Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách pháp luật, cũng như việc tổ chức thực hiện trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm cho người khu[r]
Trang 11
Pháp luật về vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động khuyết tật ở Việt Nam hiện nay
Law on employment solutions for the disabled in Vietnam
NXB H : Khoa Luật, 2014 Số trang 83 tr +
Trần Thị Tú Anh
Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Luật Kinh tế; Mã số: 60 38 50 Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Thị Hoài Thu
Năm bảo vệ: 2014
Keywords: Luật kinh tế; Người lao động khuyết tật; Việc làm; Pháp luật Việt Nam
Content
1 Lý do chọn đề tài
Việc làm luôn là vấn đề được mọi người dân, xã hội quan tâm Trong xã hội ngày nay, để tìm được công việc ổn định và phụ hợp luôn khó khăn, đặc biệt đối với người khuyết tật bởi họ luôn phải chịu thiệt thòi về thể chất, tinh thần hơn những người khác Bên cạnh đó, người khuyết tật còn chịu nhiều bất lợi khác như: thường xuyên bị tách biệt khỏi xã hội bởi những phản ứng tiêu cực từ xã hội
Giải quyết việc làm cho người lao động khuyết tật không chỉ là một vấn đề kinh tế mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc Khi người lao động khuyết tật được tạo điều kiện tiếp cận cơ hội việc làm, họ sẽ có thêm tự tin để cống hiến những năng lực của mình cho xã hội Việc làm giúp người lao động khuyết tật tạo ra của cải vật chất cho xã hội, có thu nhập nuôi sống bản thân, phụ giúp gia đình Qua đó, người khuyết tật không còn tâm lý phải sống dựa dẫm, phụ thuộc vào người khác, sống hòa nhập hơn với cộng đồng, xã hội và được mọi người thừa nhận Là một quốc gia đang phát triển cùng với những định hướng phát triển kinh tế bền vững, giải quyết việc làm cho người khuyết tật ngày càng được quan tâm ở Việt Nam
Từ những lý do trên, tác giả luận văn đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: "Pháp luật về vấn đề
giải quyết việc làm cho người lao động khuyết tật ở Việt Nam hiện nay" Với đề tài này, tôi muốn
phân tích làm rõ những quy định pháp luật hiện hành, tìm ra một số giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong chính sách pháp luật hiện nay về giải quyết việc làm cho người khuyết tật Trên cơ sở đó, góp phần hoàn thiện pháp luật về giải quyết việc làm cho người khuyết tật; giúp người lao động khuyết tật có thể tiếp cận, nắm bắt cơ hội việc làm Tôi mong muốn mỗi người trong
xã hội chúng ta, đặc biệt là các tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp có cách nhìn tích cực hơn về người lao động khuyết tật, mở ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho những người khuyết tật Việt Nam
2 Tình hình nghiên cứu của đề tài
Trên thế giới, vấn đề khuyết tật nói chung và việc làm cho người khuyết tật nói riêng đã được rất nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu Ở Việt Nam hiện nay, vấn đề khuyết tật đã được nghiên cứu ở các góc độ khác nhau như: phục hồi chức năng, giáo dục, đào tạo nghề,… Tuy nhiên, những nghiên cứu về khuyết tật ở Việt Nam vẫn chưa nhiều Chúng ta thường tìm hiểu vấn đề này thông qua một số ấn phẩm về người khuyết tật do Tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam ban hành như:
Hướng tới cơ hội việc làm bình đẳng cho người khuyết tật thông qua hệ thống pháp luật (xuất bản
năm 2006 - Tổ chức lao động quốc tế); Đào tạo và việc làm cho người tàn tật: Việt Nam 2002, (Yulie Yoder) - Tổ chức lao động quốc tế, xuất bản năm 2002; Phân tích công việc đơn lẻ và công
Trang 22
việc tổng thể hướng dẫn phương pháp tạo việc làm cho người khuyết tật (Robert Heron); Quản lý cơ
sở vì hòa nhập của người khuyết tật (Phòng xuất bản, Văn phòng Lao động quốc tế, xuất bản năm
2009)
Thời gian gần đây, một số báo cáo nghiên cứu mới về người khuyết tật như: Hòa nhập người
