Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở phân tích một số quy định pháp luật hiện hành về công chứng và tổ chức HNCC, luận văn đi sâu phân tích, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động của các[r]
Trang 11
Pháp luật về thành lập và hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng và thực tiễn thực thi trên
địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay Law for the establishment and operation of notarial organization and practical implementation of
notary in Ha Noi today NXB H : Khoa Luật, 2013 Số trang 122tr +
Đặng Thị Hồng Thắm
Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Luật kinh tế; Mã số: 60 38 50 Người hướng dẫn: TS Phan Thị Thanh Thủy
Năm bảo vệ: 2013
Keywords: Công chứng; Hà Nội; Pháp luật Việt Nam
Content
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong những năm gần đây, hoạt động công chứng ở nước ta đã có những bước chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước Đồng thời khẳng định được vị trí, vai trò của công chứng trong đời sống xã hội, đáp ứng được nhu cầu công chứng của nhân dân trong nền kinh tế thị trường Hoạt động công chứng đã tạo ra các bằng chứng, sự an toàn pháp lí cần thiết cho các hợp đồng và các giao dịch dân sự khác, thúc đẩy sự hợp tác giao lưu kinh tế, thương mại, góp phần vào việc phòng ngừa các tranh chấp, vi phạm pháp luật tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa
Nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động công chứng với thực tiễn cuộc sống, tại kì họp thứ 10 Quốc hội khóa XI ngày 29 tháng 11 năm 2006, Luật công chứng số 82/2006/QH11 về công chứng (LCC 2006) đã được thông qua và có hiệu lực ngày 01 tháng 7 năm 2007; cùng với sự ra đời của LCC 2006, các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động công chứng cũng lần lượt được ban hành như: Nghị định
số 79/2007/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 18 tháng 5 năm 2007 về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ kí (Nghị định số 79/2007/NĐ-CP); Nghị định số 02/2008/NĐ-CP ngày 04 tháng 01 năm 2008 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công chứng (Nghị định số 02/2008/NĐ-CP), Nghị định số 04/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 07 tháng 01 năm 2013 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật công chứng, sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 02/2008/NĐ-CP (Nghị định số 04/2013/NĐ-CP) Đồng thời, hiện nay
Dự thảo Luật công chứng sửa đổi đang trong quá trình thảo luận, hoàn thiện để trình Quốc hội thông qua vào đầu năm 2014 đã góp phần tạo nên sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật công chứng nước ta
Có thể khẳng định rằng LCC 2006 ra đời đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chế định công chứng tại nước ta Sau gần hai mươi năm kể từ khi được tái lập trong hệ thống pháp luật của Việt Nam, lần đầu tiên văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh lĩnh vực công chứng đã được “nâng cấp”, thể hiện dưới hình thức một đạo luật Đặc biệt, LCC 2006 đã chuyển tải một số quan điểm lập pháp hoàn toàn mới lạ với tư duy pháp lý truyền thống cũng như giải quyết thành công một vài hạn chế trong các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh lĩnh vực công chứng trước đó Có hiệu lực pháp lý kể từ ngày 01/07/2007, cho đến nay Luật công chứng đã
đi vào cuộc sống được hơn sáu năm, tạo hành lang pháp lý cho tổ chức hành nghề công chứng (tổ chức HNCC) hoạt động một cách tương đối hiệu quả trong suốt thời gian vừa qua Thực tiễn áp dụng
Trang 22
Luật công chứng trong phạm vi cả nước nói chung và trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm qua đã đem lại nhiều kết quả khả quan như: Số lượng tổ chức HNCC và công chứng viên (CCV) hành nghề ngày càng tăng về số lượng, vững vàng hơn về chất lượng, chất lượng phục vụ người dân ngày càng tốt và chuyên nghiệp hơn Các Phòng công chứng duy trì được chất lượng và
uy tín, nhiều Văn phòng công chứng (VPCC) xây dựng được thương hiệu tốt, đáp ứng được nhu cầu công chứng của cá nhân, tổ chức Người dân trên địa bàn thành phố có nhiều thuận lợi, nhiều lựa chọn hơn khi có yêu cầu công chứng, nhất là người dân tại các huyện, nơi trước đây không có tổ chức HNCC
Luật công chứng là cơ sở pháp lý quan trọng để Nhà nước quản lý các giao dịch dân sự, nhưng đến nay, do biến động của tình hình thực tế có nhiều vấn đề mà Luật công chứng chưa tiên liệu được Điều này dẫn đến thực tiễn thi hành pháp luật công chứng hiện nay ở trên địa bàn cả nước nói chung, trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn còn những hạn chế, bất cập cần được khắc phục để hoạt động này phát huy tốt hơn nữa vai trò của mình trong thực tiễn cuộc sống
Thành phố Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, nơi tập trung của cả nước về kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội Với đặc điểm là dân số đông, đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, các hoạt động kinh tế diễn ra sôi động, phức tạp - đặc biệt là các giao dịch về bất động sản nên thực tiễn thực thi pháp luật về công chứng tại Hà Nội có nhiều thuận lợi song cũng phát sinh nhiều bất cập Bởi vậy, tác giả đã chọn thành phố Hà Nội là địa bàn nghiên cứu cho luận văn
Với các lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Pháp luật về thành lập và hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng và thực tiễn thực thi trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay” cho
luận văn thạc sĩ của mình
2 Tình hình nghiên cứu
Công chứng, với tư cách là một chế định bổ trợ tư pháp trong hệ thống pháp luật Xã hội chủ nghĩa, xuất hiện tại Việt Nam chưa lâu Tuy nhiên, trong thời gian qua, kể từ khi Luật công chứng ra đời, đã có một số đề tài luận án, luận văn nghiên cứu về lĩnh vực này Cụ thể như: Tuấn Đạo Thanh,
Luận án Tiến sĩ Luật học, “Nghiên cứu so sánh pháp luật về công chứng một số nước trên thế giới
nhằm góp phần xây dựng luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật về công chứng ở Việt Nam hiện nay”, 2008; Phạm Thị Mai Trang, Luận văn thạc sĩ Luật học, “Xã hội hóa công chứng ở Việt Nam hiện nay, thực trạng và giải pháp”, 2011; Nguyễn Quang Minh, Luận văn thạc sĩ luật học,
“Xã hội hóa công chứng ở Việt Nam hiện nay”, 2008; Nguyễn Chí Thiện, Luận văn thạc sĩ luật học,
“Nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng ở nước ta trong giai đoạn hiện nay”, 2006… cùng một
số khóa luận tốt nghiệp khác Ngoài ra, còn có sách chuyên khảo: Pháp luật công chứng - Những
vấn đề lý luận và thực tiễn, 2012 của tiến sĩ Tuấn Đạo Thanh cùng khá nhiều các bài báo, tạp chí viết
về vấn đề này như Tạp chí Nghề Luật, số 5 tháng 10/2012 Chuyên đề về Công chứng; Tạp chí dân
chủ và pháp luật, số 2/21010 Chuyên đề về công chứng; Đặng Thị Tân Mai, 2010, “Phát triển hệ
thống tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn Hà Nội”, Tạp chí Quản lý Nhà nước - Học viện
hành chính, số 177 (T10/2010)…
