội hay tư tưởng chính trị và các thiết chế tương ứng… Chẳng hạn, ở các nước xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đây, quan niệm phổ biến xem hệ thống chính trị chỉ bao gồm những tổ chức chính trị - xã hội mang bản chất của giai cấp cầm quyền, nhằm phục vụ cho quyền lực chính trị của giai cấp đó Quan điểm này đã đồng nhất phạm trù “hệ thống chính trị” với phạm trù “hệ thống chuyên chính của giai cấp cầm quyền” Từ đó, cho rằng

hệ thống chính trị trong chủ nghĩa tư bản chính là hệ thống chuyên chính tư sản, còn hệ thống chính trị chủ nghĩa xã hội là hệ thống chuyên chính vô sản Ở Việt Nam trước và một số năm đầu đổi mới, chúng ta chưa dùng khái niệm hệ thống

chính trị mà vẫn dùng một cách phổ biến khái niệm chuyên chính vô sản để chỉ

hệ thống và cơ cấu các cơ quan quyền lực lãnh đạo và quản lý xã hội

Hệ thống chính trị là khái niệm của khoa học chính trị đương đại - là một trong những khái niệm phản ánh đặc trưng của những quan hệ quyền lực chính trị, cũng như các bộ phận, các nhân tố tham gia vào các quá trình, quy trình chính trị trong thể chế chính trị, cũng như các bộ phận, các nhân tố tham gia vào các quá trình, quy trình chính trị trong thể chế chính trị dân chủ hiện đại (dân chủ xã hội chủ nghĩa, dân chủ tư bản chủ nghĩa) PGS.TS Nguyễn Văn Vĩnh đã tổng hợp một số quan niệm khác nhau về hệ thống chính trị như:

- Hệ thống chính trị là tổng thể các tổ chức chính trị của xã hội được chính thức thừa nhận về mặt pháp lý nhằm thực hiện quyền lực chính trị của xã hội đó

Hệ thống này bao gồm Nhà nước, các chính Đảng, các nghiệp đoàn và các tổ chức chính trị khác - trong đó Nhà nước là yếu tố cơ bản, trung tâm

- Hệ thống chính trị là hệ thống các tổ chức mà thông qua đó giai cấp thống trị thực hiện quyền lực chính trị trong xã hội Hệ thống chính trị là một cơ cấu, tổ chức bao gồm đảng phái chính trị, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội tồn tại và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật hiện hành (hệ thống pháp luật đó được chế định theo tư tưởng và lợi ích giai cấp cầm quyền) nhằm duy trì, bảo vệ và phát triển xã hội đó

- Hệ thống chính trị là một chỉnh thể các tổ chức chính trị trong xã hội bao gồm Nhà nước, các đảng chính trị, các đoàn thể nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp được liên kết với nhau nhằm tác động vào mọi mặt của đời sống xã hội để củng cố, duy trì và phát triển chế độ xã hội đương thời phù hợp với lợi ích của chủ thể cầm quyền

Trên quan điểm hệ thống cấu trúc như trên có thể xem hệ thống chính trị

là tổng thể các cơ quan, tổ chức Nhà nước, đảng phái, đoàn thể xã hội, nói chung là các lực lượng tham gia và mối quan hệ giữa các lực lượng đó, chi phối

sự tồn tại và phát triển đời sống chính trị của một quốc gia, thể hiện bản chất

của chế độ Chính trị quốc gia, con đường phát triển của xã hội

Cấu trúc của hệ thống chính trị không chỉ là hệ thống các tổ chức và các quan hệ về tổ chức mà còn là hệ thống các cấp độ và các quan hệ về cấp độ nhìn theo hai chiều vận động từ dưới lên và từ trên xuống

Có các cấp độ của từng tổ chức (Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể) quy định vị trí, vai trò, chức trách, thẩm quyền của các cấp, của cấp trên với cấp dưới trong phạm vi một tổ chức và sự tác động của bộ máy tương ứng với từng cấp Hệ thống chính trị được cấu tạo thành bởi các tổ chức nêu trên cũng có cấp độ này, biểu hiện thành quan hệ tác động qua lại giữa Trung ương với địa phương và cơ sở

Giữa các tổ chức lại hình thành quan hệ tác động lẫn nhau trong hệ thống

và trong từng cấp độ Cụ thể, ở cấp Trung ương là quan hệ giữa Đảng với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể Ở cấp cơ sở là quan hệ giữa cấp ủy, chính quyền và Mặt trận các đoàn thể trong từng địa phương Như vậy:

hệ thống chính trị là một phạm trù thuộc kiến trúc thượng tầng dùng để chỉ một chỉnh thể hệ thống các tổ chức, các thiết chế chính trị - xã hội và các mối quan

hệ giữa chúng với nhau trong và giữa các cấp độ tổ chức và hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ hợp thành cơ chế chính trị của một chế độ xã hội nhằm đảm bảo

việc thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp thống trị

Cơ sở được lấy làm đối tượng nghiên cứu ở đây không phải là một cơ sở đơn vị bất kỳ (gia đình, cơ quan, công sở, trường học, bệnh viện, doanh nghiệp hay viện nghiên cứu…) mà là cơ sở với tư cách là một cấp quản lý Nhà nước trong hệ thống quản lý hành chính Nhà nước bốn cấp hiện hành Cơ sở đó chính

là xã, thị trấn, là cấp cơ sở của quản lý Nhà nước xã, thị trấn là cấp cơ sở đô thị, được đặc trưng bởi quản lý đô thị Xã là cấp cơ sở ở khu vực nông thôn Đây là cấp cuối cùng trong hệ thống quản lý hành chính Nhà nước, là cấp gần và sát dân nhất nên còn được gọi là cấp cơ sở

Theo đó, hệ thống chính trị cấp cơ sở là hệ thống chỉnh thể các tổ chức

Đảng, chính quyền và các tổ chức chính trị xã hội ở xã, thị trấn, được tổ chức và hoạt động trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong phát triển mọi mặt đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội và chính trị trên địa bàn Hệ

thống chính trị cơ sở cũng bao gồm 3 bộ phận cấu thành: Đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân ở xã, thị trấn Mỗi bộ phận tồn tại với vai trò, chức năng riêng và có quan hệ mật thiết với nhau, tạo thành hệ thống, quản lý và điều hành mọi hoạt động ở xã, thị trấn về các lĩnh vực của đời sống

1.1.2 Vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở

Mỗi cấp trong hệ thống quản lý có vị trí, vai trò, chức năng riêng của nó Nhận thức và giải quyết không đúng vấn đề này chẳng những gây trở ngại tới hoạt động và hiệu quả của cả hệ thống mà còn làm tổn hại trực tiếp tới cơ sở Cơ

sở là cấp trực tiếp nhất trong hệ thống 4 cấp của quản lý hành chính ở nước ta hiện nay và có vị trí vai trò rất quan trọng như:

Thứ nhất, hệ thống chính trị cơ sở, đặc biệt ở khu dân cư có một vị trí và vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế- xã hội, đối với việc đảm bảo giữ vững ổn định chính trị - xã hội để thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Nếu giữ vững ổn định chính trị - xã hội là tiền đề, là điều kiện tiên quyết

