Dịch vụ tham khảo số vừa là cơ hội cho các thư viện khẳng định vai trò quan trọng của mình trong các cơ sở đào tạo, nó không chỉ giúp chuyển đổi cách thức tương tác trực tiếp với ngườ[r]
Trang 1VÀ NGHIÊN CỨU TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC
Dương Thị Chính Lâm1* - Phạm Bá Toàn2**
Tóm tắt: Giới thiệu các quan điểm về dịch vụ tham khảo số và
những ảnh hưởng của dịch vụ này đến việc hỗ trợ học tập về
nghiên cứu ở môi trường đại học Tìm hiểu một vài quan điểm
về các mô hình của thư viện thế giới và thực trạng phát triển tại
các thư viện Việt Nam, đề xuất một số mô hình phát triển dịch vụ
tham khảo số ở các thư viện đại học Bài viết mong muốn sẽ góp
phần vào sự phát triển dịch vụ quản trị tri thức số ở các thư viện
đại học tại Việt Nam.
Từ khóa: Dịch vụ thư viện số; Nghiên cứu; học tập; Thư viện số;
Dịch vụ tham khảo số.
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Thư viện đại học hiện đang đóng vai trò quan trọng trong việc
hỗ trợ học tập, nghiên cứu và tra cứu các nguồn thông tin, tri thức có giá trị Với sự phát triển của thế giới số thông qua việc cải tiến về công nghệ, cơ cấu nền kinh tế và mô hình giáo dục mới, thói quen tìm kiếm thông tin và tri thức thay đổi về số lượng và giá trị (Liu, 2011) Người dùng không chỉ có nhu cầu tra tìm đơn thuần trên Google những tài liệu, mà họ còn cần đến việc tổ chức, sắp xếp, chọn lọc các tri thức sẵn
có từ tài liệu Vì vậy, các dịch vụ tham khảo số ra đời, phát triển mạnh
mẽ để cung cấp và thỏa mãn nhu cầu người dùng tin trong môi trường
* Thạc sĩ, Thư viện Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh.
** Thư viện Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố
Hồ Chí Minh.
Trang 2627kết nối số (Liu, 2011) Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của dịch vụ tham khảo số, nhiều thách thức được đặt ra đối với các thư viện đại học, về mặt trình độ chuyên môn lẫn kinh phí đầu tư hỗ trợ
Thêm vào đó, những nguồn tài nguyên thông tin/tri thức cũng được mở rộng với quy mô lớn và đa dạng, từ tài nguyên in ấn đến tài nguyên số, bao gồm tài nguyên được số hóa tại chỗ (Digitized resources) Từ nguồn tài nguyên số thuần túy (Born-digital resources) đến các cơ sở dữ liệu hoặc các kho số (Digital repositories), kể cả những nguồn tài nguyên có kiểm soát đến những nguồn tài nguyên truy cập
mở (Open Access, hoặc OER) Do số lượng nguồn tài nguyên số đa dạng và phong phú, nên đã tạo áp lực lớn cho các cán bộ phụ trách dịch vụ tham khảo trong việc lựa chọn, cũng như xây dựng, chọn lọc thế nào để phục vụ tốt nhất cho người học và nhà nghiên cứu
Bài nghiên cứu chia sẻ và giới thiệu về những mô hình phát triển các dịch vụ tham khảo số ở một số thư viện trên thế giới và ở Việt Nam Thông qua đó, bài viết chỉ ra được những thách thức và khả năng phát triển dịch vụ tham khảo số cho các thư viện đại học, dần dần thay đổi vai trò của mình trong thời đại biến chuyển về công nghệ số
2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
2.1 Ảnh hưởng của thời đại số tới các thư viện đại học
Các cuộc cách mạng công nghiệp, đặc biệt là cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ ba và lần thứ tư, đã làm thay đổi toàn diện trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội cho đến kỹ thuật, cải tiến nhiều công
cụ và phương thức sản xuất mới Nhiều thiết bị công nghệ ra đời hỗ trợ trong công tác giáo dục ở các trường đại học được đầu tư, cụ thể như