Hầu hết các công trình nghiên cứu trên đều đi sâu phân tích các quy định của pháp luật về công chứng nói chung, tình hình công chứng trên phạm vi cả nước, xã hội hóa công chứng hoặc nghiên cứu chuyên sâu về pháp luật công chứng Việt Nam dựa trên sự phân tích, so sánh với pháp luật công chứng của các quốc gia khác trên thế giới… tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện,
cụ thể về tình hình và kết quả hoạt động công chứng của các tổ chức HNCC trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian qua
3 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi, phương pháp nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở phân tích một số quy định pháp luật hiện hành về công chứng
và tổ chức HNCC, luận văn đi sâu phân tích, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động của các tổ chức HNCC trên địa bàn thành phố Hà Nội, đồng thời đưa ra các ý kiến góp phần hoàn thiện pháp luật Việt Nam về công chứng và hoạt động công chứng trong điều kiện hiện nay
Nhiệm vụ nghiên cứu: để đạt được mục đích đó, luận văn tập trung vào những nhiệm vụ cụ thể sau:
Một là, phân tích tổng quát các về đề lý luận về pháp luật công chứng và tổ chức HNCC
Trang 33
Hai là, phân tích, đánh giá về pháp luật công chứng và thực trạng thành lập, hoạt động của các
tổ chức HNCC trên địa bàn thành phố Hà Nội, từ kết quả đạt được nhằm rút ra các vướng mắc, hạn chế của pháp luật hiện hành và nguyên nhân của những bất cập trong thực thi pháp luật về công chứng
Ba là, đề xuất các ý kiến nhằm hoàn thiện pháp luật về công chứng và nâng cao hiệu quả hoạt
động công chứng hiện nay
Phạm vi nghiên cứu:
Với khuôn khổ của Luận văn, luận văn sẽ tập trung đi sâu phân tích một số quy định của pháp luật công chứng hiện hành về thành lập và hoạt động tổ chức HNCC và thực tiễn hoạt động của các
tổ chức HNCC trên địa bàn thành phố Hà Nội
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu:
Luận văn được hoàn thành trên cơ sở vận dụng các phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lê nin và quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam Luận văn cũng
sử dụng những phương pháp nghiên cứu luật học truyền thống như phương phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, pháp so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp lịch sử, tư duy logic, phương pháp quy nạp, diễn giải … nhằm làm sáng tỏ nội dung và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4 Những đóng góp mới của Luận văn
Thứ nhất, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về pháp luật công chứng hiện hành
Thứ hai, đánh giá, tổng kết được kết quả hoạt động của các tổ chức HNCC trên địa bàn thành
phố Hà Nội sau hơn sáu năm Luật công chứng có hiệu lực
Thứ ba, đề xuất một số giải pháp mang tính thực tiễn nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật công
chứng, phát triển hoạt động công chứng trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung
5 Kết cấu của Luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn bao gồm 3 chương Chương 1: Các vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật công chứng và hoạt động công chứng
Chương 2: Pháp luật về thành lập và hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng và thực tiễn thực thi trên địa bàn Hà Nội
Chương 3: Hoàn thiện pháp luật công chứng và nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng
References
I Tiếng Việt
1 Hà Thị Lan Anh - Lê Tuấn Hải (2012),“Một số vấn đề về sự phát triển nghề công chứng
trên thế giới và tại Việt Nam”, Tạp chí Nghề luật số 5/2012, tr.40-47
2 Bộ Tư Pháp (1987), Thông tư số 574/QLTPK về công chứng nhà nước
3 Bộ Tư pháp (2012), Báo cáo tổng kết 5 năm thi hành Luật công chứng