để thực hiện đổi mới và phát triển thì phải đặc biệt chú trọng, chăm lo sự ổn định và phát triển ở cơ sở Kinh nghiệm lịch sử và bài học của ông cha ta về việc

an dân, trị quốc, cũng như kinh nghiệm đấu tranh cách mạng qua các thời kỳ do Đảng lãnh đạo đã cho thấy: việc yên dân, lấy dân làm gốc có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự bền vững của chế độ, sự ổn định chính trị- xã hội Chính quyền trong lòng dân, cơ sở xã hội của chế độ là lòng dân, là sức mạnh đồng thuận xã hội của dân chúng từ cơ sở như Nguyễn Trãi có câu: “Chở thuyền là dân, lật

thuyền cũng là dân” và Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng khẳng định: “Dễ

trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” đã khẳng định vị

trí, vai trò của cơ sở cũng chính là khẳng định nguyên lý về vai trò quyết định của quần chúng nhân dân trong hoạt động sáng tạo lịch sử Do vậy, để ổn định chính trị và phát triển xã hội, nhất thiết phải sớm khắc phục những yếu kém của

hệ thống chính trị cơ sở, phải xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trở thành hệ thống chính trị thực sự của dân, do dân và vì dân Có một hệ thống chính trị được lòng dân, được dân tin, dân yêu mến, dân giúp đỡ, dân ủng hộ và dân bảo

vệ từ cơ sở thì ổn định chính trị sẽ được đảm bảo, mục tiêu của đổi mới sẽ được thực hiện thắng lợi

Thứ hai, hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở nhằm phát triển toàn diện

và chăm lo đến cuộc sống vật chất tinh thần của nhân dân

- Cấp vĩ mô - toàn quốc và Trung ương lẽ dĩ nhiên là hết sức quan trọng, bởi đó là cấp hoạch định đường lối, chiến lược phát triển quốc gia, ảnh hưởng tới toàn bộ sự phát triển của dân tộc và xã hội Nhưng cấp cơ sở cũng có tầm quan trọng của riêng nó xã, thị trấn khu dân cư như là mỗi tế bào góp thành cái

vĩ mô của toàn xã hội, như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: Kết cấu nhà - làng - nước

là một kết cấu bền vững, định hình từ lâu trong lịch sử tạo thành sức sống của dân tộc, truyền thống, bản sắc của một nền văn hoá Hơn nữa, mỗi một làng, xã, khu dân cư là một hình ảnh thu nhỏ của xã hội, ở đó diễn ra toàn bộ hoạt động của đời sống xã hội, liên quan hàng ngày, hàng giờ tới cuộc sống của người dân Theo đó, làng, xã, khu dân cư thực sự là một thực thể kinh tế - xã hội, chính trị

và văn hóa đóng vai trò nền tảng của cả xã hội, là động lực trực tiếp của phát triển xã hội Nếu quan tâm tới đời sống của dân, nếu thấm nhuần và nhất quán quan điểm dân là gốc của nước thì cơ sở thực sự mang nội dung và tính chất vĩ

mô

- Cơ sở không chỉ là địa bàn cư trú của dân, mà còn là nơi diễn ra mọi hoạt động sinh sống và làm ăn của nhân dân lao động của đời sống xã hội Đó vừa là địa bàn diễn ra các hoạt động sản xuất - kinh doanh của người lao động, của các cơ sở doanh nghiệp theo các thành phần kinh tế vừa là nơi diễn ra trao

đổi, lưu thông hàng hoá, là đầu mối của thị trường, nơi hình thành các quan hệ kinh tế giữa các chủ thể sản xuất và tiêu dùng Do đó, nói tới cơ sở là nói tới người dân (các chủ thể) và hình thức tổ chức các hoạt động sống của cộng đồng, các mối quan hệ xã hội

- Cấp cơ sở địa phương, không chỉ là cấp thực hiện chức năng quản lý của Nhà nước mà còn là nơi diễn ra các hoạt động tự quản của cộng đồng xã hội Đây là nét đặc trưng của nước ta, do đặc điểm và truyền thống lịch sử nên tính

cố kết cộng đồng đặc biệt nổi bật ở cơ sở Tính chất vừa quản lý, vừa tự quản ở

cơ sở thể hiện trong mối quan hệ giữa xã, thị trấn và thôn, xóm, khu phố Đây là mối quan hệ tác động qua lại, phân công, phối hợp chứ không phải là sự tách bạch cứng nhắc, siêu hình Về nguyên tắc, cấp cơ sở có chức năng quản lý hành chính Nhà nước Nhưng để quản lý trên địa bàn xã, thị trấn thì phải xuống tận thôn, làng, khu dân cư - đơn vị tự quản cộng đồng Trưởng khu phố, thôn có thể được Ủy ban nhân dân xã, thị trấn uỷ nhiệm cho một số công việc của xã, thị trấn được tổ chức thực hiện trong cộng đồng dân cư ở thôn, khu phố Song điều chủ yếu của thôn, làng, khu dân cư là tự quản Việc tự quản các hoạt động cũng không khép kín, biệt lập trong từng khu phố, thôn, làng càng không được đối lập với quản lý Có những công việc và hoạt động tự quản diễn ra trên quy mô xã, thị trấn Do đó, quản lý và tự quản, xã, thị trấn và khu phố, không được cản trở nhau mà phải phối hợp nhịp nhàng, với một chuẩn mực là tuân thủ đúng pháp luật Đây chính là điểm đặc trưng về sự kết hợp và đan xen giữa quản lý với tự quản, nên cơ sở tuy là một cấp quản lý hành chính Nhà nước nhưng lại là một cấp không hoàn chỉnh, rõ nhất là ở chỗ, cán bộ cơ sở không phải tất cả đều là công chức Nhà nước, theo đúng quy trình bổ nhiệm, điều động, thuyên chuyển, luân chuyển của Nhà nước Ở địa phương xã, thị trấn khu dân cư chỉ một số ít chức danh gắn trực tiếp với chuyên môn như tài chính, địa chính, văn hóa, văn phòng trong Ủy ban nhân dân xã, thị trấn là cơ quan hành chính của cơ sở mới xếp theo ngạch công chức, còn đa số là cán bộ dân cử, dân bầu Cán bộ ở cơ sở

thường là người sở tại, làm việc tại cơ sở, hàng ngày sinh sống, làm việc và quan

hệ trực tiếp với dân Trong quan hệ với dân, họ bị chi phối, ràng buộc rất mạnh

mẽ bởi quan hệ họ hàng, thân tộc, bởi các truyền thống, phong tục, tập quán, lối sống làng, xã, khu dân cư

