Câu 1: Các cây sống trong môi trường nước thường có những đặc điểm hình thái như thế nào. Lá biến đổi để thích nghi với điều kiện sống trong môi trường nước o Lá ở trên mặt nước có ph[r]
Trang 1Bài 32: Các loại quả
Nội dung ghi bài
1 Căn cứ vào đặc điểm nào để phân chia các loại quả?
Để phân chia các loại quả cần dựa trên các đặc điểm: vỏ quả, màu sắc, chất dinh dưỡng chứa trong quả, hạt,
2 Các loại quả chính
Dựa vào đặc điểm của vỏ có thể chia quả thành 2 nhóm:
Quả khô: khi chín thì vỏ khô, cứng, mỏng
o Quả khô nẻ khi chín vỏ khô và tự tách vỏ cho hạt rơi ra ngoài
o Quả khô không nẻ khi chín vỏ quả không tự tách ra
Quả thịt: khi chín thì mềm, vỏ dày, chứa đầy thịt quả
o Quả mọng gồm toàn thịt
o Qủa hạch có hạch cứng bao bọc lấy hạt
Câu hỏi ôn tập
Câu 1: Dựa vào đặc điểm nào để phân biệt quả khô và quả thịt? Hãy kể tên ba loại quả khô và ba loại quả thịt có ở địa phương của em.
Dựa vào đặc điểm hình thái của vỏ quả để phân biệt quả khô (khi chín thì vỏ khô, cứng, mỏng) và quả thịt (khi chín thì mềm, vỏ dày, chứa đầy thịt quá)
Ví dụ, 3 loại quả khô là: quả lúa (hạt lúa), quả thầu dầu, quả cải và 3 loại quả thịt là: quả cà chua, quả xoài, quả táo
Câu 2: Quả mọng khác với quả hạch ở điểm nào? Hãy kể tên ba loại quả mọng và ba loại quả hạch có ở địa phương của em.
Quả mọng khác với quả hạch ở chỗ: quả mọng có phần thịt quả rất dày và mọng nước (quả chanh, quả hồng, quả đu đủ )
Ở quả hạch, ngoài phần thịt quả, còn có hạch rất cứng chứa hạt bên trong (quả nhót, quả mơ, quả táo )
Câu 3: Vì sao người ta phải thu hoạch đỗ xanh và đỗ đen trước khi quả chín khô?
Người ta phải thu hoạch đỗ xanh, đỗ đen trước khi chín khô là vì: Nếu để quả đỗ xanh, đỗ đen chín khô thì quả sẽ tự nẻ, hạt rơi xuống đất không thu hoạch được
Câu 4: Người ta đã có những cách gì để bảo quản và chế biến các loại quả thịt?
Có nhiều cách bảo quản và chế biến các loại quả thịt: Rửa sạch cho vào túi nilon để
ở nhiệt độ lạnh hoặc phơi khô, đóng hộp, ép lấy nước, chế tinh dầu
Trang 2Bài 33: Hạt và các bộ phận của hạt
Nội dung ghi bài
1 Các bộ phận của hạt
Hạt gồm: vỏ, phôi và chất dinh dưỡng dự trữ
o Phôi của hạt gồm: lá mầm, chồi mầm, thân mầm, rễ mầm
o Chất dinh dưỡng dự trữ của hạt chứa trong lá mầm hoặc trong phôi nhũ
2 Phân biệt hạt 1 lá mầm và hạt 2 lá mầm
Cây Hai lá mầm phôi của hạt có hai lá mầm
Cây Một lá mầm phôi của hạt chỉ có một lá mầm
Câu hỏi ôn tập
Câu 1: Tìm những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạt của cây Hai lá mầm và hạt của cây Một lá mầm.
Giống nhau giữa hạt cây Hai lá mầm (hạt đỗ đen) và cây Một lá mầm (hạt ngô) là: đều có vỏ bao bọc bảo vệ hạt, phôi Phôi đều có: chồi mầm, lá mầm thân mầm và rễ mầm
Khác nhau giữa hạt cây Hai lá mầm và hạt cây Một lá mầm là:
o Phôi của hạt cây Hai lá mầm thì có 2 lá mầm, phôi của hạt Một lá mầm thì có 1 lá mầm
o Chất dinh dưỡng dự trữ ở hạt cây Hai lá mầm nằm trong 2 lá mầm, còn ở cây Một lá mầm thì nằm ở phôi nhũ
Câu 2: Vì sao người ta chỉ giữ lại làm giống các hạt to, chắc, mẩy, không bị sứt sẹo và không bị sâu bệnh ?