khuyết tật Việt Nam, đánh giá cuối kỳ 2010, do nhóm đánh giá Eva Lindskog, Trần Thị Thiệp, Hoàng
Hải Yến thực hiện - thỏa thuận hợp tác giữa tổ chức CRS và USAID (xuất bản 12/2009); Việc làm của
người khuyết tật, kinh nghiệm và bài học rút ra từ dự án "Phát huy năng lực của người khuyết tật tại thành phố Đà Nẵng thông qua các cơ hội và dịch vụ y tế", Nxb Lao động - xã hội, 2011; Quản lý giáo dục hòa nhập, do Trần Ngọc Giao, Lê Văn Tạc chủ biên, Nxb Phụ nữ, 2002;… Trường Đại học Luật
Hà Nội cũng đã xây dựng Giáo trình Luật người khuyết tật Việt Nam, do PGS.TS Nguyễn Hữu Chí
làm chủ biên, hiện nay giáo trình đã được đưa vào giảng dạy cho sinh viên
Nội dung pháp luật về giải quyết việc làm cho người khuyết tật thì chưa có luận văn thạc sĩ,
luận án tiến sĩ nào nghiên cứu mà chỉ được đề cập trong một số bài viết như: Trần Văn Kham: "Việc
làm cho người khuyết tật - một số cách tiếp cận", đăng trên kỷ yếu hội thảo về việc làm cho người
khuyết tật tổ chức tại Đại học Văn Lang, Thành phố Hồ Chí Minh, 30/8/2011; ThS Nguyễn Ngọc
Toản: Dạy nghề và tạo việc làm cho người khuyết tật: Thực trạng và những vấn đề đặt ra; Năm
1999, Phạm Thị Thanh Việt hoàn thành luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội về đề
tài: Pháp luật về lao động tàn tật ở Việt Nam; Luận án tiến sĩ Luật học của Nguyễn Thị Báo: Hoàn
thiện pháp luật về quyền của người khuyết tật ở Việt Nam hiện nay, được đăng trên trang Thông tin
khoa học và xã hội, số 8(320), 2009 Đến năm 2013, Hồ Thị Trâm bảo vệ thành công đề tài luận văn
thạc sĩ Luật học tại Trường Đại học Luật Hà Nội: Pháp luật về việc làm cho người khuyết tật
Tuy nhiên, giải quyết việc làm cho người lao động khuyết tật chỉ mới được các tác giả đề cập ở một nội dung nhỏ trong đề tài của mình
Nhìn chung, giải quyết việc làm cho người khuyết tật đã và đang được cả xã hội quan tâm, nhưng những vấn đề cụ thể về nó thì chưa được nghiên cứu nhiều Kế thừa những nghiên cứu đã có của các tác giả; kết hợp với kết quả báo cáo các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật tại các tổ chức phi
chính phủ đang hoạt động tại Việt Nam, tác giả luận văn mạnh dạn chọn đề tài: "Pháp luật về vấn đề
giải quyết việc làm cho người lao động khuyết tật ở Việt Nam hiện nay" nhằm làm sáng tỏ, bổ
sung thêm ý nghĩa của hệ thống lý luận, đánh giá thực trạng giải quyết việc làm cho người khuyết tật
ở Việt Nam hiện nay Qua đó, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách pháp luật cũng như trong quá trình tổ chức thực hiện để nâng cao hiệu quả tình trạng việc làm cho người khuyết tật
3 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu của luận văn nhằm mục đích làm sáng tỏ hệ thống lý luận, chính sách pháp luật
về việc làm cho người khuyết tật hiện nay Đồng thời, phân tích thực trạng pháp luật liên quan giải quyết việc làm cho người khuyết tật ở Việt Nam Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách pháp luật, cũng như việc tổ chức thực hiện trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm cho người khuyết tật ở Việt Nam
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu các quy định liên quan đến pháp luật
về việc làm cho người khuyết tật
Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm các các quy định pháp lý liên
quan về việc làm cho người khuyết tật tại Việt Nam
Thực trạng các quy định pháp luật từ khi Luật người khuyết tật năm 2010 có hiệu lực thi hành đến nay, nhằm đề xuất giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật hiện hành góp phần nâng cao hiệu quả vấn đề giải quyết việc làm cho người khuyết tật ở Việt Nam
5 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn vận dụng lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và quyền con người Sử dụng phương pháp thu thập thống kê, quan sát, so sánh nhằm phân tích, đánh giá thực trạng của các quy định liên quan, đưa ra