Thứ ba, hệ thống chính trị cơ sở là nơi trực tiếp và thường xuyên với nhân dân

- Cơ sở địa phương vừa là cấp cuối cùng trong quản lý xét theo chức năng, thẩm quyền, nhưng nó lại vừa là cấp đầu tiên, trực tiếp nhất, là nền tảng xây dựng chế độ dân chủ của toàn bộ hệ thống chính trị ở nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Vì cơ sở là nơi diễn ra mọi hoạt động của quần chúng, nơi tổ chức các phong trào xã hội của quần chúng để triển khai thực hiện đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm đưa đường lối, chính sách vào cuộc sống Đặc điểm này nói lên vai trò quan trọng đặc biệt của cơ sở Mọi đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước có trở thành hiện thực hay không đều tuỳ thuộc vào việc tổ chức triển khai thực hiện ở cơ sở có chu đáo, cụ thể, rộng rãi, có tập hợp được lực lượng dân chúng hay không Nó liên quan trực tiếp tới hệ thống chính trị cơ

sở, tới chất lượng đội ngũ cán bộ ở cơ sở Có cán bộ tốt thì mới có phong trào mạnh mẽ, sôi nổi Từ các phong trào của quần chúng ở cơ sở mà nảy sinh rất nhiều sáng kiến của dân, xuất hiện những điển hình tiên tiến của xã hội ở ngay tại cơ sở, làm cho cán bộ trưởng thành, phát huy được phẩm chất và năng lực trong công tác thực tế, nhờ đó làm tăng uy tín, ảnh hưởng của Đảng, Nhà nước trong quần chúng Cơ sở địa phương chẳng những cung cấp cán bộ cho phong trào, cho cơ sở và cấp trên, mà còn là nơi quần chúng chứng thực tính đúng đắn của đường lối, chủ trương, chính sách hoặc từ thực tiễn cơ sở mà kiểm nghiệm, phát hiện, điều chỉnh, sửa chữa, làm cho đường lối, chính sách ngày càng phù hợp với thực tiễn, càng hợp với lòng dân và được lòng dân hơn

- Cơ sở địa phương là tầng sâu nhất mà sự vận hành của thể chế chính trị

từ vĩ mô phải tác động tới Vì cơ sở gắn liền với dân, có quy mô dân số và diện tích Do đó, cơ sở tuy là cấp thấp nhất trong cấp quản lý nhưng lại là tầng sâu nhất trong quản lý và lãnh đạo, là địa chỉ quan trọng nhất mà mọi chỉ thị, nghị quyết, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước phải tìm đến, phải bằng mọi cách tổ chức, tuyên truyền, vận động làm cho dân hiểu, dân tin và dân làm

- Cơ sở địa phương là cấp hành động và tổ chức hành động, nghĩa là cấp

tổ chức triển khai thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Do

đó, bố trí tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ ở cơ sở phải rất chú trọng tới tính thiết thực, hiệu quả, cán bộ phải giỏi thực hành, biết thực hành lý luận một cách sáng tạo, muốn vậy phải được trang bị tri thức và lý luận khoa học, có kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời lại phải có phương pháp, đặc biệt là làm công tác dân vận, biết vận động thuyết phục quần chúng, miệng nói, tay làm, tai lắng nghe

- Cơ sở địa phương là nơi chính quyền trong lòng dân, cán bộ cơ sở từ dân

mà ra Do đó, cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn, cơ sở là cấp có nhiều lợi thế và khả năng nhất để giảm thiểu xuống mức thấp nhất những thói tật quan liêu, hành chính, mệnh lệnh, tệ hại tham ô, tham nhũng Vì nhờ dân chúng thường xuyên kiểm tra, giám sát hành vi cán bộ

- Tại cơ sở xã, thị trấn hiện nay tồn tại song hành các thể chế quản lý, pháp luật Nhà nước, quy chế dân chủ và các bản hương ước của thôn, làng, khu dân cư Phải tổ chức thực hiện và tăng cường kiểm tra, giám sát sao cho không

để xảy ra các hiện tượng tuỳ tiện, cục bộ địa phương, coi thường pháp luật Phải khắc phục từ tâm lý, ý thức đến hành vi, hoạt động một nhược điểm thâm căn cố

đế là “lệ làng cao hơn phép nước”, là tư tưởng dòng họ, bè phái, lợi dụng chức quyền theo kiểu “một người làm quan cả họ được nhờ” Đó là những nét chung

về đặc điểm, vai trò cơ sở địa phương

Tóm lại, cơ cấu kinh tế của xã, thị trấn đang chuyển đổi Cơ cấu xã hội ở

xã, thị trấn đang ngày một đa dạng hơn Đời sống chính trị trong làng, khu phố đan xen cả những biến đổi tích cực, ổn định, phát triển lẫn những suy thoái, biến dạng, những tiêu cực và tệ nạn xã hội Đây là một trong những vấn đề chính trị

hệ trọng, có ý nghĩa chiến lược Chính vì thế, Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã ra kết luận số 64 ngày 28/5/2013 “Một số vấn đề

về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở”

1.2 Vai trò, nhiệm vụ và quyền hạn của Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cơ sở

Bí thư Đảng ủy là cán bộ chuyên trách công tác Đảng ở đảng bộ có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, cùng tập thể đảng ủy lãnh đạo toàn diện đối với hệ thống chính trị cơ sở trong việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước trên địa bàn xã, thị trấn

Bí thư Đảng ủy là người giữ trọng trách cao nhất trong tổ chức đảng cơ

sở, trong cấp ủy; đồng thời Bí thư Đảng ủy cũng là đảng viên trong tổ chức đảng Vì vậy, Bí thư Đảng ủy phải nêu cao vai trò, trách nhiệm của cá nhân trong việc triển khai thực hiện các công việc của chi bộ, gương mẫu chấp hành các chỉ thị, nghị quyết, các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các quyết định của tổ chức và chịu trách nhiệm trước cấp uỷ cấp trên

Bí thư Đảng ủy xã, thị trấn phải coi trọng và lãnh đạo tốt công tác tư tưởng Nắm vững nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các n ghị quyết của tổ chức đảng cấp trên, quán triệt nghiêm túc, kịp thời trong cấp uỷ và đảng bộ Đồng thời, đề xuất xây dựng nghị quyết, các chương trình hành động trên các lĩnh vực của đời sống xã hội để cấp uỷ thảo luận và quyết định; chỉ đạo uỷ ban nhân dân và các tổ chức khác trong hệ thống chính trị vận dụng, cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch công tác, tổ chức thực hiện phù hợp với thực tế của địa phương

Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn có trách nhiệm trong xây dựng nội bộ Đảng, nâng cao trình độ mọi mặt cho đội ngũ đảng viên Lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức đảng làm tốt công tác đảng viên, phát triển đảng viên mới, giáo dục đảng viên, phân công đảng viên Thông qua hoạt động thực sự hiệu quả của đội ngũ đảng viên, đảng bộ giáo dục cho nhân dân nhận thức được tầm quan trọng của việc tham gia xây dựng đảng bộ

1.2.1 Vai trò của Bí thư Đảng ủy cơ sở

Trong bất kỳ giai đoạn nào của sự nghiệp cách mạng, cán bộ và công tác cán bộ đều giữ vai trò đặc biệt quan trọng, cán bộ luôn là nhân tố quyết định sự thành công hay thất bại của sự nghiệp cách mạng Vai trò của cán bộ, nhất là cán

bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt của các tổ chức, ngành ở địa phương trong sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động đã được các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh luận chứng và khẳng định trong thực tiễn cách mạng nước ta

Khi nói về vai trò người cán bộ trong sự nghiệp cách mạng, V.I Lênin đã chỉ rõ: “Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” Điều đó có ý nghĩa to lớn đối với công cuộc đổi mới toàn diện đất nước Đường lối đổi mới đúng đắn của Đảng ngày càng được bổ sung, hoàn thiện hơn Để nhiệm vụ đó được thực hiện thì phải có đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị các xã, thị trấn có chất lượng tốt, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể, trong

đó vai trò của Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn là rất quan trọng Nếu không có đội ngũ

Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn “Những người sử dụng lực lượng thực tiễn” thì theo quan điểm của V.I Lênin, nhiệm vụ chính trị, mục tiêu đó sẽ “chỉ là mớ giấy lộn” Thực tiễn những năm đổi mới vừa qua đã chứng minh, tầm quan trọng của cán bộ và công tác cán bộ Ở đâu có đội ngũ cán bộ vững vàng về

chính trị, có năng lực về chuyên môn, năng động, vận dụng tốt đường lối, chính sách, các chủ trương của Đảng, Nhà nước và dám chịu trách nhiệm trước Đảng, trước dân thì ở đó an ninh chính trị giữ vững ổn định, kinh tế - xã hội phát triển, đời sống của nhân dân được nâng lên

Cán bộ mỗi cấp, mỗi ngành đều có vai trò quan trọng Đối với đội ngũ cán

bộ chủ chốt cơ sở xã, thị trấn nhất là đội ngũ Bí thư Đảng uỷ, đó là người trực tiếp hàng ngày tiếp xúc với dân, đưa chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, biến thành hành động cách mạng của quần chúng nhân dân, là trung tâm, nòng cốt bảo đảm sự đoàn kết trong đảng bộ, chi bộ và trong nhân dân Vai trò và uy tín của Đảng được nâng lên có phần đóng góp của đội ngũ Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn

Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn là cán bộ lãnh đạo chủ chốt, là người đứng đầu địa phương, là “linh hồn” của cơ quan lãnh đạo xã, thị trấn Đó là người đề xướng, chủ trì tổ chức mọi hoạt động của đảng bộ xã, thị trấn từ xây dựng nội bộ Đảng đến lãnh đạo các lĩnh vực của đời sống xã hội trên địa bàn xã, thị trấn Là người giữ trọng trách cao nhất trong tổ chức đảng cơ sở, trong cấp ủy; đồng thời

Bí thư Đảng ủy cũng là đảng viên trong tổ chức đảng Vì vậy, Bí thư Đảng ủy phải nêu cao vai trò, trách nhiệm của cá nhân trong việc triển khai thực hiện các công việc của đảng bộ, gương mẫu chấp hành các chỉ thị, nghị quyết, các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các quyết định của tổ chức

Đó là người trực tiếp chăm lo xây dựng các chi bộ trực thuộc Đảng uỷ xã, thị trấn trong sạch vững mạnh và xây dựng đội ngũ cán bộ xã, thị trấn Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn có phẩm chất đạo đức tốt, có phong cách làm việc dân chủ khoa học, gần gũi cán bộ, đảng viên và nhân dân, có năng lực tổ chức thực hiện tốt thì xã hội mới mạnh, mọi hoạt động mới đi vào nền nếp, theo đúng đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Đối với toàn bộ hoạt động của cấp uỷ và đảng bộ xã, thị trấn Bí thư Đảng

uỷ giữ vai trò chủ chốt nhất, có tác dụng quyết định đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng bộ xã, thị trấn

Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn có trách nhiệm trong xây dựng nội bộ Đảng, nâng cao trình độ mọi mặt cho đội ngũ đảng viên Lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức đảng làm tốt công tác đảng viên, phát triển đảng viên mới, giáo dục đảng viên, phân công đảng viên Thông qua hoạt động thực sự hiệu quả của đội ngũ đảng viên, đảng bộ giáo dục cho nhân dân nhận thức được tầm quan trọng của việc tham gia xây dựng đảng bộ Qua đó, động viên nhân dân giám sát đảng viên và

tổ chức đảng, cung cấp thông tin kịp thời chính xác, nhằm góp phần xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch vững mạnh

Bí thư Đảng uỷ trực tiếp nắm các chủ trương về an ninh quốc phòng và những nhiệm vụ trọng yếu ở cơ sở Ngoài công việc của cấp uỷ viên, Bí thư Đảng uỷ còn là người chủ trì toàn bộ công việc của cấp uỷ đảng, trực tiếp nắm các vấn đề trọng yếu, các khâu trung tâm, các nhiệm vụ mới nảy sinh, đồng thời chăm lo xây dựng mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với dân tất cả các mối quan hệ đó đòi hỏi phải được giải quyết thấu tình đạt lý

Xã, thị trấn là nơi hội tụ sự chỉ đạo của hầu hết các ngành, các cấp, các đoàn thể theo hệ thống ngành dọc từ trên xuống, chính vì vậy, Bí thư Đảng uỷ

xã, thị trấn là trung tâm, chủ thể lĩnh hội và thực hiện sự chỉ đạo đó, thực hiện chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, nhiệm vụ chính trị của cơ sở

Như vậy, vai trò, nhiệm vụ của Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn là rất lớn, trong đấu tranh giành chính quyền họ vốn đã rất quan trọng, trong điều kiện Đảng cầm quyền lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, nhất là trong giai đoạn hiện nay họ lại càng quan trọng hơn Vai trò của Bí thư Đảng ủy,

xã, thị trấn được tăng lên cùng với tính chất, quy mô rộng lớn của sự nghiệp đổi mới, đòi hỏi vai trò, trách nhiệm ngày càng cao của Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn

Do vậy, phải xây dựng được đội ngũ Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn có chất lượng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ đổi mới

1.2.2 Chức trách của Bí thư Đảng ủy

- Bí thư Đảng ủy là cán bộ chuyên trách công tác Đảng ở đảng bộ, chi bộ (nơi chưa thành lập đảng bộ) có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ, cùng tập thể đảng ủy, chi ủy lãnh đạo toàn diện đối với hệ thống chính trị cơ sở trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước trên địa bàn xã, thị trấn

- Bí thư Đảng ủy là người giữ trọng trách cao nhất trong tổ chức đảng cơ

sở, trong cấp ủy; đồng thời Bí thư Đảng ủy cũng là đảng viên trong tổ chức đảng Vì vậy, Bí thư Đảng ủy phải nêu cao vai trò, trách nhiệm của cá nhân trong việc triển khai thực hiện các công việc của chi bộ, gương mẫu chấp hành các chỉ thị, nghị quyết, các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các quyết định của tổ chức

1.2.3 Nhiệm vụ của Bí thư Đảng ủy

Ở xã, thị trấn (sau đây gọi chung là xã), tổ chức cơ sở đảng là cấp tổ chức trực tiếp gắn bó với nhân dân, là hạt nhân lãnh đạo tại xã, tiến hành các hoạt động xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Mỗi chi bộ của Đảng phải là một hạt nhân lãnh đạo quần chúng ở cơ sở, đoàn kết chặt chẽ, liên hệ mật thiết với quần chúng, phát huy được trí tuệ và lực lượng vĩ đại của quần chúng” Vì vậy, Bí thư Đảng ủy có những nhiệm vụ sau:

