Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các quy định pháp luật hiện hành về hoạt động giám sát tài chính đối với chi đầu tư công của ngân sách địa phương ở Việt Nam và thực tiễn áp dụng tại[r]
Trang 1Pháp luật về giám sát tài chính đối với chi đầu
tư công từ ngân sách địa phương và thực tiễn
áp dụng tại thành phố Hải Phòng
Phạm Công Lưu
Khoa Luật Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật Kinh tế; Mã số 60 38 50
Người hướng dẫn: PGS.TS Đinh Dũng Sỹ
Năm bảo vệ: 2012
Abstract Trình bày một số vấn đề lý luận về pháp luật giám sát tài chính đối với chi
đầu tư công của ngân sách địa phương Đánh giá thực trạng pháp luật về giám sát tài chính đối với chi đầu tư công của ngân sách địa phương và thực tiễn áp dụng tại thành phố Hải Phòng Kiến nghị một số biện pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về giám sát tài
chính đối với chi đầu tư công của ngân sách địa phương
Keywords Luật kinh tế; Giám sát tài chính; Ngân sách; Hải Phòng; Đầu tư công
Content
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong dự toán chi ngân sách quốc gia, chi cho đầu tư phát triển luôn chiếm một tỷ
lệ lớn Số tiền dự toán chi cho đầu tư từ ngân sách nhà nước (bao gồm ngân sách trung ương
và ngân sách địa phương) ở Việt Nam năm 2010 là 125.500 tỷ đồng trong đó ngân sách trung ương chi 69.300 tỷ đồng, ngân sách địa phương chi 56.200 tỷ đồng, đến năm 2011 thì con số này là 152.000 tỷ đồng trong đó ngân sách trung ương chi 78.800 tỷ đồng, ngân sách địa phương chi 73.200 tỷ đồng Như vậy bên cạnh tổng chi đầu tư từ ngân sách trung ương
là rất lớn thì tổng chi đầu tư từ ngân sách địa phương cũng là không nhỏ Với số tiền lớn như vậy nó sẽ tác động rất nhiều tới nền tài chính của quốc gia, do đó việc quản lý giám sát tài chính đối với các khoản chi cho đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước nói chung và khoản chi cho đầu tư phát triển từ ngân sách địa phương nói riêng càng trở nên quan trọng
Trang 2Chi đầu tư công là một trong những khoản chi tiêu công cho đầu tư, phát triển Chi đầu tư công rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, tuy nhiên hiện nay ở nhiều nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam, việc chi tiêu công quá mức hay không hợp lý đang được coi là một trong những nguyên nhân gây ra lạm phát và bất ổn nền kinh
tế Những giải pháp để cứu vớt thị trường tài chính cũng như nền kinh tế đã được đưa ra Nhưng đó chỉ là những giải pháp mang tính nhất thời, vấn đề về quản lý và giám sát hiệu quả việc chi tiêu công trong đó có đầu tư công mới là vấn đề mang tính cốt lõi, lâu dài Pháp luật đầu tư công ở Việt nam hiện tại như thế nào? Hành lang pháp lý cho việc giám sát tài chính đối với chi đầu tư công từ ngân sách địa phương ở Việt Nam hiện nay ra sao? Trên cơ
sở những câu hỏi đó tác giả đã lựa chọn đề tài “Pháp luật về giám sát tài chính đối với chi
đầu tư công của ngân sách địa phương và thực tiễn áp dụng tại thành phố Hải Phòng”
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu tổng quát
Đề tài này nhằm hướng tới mục tiêu nhìn nhận rõ thực trạng và đánh giá về hệ thống pháp lý cho việc giám sát tài chính đối với chi đầu tư công từ ngân sách địa phương, chỉ ra những cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý và giám sát tài chính đối với các khoản chi đầu tư công của ngân sách địa phương đồng thời đưa ra những quan điểm, nhận định về việc giám sát đó và hướng hoàn thiện hệ thống pháp lý cho hoạt động giám sát tài chính Ở đây đề tài không đưa ra những vấn đề pháp lý cho việc giám sát tài chính mang tính kỹ thuật (kế toán, kiểm toán các khoản chi tiêu cho đầu tư công)
2.2 Mục tiêu cụ thể
- Chỉ ra được những quy định pháp luật về việc giám sát tài chính đối với các khoản đầu tư công từ ngân sách địa phương được giao cho cơ quan nào, thẩm quyền của cơ quan đó ra sao? Việc giao thẩm quyền cho cơ quan đó có hợp lý hay không?
- Cách thức giám sát tài chính đối với các khoản chi đầu tư công, phương thức giám sát như vậy có phù hợp và hiệu quả không?