4 Chính phủ (1996), Nghị định số 31/CP ngày 18/05/1996 về tổ chức và hoạt động công chứng nhà nước
5 Chính phủ (2000), Nghị định số 75/2000/NĐ-CP ngày 08/12/2000 về công chứng, chứng thực
6 Chính phủ (2007), Nghị định số 79/2007/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 18 tháng 5 năm 2007 về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ kí
7 Chính phủ (2008), Nghị định số 02/2008/NĐ-CP ngày 04 tháng 01 năm 2008 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công chứng
8 Chính phủ (2013), Nghị định số 04/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 07 tháng 01 năm 2013 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật công chứng, sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 02/2008/NĐ-CP
Trang 44
9 Chính phủ (2013), Nghị định số 110/2013/NĐ-CP ngày 24/09/2013 quy định về xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã
10 Chính phủ (1945), Sắc lệnh số 59/SL ngày 15/11/1945 “Ấn định thể lệ thị thực các giấy tờ”
11 Chính phủ (1952), Sắc lệnh số 85/SL ngày 29/02/1952 quy định “Thể lệ trước bạ về việc
mua, bán, cho, đổi nhà cửa, ruộng đất”
12 Phùng Ngọc Hùng Cường (2012), “Thực tiễn hoạt động công chứng cần một hệ thống quy
phạm pháp luật đồng bộ”, Tạp chí dân chủ và pháp luật số chuyên đề về công chứng tháng
5/2012
13 Hương Giang (2013), “Công tác công chứng và chứng thực: Gần dân để thuận lợi cho dân”, Báo Tư pháp số 72 ngày 13/03/2013
14 Pv.Hương Giang, “Tìm cách xóa bất cập cho công chứng”, http://www.baomoi.com truy cập ngày 16/12/2013
15 Lê Thu Hà (chủ biên) (2010), Học viện Tư pháp, Giáo trình kỹ năng công chứng, Nhà xuất bản tư pháp 2010
16 Phú Hằng - TTXVN, “Chuyên nghiệp hóa hoạt động công chứng chứng thực”,
http://www.vietnamplus.vn/chuyen-nghiep-hoa-hoat-dong-cong-chung-chung-thuc/219154.vnp truy cập ngày 07/09/2013
17 Lê Thị Thu Hiền (2011), “Hoạt động công chứng ở nước ta hiện nay”, Khóa luận tốt
nghiệp, Hà Nội
18 Lê Thị Phương Hoa (2005), “Công chứng và xã hội hóa công chứng ở Việt Nam”, http://
vietnamese-law-consultancy.com truy cập ngày 16/12/2013
19 Học viện Tư pháp (2010), Chuyên đề ba năm thực hiện Luật công chứng, Tạp chí Nghề luật 4/2010 Tr 8-13
20 CCV Vũ Việt Hoàn (2012), “Vai trò của hoạt động công chứng trong lĩnh vực tư pháp”, Tạp
chí Nghề luật số 5/2012
21 Hội đồng Bộ trưởng (1991), Nghị định số 45/HĐBT ngày 27/02/1991 về Công chứng nhà nước
22 Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ (7/2007), “Đặc san
Tuyên truyền pháp luật số 13 - Chuyên đề về công chứng, chứng thực”
23 Hoàng Quốc Hùng, Phó chánh thanh tra Bộ Tư pháp (2012), “Báo cáo tham luận một số vi
phạm trong lĩnh vực công chứng - Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp khắc phục”
24 Th.S Mai Lương Khôi (2012), “Nguồn nhân lực trong hoạt động công chứng”, Tạp chí
Nghề luật số 05, tháng 10/2012
25 Thái Linh “Sai phạm của công chứng viên Việt Nam khiến thế giới ngạc nhiên”, http://toquoc.vn truy cập ngày 16/12/2013
26 Pha Ly (2012), “Công chứng coi chừng tai nạn”, Tạp chí dân chủ và pháp luật số chuyên đề
về công chứng, số 4/2012
27 PV Nguyên Lý (2013),“Công tác công chứng và chứng thực - Gần dân để thuận lợi cho
dân”, Báo Tư pháp số 72, ra ngày 13/03/2013, NXB Tư Pháp
28 Đặng Thị Tân Mai (2010), “Phát triển hệ thống tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn
Hà Nội”, Tạp chí quản lý nhà nước số 177 tháng 10/2010
29 Nguyễn Quang Minh (2008), “Xã hội hóa công chứng ở Việt Nam hiện nay”, Luận văn thạc
sĩ luật học, Hà Nội
