Khác với bỏng lửa, bỏng nước sôi, bỏng điện là một loại bỏng nặng, nếu như bỏng lửa, nước sôi gây bỏng từ ngoài vào trong thì bỏng điện lại gây vết bỏng sâu từ trong ra ngoài nên nếu khô[r]
Trang 1Cách sơ cứu bị bỏng điện hiệu quả nhất Khác với bỏng lửa, bỏng nước sôi, bỏng điện là một loại bỏng nặng, nếu như bỏng lửa, nước sôi gây bỏng từ ngoài vào trong thì bỏng điện lại gây vết bỏng sâu từ trong ra ngoài nên nếu không được sơ cứu kịp thời có thể gây ảnh hưởng tới tính mạng người gặp nạn Bởi vậy, bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những kiến thức bổ ích về cách sơ cứu khi bị bỏng điện hiệu quả nhất
1 Tìm hiểu về bỏng điện
Khi luồng điện dẫn truyền vào cơ thể sẽ gây các tổn thương bệnh lý toàn thân hoặc tại chỗ Cần phân biệt 2 loại tổn thương:
Bỏng do tia lửa điện: Có nhiệt độ rất cao từ 3200 - 48000C, thời gian tác dụng rất ngắn 0,2 - 1,5 giây; 80% nhiệt năng bức xạ ánh sáng của tia lửa điện là chùm tia hồng ngoại thường gây nên bỏng nông, bỏng các phần hở của cơ thể
và bỏng phía cơ thể hướng về phía tia lửa điện Nếu điện thế cao trên 1000 von
có thể gây bỏng trung bì và bỏng sâu
Tổn thương do luồng điện dẫn truyền vào cơ thể bao gồm: Tổn thương tại chỗ (bỏng) và tổn thương toàn thân (ngừng hô hấp, ngừng tim, sốc điện) Sét đánh cũng là một hiện tượng bỏng điện có hiệu thế cao hàng triệu von
Trang 22 Nguyên nhân gây bỏng điện
Nghe điện thoại gần đường dây cao thế
Do tiếp xúc với đường điện cao thế, do đứt dây điện, đổ cột điện, nhà xây sát cạnh đường dây điện cao thế
Do bị sét đánh
3 Biểu hiện của bỏng điện
Bên ngoài không có nốt phỏng nước hay đám đỏ rát da như các loại bỏng khác mà
là đốm da đen tại vị trí đường điện đi qua, vài ngày sau vùng da có dòng điện đi qua dần dần bị hoại tử hết cho tới hết đoạn dòng điện đi qua
Trang 34 Cơ chế bỏng điện
Tính chất nặng của bỏng do luồng điện phụ thuộc vào các yếu tố:
Kiểu dòng điện: Một chiều hoặc xoay chiều
Hiệu thế dòng điện: Cao thế hoặc hiệu thế thấp
Điện trở của mô cơ thể
Cường độ dòng điện khi truyền qua cơ thể
Thời gian dòng điện truyền qua cơ thể
Đường truyền qua cơ thể
Luồng điện có hiệu thế cao là từ 1000 von đến 50.000 von
Trang 4 Luồng điện khi dẫn truyền qua cơ thể sẽ theo con đường nào ít điện trở nhất.
Luồng điện đi qua tim, não thường gây nguy hiểm đến tính mạng người bị bỏng
Khi luồng điện qua cơ thể gặp các phần có điện trở lớn (da, xương) thì điện năng sẽ biến thành nhiệt năng theo định luật Joule - Lentz
5 Tổn thương bệnh lý chung
Toàn thân
Điện lực càng lớn thì kích thích càng mạnh hệ thần kinh trung ương và các trung khu điều chỉnh tuần hoàn hô hấp, hệ thần kinh thực vật gây hiện tượng ức chế mạnh và rối loạn cấp các chức phận sống của cơ thể, biểu hiện bằng các rối loạn bệnh lý cấp sau đây:
Có 4 mức độ:
Nhẹ: Cơ bị co cứng lại, tri giác còn nguyên vẹn
Vừa: Các cơ co cứng mạnh, nếu ở trên cao, người bị nạn có thể bị giật bắn người ra, rơi xuống và mất tri giác
Nặng: Mất tri giác, rối loạn hoạt động tim (rung thất) rối loạn hô hấp (ngừng
hô hấp)
Rất nặng: Chết lâm sàng Luồng điện có hiệu thế thấp thường gây tử vong do rung thất ngừng tim Luồng điện có hiệu thế cao gây tử vong do ngừng hô hấp
Nếu được
cứu chữa
kịp thời và
tổn thương
toàn thân
Trang 5không quá nặng người bị sẽ thoát khỏi tình trạng trên và bước vào các thời kỳ của bệnh bỏng với các đặc điểm sau đây:
Sốc bỏng: Thường có suy thận cấp, nước tiểu có hemoglobin (huyết sắc tố) và myoglobin (sắc tố cơ)
Nhiễm độc nhiễm khuẩn nặng Thiếu máu do chảy máu thứ phát Loét cấp đường tiêu hoá Suy mòn bỏng phát triển nhanh
Rối loạn cảm giác, vận động, bệnh lý tâm thần sau khi khỏi bỏng
Tổn thương tại chỗ
Bỏng điện thường sâu, tổn thương tại chỗ biểu hiện ở điểm vào và ra của luồng điện, vị trí thường gặp là bàn tay, bàn chân ở trẻ em có thể bỏng miệng, môi, lưỡi
do ngậm vào cực điện Điện trở càng cao, cường độ của luồng điện càng lớn và thời gian tác dụng càng lâu thì tổn thương tại chỗ càng sâu rộng
Tổn thương là các đám da hoại tử hình tròn hoặc bầu dục màu vàng đục hoặc xám đen, than hoá Giới hạn tổn thương không dễ dàng, trong những ngày đầu khó chẩn đoán chính xác độ sâu của bỏng
Nếu bỏng sâu thường các lớp cân, cơ, gân cũng bị hoại tử Đối với các vùng thành ngực, thành bụng khi hoại tử rụng có thể làm lộ hở hốc phế mạc Đối với vùng xương sọ, xương trán có thể thấy hoại tử xương và thủng dẫn tới chứng viêm màng não Đối với các chi thể thường có các tổn thương mạch máu gây chảy máu thứ phát, tổn thương thần kinh gây liệt Có khi toàn bộ chi bị tổn thương (hoại tử, than hoá)
đòi hỏi phải
cắt cụt chi
sớm
Trong bỏng
Trang 6điện thường xuất hiện hoại tử thứ phát các mô phát sinh do sự nghẽn các mạch máu, do các cục huyết khối hình thành trong lòng các mạch, do tổn thương thành mạch Những ngày đầu có thể thấy vết bỏng có giới hạn nhất định, nhưng trong thời gian sau vùng đó như bị thiếu máu, cơ, gân bị hoại tử thứ phát
Do các đặc điểm trên nền bỏng điện thường có các biến chứng tại chỗ và khi khỏi thường để lại các di chứng gây tàn phế
6 Cách sơ cứu ban đầu khi bị bỏng điện
Đầu tiên cần đưa nạn nhân ra khỏi dòng điện càng sớm càng tốt Sử dụng cây khô, gậy khô, gậy nhựa gạt dây điện ra khỏi người nạn nhân, hoặc ngắt nguồn điện Tuyệt đối không được dùng tay không lôi nạn nhân ra vì dòng điện sẽ kéo cả bạn vào
Sau đó nhanh chóng gọi xe cấp cứu tới
Trong lúc đợi xe cấp cứu tới thì đưa bệnh nhân nằm trên nền nhà cứng để cơ thể giải phóng điện tích ở các mô
Sau đó kiểm tra xem người bệnh còn thở không, tim đập không? Nếu không thì làm hô hấp nhân tạo, ép tim ngoài lồng ngực để nạn nhân lấy lại hơi thở và nhịp tim
Đề phòng sốc khi đang sơ cứu cho nạn nhân bằng cách để nạn nhân đầu thấp
kê cao chân
Che phủ vùng bị bỏng bằng băng gạc vô khuẩn tránh dùng các loại vải có sợi lằng nhằng
7 Dự phòng và điều trị
Dự phòng
Chấp hành đúng qui chế an toàn sử dụng điện, bảo vệ tốt những nguồn điện không
để hở mạch và đưa các công tắc điện lên cao tránh trẻ em nghịch phải Có đủ cầu
Trang 7chì bảo hiểm đúng qui cách để tự cắt điện khi xảy ra sự cố Không để trẻ nhỏ nghịch các dụng cụ điện
Điều trị
Cần phải tìm mọi cách để cắt nguồn điện và cứu người bị ra khỏi nguồn điện bằng cách cắt ngay cầu dao, tháo bỏ cầu chì Đối với người bị dùng que gỗ khô gỡ dây điện ra và kéo người bị nạn ra ngoài vùng nguy hiểm (kéo tóc, quần áo) Sau đó phải làm ngay hô hấp nhân tạo bóp tim ngoài lồng ngực, thổi ngạt ngay tại nơi bị Tránh mất thời gian mang bệnh nhân đi mà không cấp cứu ngay tại chỗ Nếu có điều kiện tiêm thuốc trợ tim kích thích hô hấp Khi tự thở và tim đập trở lại lúc đó mới đặt vấn đề băng bỏng, giảm đau và chuyển người bệnh đến cơ sở điều trị gần
Trang 8nhất Cần chú ý chữa suy thận cấp, theo dõi nước tiểu về số lượng, màu sắc, pH, tỷ trọng 2-3 giờ một lần đồng thời xét nghiệm về tế bào cặn lắng, huyết sắc tố, phong
bế nôvôcain dung dịch 0,25% hai bên quanh thận, cho thuốc lợi tiểu thẩm thấu Manitol, huyết thanh kiềm, dung dịch nôvôcain 0,13%, dung dịch có trọng lượng phân tử nhỏ
Chống nhiễm khuẩn: Băng sạch vết thương, phong bế Novocain vào gốc chi, biến hoại tử ướt thành hoại tử khô Tiêm kháng sinh dưới hoại tử, kháng sinh toàn thân, cắt bỏ sớm hoại tử Sử trí các tổn thương sâu Nếu toàn chi thể bị hoại tử phải cắt cụt kịp thời Chú ý cầm máu tốt trong phẫu thuật Khi hoại tử ở các vùng có mạch máu lớn phải đề phòng chảy máu thứ phát nếu có đứt mạch phải kịp thời cầm máu rồi thắt buộc mạch vùng lành trên nơi bị tổn thương
Khi xương sọ bị tổn thương, cần khoan nhiều lỗ qua lớp xương chết tới phần lành tạo cho tổ chức hạt mọc cần ghép da kịp thời các vùng đã cắt bỏ hoại tử hoặc các vùng có tổ chức hạt Cần theo dõi phát hiện và điều trị các biến chứng, viêm màng não, áp xe não dưới vùng hoại tử
Khi bỏng điện gây tổn thương các xương cần lấy bỏ các lớp xương chết đến vùng xương có rỉ máu và chờ mọc mô hạt sẽ ghép da
Các di chứng tại chỗ của bỏng điện đòi hỏi các phẫu thuật tạo hình phục hồi hình thể hoặc chức năng sau khi người bệnh đã khỏi bỏng