Trang 33
các kết luận mang tính khoa học để hoàn thiện chính sách pháp luật trong vấn đề giải quyết việc làm
cho người khuyết tật ở Việt Nam
6 Ý nghĩa của luận văn
Về mặt lý luận: Đề tài luận văn có ý nghĩa làm rõ hệ thống lý luận, những vấn đề pháp lý cơ
bản về giải quyết việc làm cho người khuyết tật Từ đó có những nhận thức mới, sâu sắc hơn đối vấn
đề này Bảo đảm nguyên tắc bảo vệ quyền của người khuyết tật trong lĩnh vực việc làm trên các khía cạnh về đào tạo nghề, cơ hội việc làm, thúc đẩy mô hình tự tạo việc làm, khả năng lựa chọn cơ hội việc làm cũng như những yêu cầu về tạo dựng môi trường dễ hòa nhập, không rào cản cho lao động
là người khuyết tật phù hợp với Công ước về quyền của người khuyết tật năm 2006
Về mặt thực tiễn: Qua phân tích thực trạng của vấn đề pháp lý và thực tiễn trong việc giải
quyết việc làm cho người lao động khuyết tật, nhằm đưa ra các đề xuất kiến nghị để hoàn thiện cơ sở chính sách pháp luật, góp phần tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời nâng cao hiệu quả trong tổ chức triển khai hoạt động giải quyết việc làm cho người khuyết tật ở Việt Nam hiện nay
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Khái quát chung về giải quyết việc làm và pháp luật về giải quyết việc làm cho
người lao động khuyết tật
Chương 2: Thực trạng pháp luật về giải quyết việc làm cho người lao động khuyết tật ở Việt Nam Chương 3: Hoàn thiện pháp luật về giải quyết việc làm cho người lao động khuyết tật ở Việt
Nam hiện nay
References
1 Ngọc Bảo (2012), "30% người khuyết tật ở Việt Nam đang thất nghiệp", http://laodong.com.vn,
ngày 02/12
2 Bộ Tài chính - Bộ Lao động, Thương binh và xã hội (2007), Thông tư Liên tịch số
46/2007/TTLT/BTC-BLĐTBXH ngày 11/5 hướng dẫn sử dụng kinh phí thực hiện Quyết định 239/QĐ-TTg, Hà Nội
3 Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (2009), Sách hướng dẫn về các luật lệ liên quan đến quyền của người có
khuyết tật, (Sách dịch), Nxb Lao động, Hà Nội
4 Chính phủ (1995), Nghị định số 81/CP ngày 23/11 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một
số điều của Bộ luật lao động về lao động là người tàn tật, Hà Nội
5 Chính phủ (2004), Nghị định số 116/2004/NĐ-CP ngày 23/4 sửa đổi, bổ sung một số điều của
Nghị định 81/CP ngày 23/11/1995 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật lao động về lao động là người tàn tật, Hà Nội
6 Chính phủ (2006), Quyết định số 239/2006/QĐ-TTg ngày 24/10 của Thủ tướng Chính phủ phê
duyệt Đề án trợ giúp người tàn tật giai đoạn 2006 - 2010, Hà Nội
7 Chính phủ (2008), Quyết định số 51/2008/QĐ-TTg ngày 24/4 của Thủ tướng Chính phủ về chính
sách hỗ trợ của Nhà nước đối với cơ sở sản xuất kinh doanh dành riêng cho ngươi lao động là người tàn tật, Hà Nội
8 Chính phủ (2010), Nghị định số 49/2010/NĐ-CP ngày 14/5 về miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi
phí học tập và cơ chế thu, sử dụng học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân từ năm học 2010 -2011 đến năm 2014-2015, Hà Nội
9 Chính phủ (2011), Nghị định số 43/2011/NĐ-CP ngày 13/6 quy định về việc cung cấp thông tin
và dịch vụ công trực tuyến trên trang thông tin điện tử hoặc cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước, Hà Nội
Trang 44
10 Chính phủ (2012), Nghị định số 28/2012/NĐ-CP ngày 10/4 quy định chi tiết và hướng dẫn thi
hành một số điều của Luật người khuyết tật, Hà Nội
11 Chính phủ (2012), Quyết định số 1019/2012/QĐ-TTg ngày 05/8 của Thủ tướng Chính phủ phê
duyệt Đề án trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 1012-2020, Hà Nội
12 Cơ quan Hợp tác phát triển Ailen - Tổ chức lao động Quốc tế ILO (2009), Hướng tới cơ hội việc