sự xuất hiện của mạng Internet, thiết bị thu phát tín hiệu; máy vi tính;
sự phát triển của các phần mềm và công cụ lập trình máy học như trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống chuyên gia (Expert Systems-ESs), Web of
Science (Asemi & Nowkarizi, 2020) Ngoài ra, các công nghệ thông tin
truyền thông (ICT) cũng góp phần trong sự thay đổi các trường đại học nói chung và thư viện đại học nói riêng, vì ICT đóng một vai trò thay đổi về các phương thức giao tiếp trong giảng dạy và tra cứu thông tin;
Trang 3thay đổi về cách sinh viên tương tác với bài giảng và giảng viên theo từng đề cương môn học thông qua hệ thống quản trị học tập (Learning Management Systems), cũng như tương tác với thư viện khi có những câu hỏi thắc mắc, hoặc nhu cầu tìm kiếm thông tin, tri thức qua các nền tảng Web 2.0, các công cụ thao tác trực tuyến theo thời gian thực
Sự ra đời của các mạng xã hội như Facebook, Instagram hay Twitter đã làm thay đổi cách thức con người giao tiếp từ trực tiếp sang trực tuyến, xóa bỏ đi rào cản về mặt không gian và thời gian; email thay đổi cách con người chuyển những văn bản làm việc và nghiên cứu (Webster, 2006) Với sự hỗ trợ từ các quan điểm về STEM và không gian kiến tạo (Makerspace), đã giúp nâng cao vai trò của công nghệ để thúc đẩy cho việc sáng tạo, cũng như một tiềm năng mang tính cách mạng đối với việc giáo dục ở xã hội tri thức (Branigan-Pipe, 2017) Sự chuyển biến nhanh của công nghệ, không chỉ các thư viện đại học phải
nỗ lực để thích nghi trong việc đáp ứng các nhu cầu tin ngày càng cao của người dùng tin, mà còn là tạo được không gian học tập góp phần thúc đẩy nhu cầu học tập suốt đời (Farkas, 2015)
Ngoài ra, theo Christine L Borgman cho rằng ”sự xuất hiện các bài nghiên cứu, cách thức ứng dụng về thư viện số được mở rộng mạnh mẽ khắp thế giới vào những năm 1990”(Liu, 2011, tr.192) đây chính là một trong những lý do cho sự phát triển của các dịch vụ số Thư viện số phát triển đã thúc đẩy việc mở rộng những phương thức giao tiếp với người dùng tin, xóa bỏ những hạn chế của không gian thư viện vật chất, thay vào đó là không gian số giúp tương tác trong thời gian thực đối với những người dùng tin ở nơi xa (Liu, 2011) Cùng với sự phát triển của thư viện số, các cơ sở dữ liệu số nội sinh được các thư viện quan tâm tạo lập, nguồn tài nguyên giáo dục mở (OER), truy cập mở (Open Access); các dịch vụ thông tin mới được hình thành để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin như: dịch tư vấn, hỗ trợ trực tuyến (Ask A Librarian), dịch vụ mượn trả tự động, dịch vụ mượn liên thư viện… Trong đó, dịch vụ tham khảo số được quan tâm phát triển và ứng dụng nhiều trên nền không gian số Theo Hiệp hội về Phát triển Công nghệ Thư viện và Thông Tin (Library
Trang 4629and Information Technology Association-LITA, 1999 được trích bởi Lankes, 2004) chỉ ra rằng vai trò của con người vẫn là nhân tố quyết định đến sự thành công của một thư viện, người hiểu biết và chỉ dẫn người dùng tin chạm được tới những tri thức cần thiết, cũng như khai thác tối đa giá trị của nguồn tài nguyên trong thư viện Sự biến chuyển về công nghệ và phương thức giảng dạy thay đổi, đã làm cho vai trò của các thư viện đại học trở nên thiết yếu trong việc hỗ trợ học tập và nghiên cứu thông qua việc cung cấp và tư vấn dịch vụ tham khảo số đối với người dùng tin.