30 Những nghề khác trong ngành luật - Công chứng viên, http://www.bachkhoatrithuc.vn truy cập ngày 10/10/2013
31 Th.S Trần Ngọc Nga (2012), “Thực tiễn tổ chức và hoạt động của Phòng công chứng số 1
thành phố Hà Nội”, Tạp chí Nghề luật số 05, tháng 10/2012
32 Hà Nguyên - Gia Lai - Báo nhân dân (2013) “Hoạt động công chứng còn nhiều bất cập”,
http://www.nhandan.com.vn/bandoc/duong-day-nong/item/20901802-.html truy cập ngày
16/12/2013
33 Th.S Võ Đình Nho (2012), “Một số vướng mắc trong các quy định của pháp luật và trong
thực tiễn hoạt động công chứng”, Tạp chí Nghề luật số 04/2012
Trang 55
34 Hồng Phúc, “Hạn chế miễn đào tạo với công chứng viên”,
http://www.tienphong.vn/xa-hoi/656405/han-che-viec-mien-dao-tao-voi-cong-chung-vien-tpp.html, truy cập ngày
10/12/2013
35 Quốc hội (2003), Luật đất đai 2003 (sửa đổi, bổ sung 2009)
36 Quốc hội (2005), Bộ luật dân sự 2005
37 Quốc hội (2005), Luật doanh nghiệp 2005
38 Quốc hội (2006), Luật công chứng 2006
39 Quốc hội (2011), Bộ luật tố tụng dân sự 2004, sửa đổi bổ sung 2011
40 Quốc hội (2013), “Dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật công chứng”, 2013
41 Sở Tư pháp thành phố Hà Nội (2012), “Báo cáo Kết quả công tác Bổ trợ tư pháp năm 2012
và nhiệm vụ công tác năm 2013”
42 Sở Tư pháp Hà Nội (2013), Công văn số 1000/STP-BTTP ngày 09/05/2013 về việc chấp hành luật công chứng
43 Tuấn Đạo Thanh (2008), Nghiên cứu pháp luật về công chứng một số nước trên thế giới
nhằm nhằm góp phần xây dựng luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật về công chứng ở Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Luật học, Hà Nội
44 Tuấn Đạo Thanh (2012), Pháp luật về công chứng - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Sách
chuyên khảo, 2012
45 CCV Nguyễn Hoài Thanh (2012), “Đánh giá của học viện về hoạt động đào tạo nghiệp vụ
công chứng của Học viện tư pháp”, Tạp chí Nghề luật số 5/2012
46 Nguyễn Thảo-Ban Nội chính Trung ương, “Quy định về công chứng viên một số nước trên
thế giới”,
http://noichinh.vn/ho-so-tu-lieu/201310/quy-dinh-ve-cong-chung-vien-cua-mot-so-nuoc-tren-the-gioi-292633/, truy cập ngày 10/12/2013, “Bộ trưởng Hà Hùng Cường giải
trình về hoạt động công chứng, chứng thực: Siết chặt quản lý, tăng cường kiểm tra”, truy cập
ngày 10/12/2013
47 Đàm Thị Thu Thảo (2010), “Cải cách thủ tục công chứng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện
nay”, Khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội
48 Nguyễn Chí Thiện (2006), “Nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng ở nước ta trong giai
đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ luật học, Hà Nội
49 Thường trực tổ biên tập Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật công chứng (2013),
“Báo cáo chi tiết về định hướng xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật công chứng”
50 Phạm Thị Mai Trang (2011), “Xã hội hóa công chứng ở Việt Nam hiện nay, thực trạng và
giải pháp”, Luận văn thạc sĩ Luật học, Hà Nội
51 Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội (2012), “Báo cáo tổng kết 5 năm thi hành luật công
chứng”
52 Viện nghiên cứu khoa học Pháp lý - Bộ Tư pháp (1995), Chuyên đề công chứng, Thông tin
khoa học pháp lý, Hà Nội tr.56
53 Vụ Bổ trợ tư pháp - Bộ Tư pháp (2012), Báo cáo những định hướng lớn về sửa đổi, bổ sung
Luật công chứng tại Hội thảo “Định hướng sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng”
II Tiếng Anh
54 Từ điển online Legal Dictionary http://legal-dictionary.thefreedictionary.com /notary+public truy cập
ngày 16/12/2013