Đề cương ôn thi THPT quốc gia môn GDCD năm học 2019 - 2020

doanh nghiệp Luật thuê Luật lao động Luật hôn nhân và gia đinh Luật phong chung HIV AIDS.[r]

KIẾN THỨC CƠ BẢN ÔN THI THPT QUỐC GIA

MÔN: GIÁO DỤC CÔNG DÂN Giáo viên: LÊ THỊ GIANG Chuyên đề 1: CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT

II THƯC HIÊN PHÁP LUẬT

1 Khái niệ thự hiên phá p luât

- Thực hiệ phap luật la qua trị̀h hoạt độg co muc đđich, la m cho ̣hự̃g quy đ̣̣h của phap luật đi vao cuôc sộg, trở thạh hành vi hợp phap của cac ca nhân, tổ chưc.

2 Cạ́ hinh thự thự hiên phá p luât ( ̣o hinh thực)

Sử dụng phap luật Th hành phap luật Tuân thủ phap luật Áp dụng phap luật

Các cá nhân tổ chức

sử dụng đúng đăn

các quyền mà pháp

luật cho phep

Các cá nhân tổ chức thực hiện đầy đu

những nghĩa vụ, ̣hu động làm những gi

mà pháp luật qùy

định phải lạ

Các nhân tổ chức

không lạ những

điều mà pháp luật

̣ậ

Cơ quaṇ, ̣ông ̣hự nha nượ́ ̣o thậ quyền ra qùyêt định

làm phát sinh hoăc châm dứt thày đổi các qùyền ngh̃a vụ cua cá nhân tổ chức VD: qùyền âu cử

qùyền kinh doanh

qùyền tự do ngôn

luận qùyền sáng ṭo

khoa hoc kk thuật …

VD: Ngh̃a vụ quân sự ngh̃a vụ nộp thuê đi x́e má̀y phai đội mũ ao hiêm …

VD: Không kinh doanh hàng gia kem chât lương; không uôn án ma tùy Người tham gia giao thông không vươt đen đo không lái x́e khi đa uung rươu ia

…

VD: câp giầy đăng ky kêt hôn qùyêt định l̀y hôn cua toa án ra qùyêt định x́ử pḥt câ nhân tổ chức vi pḥm pháp luật…

3 Vi phạ phá p luât va trạ́h nhiệ phá p ly

* V phạ phap luật

- Dâu hiêu vi phạ m phap luật ( 3 dâu hiêu:l

+ La hạh vi trai phap luật

+Do ̣gươi co ̣ặg lực trach ̣hiê m phap ly thực hiệ ( người co năng lực pháp ly là người

co đu độ tuổi theo qùy định cua pháp luật co thê nhận thức và điều khiên đươc hành vi cua minh)

+ Người vi pḥm pháp luật phai co lli ( Thái độ: iêt là sai trái pháp luật gầy hậu qua nhưng vân làm)

=> V phạ phap luật là hành vi tra phap luật, co ll , do ngườ co năng lưc trach nh ệ phap ly thưc h ên, xậ ha nên cac quan hê xa hô nươợc phap luật bảo việ.

* Trach nh ệ phap lyl la ̣gh̃̉a vu ma cac ca ̣hậ, t̉ ch́c ph̉i gạh cḥu hậu qủ bât lơi

từ hạh vi vi phạ m phap luật của mị̀h

- Muc đđich của viêc thi hạh trach ̣hiê m phap ly lal

+ Buộc các chu thê vi pḥm châm dứt hành vi vi pḥm cua minh

+ Giáo dục răn đe những người khác

* Các lọi vi pḥm pháp luật và trách nhiệm pháp ly

Cạ́ loai vi phạ phá p luât Trạ́h nhiệ phá p ly

Vi phạ hinh sư ( ̣on ggoi la tội phạc): là

những hành vi nguy h ệ̉ cho xa hô đươc

qùy định trong Bộ luật Hinh sự

Vđi dul giêt ̣gươi, cứp - chiê m đoạt tai ṣ̉,

hiêp dâ m, buṇ bạ m̉a tuy, vu khđi, chât gây

̣̉,….

Trạ́h nhiệ hinh sư

- Tủi cḥu trach ̣hiê m hị̀h sựl

Bộ luật Hinh sự 2015 qùy định ṭi Điều 152: Tuổi chịu trách nhiệm hinh sự

“ 15 Người từ nủ 16 tuổ trở lên phai chịu trách nhiệm hinh sự về ̣ọ tội pḥm.

2 Người từ nủ 14 tuổ trở lên, nhương chươa nủ 16 tuổ chỉ phai chịu trách nhiệm hinh sự về pḥm rất ngh ệ trọng

do cô y hoăc tô phạ năc ba êt ngh ệ trọng”

- Viêc xư ly ̣gươi chửa thạh ̣iệ ( từ

đu 154 đên dứi 158 tuổi) theo ngùyên tăc lầy giáo dục là chu ̀yêu

Vi phạ hanh ̣hinh: là các hành vi x́âm

pḥm các quy tăc qủn ly nhà nươơc

Vđi dul ṣ̉ xuât, buṇ bạ hạg gỉ; vi phạ m

quy đ̣̣h ̉ạ toạ gỉao thṇg, trộ thuê,….

- Lươu y:

+ Buṇ bạ hạg gỉ la vi phạ m hạh

chđịh Nhựg ̣êu hạg gỉ co gia tṛ từ 30

triêu độg trở lệ hoăc dứi 30 triêu độg

̣hựg gây hậu qủ ̣ghiê m trọg hoăc đ đ ḅ

xư phạt hạh chđịh trức đo thì ḅ coi la tôi

phạ m hị̀h sự.

+ Hạh vi điêu khiệ phượg tiệ gỉao thṇg

gây thiêt hại ̣ghiê m trọg đệ tđịh mạ̣g,

śc kh̉e thì ḅ coi la tôi phạ m hị̀h sự

Trạ́h nhiệ hanh ̣hinh

Tuổi chịu trách nhiệm hành chính:

- Ngươi từ nủ 14 tuổ nên dươơ 16 tuổ ḅ

xư phạt hạh chđịh vê vi phạ m hạh

chđịh do cô y

- Ngươi từ nủ 16 tuổ trở lệ ḅ xư phạt hạh chđịh vê ̣ọ vi phạ m hạh chđịh

do mị̀h gây r̉a

Vi phạ dân sư: là các hành vi vi pḥm

pháp luật x́âm pḥm t́i quan hê tà ̉n vià

quan hê nhân thâṇ.

Vđi dul quyệ thừ̉a kê, quyệ xac đ̣̣h gíi

tđịh, ly hṇ, quyệ đôi v́i ho tệ,….

Trạ́h nhiệ dân sư ( ồi thường thiệt

ḥi phục hồi ḷi….)

- Người từ đu 6 tuổi đên chưa đu 158 tuổi

khi tham gia các giao dịch dân sự phai đươc người đ̣i diện theo pháp luật đồng

y

Vi phạ ky luât: là hành vi x́âm pḥm t́i

các quan hệ lao động̣, ̣ông vu nha nượ́c

Vđi dul vi phạ m ̣ghiê m trọg ki luật l̉ao độg

vê thơi gỉạ la m viêc

Trạ́h nhiệ ky luât: khiên trách canh

cáo ḥ ậc lương chùyên công tác uộc thôi việc…

Chuyên đề 2: CÔNG DÂN BINH ĐĐNG TRƯƠC PHÁP LUẬT

I CÔNG DÂN BINH ĐĐNG TRƯƠC PHÁP LUẬT

- Bị̀h đặ̉g trức phap luật la bị̀h đặ̉g vêl quyệ va ̣gh̃̉a vu; trach ̣hiê m phap ly

1 Công dân binh đăng về quyền va nghĩa vu

- Cṇg dậ bị̀h đặ̉g vê hượ̉g quyệ va la m ̣gh̃̉a vu trức Nha ̣ức va x đ hôi theo quy đ̣̣h của phap luật.

- Quyệ của cṇg dậ khṇg tach rơi ̣gh̃̉a vu của cṇg dậ

=> Trong cùng ̣ôt n êu ên công dân nươợc hươởng quyên vià nghia viụ nhươ nhau, nhương

̣ưc nô ử dụng cac quyên vià nghia viụ no nên nâu phụ thuôc rất nh êu viào h̉ năng,

n êu ên vià hoàn c̉nh của ̣l ngườ

2 Công dân binh đăng về trạ́h nhiệ phá p ly.

- Bât kỳ cṇg dậ ̣ao vi phạ m phap luật đêu ph̉i cḥu trach ̣hiê m vê hạh vi vi phạ m của

mị̀h va ph̉i ḅ xư ly theo quy đ̣̣h của phap luật

Vi du: Toa án x́et x́ử các vụ uôn án hàng gia không phụ thuộc vào người vi pḥm là ai

giữ chức vụ gi là thê hiện công dân inh đăng về trách nhiệm pháp ly

3 Trạ́h nhiệ ̣ua Nha nượ́ trong việ đạ̉ bảo quyền binh đăng ̣ua ̣ông dân trượ́ phá p luât

- Quyệ va ̣gh̃̉a vu của cṇg dậ đươc quy đ̣̣h trọg Hiến phá p va luât

- Nhà nươơc co trach nh ệ:

+ Tạo r̉a cac điêu kiệ vật chât va tịh tḥ̀ đ̉ m b̉o cho cṇg dậ co kh̉ ̣ặg thực hiệ quyệ va ̣gh̃̉a vu phu hơp v́i tự̀g gỉai đoạ̣ phat triệ của đât ̣ức.

+ Xư ly ̣ghiê m mịh ̣hự̃g hạh vi vi phạ m quyệ va lơi đich của cṇg dậ, của x đ hôi + Khṇg ̣gự̀g đ̉i ḿi, hoạ thiệ hê thộg phap luật phu hơp v́i tự̀g thơi kỳ

II QUYỀN BINH ĐĐNG CỦA CÔNG DÂNTRONG MÔT SỐ LINH VƯC CỦA ĐƠI SỐNG XÃ HÔI

- Binh đăng trong hôn nhân va gia đinh.

- Binh đăng trong lao động

- Binh đăng trong kinh doanh

1 Binh đăng trong hôn nhân va gia đinh

- La bị̀h đặ̉g vê ̣gh̃̉a vu va quyệ giữ̉a vơ, chộg va giữ̉a cac thạh việ trọg gỉa đị̀h trệ cơ ở nguyên tăc dân chủ, công bàng, tôn trọng lân nhau, hông phân ba êt nô xử trong cac ̣ô quan hê ở phạ vi g a ninh vià xa hô

* Nội dung:

Binh đăng gĩa vợ va ̣h̀ng Binh đăng gĩa

̣ha ̣ẹ va ̣on Binh đăng gĩa ông ba va ̣háu gĩa anḥ, ̣hị̣, Binh đăng

ẹ

- Trong quan hê nhân thân:

+ Co quyệ va ̣gh̃̉a vu ̣g̉ạg

̣h̉au trọg viêc lự̉a chọ ̣ơi cư

tru.

+ Tṇ trọg, giữ gị̀ d̉ạh dự,

̣hậ phâ m, uy tđị của ̣h̉au

+ Tṇ trọg quyệ tự do tđị

̣gượ̃g, tṇ giao.

+ Tạo điêu kiệ cho ̣h̉au phat

triệ vê moi măt.

+ Bạ bạc kê hoạch hỏa gỉa

đị̀h, chă m soc cọ ô m

- Trong quan hê tà ̉n:

+ Tai ṣ̉ chụgl

Vơ chộg co quyệ va ̣gh̃̉a

vu ̣g̉ạg ̣h̉au trọg viêc chiê m

hữu, sư dụg va đ̣̣h đoạt.

Viêc mủa bạ, tr̉ao đ̉i, cho,

v̉ay, mượ ph̉i đươc sự bạ

bạc, th̉̉a thuậ̣ giữ̉a vơ va

chộg

+ Tai ṣ̉ riệgl

Vơ, chộg co quyệ co tai ṣ̉

riệg.

Co quyệ chiê m hữu, sư dụg,

đ̣̣h đoạt đôi v́i tai ṣ̉ riệg

=> Ý nghia: Tạo cơ sở đê cụg

cô tị̀h yêu, đ̉ m b̉o hạ̣h phuc

gỉa đị̀h Phat huy truyệ thộg

dậ tôc vê tị̀h ̣gh̃̉a vơ chộg,

khăc phuc tư tượ̉g phọg kiệ

- Cha me ( kê ca

u dương me kê)

co qùyền và ngh̃a vụ ngang nhau đui v́i các con

- Cha me không đươc phân iệt đui x́ử v́i các con ( kê ca con nuôi)

- Không đươc ḷm dụng sức lao động cua con chưa thành niên

- Không đươc x́ui giục ep uộc con làm những việc trái pháp luật trái đ̣o đức

- Không đươc phân iệt đui x́ử

giữa con trai và

con gái

- Con không đươc

co hành vi đánh đập ngươc đai hành ḥ x́uc pḥm cha me

- Ông à nội

ngọi co ngh̃a vụ và qùyền trông nom chăm soc giáo dục cháu Sung mâu mực nêu gương cho các cháu

- Cháu co ổn phận kính trong chăm soc phụng dưỡng ông à

nội ngọi

- Đều co qùyền

và ngh̃a vụ ngang nhau v́i

tư cách là các thành viên trong gia đinh

- Co ổn phận thương ̀yêu chăm soc giup đỡ nhau

- Co ngh̃a vụ và qùyền đùm

oc nuôi dưỡng nhau trong trường hơp không con cha me hoăc cha me không

co điều kiện trông nom nuôi dưỡng

lạc hậu trọg ̣̉a m, khịh ̣ữ

2 Binh đăng trong lao động

- La bị̀h đặ̉g giữ̉a moi cṇg dậ trọg thực hiệ quyệ l̉ao độg thṇg qủa tì m viêc la m;

bị̀h đặ̉g giữ ̣gươi l̉ao độg va ̣gươi sư dụg l̉ao độg thṇg qủa hơp độg l̉ao độg; bị̀h đặ̉g giữ̉a l̉ao độg ̣̉a m va l̉ao độg ̣ữ trọg tự̀g cơ qủạ, dỏạh ̣ghiêp va trọg phạ m vi c̉ ̣ức

* Nội dung ( 3 nội dungc):

- Binh năng trong thưc h ên quyên lao nông

+ Cṇg dậ đươc tư do sư dụg śc l̉ao độg của mị̀h nể tị ệ vi êc lạ̀, nghê ngh êp

phu hơp v́i kh̉ ̣ặg, sở thđich khṇg ḅ phậ biêt đôi xư vê gíi tđịh, dậ tôc, tđị ̣gượ̃g,… + Co quyệ la m viêc cho bât kỳ ̣gươi sư dụg l̉ao độg ̣ao, ở bât ć ̣ơi ̣ao ma phap luật khṇg câ m.

+ Nhự̃g ̣gươi l̉ao độg co trị̀h đô chuyệ mṇ k̃ thuật c̉ao đươc ưu đ đi, tạo điêu kiệ thuậ̣ lơi đê phat huy tai ̣ặg.

- Binh năng trong g ao êt hợp nồng lao nông

+ Hơp độg l̉ao độg la ư thoa thuận giữ̉a ̣gươi lao nông vià ngườ ử dụng lao nông vê viêc la m co tr̉ công, n êu ên lao nông, quyên vià nghia viụ của ̣l baên trọg qủạ hê l̉ao

độg.

+ Viêc gỉao kêt hơp độg l̉ao độg ph̉i tuậ thu theo 3 nguyên tăc:

Tư do, tư nguyên, bainh năng̣

Không tra phap luật vià thoa ươơc tập thể

G ao êt trưc t êp g ia ngườ lao nông vià ngườ ử dụng lao nông

- Binh năng g ia lao nông nạ vià lao nông ni:

+ Bị̀h đặ̉g vê cơ hôi tiêp cậ̣ viêc la m.

+ Tiêu chuậ, đô tủi khi tuyệ dụg

+ Đươc đôi xư bị̀h đặ̉g tại ̣ơi la m viêcl viêc la m, tiệ cṇg, tiệ thượ̉g, b̉o hiê m x đ hôi, điêu kiệ la m viêc…

+ L̉ao độg ̣ữ đươc hượ̉g chê đô th̉ai ṣ̉ Khṇg sư dụg l̉ao độg ̣ữ vao cṇg viêc ̣ặg

̣hoc, ̣guy hiê m, đôc hại,…

3 Binh đăng trong kinh doanh

- La moi ca ̣hậ, t̉ ch́c khi th̉a m gỉa cac qủạ hê kịh tê đêu bị̀h đặ̉g theo quy đ̣̣h của

phap luật.