2.2 Các quan điểm về dịch vụ tham khảo số
Dịch vụ tham khảo xuất hiện và phát triển cùng với nền tảng
về nguồn tài nguyên, biên mục, phân loại và hệ thống tra cứu để hỗ trợ người dùng tìm kiếm thông tin tối ưu nhất (Jan, 2018) Tuy nhiên, trong thời đại chuyển đổi số ở thế kỷ XXI, dịch vụ tham khảo được đưa vào một môi trường số (Digital Environment) không chỉ đơn thuần hỗ trợ người dùng truy cập tới nguồn tài nguyên tri thức số ở các không gian vật lý, mà còn hỗ trợ từ xa trong thời gian thực giúp tiết kiệm thời gian và hiệu quả cho người dùng tin (Jan, 2018) Hiện nay, có rất nhiều quan điểm bàn luận xung quanh cách thức định hình dịch vụ tham khảo số, những quan điểm góc nhìn đều miêu tả chính xác và cụ thể về dịch vụ này
Dịch vụ tham khảo số có rất nhiều cụm từ được tham chiếu đến, theo Liu (2011, tr.195) thì bao gồm: ”
- Dịch vụ tham khảo số (Digital Reference Service);
- Dịch vụ tham khảo ảo (Virtual Reference Service);
- Dịch vụ tham khảo trực tuyến (Online Reference Service);
- Dịch vụ tham khảo điện tử (Electronic Reference Service);
- Dịch vụ hỏi đáp trực tuyến với cán bộ thư viện (Ask a/the librarian service);
- Dịch vụ hỏi đáp thư viện (Ask to Library).”
Trang 5Hình 1: Bảng khảo sát sự thông dụng của thuật ngữ
trong dịch vụ tham khảo sốTheo khảo sát của nhóm các cán bộ thư viện Đức được trích bởi Liu (2011) về các cụm từ phổ biến tham chiếu đến dịch vụ tham khảo
số ở một số thư viện trên thế giới, cho thấy rằng, cụm từ "dịch vụ hỏi đáp trực tuyến" với cán bộ thư viện phổ biến nhất và thấp nhất là tham khảo Qua khảo sát trên, các tác giả cho thấy rằng có rất nhiều tên gọi
để tham chiếu đến một dịch vụ tham khảo số và sự phổ biến của dịch
vụ Ask a Librarian được thể hiện ở các Website thư viện cũng chỉ là một tên gọi cho dịch vụ tham khảo số Tuy nhiên, cụm từ "dịch vụ tham khảo số" vẫn là cụm từ rõ ràng nhất và phản ánh đúng bản chất của dịch vụ được các chuyên gia thư viện và thông tin học bàn luận trong suốt thời gian phát triển của thư viện (Liu, 2011)
Có rất nhiều quan điểm xung quanh dịch vụ tham khảo số, thể hiện từng khía cạnh và bản chất mà dịch vụ được xây dựng Theo Katz (2002/2003), dịch vụ tham số được xem như một cuộc trao đổi trực tuyến, hướng đến việc tìm kiếm câu trả lời phù hợp với nhu cầu tin nhanh nhất
có thể, trong khi đó, McClure và Lankes (n.d.) xem dịch vụ tham khảo
số là việc hỗ trợ trung gian được đề nghị thông qua mạng Internet Còn đối với Lankes (1998, được trích bởi Kadir & Dollah, 2006) Wasik (được trích bởi Liu, 2011), dịch vụ tham khảo số và dịch vụ hỏi đáp dựa trên nền tảng Internet giúp kết nối giữa chuyên gia với người dùng tin thuộc nhiều lĩnh vực cụ thể Ngoài ra, đối với Janes, Carter and Memmott
Trang 6631(1999, được trích bởi Kadir & Dollah, 2006) thì dịch vụ tham khảo số phải
là một hệ thống mà ở đó người dùng tin có thể đưa ra câu hỏi và nhận được câu trả lời bởi cán bộ thư viện thông qua các phương tiện thông tin truyền thông (email, trả lời trực tuyến, các biểu mẫu trên website), nhưng không phải là những người trực điện thoại của tổng đài
Mỗi quan điểm trên khi mô tả về dịch vụ tham khảo số đều đưa
ra cách lập luận theo nhiều khía cạnh của dịch vụ Như McClure và Lankes (n.d.), Janes, Carter và Memmott (1999) đều trình bày khía cạnh
về phương tiện thông tin truyền thông trong hỗ trợ hỏi đáp của cán bộ thư viện Còn đối với Wasik (được trích bởi Liu, 2011) và Lankes (1998) thì nêu ra nền tảng để người dùng tin và cán bộ thư viện kết nối với các chuyên gia là mạng Internet, giúp tạo ra sự gặp gỡ với chuyên gia, đây chính là một trong những nền tảng sơ khởi cho dịch vụ tham khảo số, cũng như sự khác biệt giữa tham khảo truyền thống và tham khảo số Quan điểm của hai chuyên gia Wasik và Lankes cho rằng, dịch vụ thư viện số có tiềm năng khai thác và phát triển rất lớn, không bị bó hẹp trong các công nghệ thông tin truyền thông như các mạng xã hội, mà còn có thể kết hợp với các không gian ảo (cyberspace) để kiến tạo một dịch vụ tham khảo trong thế hệ tiếp theo Theo Liu (2011) và Kadir & Dollah (2006), các quan điểm trên về dịch vụ tham khảo số cũng nêu ra được những đặc tính cần có, đó là:
- Nền tảng sử dụng
- Đối thoại kết nối giữa người với người
- Giao diện hỏi đáp
- Nguồn tài nguyên số được kết nối
Để triển khai các dịch vụ tham khảo số vào thực tế, các thư viện đại học cũng phải hiểu rõ tầm quan trọng của dịch vụ này đối với việc
hỗ trợ học tập, nghiên cứu, cũng như những nền tảng công nghệ nào, giúp hiện thực hóa vai trò của các cán bộ thư viện và chuyên sâu hơn
là đội ngũ làm dịch vụ tham khảo, chuyên trách bộ môn, hỗ trợ nghiên cứu, học tập?
Trang 73 VAI TRÒ CỦA CÁN BỘ THAM KHẢO SỐ ĐỐI VỚI VIỆC HỖ TRỢ NGHIÊN CỨU
bộ (Asynchronous Reference Service) (Jan, 2018) Dịch vụ tham khảo
số đồng bộ được mô tả là dạng dịch vụ trao đổi thông tin, hỗ trợ người dùng tin trong “thời gian thực” (Real-time) (Jan, 2018) giúp việc trả lời
và cung cấp thông tin kịp thời, nhanh chóng và tối ưu nhất
Theo Francoeur (2002, được trích bởi Singh, (2004) và Chandwani (2018, được trích bởi Jan, 2018), dịch vụ tham khảo số đồng bộ bao gồm các loại hình như: dịch vụ trò chuyện trực tuyến (Ask&Answer) dựa trên các công cụ truyền tải tin nhắn trực tuyến, cụ thể là Messenger trên các mạng xã hội (Facebook, Twitter, Instagram, ), các box tin nhắn trên các Website thư viện; dịch vụ gọi trực tuyến (Video based/ Video
Trang 8633Conference/ Live Stream) bao gồm các công nghệ như Zoom, Google Meet, Skype, hoặc Viber, ; dịch vụ hỏi đáp tự động (Digital/Virtual Reference Robot) dựa trên sự phát triển của mạng Internet, ngành khoa học máy tính như máy học (Learning Machine), trí tuệ nhân tạo (AI), cùng các nền tảng ES và phân tích ngôn ngữ, sẽ khởi tạo được một
