Đánh giá thực trạng công tác quản lý an toàn, sức khỏe, môi trường (hse) và đề xuất xây dựng hệ thống hse trên cơ sở tích hợp iso 9001 và ohsas 18001 cho công ty tnhh sơn đồng tâm, long an

TÓM TẮT Xu hướng tích hợp hệ thống quản lý chất lượng HTQLCL và hệ thống quản lý an toàn, sức khỏe nghề nghiệp HTQL ATSKNN đang dành được nhiều sự quan tâm từ các tổ chức trên thế giới đ

PHẠM HIẾU HẠNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ

AN TOÀN, SỨC KHỎE, MÔI TRƯỜNG (HSE)

VÀ ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG HỆ THỐNG HSE TRÊN CƠ SỞ TÍCH HỢP ISO 9001 VÀ OHSAS 18001 CHO CÔNG TY TNHH SƠN ĐỒNG TÂM, LONG AN

Chuyên ngành: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

KHÓA LUẬN THẠC SĨ

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA –ĐHQG –HCM

Cán bộ hướng dẫn khoa học :

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký) Cán bộ chấm nhận xét 1 :

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký) Cán bộ chấm nhận xét 2 :

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký) Khóa luận thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Bách Khoa, ĐHQG Tp HCM ngày tháng năm

Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm:

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm khóa luận thạc sĩ)

LỜI CẢM ƠN

Tác giả gởi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đến TS Hà Dương Xuân Bảo, người đã hướng dẫn và hỗ trợ tác giả trong quá trình thực hiện khóa luận này

Đồng thời tác giả cũng gởi lời cảm ơn đến toàn thể cán bộ giảng viên khoa Môi trường, trường Đại học Bách khoa TPHCM đã cung cấp những kiến thức chuyên ngành cùng với những kinh nghiệm quý báu trong thời gian tác giả gắn bó với trường Những kinh nghiệm ấy sẽ hành trang cùng tác giả trên con đường sắp tới

Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả hoàn thành bài viết và những kinh nghiệm thực tế quý giá

Cuối cùng, xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn quan tâm, chia sẽ và ủng hộ tác giả trong suốt thời gian qua

Tp HCM, ngày…….tháng…….năm 2014

Tác giả

Phạm Hiếu Hạnh

TÓM TẮT

Xu hướng tích hợp hệ thống quản lý chất lượng (HTQLCL) và hệ thống quản

lý an toàn, sức khỏe nghề nghiệp (HTQL ATSKNN) đang dành được nhiều sự quan tâm từ các tổ chức trên thế giới đến các doanh nghiệp Việt Nam trong nhiều năm qua Việc tích hợp nhiều hệ thống quản lý vào một hệ thống quản lý duy nhất giúp các tổ chức nhận được rất nhiều lợi ích trong quản lý, bảo vệ môi trường, kinh tế và

xã hội Quản lý hiệu quả các vấn đề về môi trường, sức khỏe và an toàn đòi hỏi việc xem xét HSE trong quy trình hoạt động ở cấp cơ sở và cấp doanh nghiệp một cách

có tổ chức Trên cơ sở tìm hiểu HTQL sức khỏe, an toàn và môi trường (HSE) cũng như xem xét tình hình áp dụng vào thực tế, nghiên cứu đề xuất xây dựng hệ thống quản lý chung cho Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm Nội dung của nghiên cứu tiến hành cuộc khảo sát thực tế nhằm đánh giá thực trạng công tác quản lý an toàn, sức khỏe, môi trường (HSE) từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ tại công

ty Từ đó, nghiên cứu đề xuất xây dựng hệ thống quản lý HSE trên cơ sở tích hợp ISO 9001 và OHSAS 18001 cho công ty Điều này giúp công ty nâng cao hình ảnh,

độ tin cậy của mình đối với người tiêu dùng, giúp giảm giá thành sản phẩm, nâng cao lợi nhuận do kiểm soát chất lượng quá trình sản xuất Ngoài ra, hệ thống quản

lý tích hợp còn giúp công ty đảm bảo giảm thiểu, ngăn ngừa tai nạn, an toàn, sức khỏe của người lao động, đồng thời tiết kiệm chi phí, nguồn nhân lực và thời gian cho các hoạt động quản lý của công ty

ABSTRACT

The trend integrated quality management system (Quality Management System) and safety management systems, occupational health (OHSAS) is gained lot of attention from organizations around the world to the many businesses in Vietnam years The integration of management systems into a single management system helps organizations get a lot of benefit in the management and protection of the environment, economy and society Effective management of environmental issues, health and safety requirements in the HSE review process works at the grassroots level and enterprise-level organizations a way On the basis of find out health systems management, safety and environment (HSE) as well as considering the situation applied in practice, researchers proposed general management system for Dong Tam Paint Ltd The content of the studies conducted field surveys to assess the status of the management of safety, health and environment (HSE) from the production, trading and service company Then, the study proposed HSE management system based on integrated OHSAS 18001 and ISO 9001 company This allows improve company image, its reliability for consumers, reduce production costs, improve profitability by controlling the quality of the production process In addition, the integrated management system helps ensure minimize company, accident prevention, safety and health of workers, and cost savings, human resources and time for activities management of the company

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của chính tác giả, có

sự hỗ trợ từ giáo viên hướng dẫn là TS Hà Dương Xuân Bảo Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất

cứ công trình nghiên cứu nào trước đây Những số liệu, nội dung trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo

Ngoài ra, đề tài còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của tác giả, cơ quan tổ chức khác, và cũng được thể hiện trong phần tài liệu tham khảo Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả luận văn của mình