* Nô dung:

- Binh năng viê quyên trong nh doanh:

+ Co quyệ tự do lự̉a chọ hị̀h th́c t̉ ch́c kịh dỏạh

+ Co quyệ tự chu đặg kđi kịh dỏạh trọg ̣gạh, ̣ghê ma phap luật khṇg câ m.

+ Bị̀h đặ̉g trọg viêc khuyệ khđich phat triệ lâu dai, hơp tac va cạ̣h tr̉ạh lạh mạ̣h + Bị̀h đặ̉g vê quyệ chu độg mở rộg quy mn, chu độg tì m kiê m tḥ trượg, khach hạg.

- Bị̀h đặ̉g vê ̣gh̃̉a vu trọg kịh dỏạhl Kịh dỏạh đụg ̣gạh, ̣ghê đ đ đặg kđi; ̣ôp thuê, b̉o vê quyệ lơi ̣gươi tiêu dụg; b̉o vê c̣̉h qủạ, mni trượg; ….

Bai 6: CÔNG DÂN VƠI CÁC QUYỀN TƯ DO CƠ BẢN

- Co 5 quyền tư do ̣ơ bản ̣ua ̣ông dân đượ̣ quy đinh trong Hiến phá p:

1̣ Quyên baất h̉ xậ phạ viê thân thể

2̣ Quyên baất h̉ xậ phạ viê chl ở

3̣ Quyên nươợc phap luật bảo hô viê ttnh ̣ang, ưc hỏ, danh dư vià nhân phậ̣.

4̣ Quyên nươợc bảo ṇ̉ an toàn vià bat ̣ật viê thươ ttn, n ên thoa , n ên ttn của công dâṇ 5̣ Quyên tư do ngôn luậṇ.

Nội dung cụ thê:

1 Quyền bât khả xậ phạ về thân thê:

* Kha n ệ:

- Khṇg ̉ai ḅ băt ̣êu khṇg co quyêt đ̣̣h của Toạ ạ, quyêt đ̣̣h hoăc phê chuậ của Việ Kiê m sat trừ trượg hơp phạ m tôi qủ t̉ạg

* Nô dung:

- Phap luật cho phep băt, gỉa m, giữ ̣gươi trọg 3 trượg hơpl

+ Trường hơp 15: Toàn án Viện kiêm sát ra lệnh ăt ị can ị cáo đê ṭm giam

+ Trường hơp 2: Băt người trong trường hơp khân câp đươc tiên hành:

Khi co cặ ć cho rặg ̣gươi đo đ̉ạg chuậ ḅ thực hiệ tôi phạ m rât ̣ghiê m trọg hoăc đăc biêt ̣ghiê m trọg.

Khi co ̣gươi chđịh măt trṇg thây va xac ̣hậ̣ đụg la ̣gươi đo đ đ thực hiệ tôi phạ m Khi thây ̣gươi hoăc tại chô ở của ̣gươi đo co dâu vêt của tôi phạ m

=> bắt người trong trường hợ p khân ̣â p phải báo ngay ̣ho Viên kiệ sáṭ, thời han

̣hờ phê ̣huân la 12 giờ

+ Trường hơp : Băt người pḥm tội qua tang hoăc đang ị trùy na ( Trường hơp nà̀y ai cũng co qùyền ăt và giai đên: cơ quan công an viện kiêm sát ùy an nhân dân nơi gân nhât)

2 Quyền bât khả xậ phạ về ̣hh ơ ̣ua ̣ông dân•

* Kha n ệ:

- Chô ở của cṇg dậ đươc Nha ̣ức va moi ̣gươi tôn trọng̣.

- Khṇg ̉ai đươc tự y vao chô ở của ̣gươi khac ̣êu khṇg đươc ̣gươi đo nồng ỵ

- Viêc kha m xet chô ở của cṇg dậ ph̉i trọg ̣hự̃g trượg hơp phap luật cho phep va ph̉i co quyêt đ̣̣h của của cơ qủạ co thâ m quyệ.

- Viêc kha m xet khṇg đươc tiệ hạh tuy tiệ ma ph̉i tuậ theo trị̀h tự thu tuc do phap luật quy đ̣̣h

* Nô dung:

- Nhự̃g hạh vi tuy tiệ vao chô ở của ̣gươi khac la vi phạ m phap luật

- Vê ̣guyệ tăc, khṇg ̉ai đươc tự y vao chô ở của ̣gươi khac

- Phap luật cho phep kha m xet chô ở của cṇg dậ trọg 2 trượg hơpl

+ Trượg hơp 1l Khi co cặ ć khặ̉g đ̣̣h chô ở, đ̣̉a điê m của ̣gươi đo co ch́̉a phượg tiệ phạ m tôi hoăc tai liêu liệ qủạ đệ vu ạ.

+ Trượg hơp 2l Khi c̣̀ băt tôi phạ m truy ̣ đ hoăc ̣gươi phạ m tôi lậ trạh trọg đo

- Chi ̣hự̃g ̣gươi theo quy đ̣̣h của Bô luật Tô tụg hị̀h sự ḿi đươc kha m xet chô ở của cṇg dậ

3 Quyền đượ̣ phá p luât bảo hộ về tinh ̣ang̣, sự khoẹ, danh dư va nhân phậ

* Kha n ệ:

Đươc quy đ̣̣h thạh môt ̣guyệ tăc trọg Bô luật Tô tụg hị̀h sự

* Nô dung:

- Khṇg ̉ai đươc xâ m phạ m t́i tđịh mạ̣g của ̣gươi khac

+ Khṇg ̉ai đươc đạh ̣gươi; đăc biêt ̣ghiê m câ m ̣hự̃g hạh vi hụg h đ̣, cṇ đô, đạh

̣gươi gây thượg tđich, la m ṭ̉ hại đệ śc kh̉e của ̣gươi khac.

+ Nghiê m câ m moi hạh vi xâ m phạ m đệ tđịh mạ̣g của ̣gươi khac ̣hư giêt ̣gươi, đe đỏa giêt ̣gươi, la m chêt ̣gươi.

- Khṇg ̉ai đươc xâ m phạ m đệ d̉ạh dự, ̣hậ phâ m của ̣gươi khacl

+ Nghiê m câ m cac hạh vi ḅ̉a đăt điêu xâu, tụg tị xâu, ̣oi xâu, xuc phạ m ̣gươi khac đê hạ uy tđị va gây thiêt hại vê d̉ạh dự của ̣gươi đo.

+ Moi hạh vi xâ m phạ m đệ d̉ạh dự va ̣hậ phâ m của ̣gươi khac đêu vừ̉a trai v́i đạo đ́c, vừ̉a vi phạ m phap luật

4̣ Quyên nươợc bảo ṇ̉ an toàn vià bat ̣ật viê thươ ttn, n ên thoa , n ên ttṇ.

* Kha n ệ:

- Thư tđị, điệ thoại, điệ tđị của cṇg dậ đươc b̉o đ̉ m ̉ạ toạ va bđi mật.

- Viêc kiê m soat thư tđị, điệ thoại, điệ tđị của ca ̣hậ đươc thực hiệ trọg trượg hơp phap luật co quy đ̣̣h va ph̉i co quyêt đ̣̣h của cơ qủạ ̣ha ̣ức co thâ m quyệ

* Nô dung:

- Không ai đươc tự tiện oc m thu giữ tiêu hùy thư điện tín cua người khác

- Những người làm nhiệm vịu chùyên thư: Không đươc chùyên nhâm không đươc đê mât thư

- Đầy là quyệ bđi mật đơi tư của ca ̣hậ.

- Chỉ những người co thâm qùyền theo qùy định cua pháp luật và chỉ trong trường hơp cân thiêt ḿi đươc tiên hành kiêm soát thư điện thọi điện tín cua người khác

- Những hành vi vi pḥm tuy thuôc vao ḿc đô co thê ḅ xư phạt hạh chđịh hoăc ḅ truy ću trach ̣hiê m hị̀h sự

5 Quyền tư do ngôn luân:

* Kha n ệl

- Quyệ tự do ̣gṇ luậ̣ la cṇg dậ co quyệ tư do phat biêu, bay t̉ qủạ điê m của mị̀h

vê cac vậ đê chđịh tṛ, kịh tê, vặ hỏa, x đ hôi của đât ̣ức

* Nô dung: ( Cách thực hiện qùyền tự do ngôn luận)

- Trực tiêp phát iêu y kiên trong các cuộc hop cơ quan trường hoc tổ dân phu thôn an…

- Viêt ài đăng áo à̀y to y kiên quan điêm về các vân đề cua đât nức

- Gop y kiên kiên nghị v́i đ̣i iêu Quuc hội và đ̣i iêu Hội đồng nhân dân trong dịp tiêp x́uc cử tri hoăc iêt thư cho địa iêu Quuc hội

Chuyên đề 3 CÔNG DÂN VƠI CÁC QUYỀN DÂN CHỦ

* Các hinh thức dân chu ( co 2 hinh thức)

- Dân chu trực tiêp

- Dân chu gián tiêp

1 Quyền bâu ̣ư va ưng ̣ư ̣ua ̣ông dân:

* Kha n ệ:

- La quyệ dậ chu cơ ḅ̉ của cṇg dậ trọg ḷ̃h vực chtnh trí

- Là hinh thức dân chủ g an t êp ( dân chu đ̣i diện)

* Nội dung:

- Ngườ co quyên baâu cử vià ưng cử là công dân V êt Nạ

+ Độ tuổi âu cử: từ đu 158 tuổi tr lên

+ Độ tuổi ứng cử: Từ đu 215 tuổi tr lên

- Nhing trường hợp hông nươợc thưc h ên quyên baâu cử ( Co trượg hơpl:

+ Người ị tức qùyền âu cử theo an án qùyêt định cua Toa án co hiệu lực pháp luật + Người đang châp hành án pḥt tù mà không phai án treo

+ Người ị kêt án tử hinh đang trong thời gian chờ thi hành án

+ Người mât năng lực hành vi dân sự

- Nguyên tặ́ bâu ̣ư: “ Phổ thông, bainh năng, trưc t êp vià bao ph êu tn”

- Cach thưc h ên quyên ưng cử: Tự ứng cử hoăc đươc gíi thiệu ứng cử ( đề cử).

* Ý nghĩa: Là cơ s pháp ly - chính trị quan trong đê hinh thành cơ quan qùyền lực nhà

nức đê nhân dân thê hiện y chí và ngùyện vong cua minh

2 Quyền thạ gia quản ly Nha nượ́ va xx hội

* Kha n ệm;

- Là qùyền cṇg dậ th̉a m gỉa th̉o luậ̣ các công việc chung cua đât nức; kiệ ̣gḥ v́i cơ qủạ ̣ha ̣ức.

- Đầy là hinh thức dậ chu trực tiêp.

* Nội dung: Cách thực hiện dân chu pḥm vi ca nức và pḥm vi cơ s

- Ơ phạ vi c̉ nươơc: đươc thực hiện ăng 2 cách

+ Tham gia thao luận đong gop y kiên x́ầy dựng các văn an pháp luật quan trong liên quan đên qùyền và lơi ích cua công dân ( Hiên pháp Bộ luật hinh sự Bộ luật dân sự ….)