cơ chế trả lời tin nhắn tự động cũng như liên kết với mạng Internet để cung cấp thông tin chính xác thông qua các thuật toán được lập trình sẵn Francoeur (2002, được trích bởi Singh, 2004), Chandwani (2018, được trích bởi Jan, 2018) cũng giới thiệu về dịch vụ tham khảo số không đồng bộ bao gồm: Dịch vụ tham khảo qua email, các câu hỏi, hoặc nhu cầu tin được gửi đi thông qua địa chỉ email chính thức của các thư viện, vừa giúp người dùng tin nhận đầy đủ thông tin được tổng hợp từ nhiều nguồn tri thức, vừa giúp các cán bộ tham khảo có thời gian kiểm chứng thông tin chính xác nhất và sắp xếp thông tin một cách khoa học trước khi gửi đến người dùng tin Dịch vụ tham khảo qua website,
là nguồn đáng tin cậy cho người dùng tin tại trường, đồng thời cán bộ thư viện có thể dễ dàng tiếp cận các thông tin cơ bản của người dùng tin, giúp giới hạn hoặc đào sâu những nguồn thông tin, tri thức phù hợp với nhu cầu sử dụng của từng người hoặc nhóm người dùng tin
Thông qua những công cụ và phương thức tương tác của dịch
vụ tham khảo số, các thư viện sẽ tiếp nhận các nhu cầu tin đa dạng nhất một cách nhanh chóng mọi lúc, mọi nơi Đối với nhu cầu về học tập của sinh viên như: tham khảo tài liệu thông qua đề cương môn học, tìm kiếm thông tin thống kê, hoặc nhu cầu tìm kiếm thuật ngữ chuyên ngành, cán bộ tham khảo có thể tiếp nhận yêu cầu thông qua email hoặc Website, sau đó tìm kiếm truy hồi trong cơ sở dữ liệu và tạo lập, sắp xếp thông tin gửi lại cho sinh viên Để tìm kiếm thông tin
về thống kê, cán bộ tham khảo số có thể tận dụng những cơ sở dữ liệu marketline, EBSCO để giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về thị trường đối với các môn kinh tế vĩ mô, kinh tế vi mô hoặc chiến lược Marketing Ngoài ra, nếu sinh viên có nhu cầu tìm kiếm những thông tin thông qua giao tiếp trực tuyến, cán bộ tham khảo có thể sử dụng các phần mềm hỗ trợ video như Zoom, Google Meet, để tương tác trực tiếp, đưa ra các tham vấn dựa trên những câu hỏi có tính định hướng
Trang 9chuyên sâu vào vấn đề/đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên đang quan tâm Qua đó, cũng có thể giúp sinh viên có thêm các kỹ năng
để giải quyết vấn đề như việc tự đặt nghi vấn cho vấn đề nghiên cứu (Skeptical Point), cách sắp xếp vấn đề cần giải quyết và các phân công công việc, ngoài những vấn đề về cung cấp thông tin thuần túy.Bên cạnh việc giúp đỡ các sinh viên trong học tập, cán bộ tham khảo số còn có vai trò quan trọng trong hỗ trợ nghiên cứu cho các nghiên cứu viên Sau khi các nhà nghiên cứu xác định được câu hỏi, vấn đề của đề tài nghiên cứu, cán bộ tham khảo sẽ hỗ trợ bằng cách cung cấp một danh mục các tài liệu, các cơ sở dữ liệu phù hợp, các dataset (tạm dịch là dữ liệu nghiên cứu sơ cấp) hỗ trợ cho đề tài nghiên cứu Dịch vụ tham khảo số không chỉ giúp các nhà nghiên cứu tiếp cận danh mục các tài liệu phục vụ cho đề tài nghiên cứu, mà còn mang đến cho cho họ tổng quan về lịch