Người ta chỉ giữ lại làm giống các hạt to, chắc, mẩy, không bị sứt sẹo là hạt khỏe, có nhiều chất dinh dưỡng Đó là những điều kiện để nảy mầm tốt, cây non khỏe
Hạt không bị sâu bệnh thì cây non sẽ không sâu bệnh do đời trước mang theo và đó cũng là những hạt khỏe là điều kiện cho hạt nảy mầm và phát triển tốt
Câu 3: Sau khi học xong bài này có bạn nói rằng: hạt lạc gồm có ba phần là
vỏ, phôi và chất dinh dưỡng dự trữ Theo em câu nói của bạn có chính xác không? Vì sao?
Có bạn nói rằng: hạt lạc gồm 3 phần là vỏ, phôi và chất dinh dưỡng dự trữ
Câu nói của bạn đó cũng đúng, nhưng chưa thật chính xác là vì chất dinh dưỡng dự trữ ở hạt lạc (cũng như ở hạt đỗ đen) nằm trong 2 lá mầm (tức là nằm trong phôi)
Bài tập: Có thể dùng những cách nào để xác định các hạt nhãn, mít là hạt của cây Hai lá mầm?
Có 2 cách xác định hạt nhãn, hạt mít là hạt cây Hai lá mầm Đó là:
o Bóc tách hạt tìm bộ phận phôi của hạt để quan sát được 2 lá mầm của phôi
o Gieo cho hạt nảy mầm để có thể quan sát được số lá mầm ở cây mầm
Trang 4Bài 34: Phát tán quả và hạt
Nội dung ghi bài
1 Các cách phát tán quả và hạt
Có các cách phát tán quả và hạt:
o Tự phát tán
o Phát tán nhờ gió
o Phát tán nhờ nước
o Phát tán nhờ động vật
o Phát tán nhờ con người
2 Đặc điểm thích nghi với các cách phát tán của quả và hạt
Phát tán nhờ gió: quả hoặc hạt có cánh hoặc có túm lông, nhẹ
Phát tán nhờ động vật có đặc điểm: quả thường có hương thơm, vị ngọt, hạt
có vỏ cứng, quả có nhiều gai hoặc nhiều móc
Tự phát tán có đặc điểm: vỏ quả có khả năng tự tách hoặc mở ra để cho hạt tung ra ngoài
Con người cũng giúp rất nhiều cho sự phát tán của quả và hạt bằng nhiều cách
Câu hỏi ôn tập
Hoàn thành bảng SGK trang 111:
Câu 1: Quả và hạt được phát tán nhờ động vật thường có những đặc điểm gì?
Phát tán nhờ động vật có đặc điểm: quả thường có hương thơm, vị ngọt, hạt
có vỏ cứng, quả có nhiều gai hoặc nhiều móc
Câu 2: Kể tên những quả và hạt có thể tự phát tán mà em biết.
Trang 5 Một số loại quả tự phát tán:
o Khi nẻ các mảnh vỏ xoắn lại mà bắn mạnh hạt ra ngoài (quả bóng nước, quả đỗ xanh )
o Hoặc khi nổ thì cuống bật lên như lò xo mà đẩy hạt ra xa (quá nổ )
Câu 3: Những quả và hạt có đặc điểm gì thường được phát tán nhờ gió?
Những quả và hạt phát tán nhờ gió thường có các đặc điểm:
oQuả, hạt có cánh được gió chuyển đi xa gốc cây mẹ (quả chò, quả cơi, hạt núc nác, hạt củ mài, )
oQuả, hạt có lông được gió đem đi xa (quả cỏ lào, quả rau tàu bay, hạt thừng mức )
Câu 4: Người ta nói rằng những hạt rơi chậm thường được gió mang đi xa hơn Hãy cho biết điều đó đúng hay sai? Vì sao?