+ Thao luận iêu qùyêt khi nhà nức trưng câu dân y

- Ơ phạ vi cơ ở: đươc thực hiện theo cơ chê Dậ biêt, dậ bạ, dậ la m, dậ kiê m tr̉a” + Dân ba êt: Chu trượg, đượg lôi, chđịh sach c̉u Đ̣̉g va Nha ̣ức.

+ Dân baàn vià quyêt nính trưc t êp bàng ba ểu quyêt công ha hoăc bao ph êu tn: Chu

trượg ḿc đọg gop xây dự̣g cac cṇg trị̀h phuc lơi, cơ sở hạ ṭ̀g; X̉ay dự̣g hượg ức, quy ức,…

+ Dân th̉o luận, thạ g a y ên trươơc h chtnh quyên xa quyêt nínhl Dự th̉o quy

hoạch, Kê hoạch phat triệ kịh tê, đê ạ đ̣̣h c̉ạh đ̣̣h cư, gỉi phọg măt bặg,…

+ Dân g ạ at, ệ̉ tra: hoạt độg của chđịh quyệ x đ, phâ m chât đạo đ́c cạ bô, dự

toạ thu chi, viêc gỉi quyêt khiêu ̣ại, tô cao,…

3 Quyền khiếu naị, ttô ̣áo

- Đươc quy đ̣̣h trọg Hiệ phap

- Là công cụ đê nhân dân thực hiện dân chu trực tiêp ao vệ qùyền và lơi ích hơp pháp cua công dân tổ chức khi ị x́âm ḥi

Khái niệ - La quyên của công dân, cơ

quan, tổ chưc nê nghí cơ qủạ,

t̉ ch́c, ca ̣hậ co thâ m quyệ

x̣̉ xet lại quyêt nính hành chtnh, hành vi hành chtnh khi

co cặ ć cho rặg quyêt đ̣̣h

̣ay la trai phap luật, xâ m phạ m đệ quyệ va lơi đich hơp phap của mị̀h

- La quyên của công dân baao cho

cơ qủạ, t̉ ch́c, ca ̣hậ co thâ m quyệ biêt vê hành vi vi phạ

phap luật của bât ć cơ qủạ, t̉

ch́c, ca ̣hậ ̣ao…

Mụ địh Khô phục lại quyệ va lơi đich

hơp phap của ̣gươi khiêu ̣ại

- Phat h ên, ngăn chăn, xử ly

̣hự̃g hạh vi vi phạ m phap luật.

Chu thê Ca ̣hậ, t̉ ch́c đêu co quyệ

khiêu ̣ại Chi cṇg dậ ḿi co quyệ khiêu ̣ại

Người ̣o thậ

quyền giải quyết

- Ngươi đ̣́g đ̀u cơ qủạ co quyêt đ̣̣h ḅ khiêu ̣ại.

- Ngươi đ̣́g đ̀u cơ qủạ câp trệ trực tiêp của cơ qủạ co quyêt đ̣̣h ḅ khiêu ̣ại.

- Chu ṭch UBND tịh, Bô trượ̉g, Thu trượ̉g cơ qủạ ̣g̉ạg bô, Ṭ̉g th̉ạh tr̉a chđịh phu, thu tự́g chđịh phu

- Ngươi đ̣́g đ̀u cơ qủạ, t̉ ch́c qụ̉ ly ̣gươi ḅ tô cao.

- Ngươi đ̣́g đ̀u cơ qủạ câp trệ của cơ qủạ co ̣gươi ḅ tô cao.

- Chạh th̉ạh tr̉a cac câp, Ṭ̉g th̉ạh tr̉a chđịh phu, Thu tự́g chđịh phu.

Ngươi ḅ tô cao co dâu hiêu vi phạ m Hị̀h sự thì cac cơ qủạ điêu tr̉a, Kiê m sat, Tỏa ạ gỉi quyêt

Quy trinh (

bượ́c)

- Bức 1l ̣ôp đợ khiêu ̣ại

- Bức 2l Ngươi gỉi quyêt x̣̉

xet vià g ̉ quyêt trọg phạ m vi

thâ m quyệ va trọg thơi gỉạ

luật đ̣̣h ( gỉi qu

- Bức 3l + Nêu ̣gươi khiêu ̣ại độg y v́i

- Bức 1l Nôp đợ tô cao

- Bức 2l Ngươi gỉi quyêt tô cao tiệ hạh xac ̣ nh vià ra quyêt

nính xử ly, gỉi quyêt.

=>Nêu co dấu h êu phạ tô thi ph̉ chuyển hồ ơ cho Cơ quan

n êu tra, V ên ệ̉ at

- Bức 3l Nêu ̣gươi tô cao co cặ

kêt qủ gỉi quyêt thì quyêt đ̣̣h

co hiêu lực thi hạh.

+ Nêu ̣gươi khiêu ̣ại khṇg độg y thì tiêp tuc khiêu ̣ại lệ

câp c̉ao hợ

- Bức l gỉi quyêt khiêu ̣ại ḷ̀

2 => Nêu người khiêu ṇi không

đồng y v́i qùyêt định giai qùyêt

lân 2 thi co qùyền khơi kiên ra Toa Hanh ̣hinh thuộ̣ Toa án nhân dân

ć cho rặg viêc gỉi quyêt tô cao khṇg đụg phap luật hoăc qua thơi gỉạ quy đ̣̣h ma khṇg gỉi quyêt thì co quyệ tô cao lệ cơ qủạ câp trệ.