làm bình đẳng cho người khuyết tật thông qua hệ thống pháp luật, (Sách dịch), Nxb Lao động,
Hà Nội
13 Đàm Hữu Đắc (2011), "Thực trạng công tác trợ giúp người tàn tật ở nước ta",
http://www.molisa.gov.vn, ngày 13/12
14 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội
15 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội
16 Bằng Giang (2011), "Gian nan cơ hội việc làm cho người khuyết tật", http://cema.gov.vn, ngày
21/4
17 Hồng Hạnh (2011), "Cả nước có hơn 400 cơ sở sản xuất kinh doanh của người khuyết tật",
http://www.baodientu.chinhphu.vn, ngày 2/4
18 Bùi Đức Hiển (2009), "Một số kết quả sau 10 năm thực hiện pháp lệnh người tàn tật",
http://www.drdvietnam.org, ngày 12/8
19 Hội người khuyết tật thành phố Hà Nội (2012), Tài liệu Đại hội lần thứ III nhiệm kỳ 2012 -
2017, Hà Nội
20 Chu Mạnh Hùng (2011), "Vấn đề tiếp cận giao thông đối với người khuyết tật",
http://www.molisa.gov.vn, ngày 22/7
21 Trần Văn Kham (2011), "Việc làm cho người khuyết tật - một số cách tiếp cận", Kỷ yếu hội
thảo khoa học: Việc làm cho người khuyết tật, Tổ chức tại Đại học Văn Lang, Thành phố Hồ
Chí Minh, ngày 30/08
22 Hồng Kiều (2013)"Người khuyết tật khó xin việc vì không được đào tạo",
http://www.vietnamplus.vn, ngày 24/6
23 Liên hợp quốc (2007), Công ước về quyền của người khuyết tật
24 Đinh Thị Nga Phượng (2011), Pháp luật về việc làm và giải quyết việc làm ở Việt Nam trong
thời kỳ hội nhập, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
25 "Quan tâm đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật" (2011), http://www.molisa.gov.vn,
ngày 11/3
26 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội
27 Quốc hội (1994), Bộ luật Lao động, Hà Nội
28 Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
29 Quốc hội (2002), Bộ luật Lao động (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
30 Quốc hội (2006), Bộ luật Lao động (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
31 Quốc hội (2006), Luật dạy nghề, Hà Nội
32 Quốc hội (2007), Bộ luật Lao động (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội
33 Quốc hội (2010), Luật Người khuyết tật, Hà Nội
34 Quốc hội (2012), Bộ luật Lao động, Hà Nội
35 Công Tâm (2009), "Khuyết quỹ dành cho người khuyết tật", http://giadinh.net.vn, ngày 21/9
Trang 55
36 Đặng Tiến (2013), "3 triệu người khuyết tật chưa có việc làm", http://laodong.com.vn, ngày
26/6
37 Tổ chức cứu trợ trẻ em tại Việt Nam (2010), Báo cáo về tình hình hỗ trợ người khuyết tật Việt
Nam năm 2010, Hà Nội
38 Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) (1983), Công ước số 159 về phục hồi chức năng và việc làm
(người khuyết tật)
39 Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) (2010), Hướng dẫn truyền thông về người khuyết tật
40 Hồ Thị Trâm (2013), Pháp luật về việc làm cho người khuyết tật, Luận văn thạc sĩ Luật học,
Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội
41 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Giáo trình Luật người khuyết tật Việt Nam, Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội
42 Đức Tuấn (2011), "467.965 người khuyết tật được thụ hưởng các chương trình an sinh xã hội",
http://www.drdvietnam.org, ngày 14/3
43 UNFPA (2011), Người khuyết tật tại Việt Nam: Bằng chứng từ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở
2009
44 UNFPA (2011), Người khuyết tật ở Việt Nam: Một số kết quả chủ yếu từ Tổng điều tra Dân số
và Nhà ở 2009
45 Văn phòng Điều phối hoạt động của người tàn tật (2010), "Hoàn cảnh sống, việc làm và học
tập", http://www.gslhcm.org.vn, ngày 25/11
46 Phạm Thị Thanh Việt (2009), Pháp luật về lao động tàn tật ở Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật
học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội