SINH lý HỒNG cầu và NHÓM máu ppt _ SINH lý

Trình bày được các ứng dụng xác định nhóm máu hệ ABO và truyền máu... Số lượng Hemoglobin trong HC• Nồng độ Hb trong HC: 14 –16g/dl g% Hb được màng hồng cầu bảo vệ Bệnh lý độc chất, bện

Mục tiêu

1 Phân tích được quá trình sản sinh hồng cầu.

2 Trình bày được các đặc điểm chung và chức năng của

hồng cầu.

3 Phân loại được nhóm máu hệ ABO và hệ Rh.

4 Trình bày được các ứng dụng xác định nhóm máu hệ ABO

và truyền máu.

HÌNH DẠNG

7 - 8m

2-3m

1m

Fe ++ + apoferritin  ferritin(Fe +++ )

Thải theo phân

Transferrin (Fe +++ ) Fe +++ + -globulin

Tủy xương

(tạo HC)

Mô (tạo enzym, myglobin)

Dự trữ (gan, lách, tủy xương)

Thải trừ (mồ hôi, nước tiểu, kinh nguyệt)

Fe từ HC

bị hủy (Fe ++ )

Thiếu sắt  thiếu máu nhược sắc

(tạo HC) Thải trừ(phân, nước tiểu) Dự trữ(các mô, đặc biệt: gan)

yếu tố nội tại

B12 - yếu tố nội tại – Receptor đặc hiệu

B12 – transcobalamin II

yếu tố nội tại

Tb thành

Vitamin B12

• Nhu cầu: <1g/ngày

• Dự trữ ở gan: 1000 lần nhu cầu/ngày

thiếu B12 trong nhiều tháng

Triệu chứng (+)

Viêm teo niêm mạc

dạ dày cắt dạ dày không tiêm B12 thường xuyên

Acid folic

• Vitamin tan trong nước, có nhiều trong: rau cải xanh, óc, gan, thịt

• Nhu cầu: 50 - 100g/ngày

• Acid folic cần thiết cho sự trưởng thành

HC do tăng sự methyl hóa quá trình thành lập ADN

• Hấp thu: ruột, chủ yếu hỗng tràng

• Thiếu acid folic: thiếu máu HC to.

Erythropoietin  Biệt hóa tế bào gốc dòng HC

 Tăng tổng hợp Hb trong HC

ĐIỀU HÒA TẠO HỒNG CẦU

O 2 mô

ĐIỀU HÒA TẠO HỒNG CẦU

• Androgen:  tạo Erythropoietin.

kích thích biệt hóa tế bào gốc.

 Hormon tăng trưởng của tuyến yên (GH):  tạo erythropoietin.

 LH: kích thích tiết testosterone gây  tiết

erythropoietin.

 Thyroxin.

ĐIỀU HÒA TẠO HỒNG CẦU

• Bình thường

– Tủy xương: 0,5 –1%HC/ngày.

– HC chết: 1%/ngày (máu ngoại vi, lách).

• Khi nhu cầu tăng (tán huyết nặng)  x6 – 8

– Số lượng dòng HC trong tủy tăng.

– Thời gian trưởng thành rút ngắn.

– HC ra máu ngoại vi sớm.

HC trong Dd đẳng trương (ASTT=ASTT/HC)

HC trong Dd nhược trương (ASTT < ASTT/HC)

HC trong Dd ưu trương

(ASTT > ASTT/HC)

CHỨC NĂNG CỦA HỒNG CẦU

• Hô hấp

• Miễn dịch

• Điều hòa thăng bằng toan kiềm

• Tạo áp suất keo

Số lượng Hemoglobin trong HC

• Nồng độ Hb trong HC: 14 –16g/dl (g%)

Hb được màng hồng cầu bảo vệ Bệnh lý (độc chất, bệnh lý bẩm sinh )

Sức bền màng HC giảmHồng cầu vỡ Hb/HT CN vc khí

Chức năng hô hấp của

hemoglobin

• Hemoglobin vận chuyển O2 từ phổi  mô

Hemoglobin vận chuyển oxy

• O2 + Hb (Fe ++/Hem) HbO2 (oxyhemoglobin)

Các yếu tố ảnh hưởng lên ái lực

Hemoglobin vận chuyển CO2

(1) (2)

 Thứ tự các acid amin trong Hb được xác định trong gen

di truyền  biến dị  Hb không bình thường  thay đổi hình dáng, tính chất  HC dễ vỡ  thiếu máu tán huyết.

chuỗi polypeptid HbA (22 )