sử nghiên cứu của đề tài đó, giúp người nghiên cứu có góc nhìn sơ khởi về thuật ngữ, sự thay đổi của các quan điểm, thông qua đó nhà nghiên cứu có thể điều chỉnh, hoặc định hướng về đề tài mình sẽ làm tránh bị trùng lặp và có thể kế thừa những thành quả nghiên cứu tiền nhiệm Các cán bộ tham khảo sẽ vừa cung cấp danh mục tài liệu tham khảo phù hợp, vừa mang đến một cái nhìn tổng quan giúp định hướng một phần cho nghiên cứu của tác giả.Với sự hỗ trợ của các công cụ ngày càng hiện đại, dịch vụ tham khảo
số dần đóng vai trò thiết yếu trong số các dịch vụ cung cấp thông tin ở các thư viện, trung tâm học liệu, trung tâm thông tin - thư viện, không chỉ hỗ trợ các sinh viên tìm kiếm thông tin, tri thức chính xác chuyên sâu phục
vụ học tập, mà còn giúp các học giả định hướng và củng cố nguồn tư liệu tham khảo quý giá trong việc trích dẫn các công trình khoa học Cán bộ tham khảo đóng vai trò là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển cho dịch
vụ tham khảo số bên cạnh những tiến bộ về khoa học - kỹ thuật
4 MÔ HÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THAM KHẢO SỐ HỖ TRỢ NGHIÊN CỨU
VÀ HỌC TẬP
4.1 Một số mô hình dịch vụ tham khảo tại các thư viện trên thế giới
Khoảng giữa những năm 1980, các thư viện học thuật và y tế đã phát triển các dịch vụ tham khảo số, chủ yếu là cung cấp bằng e-mail
Trang 10635Với sự ra đời của World Wide Web, các thư viện nhanh chóng phát triển dịch vụ thông qua các biểu mẫu Web để gia tăng lượng tương tác giữa người dùng tin và tổ chức cung cấp các dịch vụ tham khảo số Vào đầu những năm 1990, các dịch vụ tham khảo số bắt đầu xuất hiện nhưng không liên kết với bất kỳ thư viện nào Các dịch vụ tham khảo
số này thường được gọi là dịch vụ “AskA” Đại diện cho xu hướng này
là sự ra đời của Thư viện Công cộng trực tuyến (IPL, ipl2: The Internet Public Library) Đây là một trang Web phi lợi nhuận do sinh viên điều hành và được quản lý bởi một liên hiệp (consortium), đứng đầu là Đại học Drexel có trụ sở tại Philadelphia, Pennsylvania, US IPL có nguồn gốc từ Trường Michigan School of Information Sau đó họ đã chuyển các máy chủ và nhân viên đến Đại học Drexel Tháng 1 năm 2007, ”IPL Consortium” điều hành IPL, gồm 15 trường đại học; trong đó Đại học Michigan và Trường Drexel College of Computing and Informatics
đã tổ chức trang Web này, dưới tài trợ của Institute of Museum and Library Services, Drexel cũng sử dụng trang Web như một “trung tâm đào tạo công nghệ” cho các nhân viên thư viện số
Người dùng tin có thể đặt câu hỏi và tình nguyện viên thư viện hoặc học viên sau đại học của ngành Thông tin – Thư viện sẽ xây dựng