- Thứ nhất, Bí thư Đảng uỷ cấp cơ sở phải coi trọng và lãnh đạo tốt công

tác tư tưởng Nắm vững nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết và chỉ thị của cấp trên và chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, cấp mình; nắm vững nhiệm vụ trọng tâm, giải quyết có hiệu quả công việc đột xuất; nắm chắc và sát tình hình đảng bộ, tổ chức đảng trực thuộc và nhân dân trên địa bàn; quán triệt

nghiêm túc, kịp thời trong cấp uỷ và đảng bộ Đồng thời, đề xuất xây dựng nghị quyết, các chương trình hành động trên các lĩnh vực của đời sống xã hội để cấp

uỷ thảo luận và quyết định; chỉ đạo uỷ ban nhân dân và các tổ chức khác trong

hệ thống chính trị vận dụng, cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch công tác,

tổ chức thực hiện phù hợp với thực tế của địa phương

- Thứ hai, Bí thư Đảng uỷ cấp cơ sở trực tiếp chuẩn bị và chủ trì cuộc họp

của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và tổ chức chỉ đạo thực hiện thắng lợi các nghị quyết đó Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động và giữ vai trò trung tâm đoàn kết, trực tiếp nắm các vấn đề trọng yếu, vấn đề cơ mật về an ninh - quốc phòng; giữ vững vai trò lãnh đạo toàn diện đối với các tổ chức trong hệ thống chính trị ở xã, thị trấn Cùng với cấp uỷ lãnh đạo xây dựng bộ máy chính quyền cơ sở trong sạch, vững mạnh, đủ năng lực và hoạt động có hiệu quả, thực sự là của dân, do dân và vì dân; chăm lo xây dựng và củng cố các đoàn thể chính trị - xã hội đủ sức tập hợp rộng rãi nhân dân và phát huy có hiệu quả quyền làm chủ của dân trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; lãnh đạo thắng lợi nhiệm vụ của tổ chức đảng cơ sở, chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân ở cơ sở; theo dõi, chỉ đạo và phối hợp hoạt động của các tổ chức đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở trong việc thực hiện đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; lãnh đạo tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh

- Thứ ba, trên cơ sở nghị quyết, chỉ thị của tổ chức đảng cấp trên, Bí thư

Đảng ủy cơ sở và cấp uỷ xây dựng đội ngũ cán bộ ở cơ sở từ khâu đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng cán bộ và công tác phát triển đảng viên Bí thư cấp uỷ xã trực tiếp quản lý cán bộ, đảng viên trong các cơ quan hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân, các đoàn thể chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị Bí thư cấp uỷ xã chỉ giới thiệu những đảng viên, cán bộ ngoài Đảng có đầy đủ phẩm chất và năng lực, có đủ tiêu chuẩn để các tổ chức đó lựa chọn và quyết định Bí thư cấp uỷ xã phải tôn trọng quy chế bầu cử, tuyển dụng, bổ nhiệm,

miễn nhiệm cán bộ của hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân và các tổ chức khác

ở cơ sở

- Thứ tư, Bí thư Đảng ủy cơ sở là Chủ tịch Hội đồng nhân dân phải có

trách nhiệm thể chế hóa nghị quyết của cấp uỷ thành nghị quyết của hội đồng nhân dân theo quy định của Hiến pháp và pháp luật Hàng quý, Bí thư cấp uỷ xã cùng chính quyền cơ sở tổ chức tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân, nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa; kịp thời phát hiện, ngăn ngừa và chống các biểu hiện quan liêu, vô trách nhiệm, cửa quyền, tham nhũng, lãng phí, các tiêu cực khác trong bộ máy chính quyền

và các cơ quan khác ở cơ sở

- Thứ năm, Bí thư Đảng ủy cơ sở và cấp uỷ lãnh đạo việc kiểm tra tổ

chức việc thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, của đảng bộ, của Ban Chấp hành và Ban Thường vụ Đảng ủy Tiến hành kiểm tra, giám sát đối với uỷ ban nhân dân và các tổ chức trong hệ thống chính trị Qua đó tiến hành sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm để bổ sung, điều chỉnh hoàn thiện nghị quyết, chương trình hành động, nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn

Tóm lại, tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh, Bí thư cấp uỷ xã giỏi

phải thể hiện chính quyền cơ sở, đoàn thể mạnh, các phong trào dân sinh, dân trí, dân chủ cơ sở được nâng lên Bí thư cấp uỷ xã là cán bộ cốt cán, là hạt nhân lãnh đạo của đảng bộ, là “linh hồn” của cấp uỷ và toàn thể đảng viên, có tác động quyết định đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng bộ, của hệ thống chính trị cơ sở

1.2.4 Quyền hạn của Bí thư Đảng ủy:

- Chỉ đạo việc xây dựng nghị quyết của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ

và tổ chức chỉ đạo thực hiện thắng lợi nghị quyết đó

- Bí thư Đảng ủy trực tiếp là chính trị viên lực lượng dân quân xã, thị trấn

và là chủ tài khoản của đảng ủy xã

- Thay mặt Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy ký các nghị quyết và văn

bản quan trọng của Đảng ủy, Ban Thường vụ

- Chỉ đạo Phó Bí thư trực Đảng giải quyết công việc hằng ngày của Đảng ủy; ủy nhiệm cho Phó Bí thư chủ trì công việc khi Bí thư vắng mặt dài ngày

Bí thư Đảng uỷ xã có vị trí, vai trò rất quan trọng, là người đứng đầu đảng

bộ, có trách nhiệm lãnh đạo mọi mặt công tác của đảng bộ và chịu trách nhiệm trước đảng bộ cấp trên; đồng thời, cùng với đảng bộ tích cực cụ thể hóa, vận dụng sáng tạo đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết, chỉ thị của cấp trên và cấp mình, kiểm tra đảng viên chấp hành Điều lệ, Quy định của Đảng Bí thư Đảng

uỷ xã trực tiếp chỉ đạo nội dung các cuộc họp Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ theo đúng Điều lệ Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, chế độ

tự phê bình và phê bình Bằng phẩm chất, năng lực, phương pháp công tác và sự gương mẫu của mình, thông qua hệ thống chính trị mà Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn xây dựng mối quan hệ thường xuyên, chặt chẽ với nhân dân Bí thư đảng uỷ

xã có vai trò to lớn trong việc tổ chức hợp lý các hoạt động của các tổ chức ở địa phương, tác động quyết định đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng bộ; gương mẫu chấp hành các nghị quyết, chỉ thị, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nghị quyết của đảng bộ Bên cạnh đó, Bí thư cấp uỷ xã còn có trách nhiệm và quyền hạn như: Trực tiếp quản lý và cùng cấp

uỷ chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ trọng tâm, các khâu khó khăn, phức tạp, các nhiệm vụ mới nảy sinh Chăm lo xây dựng tổ chức cơ sở đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, chăm lo đội ngũ cán bộ, đảng viên; biết vận động nhân dân thực hiện đường lối, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụy, biết phát huy sức dân Trực tiếp phụ trách các vấn

đề cơ mật an ninh - quốc phòng, thường xuyên chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, đảng viên và nhân dân, giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong đảng bộ

Bí thư Đảng ủy xã, thị trấn phải coi trọng và lãnh đạo tốt công tác tư tưởng Nắm vững nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các n ghị quyết của tổ chức đảng cấp trên, quán triệt nghiêm túc, kịp thời trong cấp uỷ và đảng bộ Đồng thời, đề xuất xây dựng nghị quyết, các chương trình hành động trên các lĩnh vực của đời sống xã hội để cấp uỷ thảo luận và quyết định; chỉ đạo uỷ ban nhân dân và các tổ chức khác trong hệ thống chính trị vận dụng, cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch công tác, tổ chức thực hiện phù hợp với thực tế của địa phương

Bí thư Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo xây dựng bộ máy chính quyền cơ sở trong sạch, vững mạnh, đủ năng lực và hoạt động có hiệu quả, thực sự là của dân, do dân và vì dân Chăm lo xây dựng và củng cố các đoàn thể chính trị - xã hội đủ sức tập hợp rộng rãi nhân dân và phát huy có hiệu quả quyền làm chủ của dân trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; đề ra các quan điểm, nguyên tắc, tư tưởng chỉ đạo việc xây dựng tổ chức và hoạt động của các tổ chức ấy