Tp HCM, ngày…….tháng…….năm 2014

Tác giả

Phạm Hiếu Hạnh

PHẦN MỞ ĐẦU 13

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu và nội dung nghiên cứu 2

3 Phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa và tính mới của đề tài 5

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ ISO 9001, OHSAS 18001, NGÀNH SƠN, CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ LIÊN QUAN 6

1.1 Tổng quan về tiêu chuẩn ISO 9001:2008 6

1.1.1 Sự ra đời của bộ tiêu chuẩn ISO 9000 6

1.1.2 Bộ tiêu chuẩn ISO 9001 6

1.1.3 Hệ thống quản lý ISO 9001:2008 7

1.2 Tổng quan về tiêu chuẩn OHSAS 18001:2007 10

1.2.1 Lịch sử hình thành của OHSAS 18000 10

1.2.2 OHSAS 18001 – Hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp 11

1.3 Tổng quan hệ thống quản lý tích hợp trên thế giới và Việt Nam 15

1.3.1 Hệ thống quản lý tích hợp điển hình trên thế giới 15

1.3.2 Hệ thống quản lý tích hợp điển hình tại Việt Nam 19

1.3.3 Đánh giá các mô hình tích hợp cho các tổ chức đang hoạt động tại Việt Nam 23

1.3 Tổng quan về ngành sơn 26

1.3.1 Ngành sơn trên thế giới 26

1.3.2 Thị trường Sơn trang trí tại Việt Nam 28

1.4 Giới thiệu các văn bản pháp lý liên quan đến môi trường (E) 30

Chương 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ AN TOÀN, SỨC KHỎE, MÔI TRƯỜNG (HSE) TẠI CÔNG TY TNHH SƠN ĐỒNG TÂM 35

2.1 Giới thiệu về công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 35

2.2 Thực trạng các vấn đề liên quan đến an toàn lao động (S), sức khỏe nghề

nghiệp (H) và môi trường làm việc (E) tại Công ty 43

2.2.1 Thực trạng an toàn lao động (S) và sức khỏe nghề nghiệp (OH) tại Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 43

2.2.2 Thực trạng môi trường (E) tại Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 58

2.3 Đánh giá thực trạng công tác quản lý liên quan đến HSE tại công ty 66

Chương 3: ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ HSE TRÊN CƠ SỞ TÍCH HỢP ISO 9001 VÀ OHSAS 18001 CHO CÔNG TY TNHH SƠN ĐỒNG TÂM 74

3.1 Cơ sở khoa học và mô hình tích hợp xây dựng hệ thống quản lý HSE 74

3.1.1 Cơ sở khoa học xây dựng hệ thống quản lý tích hợp 74

3.1.2 Loại mô hình tích hợp xây dựng hệ thống quản lý HSE 78

3.1.2.1 Mô hình tích hợp dựa trên chu trình PDCA 78

3.1.2.2 Ma trận tích hợp 80

3.2 Lựa chọn mô hình tích hợp cho Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 84

3.2.1 Đánh giá ưu thế mô hình tích hợp 84

3.2.2 Lựa chọn mô hình phù hợp cho công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 85

3.3 Đề xuất xây dựng hệ thống HSE trên cơ sở tích hợp ISO 9001:2008 và OHSAS 18001:2007 cho Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 85

3.3.1 Xây dựng quy trình tích hợp giữa ISO 9001:2008 và OHSAS 18001 85

3.3.2 Đánh giá thuận lợi và khó khăn của công ty khi tiến hành tích hợp hệ thống quản lý 106

3.3.3 Đánh giá tính khả thi của HTQL tích hợp khi áp dụng tại Công ty và lợi thế của HSE so với ISO 14001 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO 115

PHỤ LỤC 117

PHỤ LỤC 01- BẢNG CÂU HỎI DÀNH CHO NHÂN VIÊN THAM GIA HỆ THỐNG QUẢN LÝ HSE TẠI CÔNG TY 117

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ISO International Organization for Standardization: Tổ chức tiêu

PDCA Plan – Do – Check – Act: Lập kế hoạch – Thực hiện – Kiểm

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Danh sách các văn bản pháp lý liên quan đến môi trường 31

Bảng 2.1: Phân khúc thị trường sản phẩm Công ty Sơn Đồng Tâm 38

Bảng 2.2: Công suất hoạt động của nhà máy 38

Bảng 2.3: Danh mục máy móc, thiết bị 41

Bảng 2.4: Nhu cầu nguyên liệu sản xuất và bao bì sử dụng 41

Bảng 2.5: Thực trạng thiết kế và vận hành công trình chung 44

Bảng 2.6: Thực trạng mối nguy vật lý 47

Bảng 2.7: Thực trạng mối nguy hóa học 49

Bảng 2.8: Thực trạng mối nguy phóng xạ 50

Bảng 2.9: Thực trạng phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE) 51

Bảng 2.10: Thực trạng phòng ngừa bệnh tật 52

Bảng 2.11: Thực trạng chuẩn bị và ứng phó khẩn cấp 53

Bảng 2.12: Thực trạng truyền thông và đào tạo 55

Bảng 2.13: Thực trạng giám sát 56

Bảng 2.14: Thực trạng nước thải tại Công ty Sơn Đồng Tâm 58

Bảng 2.15: Kết quả phân tích nước thải 61

Bảng 2.16: Kết quả đo đạc vi khí hậu môi trường lao động 62

Bảng 2.17: Kết quả đo đạc không khí xung quanh và khu vực sản xuất 62

Bảng 2.18: Thực trạng chất thải rắn và chất thải nguy hại 63

Bảng 2.19: Danh sách CTNH đã đăng ký phát sinh trung bình/tháng tại cơ sở 64

Bảng 2.20: Chất thải khác đã đăng ký phát sinh trung bình/tháng tại cơ sở 64

Bảng 2.22: Thực trạng công tác quản lý HSE tại công ty 66

Bảng 3.1: Điều khoản tương ứng giữa ISO 9001 và OHSAS 18001 80

Bảng 3.2: Danh sách các tài liệu sẵn có 87

Bảng 3.3: Bảng thiết lập danh sách các văn bản, tài liệu cần thiết 87

Bảng 3.4: Bảng phân công biên soạn văn bản, tài liệu 89

Bảng 3.5: Ước tính thời gian biên soạn tài liệu 89

Bảng 3.6: Mục tiêu và chỉ tiêu của công ty 94

Bảng 3.7: Phân tích SWOT cho mô hình hệ thống tích hợp 108

Bảng 3.8: Kết quả ý kiến nhân viên tham gia HTQL 110

Bảng 3.9: So sánh lợi thế của HSE so với ISO 14001 111

DANH MỤC HÌNH ẢNH – SƠ ĐỒ

Hình 0.1: Sơ đồ phương pháp luận tiến hành nghiên cứu 3

Hình 1.1: Các tiêu chuẩn cơ bản trong bộ tiêu chuẩn ISO 9000 6

Hình 1.2: Các bước triển khai tiêu chuẩn ISO 9001:2008 9

Hình 1.3: Mô hình hệ thống quản lý An toàn và sức khỏe nghề nghiệp 12

Hình 1.4: Sơ đồ các bước triển khai của tiêu chuẩn OHSAS 18001 15

Hình 1.5: Mô hình EFQM 17

Hình 1.6: Mô hình hệ thống quản lý cải tiến của Renfrew và Muir’s 18

Hình 1.7: Mô hình hệ thống quản lý tích hợp tại PV Gas 22

Hình 1.8: Cơ cấu ngành sơn Việt Nam theo giá trị 29

Hình 2.1: Hình ảnh mặt tiền công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 36

Hình 2.2: Cơ cấu tổ chức của công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 37

Hình 2.3: Quy trình công nghệ sản xuất sơn Ready mix (a), bột trét (b) và công nghệ sản xuất sơn Tinting (c) 39

Hình 2.4: Khu vực chờ nạp liệu cho quá trình sản xuất 40

Hình 2.5: Quy trình xử lý nước thải sản xuất tại Công ty Sơn Đồng Tâm 59

Hình 2.6: Hệ thống xử lý nước thải tại công ty Sơn Đồng Tâm 60

Hình 3.1: Sự tích hợp giữa các hệ thống quản lý 75

Hình 3.2: Minh họa quản lý quá trình dựa trên chu trình Deming 79

Hình 3.3: Hệ thống quản lý tích hợp dựa trên các yếu tố chung Arsovski 83

Hình 3.4: Mô hình đề xuất xây dựng hệ thống HSE tại Công ty 85

Hình 3.5: Cơ cấu tổ chức ban HSE của công ty TNHH Sơn Đồng Tâm 86

Hình 3.6: Quy trình đánh giá rủi ro 93

Hình 3.9: Quy trình đánh giá nội bộ hệ thống quản lý HSE tại công ty 104 Hình 3.10: Kết quả tham khảo ý kiến nhân viên nhân viên HTQL 110

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

ISO 9001 là sự kết hợp giữa khoa học quản lý, các lý thuyết hiện đại về kinh tế

kết hợp với thực tiễn quản lý kinh tế, quản lý chất lượng Nó xác định các yêu cầu đối với việc xây dựng và chứng nhận một hệ thống quản lý (HTQL) chất lượng tại các tổ chức ISO 9001 giúp các tổ chức/doanh nghiệp (DN) thiết lập được các quy trình chuẩn để kiểm soát các hoạt động, đồng thời phân định rõ việc, rõ người trong quản lý, điều hành công việc

OHSAS 18001:2007 là HTQL an toàn và sức khỏe nghề nghiệp (AT&SKNN)

xác định các quá trình để cải tiến thường xuyên các hoạt động về an toàn và sức khoẻ và phù hợp với các yêu cầu pháp luật

Hệ thống này được xây dựng dựa trên các nguyên tắc là mọi tai nạn cá nhân đều có thể ngăn ngừa và mọi người đều có trách nhiệm ngăn ngừa các tai nạn tại nơi làm việc của mình nhằm để đảm bảo việc thực hiện an toàn và tránh những tình huống nguy hiểm, việc đào tạo là cần thiết

Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm là một công ty con của Đồng Tâm Group Là công ty chuyên sản xuất về sơn nước trang trí và bột trét trường Bước khởi đầu hoạt động công ty cũng chỉ xây dựng và vận hành hệ thống theo tiêu chuẩn ISO 9001:2008 mà chưa nhận thức được sự cần thiết phải duy trì và cải tiến HTQL, đồng thời tiến tới xây dựng một hệ thống tích hợp nhằm tiết kiệm chi phí và nguồn

lực vận hành Chính vì lý do trên mà đề tài “Đánh giá thực trạng công tác quản lý

an toàn, sức khỏe, môi trường (HSE) và đề xuất xây dựng hệ thống HSE trên cơ

sở tích hợp ISO 9001 và OHSAS 18001 cho Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm, Long An” được thực hiện

Điều này giúp công ty nâng cao hình ảnh, độ tin cậy của mình đối với người tiêu dùng, giúp giảm giá thành sản phẩm, nâng cao lợi nhuận do kiểm soát chất lượng quá trình sản xuất Ngoài ra, hệ thống quản lý tích hợp còn giúp công ty đảm bảo an toàn, sức khỏe của người lao động (NLĐ)

2 Mục tiêu nghiên cứu và nội dung nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, khóa luận sẽ tập trung vào hai mục tiêu chính:

