Tôi giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà theo nhóm.[r]
Trang 1PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH THÔNG
QUA BÀI DẠY “ HÌNH BÌNH HÀNH”- TOÁN 8 Với mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra: “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều,…Tập trung dạy cách học, cách nghĩ…tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực” Nói một cách đơn giản, giáo dục cần tạo
ra những cá nhân tích cực, năng động, độc lập và có tư duy tốt Bên cạnh đó, xu thế trong nước và thế giới hiện nay đang nghiên cứu nhiều về lý thuyết dạy học, phương pháp dạy học, vận dụng những thành tựu hiện đại về tâm lý giáo dục học, lý luận dạy học vào trong quá trình dạy học, trong đó có việc nghiên cứu, hình thành và phát triển năng lực tư duy cho học sinh đặc biệt là tư duy phản biện (hoặc gọi là tư duy phê phán) Trong hoạt động dạy học Toán ở trường phổ thông hiện nay, cần hướng người học thực hiện các hành động nhận thức một cách tích cực, hướng học sinh tái tạo lại kiến thức, kinh nghiệm xã hội, biến kiến thức thành vốn liếng của mình, biến đổi bản thân, hình thành và phát triển ở họ nhữngphẩm chất, năng lực chuyên môn, nghề nghiệp ; coi trọng việc dạy cho học sinh tư duy phản biện và tư duy sáng tạo ; tư duy phản biện đóng vai trò
cơ bản trong việc đưa ra quyết định, tư duy phản biện giúp chúng ta xây dựng những câu hỏi đúng, đánh giá câu trả lời có thể, đánh giá độ tin cậy của các nguồn thông tin,… Do đó, việc phát triển tư duy phản biện cho học sinh hiện nay là cấp thiết, bởi vì xã hội chúng ta hiện nay đang thay đổi với tốc độ chóng mặt,dường như có một sự mất cân bằng giữa một bên là tri thức ngày càng phát triển mà thời gian để HS lĩnh hội lại có hạn Vì vậy chỉ có cách là chúng
ta hướng dẫn cho HS cách tìm kiếm tri thức, lĩnh hội tri thức và tự làm chủ tri thức cho bản thân Muốn thực hiện điều này tốt cần phải có tư duy tốt, đặc biệt là tư duy phản biện Tư duy phản biện sẽ giúp học sinh biết xem xét, cân nhắc, lựa chọn những gì là đúng, là phù hợp, là cần thiết đối với cuộc sống của chính các em Như vậy có thể nói tư duy phản biện có thể giúp chúng ta đưa
ra một quyết định tốt nhất cho bản thân, cho gia đình và cho xã hội Chính vì vậy, vấn đề làm thế nào để phát triển được tư duy phản biện của học sinh THCS hiện là vấn đề được các nhà giáo dục đặc biệt quan tâm và nghiên cứu Hơn nữa, môn Toán là môn học có nhiều điều kiện giúp chúng ta có thể phát triển tư duy nói chung và nói riêng cho HS THCS Các nội dung toán học đều chứa đựng các vấn đề mà thông qua quá trình tiếp cận và giải quyết, HS sẽ khám phá
ra nhiều điều có thể ứng dụng vào trong thực tiễn đời sống Môn Toán có tính logic, chính xác; chứa đựng nhiều cơ hội để có thể phát triển tư duy phản biện
Trang 2Vì vậy, việc lựa chọn những nội dung thích hợp để có thể phát triển TDPB cho