  Thalassemie

  Thalassemie

Thoái biến hemoglobin

• Đời sống trung bình của HC ở máu ngoại vi

CHỨC NĂNG ĐIỀU HÒA THĂNG BẰNG TOAN KIỀM

• Nhân imdazol của histidin (globin) có sự cân bằng giữa acid và kiềm  pH ít thay đổi  chức năng đệm của HC

• Tác dụng đệm của Hb chiếm 70% của máu toàn phần

CHỨC NĂNG TẠO ÁP SUẤT KEO

• Thành phần cấu tạo của HC chủ yếu là protein  áp suất keo của máu

BẢO QUẢN HỒNG CẦU ĐỂ

NHÓM MÁU - LỊCH SỬ

• Kháng nguyên HC được nhận biết và phát hiện từ cuối thế kỷ XVIII (? máu vật  người).

• 1890, Landsteiner: HC cừu + HT người 

HC cừu vỡ  giải phóng Hb  bất thuận hợp giữa máu cừu và người.

• Gần ¼ thế kỷ sau – 1900, Landsteiner lấy máu cs: HC người này + HT người kia  nhiều trường hợp HC bị ngưng kết

1 Người bình thường, trong HT không có KT >< KN

HC của chính mình.

2 Ngừơi bình thường, HT có thể có hoặc không KT ><

KN HC của người khác.

3 Mỗi NM được xác định bằng sự (+) hay (-)

của 1 hay nhiều KN/HC  hệ thống ABO

AB A

B O

NHÓM MÁU - LỊCH SỬ

– Kháng nguyên nhóm máu trên màng HC.

– Kháng thể trong huyết thanh.

 Phân loại nhóm hồng cầu trên người, hay còn gọi NHÓM MÁU.

 Phát hiện nhiều KN khác trên màng HC  nhiều hệ thống nhóm máu: Rh, Kell, Kidd, Duffy, Lewis

KHÁNG NGUYÊN – KHÁNG THỂ NM

• Kháng nguyên: vật lạ  cơ thể: đáp ứng

miễn dịch  sản sinh kháng thể: phản ứng đặc hiệu với KN

• Kháng thể: protein bảo vệ được sản sinh

do đáp ứng miễn dịch của một cá thể

được kích thích bởi một vật lạ

• Kháng thể NM: tự nhiên, miễn dịch

Tiêu huyết trầm trọng trong lòng mạch.

Qua nhau thai.

Không gây ngưng kết ở nhiệt độ lạnh và phòng thí nghiệm.

Chỉ bám lên bề mặt HC.

KHÁNG NGUYÊN – KHÁNG THỂ HỆ ABO

B

AB A

Kháng nguyên

(Bề mặt HC)

Kháng thể (Huyết thanh, huyết tương)

anti-A

anti-B

anti-B anti-A

AB B

anti-A anti-B

A

NM A NM B NM AB NM O

NHÓM MÁU HỆ ABO

2 – 4 tuổi

8 – 10 tuổi

KHÁNG NGUYÊN – KHÁNG THỂ NHÓM MÁU ABO

• Các kỹ thuật (phương pháp):

– Cột Gel (Gel card)

– Phiến nhựa có giếng (microplate)

– Ống nghiệm

– Phiến kính, phiến đá (gạch men):

• Không khuyến khích, đặc biệt trên trẻ sơ sinh

• Kém nhạy  dễ định nhầm NM

• Nguy cơ lây nhiễm cao

• HCM A

• HCM B

• HCM O

Kết luận: dựa trên PHẢN ỨNG NGƯNG KẾT HỒNG CẦU

 có KHÁNG NGUYÊN và KHÁNG THỂ tương ứng gặp nhau.

• HTM đủ nhạy, độ mạnh và hiệu giá.

• HCM: HC mới, đã rửa và pha huyền dịch

Anti-A Anti-B Anti-A,B

1 giọt

Anti-A Anti-B Anti-AB

TRUYỀN MÁU

– KN và KT tương ứng không gặp nhau trong máu

người nhận  truyền máu cùng nhóm.

người cho không bị ngưng kết bởi KT tương

ứng trong HT người nhận (KN người cho không gặp Kháng thể người nhận).

SƠ ĐỒ TRUYỀN MÁU

A

B

HỆ RHÉSUS

• 1904 Landsteiner tìm thấy ở khỉ Maccacus

Rhésus  tên KN yếu tố Rh.

• Yếu tố Rh: hệ thống nhiều KN, trong đó KN D

mạnh nhất, ý nghĩa trong truyền máu.

KHÁNG THỂ RHÉSUS

• Kháng thể tự nhiên: hiếm

• Kháng thể miễn dịch (IgG)