1) Đánh giá thực trạng công tác quản lý an toàn lao động, sức khỏe nghề nghiệp, môi trường làm việc (HSE) tại Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm

2) Đề xuất xây dựng hệ thống HSE trên cơ sở tích hợp ISO 9001 và OHSAS

18001 cho Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm

Để đạt mục tiêu nêu trên, khóa luận bao gồm 3 nội dung, sẽ được thực hiện trình tự như sau:

1) Tổng quan tài liệu về tiêu chuẩn ISO 9001 và OHSAS 18001, ngành sơn và các văn bản pháp lý liên quan

2) Đánh giá thực trạng công tác quản lý an toàn, sức khỏe, môi trường (HSE) tại Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm

3) Đề xuất xây dựng hệ thống quản lý HSE trên cơ sở tích hợp ISO 9001 và OHSAS 18001 cho Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm

3 Phạm vi nghiên cứu

- Địa điểm: Công ty TNHH Sơn Đồng Tâm (Sơn Đồng Tâm)

- Địa chỉ: Quốc lộ 1A, Xã Long Hiệp, Huyện Bến Lức, Tỉnh Long An

- Đối tượng: các vấn đề liên quan đến Sức khỏe nghề nghiệp (H), An toàn lao động (S) và môi trường làm việc (E) tại công ty

- HTQL hiện hữu tại Công ty: ISO 9001 và OHSAS 18001

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

a) Phương pháp luận

- Phương pháp luận dựa vào việc áp dụng mô hình PDCA: Lập kế hoạch (plan) – Thực hiện (Do) – Kiểm tra (Check) – Hành động (Act) của hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001:2008 và OHSAS 18001:2007

Trình tự tiến hành khóa luận được minh họa qua hình (0.1) sau:

Hình

Hình 0.1: Sơ đồ phương pháp luận tiến hành nghiên cứu

b) Phương pháp thu thập, chọn lọc và tổng hợp tài liệu

Phương pháp này được áp dụng để đạt được nội dung (1) và để bổ sung nội dung (2) thông qua việc thu thập và tìm hiểu:

- Tài liệu về hệ thống tiêu chuẩn ISO 9001 và OHSAS 18001

Nghiên cứu

chọn lọc, tổng

hợp tài liệu

Tổng quan tài liệu ISO 9001:2008

Tổng quan tài liệu OHSAS 18001:2007

Tổng quan về ngành sơn

Các văn bản pháp lý liên quan

Khảo sát và đánh giá thực trạng các vấn đề liên quan đến HSE của công ty

Khảo sát và đánh giá thực trạng công tác quản lý đến HSE của công ty

cơ sở tích hợp ISO 9001 và OHSAS 18001

- Tài liệu tổng quan về ngành sơn, các văn bản pháp lý liên quan

- Các kinh nghiệm về HTQL tích hợp (IMS) trên thế giới và Việt Nam

c) Phương pháp khảo sát thực tế và nhu cầu tích hợp các hệ thống tại công ty

Phương pháp này được áp dụng để đạt được nội dung (2) tìm hiểu các hoạt động thực tế, hiện trạng về môi trường, các vấn đề vệ sinh an toàn trong công ty, cũng như tình hình hoạt động quản lý đang có để đưa ra đề xuất thích hợp, cụ thể:

Tổ chức thu thập ý kiến, điều tra bằng phiếu khảo sát các công nhân đang làm việc tại công ty và đại diện nhân viên có kinh nghiệm tại các phòng ban, đồng thời kế thừa các tài liệu có sẵn về vấn đề liên quan đến đề tài

Thực hiện quan sát, điều tra thực tế tại các bộ phận nhằm thu thập thông tin tổng quan về công ty để có cơ sở đánh giá hiện trạng cũng như những tồn tại trong hệ thống quản lý tại công ty

Lựa chọn, sắp xếp thông tin hợp lý, khoa học để phục vụ tốt nhất mục đích nghiên cứu của mình

d) Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh

Phương pháp này sử dụng để thực hiện nội dung (2) và (3)

- Xử lý thông tin đã khảo sát với chứng cứ, tài liệu liên quan đã được chấp nhận một cách khách quan

- So sánh chứng cứ, tài liệu với tiêu chuẩn để có đề xuất tốt

e) Phương pháp chuyên gia:

Phương pháp này để đánh giá nội dung (2) và thực hiện nội dung (3)

Tác giả tham vấn ý kiến chuyên gia liên quan đến tư vấn ISO 9001 và OHSAS

18001, nhân viên phụ trách liên quan đến vận hành HTQL nhằm hoàn thiện nội dung, phương pháp và kết quả nghiên cứu

f) Phương pháp SWOT:

Phương pháp phân tích SWOT là phương pháp phân tích điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và nguy cơ (Threats) Phương pháp này thực hiện đánh giá tính khả thi: thuận lợi và khó khăn khi hệ thống được áp dụng Và để đạt được nội dung (3)

5 Ý nghĩa và tính mới của đề tài

a) Ý nghĩa thực tiễn : Đề tài có ý nghĩa thực tiễn Mô hình HTQL An toàn sức

khỏe, Môi trường và Chất lượng hợp nhất là hình mẫu quản lý tiên tiến cho các

tổ chức DN, mang lại nhiều lợi thế và lợi ích cho người sử dụng lao động (NSDLĐ), cho NLĐ, cho xã hội

b) Ý nghĩa khoa học: Đề tài có ý nghĩa khoa học nhất định Mô hình HTQL An

toàn sức khỏe, Môi trường và Chất lượng hợp nhất thích hợp để mở rộng hiệu quả quản lý cho các DN chỉ đang áp dụng một HTQL ISO trong tổ chức nhằm góp phần thúc đẩy việc áp dụng hiệu quả HTQL hợp nhất an toàn – sức khỏe – môi trường – chất lượng cho các tổ chức/ DN ở Việt Nam nhằm hướng tới mục tiêu “không tai nạn”, “không phát thải” và “không khuyết tật”

c) Tính mới: Đây là đề tài đầu tiên đề xuất xây dựng hệ thống tích hợp HSE giữa

ISO 9001 và OHSAS 18001 để nâng cao hiệu quả áp dụng HTQL cho các DN/

tổ chức Đó cũng là tính mới của đề tài

- Tại Việt Nam ngày càng có nhiều tổ chức/DN xây dựng và áp dụng HTQL như: HTQL ISO 9001, HTQL môi trường ISO 14001, HTQL an toàn và sức khỏe nghề nghiệp OHSAS 18001 nhằm kiểm soát các khía cạnh hoạt động khác nhau trong doanh nghiệp

- Nhưng những HTQL này thường được xây dựng và triển khai riêng biệt hoặc chỉ mới tích hợp một phần các quá trình quản lý chung như kiểm soát tài liệu, kiểm soát hồ sơ… Rất ít DN áp dụng HTQL tích hợp, do đó việc đánh giá thực trạng và đề xuất xây dựng HTQL tích hợp ISO 9001 và OHSAS

18001 tại Công ty Sơn Đồng Tâm là tính mới của đề tài

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ ISO 9001, OHSAS 18001,

NGÀNH SƠN, CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ LIÊN QUAN

1.1 Tổng quan về tiêu chuẩn ISO 9001:2008 [1]

1.1.1 Sự ra đời của bộ tiêu chuẩn ISO 9000

Năm 1979, Viện Tiêu chuẩn Anh ban hành tiêu chuẩn BS 5750 - tiêu chuẩn đầu tiên về HTQL áp dụng rộng rãi cho các ngành công nghiệp và là tiền thân của tiêu chuẩn ISO 9000 sau này Cho tới nay, ISO 9000 đã qua các kỳ sửa đổi vào các năm 1994, 2000 và hiện tại là tiêu chuẩn ISO 9001:2008 Bộ tiêu chuẩn ISO 9000 gồm các tiêu chuẩn cơ bản theo hình 1.1 :

ISO 9000:2005 Hệ thống quản lý chất lượng - Cơ sở và từ vựng

ISO 9001:2008 Hệ thống quản lý chất lượng - Các yêu cầu

ISO 9004:2009 Quản lý tổ chức để thành công bền vững

ISO 19011:2011 Hướng dẫn đánh giá các hệ thống quản lý

Hình 1.1: Các tiêu chuẩn cơ bản trong bộ tiêu chuẩn ISO 9000

(Nguồn: Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN, 2013 [1])

1.1.2 Bộ tiêu chuẩn ISO 9001

ISO 9001 được xây dựng theo phương pháp tiếp cận theo quá trình, dựa trên

mô hình PDCA: Plan - Hoạch định, Do - Thực hiện, Check - Kiểm tra, Act - Cải tiến

hệ thống quản

lý

ISO 9001:2008 Các yêu cầu

ISO 9000:2005 – Cơ sở và từ vựng

ISO 9001 được xây dựng dựa trên tám nguyên tắc quản lý chất lượng, được

coi là tám nguyên tắc vàng Nó là sự kết hợp giữa khoa học quản lý, các lý thuyết hiện đại về kinh tế kết hợp với thực tiễn quản lý kinh tế, quản lý chất lượng trên thế giới:

1) Hướng đến khách hàng

2) Sự lãnh đạo

3) Sự tham gia của đội ngũ

4) Cách tiếp cận theo quá trình

5) Cách tiếp cận theo hệ thống đối với quản lý

6) Cải tiến liên tục

7) Quyết định dựa trên sự kiện

8) Quan hệ hợp tác cùng có lợi với nhà cung cấp

1.1.3 Hệ thống quản lý ISO 9001:2008

ISO 9001:2008 là tiêu chuẩn quy định các yêu cầu đối với việc xây dựng và

chứng nhận một HTQL chất lượng tại các tổ chức/DN Tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc cơ bản để quản lý các hoạt động trong tổ chức, DN về vấn đề chất lượng thông qua 5 yêu cầu sau:

1) Hệ thống quản lý chất lượng

2) Trách nhiệm của lãnh đạo

3) Quản lý nguồn lực

4) Tạo sản phẩm

5) Đo lường, phân tích và cải tiến

Xây dựng HTQL chất lượng theo ISO 9001:2008 sẽ giúp các tổ chức/DN thiết lập được các quy trình chuẩn để kiểm soát các hoạt động, đồng thời phân định rõ việc, rõ người trong quản lý, điều hành công việc HTQL chất lượng sẽ giúp cán bộ

công việc thông qua các hoạt động theo dõi và giám sát Một HTQL chất lượng tốt không những giúp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và sự thỏa mãn của khách hàng và còn giúp đào tạo cho nhân viên mới tiếp cận công việc nhanh chóng hơn

a) Đối tượng áp dụng và lợi ích tiêu chuẩn ISO 9001:2008

ISO 9001:2008 có thể áp dụng đối với mọi tổ chức, DN, không phân biệt

phạm vi, quy mô hay sản phẩm, dịch vụ cung cấp Tiêu chuẩn được sử dụng cho các mục đích chứng nhận, theo yêu cầu của khách hàng, cơ quan quản lý hoặc đơn thuần là để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức/DN

Để duy trì sự thỏa mãn của khách hàng, tổ chức phải đáp ứng được các yêu cầu của khách hàng ISO 9001:2008 cung cấp một hệ thống đã được trải nghiệm ở quy mô toàn cầu để thực hiện phương pháp quản lý có hệ thống đối với các quá trình trong một tổ chức, từ đó tạo ra sản phẩm đáp ứng một cách ổn định các yêu cầu và mong đợi của khách hàng Những lợi ích sau đây sẽ đạt được mỗi khi tổ chức thực hiện có hiệu lực hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với ISO 9001:2008:

- Giúp tổ chức, DN xây dựng các quy trình chuẩn để thực hiện và kiểm soát công việc;

- Phòng ngừa sai lỗi, giảm thiểu công việc làm lại từ đó nâng cao năng suất, hiệu quả làm việc;

- Phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn trong tổ chức;

- Hệ thống văn bản quản lý chất lượng là phương tiện đào tạo, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm;

- Giúp cải tiến thường xuyên chất lượng các quá trình và sản phẩm;

- Tạo nền tảng để xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiệu quả;

- Nâng cao uy tín, hình ảnh của tổ chức, DN…

b) Các bước triển khai

Quá trình triển khai ISO 9001:2008 đóng vai trò rất quan trọng để đạt được những lợi ích đầy đủ của HTQL chất lượng Để thực hiện thành công HTQL chất lượng, tổ chức cần triển khai theo trình tự 6 bước cơ bản Các bước này được cụ thể hóa qua 5 giai đoạn triển khai theo hình 1.2:

Hình 1.2: Các bước triển khai tiêu chuẩn ISO 9001:2008

(Nguồn: Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN, 2013 [1])

c) Chứng nhận

Theo thống kê của tổ chức ISO (The ISO Survey of management system Standard Certifications - 2012), tính đến cuối năm 2012 có 1.101.272 chứng chỉ ISO 9001 đã được cấp và tăng 2% (+21.625) so với năm 2011 [1]

Giai đoạn 1: Cam kết, quyết tâm của lãnh đạo cao nhất

Giai đoạn 2: Đào tạo để mọi người nhận thức rõ về bản chất, vai

trò và lợi ích của việc áp dụng ISO 9001:2008

Giai đoạn 3: Xây dựng hệ thống văn bản để đảm bảo việc thực

hiện và duy trì các quy trình đã được chuẩn hóa hoặc thiết lập mới

Giai đoạn 4: Hướng dẫn thực hiện và theo dõi, cải tiến các quy

trình, văn bản

Giai đoạn 5: Tổ chức đánh giá cấp chứng nhận khi có nhu cầu

1.2 Tổng quan về tiêu chuẩn OHSAS 18001:2007 [2]

1.2.1 Lịch sử hình thành của OHSAS 18000

Năm 1991, Ủy ban sức khỏe và an toàn ở nước Anh (các tổ chức chính phủ chịu trách nhiệm đẩy mạnh các qui định về sức khỏe và an toàn) đã giới thiệu các hướng dẫn về quản lý sức khỏe và an toàn (Gọi tắt là HSG 65) Đây là tài liệu giới thiệu các yêu cầu cơ bản về quản lý sức khỏe và an toàn một cách phòng ngừa tích cực

OHSAS 18000 là bộ tiêu chuẩn đưa ra những yêu cầu liên quan đến sức khoẻ

và HTQL an toàn của hệ thống với mục đích đảm bảo một tổ chức có thể kiểm soát những rủi ro và cải thiện hoạt động của hệ thống sức khỏe nghề nghiệp Nó mang đến một môi trường làm việc an toàn và khỏe mạnh cũng như cung cấp những phương tiện để các DN đáp ứng được những nghĩa vụ của họ đối với tình hình sức khỏe và an toàn với một cách thức hiệu quả

OHSAS 18000 bao gồm OHSAS 18001 và OHSAS 18002 OHSAS 18001 đưa

ra các yêu cầu về AT&SKNN và OHSAS 18002 hướng dẫn triển khai OHSAS

18001

Tiêu chuẩn OHSAS 18001 ban hành lần đầu năm 1999, ban hành lần 2 năm

2007

Nhu cầu phát triển mạnh mẽ về tiêu chuẩn quản lý sức khỏe và an toàn đã tạo

ra cho Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) thực hiện phát hành phiên bản đầu tiên - tiêu chuẩn OHSAS 18001:1999 HTQL sức khỏe và an toàn – Các yêu cầu, với sự cộng tác của các tổ chức chứng nhận hàng đầu trên thế giới Dựa vào tiêu chuẩn này, HTQL của các tổ chức có thể được đánh giá và cấp giấy chứng nhận Với phiên bản mới OHSAS 18001:2007 không phải là tiêu chuẩn của BSI mà tiêu chuẩn này được hình thành do sự đóng góp của 10 tổ chức chứng nhận hàng đầu trên thế giới

Chứng chỉ OHSAS 18001 sẽ nâng cao uy tín của DN trong việc quản lý an toàn và sức khỏe cho NLĐ, thể hiện sự tuân thủ quy định của pháp luật, và giảm thiểu những tai nạn tiềm tàng, phù hợp với chi phí của DN

1.2.2 OHSAS 18001 – Hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp

a) Khái niệm OHSAS 18001

OHSAS 18001 là tiêu chuẩn quốc tế về quản lý AT&SKNN cung cấp các yêu cầu nhằm đảm bảo an toàn sức khỏe nghề nghiệp, bao gồm sự phù hợp với luật pháp

Tiêu chuẩn OHSAS 18001 là tiêu chuẩn dùng để đánh giá và chứng nhận Tiêu chuẩn không phải là yêu cầu pháp luật hoặc hướng dẫn áp dụng Tiêu chuẩn không qui định các tiêu chí thực hành cụ thể hoặc đưa ra yêu cầu chi tiết về thiết kế

hệ thống quản lý Thay vào đó hệ thống hướng đến giảm hoặc ngăn ngừa các tai nạn, tử vong, tiêu tốn nguồn lực, thời gian liên quan đến tại nạn, sự cố

b) Cấu trúc, phạm vi và các yêu cầu của tiêu chuẩn OHSAS 18001:2007

 Cấu trúc tiêu chuẩn OHSAS 18001:2007

Cấu trúc của HTQL AT&SKNN được xây dựng dựa trên mô hình PDCA và

có thể được mô tả theo hình 1.3 bao gồm:

- Thiết lập chính sách an toàn

- Lập kế hoạch: Thiết lập các mục tiêu và các quá trình cần thiết để đạt được các kết quả phù hợp với chính sách an toàn, sức khỏe nghề nghiệp của tổ chức

- Thực hiện và điều hành: Thực hiện các quá trình

- Kiểm tra: Giám sát và đo lường các quá trình dựa trên chính sách AT&SKNN, mục tiêu AT&SKNN, các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác, báo cáo kết quả

- Xem xét của lãnh đạo và hành động khắc phục: Rà soát, đôn đốc thực hiện các hành động để cải tiến liên tục hiệu quả hoạt động kiểm soát AT&SKNN

Hình 1.3: Mô hình hệ thống quản lý An toàn và sức khỏe nghề nghiệp

(Nguồn: Viện tiêu chuẩn Anh, 2008 [2])

 Phạm vi áp dụng

Tuyển tập các quy định kỹ thuật về đánh giá AT&SKNN, các yêu cầu đối với

HTQL AT&SKNN, nhằm giúp các tổ chức kiểm soát các rủi ro về AT&SKNN và

cải tiến hoạt động AT&SKNN của mình Bộ tiêu chuẩn này không nêu các tiêu

chuẩn đặc thù của hoạt động AT&SKNN, cũng như không đưa ra các quy định chi

tiết cho việc thiết kế một HTQL

Cải tiến thường xuyên

Xem xét của lãnh đạo Chính sách an toàn và sức

- Các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác

- Mục tiêu và chương trình

Thực hiện và điều hành

- Nguồn lực, vai trò, trách nhiệm và quyền hạn

- Năng lực, đào tạo nhận thức

- Thông tin, tham dự và tham vấn

- Hệ thống tài liệu

- Kiểm soát tài liệu

- Kiểm soát hoạt động

- Chuẩn bị và đáp ứng tình trạng khẩn cấp

Tiêu chuẩn OHSAS có thể áp dụng cho mọi tổ chức muốn:

- Thiết lập một HTQL AT&SKNN để loại trừ hoặc giảm thiểu rủi ro cho những người và các bên liên quan khác bị ảnh hưởng bởi các mối nguy về AT&SKNN do các hoạt động của tổ chức

- Thực hiện, duy trì và cải tiến thường xuyên HTQL AT&SKNN

- Tự đảm bảo tính phù hợp với chính sách AT&SKNN mà tổ chức đã công

bố

- Chứng minh sự phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn thông qua:

o Tự xác lập và công bố sự phù hợp với tiêu chuẩn OHSAS

o Tìm kiếm sự xác nhận của các bên hữu quan

o Được tổ chức bên ngoài kiểm tra xác nhận việc tự công bố sự phù hợp

o Được tổ chức bên ngoài chứng nhận là có HTQL AT&SKNN phù hợp với tiêu chuẩn OHSAS 18001

 Các yêu cầu của OHSAS 18001:2007

- Hoạch định về việc nhận dạng, đánh giá và kiểm soát hiểm nguy

- Các yêu cầu của luật pháp

- Mục tiêu

- Chương trình quản lý an toàn, sức khỏe nghề nghiệp

- Áp dụng và điều hành

- Cấu trúc và trách nhiệm

- Đào tạo, nhận thức và năng lực

- Tư vấn và thông tin

- Tài liệu

- Kiểm soát tài liệu

- Chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với tình trạng khẩn cấp

- Khắc phục và phòng ngừa

- Đo lường và giám sát việc thực hiện

- Tai nạn, sự cố, sự không phù hợp và hành động khắc phục phòng ngừa

- Hồ sơ và quản lý hồ sơ

- Đánh giá và xem xét của lãnh đạo

c) Lợi ích khi áp dụng OHSAS 18001 [3]

 Về mặt kinh tế:

- Bảo vệ tài sản, sự nghiệp, sự tồn tại của chính doanh nghiệp

- Hạn chế các tổn thất trong trường hợp tai nạn, khẩn cấp

- Tỷ lệ sử dụng lao động cao hơn nhờ giảm thiểu các vụ TNLĐ và BNN

- Giảm thiểu chi phí cho chương trình đền bù TNLĐ và BNN

- Tránh được các khoản tiền phạt do vi phạm quy định pháp luật về trách nhiệm xã hội

 Về mặt thị trường:

- Cải thiện cơ hội xuất khẩu và thâm nhập thị trường quốc tế

- Nâng cao uy tín và hình ảnh DN với khách hàng

- Nâng cao năng lực cạnh tranh nhờ nâng cao hiệu quả kinh tế trong hoạt động an toàn sức khỏe

- Phát triển bền vững nhờ thỏa mãn được lực lượng lao động

 Về phía người lao động:

- Bảo vệ được sức khỏe và tính mạng của NLĐ

- Yên tâm làm việc trong môi trường đảm bảo an toàn, sạch sẽ thông thoáng

- Nâng cao tinh thần cũng như sự sáng tạo trong công việc

d) Các bước triển khai OHSAS 18001

Thực hiển triển khai HTQL OHSAS 18001 theo hình 1.4

Hình 1.4: Sơ đồ các bước triển khai của tiêu chuẩn OHSAS 18001

(Nguồn: Viện tiêu chuẩn Anh, 2008 [2])