HS là điều hoàn toàn có thể làm được Hơn thế, môn Toán về cơ bản được xây dựng theo văn phong của phương pháp tiên đề nên trong trình bày rất cần sự lập luận (suy luận) hợp logic Theo đó, môn Toán tiềm ẩn nhiều cơ hội cho việc phát triển tư duy phản biện Do đó, vấn đề đặt ra là chúng ta làm thế nào để giáo dục cho HS có thể đối phó với những thay đổi trong cuộc sống, trong nghề nghiệp của mình sau này và trong một xã hội liên tục có nhiều biến động? Chúng ta nên sử dụng cách tiếp cận nào trong giáo dục toán học để HS làm quen với các mô hình thực hành chuyên nghiệp sau này? Ngoài ra, theo các nhà kiến tạo xã hội, tương tác xảy ra khi HS giao tiếp các ý tưởng toán học là môi trường để phát triển nhận thức, và tư duy con người bộc lộ qua ngôn ngữ Dựa trên nghiên cứu của Vygotsky, Voigt (1994) cho rằng, thông qua sự chia sẻ và tranh luận giữa HS với HS, giữa HS và GV trong quá trình học toán, HS tham gia tích cực vào hoạt động học tập ; bên cạnh đó, quan điểm của Cobb (1995) lại xem xét việc học toán của HS chính là việc tích cực kiến tạo kiến thức toán học của cá nhân người học qua nỗ lực tương tác với bạn học ; thêm vào
đó, khi HS tham gia vào môi trường trao đổi, tranh luận về các nội dung toán học hoặc về các ý tưởng toán học thì HS sẽ kiến tạo được tri thức toán học và phát triển được tư duy toán học ; tác giả Bùi Văn Nghị (2009) cũng đồng ý rằng, “HS luôn đặt ra vô số những câu hỏi “tại sao?”” chứng tỏ các em có lòng ham muốn được hiểu biết càng nhiều càng tốt Ông cũng nhận xét, sự phát triển về tư duy diễn ra chủ yếu trong quá trình giao tiếp với người lớn và các bạn cùng lứa tuổi Chính vì vậy, đối thoại, thảo luận nhóm là một môi trường tốt để thông qua đó phát triển được tư duy phản biện cho HS Do đó khi tiếp cận bài “ Hình bình hành” - Toán lớp 8 Tôi giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà theo nhóm Học sinh sẽ đo đạc, cắt ghép để phát hiện ra tri thức Sau đó, tự mình chứng minh tri thức đó , chiếm lĩnh tri thức đó thông qua hoạt động nhóm và thảo luận.Cụ thể đó phần dấu hiệu nhận biết Tôi chia làm làm bốn nhóm với nhiệm vụ như sau: Mỗi nhóm có 2 nhiệm vụ Nhiệm vụ 1 gồm:
* Nhóm 1: Tìm hiểu hình ảnh thực tế về hình bình hành
* Nhóm 2: Cắt hai ABC và A’B’C” thoả mãn: AB = A’B’; BC = B’C’; AC
= A’C’ Ghép hai tam giác theo cạnh BC và B’C’
* Nhóm 3: Cắt tứ giác ABCD có ^A= ^C ; B= ^D
* Nhóm 4: Cho hai đoạn dây giao nhau tại trung điểm mỗi đoạn
Gắn các đầu dây lên bảng, được một tứ giác nhận các đầu dây là đỉnh
Trang 3Nhiệm vụ 2
Sau đó đến lớp, học sinh trình bày kết quả hoạt động nhóm Các nhóm thảo luận , tranh luận sôi nổi, nhận xét , tự đánh giá Thông qua các hoạt động đó , học sinh tìm kiếm kiến thức và tự xây dựng kiến thức cho mình một cách tích cực và chủ động.Người thầy sẽ đóng vai trò định hướng, giải thích và đúc kết lại chân lý vào cuối buổi học
Trang 6Qua quan sát, tôi thấy các em học sinh sẽ không cảm thấy nhàm chán, mà luôn
có hứng thú để “tranh cãi” với các bạn, kiến thức cũng dễ nhớ hơn, về nhà có động lực để soạn bài chứ không soạn theo kiểu đối phó nữa Chính bản thân các
em học sinh còn nhận thấy khả năng lập luận và vốn ngôn ngữ của mình ngày càng trở nên phong phú hơn Học sinh thích không khí thoải mái, tự do dân chủ trong tiết học Họ tin tưởng và gần gũi với giáo viên của mình hơn Ngay cả một số em học sinh nhút nhát, ít nói thì nay cũng có phần mạnh dạn hơn Khả năng lập luận của các em càng ngày càng chặt chẽ Các lí lẽ cũng sắc sảo hơn Đây là một tín hiệu vui cho dạy học Toán hiện nay