Người ta nói rằng: những hạt rơi chậm thường được gió mang đi xa hơn là đúng
Vì những hạt rơi chậm thì có thời gian bay ở trong không trung dài hơn, nên được gió đưa đi xa hơn
Trang 6Bài 35: Những điều cần cho hạt nảy mầm
Nội dung ghi bài
1 Thí nghiệm về những điều kiện cần cho hạt nảy mầm
Có 3 điều kiện chủ yếu bên ngoài cần cho sự nảy mầm của hạt là:
o Nước
o Không khí
o Nhiệt độ thích hợp
Ngoài ra, sự nảy mầm còn phụ thuộc vào chất lượng hạt giống
2 Những hiểu biết về điều kiện nảy mầm của hạt được vận dụng như thế nào trong sản xuất?
Để tăng khả năng nảy mầm, khi gieo hạt cần:
o Khi gieo hạt bị mưa to ngập úng thì tháo nước để thoáng khí
o Phải làm đất tơi, xốp để đủ không khí cho hạt nảy mầm tốt
o Phủ rơm khi trời rét để giữ nhiệt độ thích hợp
o Phải bảo quản tốt hạt giống vì hạt đủ phôi mới nảy mầm được
o Phải gieo hạt đúng thời vụ vì hạt gặp được những điều kiện thời tiết phù hợp nhất
Câu hỏi ôn tập
Câu 1: Trong thí nghiệm 2 ta đã dùng cốc thí nghiệm nào để làm đối chứng? Giữa cốc đối chứng và cốc thí nghiệm chỉ khác nhau về điều kiện nào? Thí nghiệm nhằm chứng minh điều gì?
Cốc 3 ở thí nghiệm 1 được dùng làm cốc đối chứng
Giữa cốc thí nghiệm và cốc đối chứng giống nhau về các điều kiện: hạt giống, nước, không khí Nhưng khác nhau về điều kiện nhiệt độ
Thí nghiệm nhằm chứng minh dù có đầy đủ các điều kiện khác, nhưng nếu lạnh quá hạt cũng không nảy mầm được
=> Vậy hạt nảy mầm còn cần có nhiệt độ thích hợp
Câu 2: Những điều kiện bên ngoài và bên trong nào cần cho hạt nảy mầm?
Điều kiện bên ngoài: độ ẩm, không khí, nhiệt độ, nước…
Điều kiện bên trong: chất lượng của hạt (mẩy, chắc, to, không nứt,…)
Câu 3: Cần phải thiết kế thí nghiệm như thế nào để chứng minh sự nảy mầm của hạt phụ thuộc vào chất lượng hạt giống?
Muốn chứng minh được sự nảy mầm của hạt phụ thuộc vào chất lượng hạt giống, cần thiết kế thí nghiệm như sau:
o Làm nhiều cốc thí nghiệm giống nhau về tất cả các điều kiện bên ngoài (đủ nước, đủ không khí, có nhiệt độ thích hợp)
o Nhưng khác nhau về chất lượng hạt giống
o Ví dụ: chỉ để một cốc có hạt giống tốt (hạt chắc, mẩy, không bị sứt sẹo, không bị sâu bệnh) còn các cốc khác đều có một trong những loại hạt giống xấu (hại bị mọt, hạt bị mốc, hạt bị lép, hạt bị sứt sẹo )
Trang 8Bài 36: Tổng kết về cây có hoa
Nội dung ghi bài
I Cây là một thể thống nhất
1 Sự thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của mỗi cơ quan ở cây có hoa
Cây xanh có hoa có 2 loại cơ quan:
o Cơ quan sinh dưỡng
o Cơ quan sinh sản
Mỗi cơ quan đều có chức năng riêng và đều có cấu tạo phù hợp với chức năng đó
2 Sự thống nhất về chức năng giữa cơ quan ở cây có hoa
Các cơ quan của cây xanh có mối quan hệ chặt chẽ, ảnh hưởng tới nhau đã tạo cho cây thành một thể thống nhất
Câu hỏi ôn tập
Câu 1: Cây có hoa có những loại cơ quan nào? Chúng có chức năng gì?