và trả lời các câu hỏi IPL khai trương ngày 17 tháng 3 năm 1995 đến ngày 1 tháng 1 năm 2010 nó sáp nhập với Librarians’ Internet Index để trở thành IPL2 IPL ngừng hoạt động hoàn toàn vào ngày 30 tháng 6 năm 2015 Năm 2020, IPL đã được Barnes và Noble Education mua lại và thay đổi giao diện, IPL hiện nay giống như một kho lưu trữ bài luận cho sinh viên, người dùng phải trả tiền cho các dịch vụ cung cấp tiểu luận thông qua paywall IPL2 sẽ định hướng vai trò phát triển của các thư viện trong một thế giới kỹ thuật số để trở thành một phòng thí nghiệm học tập ảo cho việc nghiên cứu các dịch vụ thông tin và công nghệ
Hệ thống thư viện công cộng của Vương quốc Anh đóng vai trò quan trọng trong việc hợp tác Internet trên toàn Vương quốc Anh giữa các thư viện với Earl Consortium (Truy cập điện tử vào tài nguyên trong thư viện) vào năm 1995 Năm 1997, các thư viện công cộng của Vương quốc Anh đã thiết lập dịch vụ tham khảo số để phục vụ cho việc kinh doanh
Trang 11Ask A Librarian (http://www.ask-a-librarian.org.uk) có thể được xem là dịch vụ tài liệu tham khảo kỹ thuật số lâu đời nhất, được cung cấp trên toàn quốc bởi các thư viện công cộng Họ không chỉ có thể trả lời bất kỳ câu hỏi nào từ bất kỳ nơi nào trên thế giới, mà còn giành được giải thưởng từ các bài đánh giá trên Web, cũng như giải thưởng điển hình là dịch vụ bàn tham chiếu ảo năm 1999 (http://www.vrd.org/AskA/Exempample.shtml) Hiện nay có một số dịch vụ tham khảo theo khu vực trên khắp Vương quốc Anh bao gồm Ask A Librarian Ask Cymru (dịch vụ tiếng Wales và tiếng Anh), Enquire (Chính phủ tài trợ thông qua People’s Network và Ask Scotland Ask Scotland được tạo ra bởi cơ quan cố vấn của Chính phủ Scotland về thư viện, SLIC (Thư viện Scotland và Hội đồng Thông tin), sử dụng QuestionPoint và được tài trợ bởi Public Library Quality Improvement Fund (PLQIF) vào tháng 6 năm 2009.
Thư viện ở Mỹ và Vương quốc Anh sử dụng các dịch vụ tham khảo ảo của họ bằng cách sử dụng phần mềm trò chuyện như Facebook, YouTube, blog, del.icio.us, Flickr, v.v để cung cấp các dịch vụ trực tuyến Thư viện Vương quốc Anh và Úc hợp tác phát triển dịch vụ mang tên “Chasing the Sun” bằng cách sử dụng phần mềm QuestionPoint để cung cấp dịch vụ trò chuyện tham khảo số toàn thời gian (all-hour) Mục tiêu là các thư viện
y khoa, nơi các truy vấn tham khảo từ các chuyên gia y tế có thể xảy ra bất
kỳ lúc nào trong ngày hoặc đêm do các trường hợp khẩn cấp về y tế Vào tháng 1 năm 2011, QuestionPoint và ALA đã thảo luận về việc cung cấp dịch vụ National Ask A Librarian trên toàn nước Mỹ
Dịch vụ tham khảo E-mail: Đây là dịch vụ đơn giản, rẻ nhất, tiết kiệm chi phí Điển hình cho dịch vụ này là các trang sau:
Inforocket (http://www.inforocket.com) Trang dịch vụ này có trả phí, mức giá từ $5 đến $75 Các câu hỏi của người dùng tin sẽ được trả lời bởi các chuyên gia
Askme (http://www.askme.com) Trang dịch vụ miễn phí dành cho mọi người và được trả lời thông qua email
All Experts (http://www.allexperts.com) Đây là một dịch vụ tham khảo dựa trên Web miễn phí được cung cấp bởi các chuyên gia trong lĩnh vực chuyên ngành như: luật sư, bác sĩ, kỹ sư và các nhà khoa học