- Trên cơ sở nghị quyết, chỉ thị của tổ chức đảng cấp trên, Bí thư cấp uỷ

xã và cấp uỷ xây dựng đội ngũ cán bộ ở cơ sở từ khâu đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng cán bộ và công tác phát triển đảng viên Bí thư cấp uỷ xã trực tiếp quản lý cán bộ, đảng viên trong các cơ quan hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân, các đoàn thể chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị Bí thư đảng ủy chỉ giới thiệu những đảng viên, cán bộ ngoài Đảng có đầy đủ phẩm chất và năng lực, có đủ tiêu chuẩn để các tổ chức đó lựa chọn và quyết định Bí thư cấp uỷ xã phải tôn trọng quy chế bầu cử, tuyển dụng, bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ của hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân và các tổ chức khác ở cơ sở

- Bí thư đảng ủy xã và chủ tịch hội đồng nhân dân xã phải có trách nhiệm thể chế hóa nghị quyết của cấp uỷ thành nghị quyết của hội đồng nhân dân theo quy định của Hiến pháp và pháp luật Hàng quý, Bí thư cấp uỷ xã cùng chính

quyền cơ sở tổ chức tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân, nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa; kịp thời phát hiện, ngăn ngừa và chống các biểu hiện quan liêu, vô trách nhiệm, cửa quyền, tham nhũng, lãng phí, các tiêu cực khác trong bộ máy chính quyền

và các cơ quan khác ở cơ sở

- Bí thư Đảng uỷ xã, thị trấn tiến hành kiểm tra, giám sát đối với uỷ ban nhân dân và các tổ chức trong hệ thống chính trị Qua đó tiến hành sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm để bổ sung, điều chỉnh hoàn thiện nghị quyết, chương trình hành động, nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn

1.2.5 Một số yêu cầu đối với Bí thư Đảng ủy cơ sở

Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người sáng lập và rèn luyện Đảng ta luôn coi

“cán bộ là cái gốc của mọi công việc" Đội ngũ cán bộ có phẩm chất tốt, năng lực giỏi là nhân tố quyết định việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của Đảng, đưa cách mạng đến thành công Không có những cán bộ tốt thì dù đường lối, chủ trương, chính sách có đúng đắn bao nhiêu cũng khó có thể trở thành hiện thực Bởi vì: “Tư tưởng căn bản không thể thực hiện được cái gì hết Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn” [24; 181] Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định rằng: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng” Chất lượng đội ngũ cán bộ quyết định đến việc hiện thực hoá đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước trong thực tiễn, đến tình hình chính trị, sự đoàn kết thống nhất trong nội bộ Đảng và toàn xã hội Chính vì vậy, để hệ thống chính trị cơ sở có thể vận hành hiệu quả, thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ được giao, người Bí thư Đảng ủy

cần đáp ứng một số yêu cầu về năng lực, phẩm chất chính trị, đạo đức, mức độ thực hiện công việc…

Trước hết, Bí thư Đảng ủy là người đứng đầu cấp ủy, vì vậy phải đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn của cấp ủy viên quy định trong Điểm 1, Điều 12, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam: “Cấp ủy viên phải có đủ tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, lối sống lành mạnh; chấp hành nghiêm chỉnh nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng, kỷ luật của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có kiến thức và năng lực tham gia lãnh đạo tập thể, hoàn thành tốt nhiệm

vụ được giao; đoàn kết cán bộ, đảng viên, được quần chúng tín nhiệm”

Theo tiêu chuẩn cán bộ trong thời kỳ mới thì Bí thư Đảng ủy phải là người:

- Có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; chấp hành nghiêm Cương lĩnh, Điều lệ Đảng và Nghị quyết của Đảng; kiên quyết đấu tranh bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Có đạo đức cách mạng và lối sống lành mạnh, trung thực, gương mẫu;

có tinh thần tiết kiệm, chống lãng phí; không tham nhũng, quan liêu, không cơ hội, vụ lợi, tham vọng quyền lực; được đảng viên và nhân dân tín nhiệm

- Có năng lực, kiến thức, sức khỏe, hoàn thành chức trách nhiệm vụ được giao Có khả năng nắm bắt thực tiễn, đề xuất chủ trương, giải pháp đóng góp vào sự lãnh đạo của Đảng ủy và vận dụng sáng tạo, có kết quả đường lối, nghị quyết của Đảng vào thực tiễn cuộc sống Chấp hành nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và sinh hoạt Đảng, có tinh thần tự phê bình và phê bình; giữ gìn sự đoàn kết thống nhất, phát huy dân chủ và tăng cường kỷ luật trong Đảng, có phong cách, phương pháp công tác dân chủ, khoa học

Bởi vậy, khi xây dựng đội ngũ Bí thư Đảng ủy cần quan tâm trước hết đến khâu quy hoạch, lựa chọn những người có phẩm chất, năng lực, phong cách

lãnh đạo tiêu biểu cho trí tuệ, sức mạnh của tập thể, thực sự tiêu biểu về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; nắm vững công tác Đảng, công tác chính trị; có tính Đảng, tính nguyên tắc cao; có tác phong dân chủ, sâu sát thực tế, nói đi đôi với làm, có khả năng quy tụ sức mạnh trong cấp ủy, đảng bộ và các cơ quan, đơn vị Cụ thể hơn:

Về trình độ, năng lực: người Bí thư Đảng ủy ở cơ sở phải có đủ trình độ, kiến thức, cả về chuyên môn, nghiệp vụ lẫn công tác Đảng; nắm vững những vấn đề cơ bản về thủ tục hành chính Đảng; có năng lực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, tham gia xây dựng đường lối, nghị quyết; quán triệt nguyên tắc tập trung dân chủ, lãnh đạo tập thể, phân công cá nhân phụ trách; chủ động xây dựng, chỉ đạo điều hành đảng bộ; phải có năng lực quán triệt và tổ chức thực hiện nghị quyết cấp trên, cấp cơ sở, có khả năng vận dụng sáng tạo đường lối, chủ trương của cấp trên vào điều kiện cụ thể; có năng lực tổ chức, kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng; thực hiện công tác quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên hiệu quả; có năng lực làm công tác quần chúng…

Ngoài ra, để thích hợp với công tác lãnh đạo trong thời kỳ hiện nay, người

Bí thư Đảng ủy cơ sở phải thường xuyên cập nhật, bồi dưỡng tri thức, kỹ năng lãnh đạo, chỉ đạo Bí thư Đảng ủy phải sử dụng thành thạo công nghệ thông tin,

có khả năng tự học, tự cập nhật các thông tin về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trong nước, các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, các tri thức lý luận chính trị dành cho lãnh đạo cấp ủy… một cách kịp thời, chính xác để có phương hướng lãnh, chỉ đạo đúng đắn, đạt hiệu quả cao Ngoài

ra, việc thường xuyên học hỏi, trau dồi kỹ năng, nghiệp vụ làm công tác Đảng, công tác chính trị, biến lý thuyết thành hành động thực tiễn cũng là một yêu cầu quan trọng, không thể thiếu đối với người Bí thư Đảng ủy cơ sở hiện nay