- Đưa ra một số giải pháp cho việc hoàn thiện hệ thống pháp lý về giám sát tài chính
- Đánh giá thực trạng áp dụng quy định về giám sát tài chính đối với chi đầu tư công tại thành phố Hải Phòng
3 Tính mới và những đóng góp của đề tài
Các đề tài có chung vấn đề liên quan đến đầu tư công, thường được xem xét, nhìn nhận, đánh giá ở góc độ chuyên ngành quản lý kinh tế còn giám sát tài chính về đầu tư công
Trang 3lại thường được nhìn nhận ở góc độ kỹ thuật mang tính kế toán Đối với đề tài này thì nó được xem xét dưới góc độ pháp lý về giám sát tài chính đối với chi đầu tư công
Cùng chung lĩnh vực pháp lý về ngân sách, các đề tài đi trước hướng tới hoạt động thu chi ngân sách của ngân sách nhà nước hoặc ngân sách địa phương thì đề tài này hướng tới việc giám sát tài chính đối với các khoản chi, mà cụ thể là chi cho đầu tư công
Đóng góp của đề tài:
- Đề tài sẽ là một nguồn tham khảo cho sự hình thành hành lang pháp lý về đầu tư công trong đó có giám sát tài chính đối với chi đầu tư công từ ngân sách nhà nước nói chung và ngân sách địa phương nói riêng
- Đánh giá thực trạng pháp luật hiện hành về công việc giám sát tài chính đối với chi đầu tư công từ ngân sách địa phương ở Việt Nam và đề ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật
- Đối với bản thân tác giả sẽ giúp tác giả tìm hiểu rõ hơn về lĩnh vực đầu tư công, giám sát tài chính đầu tư công trợ giúp cho công việc giải quyết các vụ án về kinh tế, chức
vụ và tham nhũng phát sinh từ lĩnh vực đầu tư công
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các quy định pháp luật hiện hành về hoạt động giám sát tài chính đối với chi đầu tư công của ngân sách địa phương ở Việt Nam và thực tiễn áp dụng tại Hải Phòng
Phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ xét trong lĩnh vực chi đầu tư công của ngân sách địa phương ở Việt Nam từ năm 2009 - 2012
5 Nội dung, địa điểm và phương pháp nghiên cứu
5.1 Nội dung nghiên cứu
Nội dung nghiên cứu của đề tài là Lý luận và thực tiễn việc giám sát tài chính đối với chi đầu tư công của ngân sách địa phương ở Việt Nam
Nội dung sẽ đi sâu vào vấn về thực trạng pháp luật về giám sát tài chính đối với chi đầu tư công của ngân sách địa phương và thực tiễn áp dụng những quy định đó tại thành phố Hải Phòng
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Trang 4Cơ sở phương pháp luận của luận văn là quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng về chính sách quản lý và giám sát tài chính về đầu tư công qua các thời kỳ
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như phương pháp hệ thống, lịch
sử, lôgíc, phân tích, so sánh, tổng hợp
6 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn gồm có 3 chương được kết cấu như sau:
Chương 1 Một số vấn đề lý luận về pháp luật giám sát tài chính đối với chi đầu tư công của
ngân sách địa phương
Chương 2 Thực trạng pháp luật về giám sát tài chính đối với chi đầu tư công của ngân sách
địa phương và thực tiễn áp dụng tại thành phố Hải Phòng
Chương 3 Định hướng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về giám sát tài chính đối với chi
đầu tư công của ngân sách địa phương
Trang 5Reference
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
I Tiếng Việt
1 Vũ Tuấn Anh, Nguyễn Quang Thái (2011), Đầu tư công – Thực trạng và tái cơ cấu,
NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội
2 Ban soạn thảo Luật đầu tư công (2012), Dự thảo Luật đầu tư công, Hà Nội
3 Chính phủ (2005), Nghị định 71/2005/NĐ-CP về quản lý xây dựng công trình đặc thù, Hà Nội
4 Chính phủ (2006), Nghị định 60/2006/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật Ngân sách Nhà nước, Hà Nội
5 Chính phủ (2006), Nghị định 108/2006/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật đầu tư,
Hà Nội
6 Chính phủ (2008), Nghị định 118/2008/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính , Hà Nội
7 Chính phủ (2008), Nghị định 116/2008/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Kế hoạch đầu tư , Hà Nội
8 Chính phủ (2009), Nghị định 12/2009/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật xây dựng,
Hà Nội
9 Chính phủ (2009), Nghị định 85/2009/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật đấu thầu
và lựa chọn nhà thầu theo Luật xây dựng, Hà Nội
10 Chính phủ (2009), Nghị định 112/2009/NĐ-CP về quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình, Hà Nội