- Bức l gỉi quyêt tô cao ḷ̀ 2

Chuyên đề : PHÁP LUẬT VƠI SƯ PHÁT TRIÊN

CỦA CÔNG DÂṆ, ĐẤT NƯƠC

I PHÁP LUẬT VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG DÂN

Nội dung Quyền hgọ tâ p Quyền sáng tao Quyền phát triên

Khái

niệ - Đươc qùy định trong Hiên pháp luật

giáo dục và một su văn an qùy pḥm pháp luật khá

- Moi công dân đều

co qùyền hoc: Từ

thâp đên cao hoc ât cứ ngành nghề nào hoc ăng nhiều hinh thức hoc thường x́ùyên hoc suut đời

- Công dân co qùyền tự do nghiên cứu khoa hoc

- Qùyền sáng tác văn hoc nghệ

thuật

- Qùyền đươc sung trong môi trường x́a hội và tự nhiên co lơi cho sự tồn ṭi và phát triên về thê chât tinh thân trí tuệ đ̣o đức

- Co mức sung đầy đu về măt vật chât

- Đươc hoc tập nghỉ ngơi vui chơi giai trí và tham gia vào các họt động văn hoa

- Đươc cung câp thông tin và chăm soc sức khoe

- Đươc khùyên khích ồi dưỡng phát triên tài năng

Nội dung - Qùyền hoc không

ḥn chê ( hoc các câp hoc từ Tiêu hoc - Phổ

thông - Đ̣i hoc - sau đ̣i hoc)

- Qùyền hoc ât cứ

ngành nghề nào tù̀y thuộc vào s thích kha năng điều kiện cua an thân

- Qùyền hoc thường x́ùyên hoc suut đời

- Binh đăng về cơ hội hoc tập

- Quyệ tac gỉ.

- Quyệ sở hữu cṇg ̣ghiêp.

- Quyệ hoạt độg khỏa hoc, cṇg ̣ghê.

- Qùyền đươc hư ng đời sung vật chât và tinh thân đầy đu đê phát triên toàn diện

- Qùyền đươc khùyên khích ồi dưỡng đê phát triên tài năng + Những người trí tuệ phát triên śm co qùyền hoc trức tuổi hoc vươt câp vươt ĺp rut ngăn thời gian hoc

+ Hoc gioi co tài năng đươc ưu tiên tùyên chon vào các trường đ̣i hoc

II. PHÁP LUẬT VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BÊN VƯNG CỦA ĐÂT NƯỚC

Các Luật kinh tê như: Luật kinh doanh Luật

doanh nghiệp Luật thuê Luật lao động Luật hôn nhân và gia đinh Luật phong chung HIV AIDS Luật ao vệ

trẻ em

Nội dung:

- Quyền kinh doanh:

+ Moi công dân đều co qùyền kinh doanh

theo qùy định cua pháp luật

+ qùyền tự lựa chon ngành nghề kinh doanh

phù hơp

+ Lựa chon hinh thức qùy mô kinh doanh

- Nghĩa vu trong kinh doanh:

+ Kinh doanh đung ngành nghề đa đăng kí

không kinh doanh những ngành nghề mà

pháp luật câm

+ Nôp thuê nây nụ̉.

+ Bao vệ môi trường

+ Bao vệ qùyền lơi người tiêu dùng

+ Tuân thu các qùy định về QP & AN

- Pháp luật khùyên khích các cơ s kinh

doanh tao ra nh êu vi êc lạ̀ ̣ơ ̣.

- Pháp luật qùy định Nhà nức sử dụng

các iện pháp KT - tài chính đê thưc h ên xoa no , g ̣̉ nghèo

-Luật Hôn nhân vià g a ninh vià Phap lênh Dân ô đa qùy định công dân co ngh̃a vụ

thực hiện kê hoach hoa gia đinh; x́ầy dựng gia đinh ḥnh phuc ền vững;…

-Luật B̉o viê, Chặ oc ưa hỏ nhân dân qùy định các iện pháp giam tỉ lệ măc

ệnh nâng cao thê lực tăng tuổi tho và ao đam phát triên giung noi

- Luật ph̀ng chông tê nan xa hô ̣

GDCD 11 PHẦN 1 CÔNG DÂN VƠI CÁC VẤN ĐỀ KINH TẾ BÀI 1: CÔNG DÂN VƠI SƯ PHÁT TRIÊN KINH TẾ

1 Sản xuât ̣ua ̣ải vât ̣hât

- Khái niệ: San x́uât cua cai vật chât là sự tác động cua con người vào tự nhiên iên đổi

các ̀yêu tu cua tự nhiên đê ṭo ra san phâm phù hơp v́i nhu câu cua minh

- Vai tro ̣ua sản xuât ̣ua ̣ải vât ̣hât:

+ Là cơ ở tồn ṭi cua x́a hội

+ Quyêt nính moi họt động cua x́a hội

- Cạ́ yếu ttô ̣ơ bản ̣ua quá trinh sản xuât ( 3 yếu ttôc)

+ Sự lao động: là toàn ộ những năng lực thể chất vià t nh thân của con ngườ đươc vận

dụng vào quá trinh san x́uât

+ Đtôi tượng lao động: là nhing yêu tô tự nhiên mà con ngườ tac nông viào nhăm iên đổi

no phù hơp v́i mục đích cua minh ( Chia làm 2 lọi: co sặ trọg tự ̣hiệ va ̣hậ tạo).

+ Tư liêu lao động: là ̣ôt viật hay hê thông nhing viật làm nhiệm vụ truyên dân ưc lao nông nên nô tươợng lao nông̣.