Về phẩm chất chính trị, đạo đức: người Bí thư Đảng ủy cơ sở phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống chuẩn mực; có tác phong khoa học, dân chủ, tập thể; có tinh thần trách nhiệm, có ý thức tổ chức

kỷ luật cao, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm; phải sâu sát thực tế cơ sở, gắn

bó, có uy tín với nhân dân, sống và làm việc cùng với dân Bí thư Đảng ủy cơ sở phải luôn là người nhiệt tình, bám sát đời sống nhân dân, nắm rõ tâm tư, nguyện vọng của nhân dân với Đảng, được tổ chức đảng, đảng viên và nhân dân tín nhiệm Muốn vậy, người Bí thư Đảng ủy phải nâng cao được vai trò trung tâm đoàn kết, giải quyết tốt các mối quan hệ, trọng tâm là quan hệ giữa bí thư với người chỉ huy; giữ vững đoàn kết thống nhất trong tập thể cấp ủy, tổ chức đảng

và các cơ quan, đơn vị Nhờ đó, phát huy được sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó

Nhận thức tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, trên cơ sở những yêu cầu đối với người Bí thư Đảng ủy, trong những năm qua, Đảng ta luôn coi trọng và tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trước hết là người đứng đầu - coi đây là một trong những vấn đề then chốt quyết định toàn bộ sự nghiệp cách mạng

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao vai trò Bí thư Đảng ủy trong hệ thống

chính trị cơ sở hiện nay

Hệ thống chính trị cơ sở là cấp trực tiếp gắn bó với nhân dân, giữ vai trò rất quan trọng trong việc triển khai và thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong thực tế cuộc sống Đây cũng là cấp trực tiếp và thường xuyên giải quyết những vấn đề liên quan trực tiếp đến người dân nhằm đảm bảo ổn định chính trị - xã hội, phát triển toàn diện và chăm

lo cuộc sống vật chất và tinh thần của nhân dân

Để hệ thống chính trị cơ sở thực hiện tốt nhiệm vụ, vai trò của người Bí thư Đảng ủy cơ sở là vô cùng quan trọng Với vị trí người đứng đầu cấp uỷ cơ

sở, Bí thư có vai trò, trách nhiệm lãnh đạo mọi mặt công tác của đảng bộ và chịu trách nhiệm trước đảng bộ cấp trên và nhân dân tại cơ sở; lãnh đạo đảng ủy cụ thể hóa, vận dụng sáng tạo đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp

luật của Nhà nước; kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết, chỉ thị của cấp trên, kiểm tra đảng viên chấp hành Điều lệ Đảng; phối hợp, tổ chức hợp lý hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở, có tác động quyết định đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng bộ Bằng phẩm chất, năng lực, phương pháp công tác và sự gương mẫu, Bí thư cấp uỷ cơ sở xây dựng mối quan

hệ thường xuyên, chặt chẽ với nhân dân không chỉ thông qua hệ thống tổ chức của Đảng, chính quyền, đoàn thể nhân dân, tổ chức kinh tế - xã hội mà phải sâu sát người dân, thậm chí từng hộ gia đình, nắm bắt tâm tư, tình cảm, khó khăn để

từ đó đề ra hướng giải quyết Với đặc điểm cấp cơ sở là cấp gần dân nhất, Bí thư cấp uỷ cơ sở càng sâu sát nhân dân bao nhiêu, càng thấu hiểu người dân bấy nhiêu và có cách giải quyết tình huống sát thực tế

Mặt khác, trong bối cảnh đất nước đang tiến hành công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa mạnh mẽ như hiện nay, khi xu thế toàn cầu hóa không chỉ ảnh hưởng tới khu vực đô thị mà còn lan rộng về vùng nông thôn thì đời sống chính trị ở nước ta ngày càng trở nên phức tạp hơn Việc kiên định lập trường, tư tưởng của Đảng và Nhà nước, kiên quyết đấu tranh chống lại mọi âm mưu thâm độc nhằm phá hoại của kẻ thù càng được đề cao Hơn lúc nào hết, Đảng phải tăng cường sức mạnh, sức chiến đầu của mình trên mọi mặt - trong đó có việc xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ, năng lực vững vàng, phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống chuẩn mực Để chỉ đạo công tác Đảng trong bối cảnh mới, người Bí thư tất yếu phải phát huy vai trò, trách nhiệm của bản thân hơn nữa, thực hiện có hiệu quả những công việc khó khăn mà Đảng và nhân dân giao phó

Tuy vậy, thực tế cho thấy, Bí thư Đảng ủy ở hệ thống chính trị cấp cơ sở tuy được giao quyền hạn rất nhiều và trách nhiệm rất cao nhưng chưa phát huy hết được vai trò, trách nhiệm của mình trong công việc Việc thực hiện vai trò, trách nhiệm của họ còn một số hạn chế nổi bật như:

Thứ nhất, một số nơi Bí thư Đảng ủy năng lực thực tiễn còn hạn chế, uy

tín trong nội bộ Đảng và ngoài xã hội chưa cao nên Bí thư Đảng ủy cơ sở đôi lúc

còn bị động trong công việc, không nắm bắt được tình hình, không làm chủ được các phương án công tác

Thứ hai, một số nơi Bí thư Đảng ủy cơ sở tuy có trình độ, năng lực nhưng

phẩm chất đạo đức chưa tốt, bản lĩnh chính trị chưa cao, còn biểu hiện độc đoán, chuyên quyền, cá nhân chủ nghĩa, chủ nghĩa thân hữu Với quyền uy của mình

họ thao túng, áp đặt gây tác hại, ảnh hưởng xấu đến các hoạt động và phong trào chung của địa phương

Thứ ba, một số nơi Bí thư Đảng ủy cơ sở có trình độ, năng lực, có tâm và

tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân, vì lợi ích chung của tập thể nhưng lại không gặp hoàn cảnh thuận lợi (vì như vấp phải sự đối kháng của một nhóm người thân hữu, cá nhân chủ nghĩa trong tổ chức đảng…) khiến vai trò Bí thư bị vô hiệu hóa bởi tập thể với danh nghĩa thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng

Những trường hợp này đều tồn tại trong các tổ chức chính trị ở cơ sở với các mức độ khác nhau Hậu quả trực tiếp của nó là cản trở việc thực hiện vai trò, trách nhiệm của người Bí thư và tất yếu dẫn đến làm suy giảm vai trò lãnh đạo của Đảng, gây dư luận và ảnh hưởng xấu trong nhân dân, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và ảnh hưởng đến quá trình phát triển toàn diện tại địa phương

Tóm lại, mỗi tổ chức chính trị cấp cơ sở là một “xã hội” thu nhỏ, nơi trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trực tiếp và thường xuyên gần gũi, giải quyết những vấn đề bức xúc, thiết thực đến sản xuất và đời sống của nhân dân Kết quả đó phụ thuộc vào năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng bộ, vai trò của đảng ủy, Bí thư cấp

uỷ cơ sở và của cả hệ thống chính trị Trong đó, Bí thư là cán bộ cốt cán, là hạt nhân lãnh đạo chủ chốt của đảng bộ, là “linh hồn” của cấp ủy, của toàn thể đảng viên trong đảng bộ, tiêu biểu cho phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, trình độ kiến thức, năng lực hoạt động thực tiễn, có vai trò quyết định đến năng lực lãnh