11 Chính phủ (2009), Nghị định 113/2009/NĐ-CP về giám sát và đánh giá đầu tư, Hà
Nội
12 Chính phủ (2009), Nghị định 52/2006/NĐ-CP về hướng dẫn một số điều của Luật quản lý và sử dụng tài sản nhà nước, Hà Nội
13 Cục thống kê thành phố Hải phòng (2012), Niên giám thống kê thành phố Hải Phòng
2011, NXB Thống kê, Hải Phòng
14 Hội đồng nhân dân thành phố Hải Phòng (2011), Nghị quyết về kế hoạch đầu tư phát triển 5 năm 2011-2015, Hải Phòng
15 Phạm Duy Nghĩa (2011), “Vai trò của pháp luật trong kiểm soát đầu tư công”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp,(16), tr 45 -50
Trang 616 Nguyễn Bạch Nguyệt, Từ Quang Phương (2010), Giáo trình Kinh tế đầu tư, NXB
Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội
17 Nhà pháp luật Việt – Pháp (2009), Kỷ yếu hội thảo pháp luật về đầu tư công, Hà Nội
18 Nguyễn Đình Phong (2012), “Nâng cao hiệu quả đầu tư công ở Việt Nam”, Tạp chí Cộng sản,(832), tr 43-47
19 Nguyễn Minh Phong (2011), “Nhìn lại cắt giảm đầu tư công theo tinh thần Nghị
quyết 11/NQ-CP”, Tạp chí ngân hàng,(20), tr 19-21
20 Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (2011), Báo cáo rà soát các quy định pháp luật kinh doanh, Hà Nội
21 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội
22 Quốc hội (2001), Luật tổ chức Quốc hội, Hà Nội
23 Quốc hội (2001), Luật tổ chức Chính phủ, Hà Nội
24 Quốc hội (2002), Luật Ngân sách nhà nước, Hà Nội
25 Quốc hội (2003), Luật Xây dựng, Hà Nội
26 Quốc hội (2003), Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, Hà Nội
27 Quốc hội (2005), Luật Đấu thầu, Hà Nội
28 Quốc hội (2005), Luật Đầu tư, Hà Nội
29 Quốc hội (2005), Luật Kiểm toán nhà nước, Hà Nội
30 Quốc hội (2006), Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Hà Nội
31 Quốc hội (2008), Luật Quản lý và sử dụng tài sản nhà nước, Hà Nội
32 Quốc hội (2009), Luật Quản lý nợ công, Hà Nội
33 Quốc hội (2010), Luật Thanh tra, Hà Nội
34 Sở kế hoạch và đầu tư thành phố Hải Phòng (2009), Báo cáo giám sát, đánh giá đầu
tư 2009, Hải Phòng
35 Sở kế hoạch và đầu tư thành phố Hải Phòng (2010), Báo cáo giám sát, đánh giá đầu
tư 2010, Hải Phòng
36 Sở kế hoạch và đầu tư thành phố Hải Phòng (2011), Báo cáo giám sát, đánh giá đầu
tư 2011, Hải Phòng
37 Sở tài chính thành phố Hải Phòng (2009), Báo cáo thanh tra, giám sát tài chính
2009, Hải Phòng
38 Sở tài chính thành phố Hải Phòng (2010), Báo cáo thanh tra, giám sát tài chính
2010, Hải Phòng
39 Sở tài chính thành phố Hải Phòng (2011), Báo cáo thanh tra, giám sát tài chính
2011, Hải Phòng
Trang 740 Thủ tướng Chính phủ (2005), Quyết định 80/2005/QĐ-TTG ban hành quy chế giám sát đầu tư của cộng đồng, Hà Nội
41 Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), Giáo trình Luật Ngân sách nhà nước, NXB
Công an nhân dân, Hà Nội
42 Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh (2010), Giáo trình lý thuyết tài chính, tiền tệ, NXB Thống kê, Hồ Chí Minh
43 Tổng cục thống kê (2005), Niên giám thống kê 2005, Hà Nội
44 Tổng cục thống kê (2007), Niên giám thống kê 2007, Hà Nội
45 Tổng cục thống kê (2009), Niên giám thống kê 2009, Hà Nội
46 Tổng cục thống kê (2011), Niên giám thống kê 2011, Hà Nội
47 Ủy ban kinh tế Quốc hội, UNDP (2012), Chỉ số giám sát tài chính, Hà Nội
48 Ủy ban kinh tế Quốc hội (2011), Kiến nghị hội thảo Tái cơ cấu đầu tư công trong bối cảnh đổi mới mô hình tăng trưởng và tái cấu trúc nền kinh tế ở Việt Nam, Hà Nội
49 Văn phòng Chính phủ (2012), Tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về đầu tư công, Hà Nội
50 Văn phòng Quốc hội (2012), Báo cáo điều tra xã hội học việc thực hiện chính sách pháp luật về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Hà Nội
51 Nguyễn Như Ý (1998), Đại từ điển tiếng Việt, NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội
II Tiếng Anh
52 Edward Anderson, Paolo de Renzio, Stephanie Levy (2006), The Role of Public Investment in Poverty Reduction: Theories, Evidence and Methods, Overseas
Development Institute, London
53 OEDC (2001), Public Investment and Discounting in European Union Member States, London
54 United Nations (2009), The role of public investment in social and economic development, Geneva
55 World Bank (2010), A Diagnostic Framework for Assessing Public Investment Management, Washington D.C
56 www.fm.dk/publikationer/2001/investing-in-denmarks-future/2-what-is-public-investment/