Cây xanh có hoa có 2 loại cơ quan:
o Cơ quan sinh dưỡng gồm thân, rễ, lá thực hiện chức năng sinh dưỡng của cây như: quang hợp, hô hấp, vận chuyển các chất,
o Cơ quan sinh sản gồm hoa, quả, hạt thực hiện chức năng sinh sản của cây
Câu 2: Trong một cơ quan và giữa các cơ quan của cây có hoa có những mối quan hệ nào để cây thành một thể thống nhất? Cho ví dụ.
Mọi cơ quan của cây có hoa đều có cấu tạo phù hợp với chức năng của nó
Trong hoạt động sống của cây các cơ quan có mối quan hệ chặt chẽ với nhau
về chức năng
Tác động vào một cơ quan sẽ ảnh hưởng tới hoạt động của cơ quan khác và toàn bộ cây
Câu 3: Hãy giải thích vì sao rau trồng trên đất khô cằn ít được tưới bón thì lá thường không xanh tốt, cây chậm lớn, còi cọc, năng suất thu hoạch sẽ thấp?
Rau là loại cây có nhu cầu về nước rất cao
Nếu trồng rau trên đất khô cằn ít được tưới thì rề sẽ hoạt động yếu, hút được
ít nước và muối khoáng Thiếu nước và muối khoáng, lá cũng sẽ quang hợp kém, chỉ chế tạo được ít chất dinh dưỡng nên lá không thể xanh tốt
Các cơ quan khác như rễ thân được cung cấp ít chất dinh dưỡng cũng không thể lớn nhanh, kết quả cây còi cọc, năng suất thấp
Bài 36: Tổng kết về cây có hoa (tt)
Nội dung ghi bài
II Cây với môi trường
1 Các cây sống dưới nước
Lá biến đổi để thích nghi với điều kiện sống trong môi trường nước
o Lá ở trên mặt nước có phiến lá to
Trang 9o Lá chìm trong nước có phiến lá nhỏ, hình kim
Rễ thường kém phát triển, có ít hoặc không có lông hút
2 Các cây sống trên cạn
Rễ ăn sâu: tìm nguồn nước, lan rộng: hút sương đêm
Lông, sáp: Giảm sự thoát hơi nước
Rừng rậm: ít ánh sáng => cây vươn cao để nhận được ánh sáng
Đồi trống đủ ánh sáng => phân cành nhiều
3 Cây sống trong môi trường đặc biệt
Sống trong các môi trường khác nhau, trải qua quá trình lâu dài, cây xanh đã hình thành một số đặc điểm thích nghi
Câu hỏi và ôn tập
Câu 1: Các cây sống trong môi trường nước thường có những đặc điểm hình thái như thế nào?
Lá biến đổi để thích nghi với điều kiện sống trong môi trường nước
o Lá ở trên mặt nước có phiến lá to
o Lá chìm trong nước có phiến lá nhỏ, hình kim
Rễ thường kém phát triển, có ít hoặc không có lông hút
Cây sống trôi nổi xốp, mềm chứa không khí
Câu 2: Nêu một vài ví dụ về sự thích nghi của các cây ở cạn với môi trường?
Một số ví dụ về sự thích nghi của các cây ở cạn với môi trường :
o Ở nơi đất khô, thiếu nước thường có những cây mọng nước như xương rồng (lá thường tiêu giảm hoặc biến thành gai hạn chế sự thoát hơi nước)
o Những cây ưa ẩm như cây lá dong, vạn niên thanh thường mọc trong rừng già (ít ánh sáng)
Câu 3: Các cây sống trong những môi trường đặc biệt (sa mạc, đầm lầy) có những đặc điểm gì ? Cho một vài ví dụ.
ống trong các môi trường khác nhau, trải qua quá trình lâu dài, cây xanh đã hình thành một số đặc điểm thích nghi
Cây sống trong sa mạc rất khô và nóng:
o Các loại xương rồng đều có thân mọng nước, lá biến thành gai để hạn chế sự thoát hơi nước
o Các loại cỏ thấp nhưng lại có rễ rất dài
o Các cây bụi gai có lá rất nhỏ hoặc biến thành gai
o Cây sống trên đầm lầy (như cây đước) có rễ chống giúp cây đứng vững trên các bãi lầy ngập thủy triều ở vùng ven biển