đạo và sức chiến đấu của đảng bộ, của hệ thống chính trị Mặt khác, từ những hạn chế, khiếm khuyết về vai trò của Bí thư Đảng ủy do thực tiễn đặt ra, đòi hỏi cần phải phát huy vai trò của Bí thư Đảng ủy tại hệ thống chính trị cơ sở ở các địa phương là việc làm cần thiết và cấp bách, không chỉ có ý nghĩa với việc thực thi công tác Đảng mà còn ảnh hưởng rất lớn đến mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội tại địa phương, nhằm cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thật sự đi vào thực tế cuộc sống người dân Tất nhiên, để phát huy vai trò của người Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cơ sở thì chúng ta cần thực hiện đồng bộ các giải pháp về chủ trương, chính sách, tác động làm thay đổi nhận thức, tư tưởng của người Bí thư Đảng ủy song song với việc thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng, việc đảm bảo quyền lợi về kinh tế, về môi trường làm việc… góp phần xây dựng xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ngày càng vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay

Kết luận chương 1

Như vậy, ở chương 1, qua việc nghiên cứu bản chất, vai trò, đặc điểm của

hệ thống chính trị cấp cơ sở, chúng tôi cho rằng: hệ thống chính trị của chúng ta đang xây dựng về thực chất là của dân, do dân và vì dân Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở là duy nhất, thống nhất, gần dân nhất, trực tiếp vì dân nhất Vì vậy, mọi hoạt động của các chủ thể quyền lực trong hệ thống chính trị cơ sở là nhằm bảo đảm thực hành dân chủ, phản ánh ý chí nguyện vọng của nhân dân tại

cơ sở

Trong hệ thống chính trị cơ sở, người Bí thư Đảng ủy là người đứng đầu đảng bộ, chịu trách nhiệm lãnh đạo toàn diện các mặt hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở Bí thư cùng tập thể cấp ủy lãnh đạo tốt công tác chính trị, tư tưởng, công tác tổ chức cán bộ, lãnh đạo tổ chức đảng thật sự trong sạch vững

mạnh; lãnh đạo triển khai thực hiện nghị quyết của đảng bộ, cụ thể hóa và triển khai thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của cấp ủy cấp trên đảm bảo xác đúng và hiệu quả; lãnh đạo xây dựng bộ máy chính quyền cơ sở trong sạch, vững mạnh,

đủ năng lực và hoạt động có hiệu quả, thực sự là của dân, do dân và vì dân; chăm lo xây dựng và củng cố các đoàn thể chính trị - xã hội đủ sức tập hợp rộng rãi nhân dân và phát huy có hiệu quả quyền làm chủ của dân trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân ở cơ sở, góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở thêm vững mạnh

Xuất phát từ vị trí, vai trò của người Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cơ sở và sự cần thiết và cấp bách để phát huy hơn nữa vai trò của Bí thư Đảng

ủy trong hệ thống chính trị cơ sở, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới

Chương 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ Ở HUYỆN TÂN HƯNG, TỈNH LONG AN

2.1 Những nhân tố tác động đến vai trò của đội ngũ Bí thư Đảng ủy trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở huyện Tân Hưng, tỉnh Long An

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Tân Hưng, tỉnh Long

An

Điều kiện tự nhiên:

Huyện Tân Hưng được thành lập vào ngày 24 tháng 3 năm 1994 theo Nghị số 27-CP của Chính phủ và chính thức hoạt động từ ngày 25 tháng 7 năm

1994 Huyện Tân Hưng là trung tâm vùng Đồng Tháp Mười, phía Bắc giáp Campuchia có đường biên giới dài 15,22 km, phía tây giáp Đồng Tháp, phía đông giáp huyện Vĩnh Hưng, phía nam giáp huyện Tân Thạnh, có ba xã biên giới xã Hưng Điền, Hưng Điền B, Hưng Hà, Huyện Tân Hưng cách trung tâm tỉnh Long An 107 km

Huyện Tân Hưng có địa hình bằng phẳng và thấp nên vào khoảng tháng 9 đến tháng 10 hằng năm đều bị ngập lũ Là vùng đồng bằng, nên sản xuất nông nghiệp là chính, chủ yếu trồng cây lúa nước Trên địa bàn có hệ thống kênh rạch chằng chịch, có trục lưu sông chính là sông Vàm Cỏ Tây Nơi đây có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình 27,3oC, với nền nhiệt cao đều quanh năm, chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô, độ ẩm trung bình 81%

Huyện Tân Hưng có diện tích tự nhiên 65,138ha, dân số 56,450 người Có

12 đơn vị hành chính gồm 11 xã, 01 thị trấn; Xã Vĩnh Châu A,Vĩnh Châu B, Vĩnh Lợi, Vĩnh Đại, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Bửu, Hưng Thạnh, Hưng Hà, Hưng Điền, Hưng Điền B, Thạnh Hưng, Thị trấn Tân Hưng; Trên địa bàn huyện có tuyến tỉnh lộ 831, tuyến lộ 79, tuyến lộ liên xã Hưng Điền, Vĩnh Bửu, Hưng Hà

Về giao thông đường thủy có các tuyến kênh mương chằng chịt và sông Vàm Cỏ

Tây chảy qua, Sông tiền chảy về kênh Trung ương là điều kiện thuận lợi cho việc giao thương, trao đổi hàng hóa với các địa phương trong và ngoài khu vực

Điều kiện kinh tế- xã hội:

Tân Hưng là huyện đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển chung của toàn khu vực Đồng Tháp Mười Huyện có cửa khẩu phụ Hưng Điền để giao thương hàng hóa với Vương quốc Campuchia, có tuyến tỉnh lộ 831 nối quốc lộ

62 chạy qua giúp cho việc vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn Chợ Tân Hưng đang có quy hoạch nâng cấp từng bước để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng nguy nga tráng lệ, đóng vai trò đầu tàu cho ngành dịch vụ không chỉ của huyện Tân Hưng mà còn là đầu tàu cho một số huyện lân cận trong vùng Đồng Tháp Mười

Từ khi thành lập, huyện Tân Hưng chuyển dịch cơ cấu kinh tế: thương mại- dịch vụ; nông nghiệp; công nghiệp Giá trị sản xuất tăng khá, bình quân đạt 11%/năm, thu nhập bình quân đầu người đến năm 2017 đạt 30,5 triệu đồng/người/năm Thương mại - dịch vụ tăng trưởng khá và ổn định, chợ trung tâm huyện đa dạng các mặt hàng, phong phú về sản phẩm đảm bảo cung cấp, phân phối nhu cầu sản xuất, tiêu dùng của nhân dân huyện và các huyện lân cận Nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng cao 90,7%, chủ yếu sản xuất cây lúa nước, với sản lượng lương thực bình quân 290.000 tấn/năm; chăn nuôi duy trì ở mức ổn định, chủ yếu chăn nuôi nhỏ lẻ như trâu bò ở vùng cao, nuôi heo, gia cầm theo

hộ gia đình, nuôi thủy sản chủ yếu theo các kênh, sông trãi đều ở các xã, thị trấn Công nghiệp mới hình thành một số nhà máy xay xát, kho lương thực phục vụ nhu cầu sản xuất nông nghiệp; tiểu thủ công nghiệp chủ yếu là các sản phẩm nông cụ phục vụ sản xuất nông nghiệp và tiêu dùng của người dân Cửa khẩu phụ Hưng Điền đang được đầu tư từng bước hình thành khu thương mại mậu biên giới

Trung tâm văn hóa- xã hội của huyện Tân Hưng nằm trên địa bàn Thị trấn Ở mỗi xã được hình thành khu hành chính, trung tâm văn hóa xã từ cụm