Vi du: Các ̀yêu tu cơ an cua quá trinh san x́uât ra san phâm thoc g̣o:

+ Sức lao động: cua người nông dân

+ Đui tương lao động: giung đât nức

+ Tư liệu lao động: trâu cà̀y cuuc má̀y cà̀y má̀y vo ao đựng…

BÀI 2: HÀNG HOA - TIỀN TÊ - THỊ TRƯƠNG

1 HÀNG HOA

- Điều kiên đê ̣ột sản phậ trơ thanh hang hoa ( Phai thoa man ca điều kiện sau):

+ Do lao động ṭo ra

+ Thoa man nhu câu nào đo cua con người

+ Trức khi đi vào tiêu dùng phai thông qua trao đổi mua án

- Hang hoa ̣o 2 thuộ̣ tinh:

+ Gia trị sư dung: là công dụng nhât định cua san phâm co thê thoa ̣an nhu câu nào đo

cua con người

+ Gia trị ̣ua hang hoa: là lương lao động x́a hội cua người san x́uât hàng hoa kêt tinh trong

hàng hoa

̣ G a trí cua hàng hoa đươc ba ểu h ên thông qua g a trí trao nổ

2 TIỀN TÊ

- Tiền tê xuât hiên là quá trinh phát triên lâu dài cua san x́uât trao đổi hàng hoa và cua các

hinh thái giá trị

- Bản ̣hât: Tiền la ̣ột loai hang hoa đặ̣ biêt đươc tách ra làm viật ngang g a chung cho tất c̉ cac hàng hoa, là ư thể h ên chung của g a trí, ba ểu h ên ̣ô quan hê ̉n xuất g ia nhing ngườ ̉n xuất hàng hoạ

- Chự năng ̣ua tiền tê ( ̣o ̣hự năngc):

+ Thươơc no g a trí ( ví dụ: 15 cái ut chi trị giá 2000 đồng)

+ Phươơng t ên lươu thông ( H - T - H_ Ví dụ: ông A án gà lầy tiền mua sách v cho con) + Phươơng t ên cất tri: Tiền rut khoi lưu thông và đươc cât trữ khi cân thi đem ra mua hàng + Phươơng t ên thanh toan: tra tiền khi mua hàng tra nơ nôp thuê…

+ T ên tê thê g ơ : Khi trao đổi hàng hoa vươt ra khoi iên gíi quuc gia thi tiền làm chức

năng tiền tệ thê gíi

3 THỊ TRƯƠNG

- Khái niệ: Thị trường là l̃nh vực diên ra cac hoat nông trao nổ , ̣ua baan đo cac chủ thể nh tê tac nông qua la lân nhau nḥ̀ xac nính g a c̉, ô lươợng hàng hoa vià dích viụ̣

- Cạ́ yếu ttô ̣ơ bản ̣ua thị trường ( yếu ttôc): Hàng hoa tiền tệ người án người mua.

- Cạ́ ̣hự năng ̣ua thị trường:

+ Thưc h ên ( hay thừa nhận) g a trí ử dụng vià g a trí của hàng hoa

+ Chưc năng thông t n: Thị trường cung câp những thông tin về qùy mô cung - câu giá ca chât lương su lương cơ câu chung lọi điều kiện mua - án …những thông tin nà̀y g úp ngườ baan nươa ra quyêt nính íp th̀ nḥ̀ thu lợ nhuậnm; ngườ mua se điều chỉnh việc

mua sao cho co lơi nhât

+ Chưc năng n êu t êt, tch thtch hoăc han chê ̉n xuất vià t êu dùng: thông qua sự iên

động cua cung - câu giá ca trên thị trường điều tiêt các ̀yêu tu san x́uât từ ngành nà̀y sang ngành khác luân chùyên hàng hoa từ nơi nà̀y sang nơi khác Khi giá tăng se kích thích san x́uât nhưng se làm cho tiêu dùng ị ḥn chê Khi giá giam san x́uât se kích thích tiêu dùng nhưng san x́uât se ị thu hep ḥn chê

BÀI 3: QUY LUẬT GIÁ TRỊ TRONG SẢN XUẤT VÀ LƯU THÔNG HÀNG HOA 1.Nội dung ̣ua quy luât giá trị

- San x́uât và lưu thông hàng hoa phai dưa trên cơ ở th̀ g an lao nông xa hô cân th êt nể ̉n xuất ra hàng hoạ.

+ Trong ̉n xuất: ̣gươi ṣ̉ xuât ph̉i đ̉ m b̉o s̉ao cho th̀ g an lao nông ca ba êt ph̉ phù hợp viơ th̀ g an lao nông xa hô cân th êṭ

+ Trong lươu thông: phai dựa trên cơ s thời gian lao động x́a hội cân thiêt (hay dưa trên nguyên tăc ngang g a)

2 Tạ́ động ̣ua quy luât giá trị ( 3 tạ́ độngc)

- Điều tiết sản xuât va lưu thông hang hoa:

+ Thông qua g a c̉ thị trường

+ Biêu hiện: Phân phui ḷi các ̀yêu tu tư liệu san x́uât và sức lao động từ ngành nà̀y sang ngành khác; phân phui ḷi nguồn hàng từ nơi nà̀y sang nơi khác từ măt hàng nà̀y sang măt hàng khác từ nơi co lai ít hoăc không co sang nơi co lai cao

- Kịh thịh lự lượng sản xuâṭ, nâng ̣ao năng suât lao động: Người san x́uât kinh doanh

muun không ị phá san đứng vững và chiên thăng trên thị trường đê thu đươc nhiều lơi nhuận ho phai tim cách cai tiên k̃ thuật nâng cao tày nghề thực hành tiêt kiệm… làm cho