1.3 Tổng quan hệ thống quản lý tích hợp trên thế giới và Việt Nam

1.3.1 Hệ thống quản lý tích hợp điển hình trên thế giới

 Các nghiên cứu trên thế giới về hệ thống quản lý tích hợp [4]

Đã có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới về tích hợp các hệ thống và đã mang lại

kết quả rất tốt Karapetrovic và Willborn lưu ý rằng các ứng dụng tích hợp của

ISO 9000 và ISO 14000 đã xuất hiện từ khi ISO 14000 ra đời năm 1996 Kể từ đó, HTQL tích hợp đã được đưa ra làm đề tài nghiên cứu và thảo luận bởi các chuyên

gia nghiên cứu Những bài nghiên cứu đã đưa ra các lộ trình để tích hợp (Wilkinson

và ctv, 1999), lợi ích của tích hợp và trở ngại để tích hợp (Shillito và ctv, 1995; Netherwood 1998; Douglas và ctv, 2000) Các vấn đề về HTQL tích hợp đã đưa

ra: khái niệm cơ bản, tiềm năng, lợi ích và những rào cản và các phương pháp triển

khai thực hiện của nó Một số tác giả (Jorgensen và ctv, 2004, 2006) đã bắt đầu

xem xét hiệu quả của nó trên các hệ thống quản lý của tổ chức Với các phương

Xác định mối nguy và

khả năng tổn thất

Đánh giá rủi ro

Phát triển các biện pháp kiểm soát

Áp dụng biện pháp kiểm soát Xem xét sự thỏa đáng của kiểm soát

pháp tiếp cận khác nhau để tích hợp các HTQL (theo tiêu chuẩn ISO 9001, ISO

14001, OHSAS 18001 và SA 8000), đã thực hiện được ở các mức độ khác nhau Xu hướng gia tăng tính tương thích giữa các tiêu chuẩn này đã mở ra cho các cuộc thảo luận, làm thế nào để hiểu được những khía cạnh khác nhau có thể tích hợp

Wilkinson và Dale (1999) đã trình bày rằng các nền văn hóa của các tổ chức cũng

ảnh hưởng quan trọng tới HTQL tích hợp, và họ chỉ ra các phương pháp tiếp cận của công cụ trong đó có hệ thống tích hợp có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực

khác nhau tùy thuộc vào văn hóa doanh nghiệp của tổ chức Karapetrovic và ctv, 2008; Casadesu’s và ctv, 2008; Hạnh và ctv, 2008 trình bày tích hợp nhiều HTQL

vào một HTQL duy nhất giúp các tổ chức nhận được rất nhiều lợi ích trong quản lý, bảo vệ môi trường, kinh tế và xã hội

Sự khác biệt về chi phí và lợi ích giữa việc áp dụng riêng lẻ HTQL chất lượng (ISO 9001), HTQL môi trường (ISO 14001), hệ thống an toàn – sức khỏe nghề nghiệp (OHSAS 18001) và việc thực hiện tích hợp đã được thảo luận và trong kinh nghiệm của các DN đã xây dựng, chi phí đã cải thiện đáng kể khi được cấp giấy chứng nhận IMS (Pheng, 2005)

 Mô hình quản lý chất lƣợng toàn diện

Tổ chức có thể chọn việc tích hợp dựa trên quản lý chất lượng toàn diện TQM (Total Quality Management) TQM không chỉ nói đến quản lý vận hành mà còn có quản lý chiến lược về văn hóa tổ chức, trao đổi thông tin và thảo luận, động cơ thúc đẩy và cam kết, xây dựng nhóm, chia sẻ chỉ tiêu và giá trị…

Mô hình EFQM - hình 1.5 - (European Foundation for Quality Management) cho kinh doanh tuyệt hảo (Business Exellence) dựa trên TQM, nó đòi hỏi việc tiếp cận chất lượng toàn diện phải được thực hiện xuyên suốt tổ chức, việc tự đánh giá

và các quá trình cốt lõi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc triển khai các tiêu chí cho phép tất cả các mức độ và trong tất cả các hoạt động của tổ chức Mục đích của

hệ thống quản lý tích hợp dựa trên TQM là thiết lập một tổ chức học hỏi với văn hóa có trách nhiệm trên cở sở sự tham gia của các cổ đông và do đó đạt được các thuận lợi về chiến lược [5]

Hình 1.5: Mô hình EFQM

(Nguồn: Lê Thị Bích Liễu, 2011 [6])

EFQM nhằm cho thấy việc thỏa mãn khách hàng, nhân viên và tác động trên

xã hội đạt được qua sự lãnh đạo để đưa ra chính sách, chiến lược, qua việc quản lý nguồn lực và các quá trình để cuối cùng dẫn đến các kết quả kinh doanh tuyệt vời hoặc được cải tiến Sự lãnh đạo, quản lý con người, chính sách và chiến lược, nguồn lực và các quá trình được xem như chìa khóa đảm bảo cải tiến, thỏa mãn của khách

hàng, của nhân viên và của cổ đông dẫn đến cải tiến các kết quả kinh doanh

 Mô hình hệ thống quản lý cải tiến

Renfrew và Muir (1998) nhận thấy rằng việc chuyển đến hệ thống quản lý tích hợp là một bước tích cực và đề nghị mô hình 3.6 cho thấy xu hướng cải cách ba giai đoạn trong các hệ thống quản lý gồm: tiêu chuẩn hóa, hợp lý hóa và tích hợp Các tiếp cận này khởi đầu từ ISO 9001 sau đó giới thiệu tiêu chuẩn mới bằng cách sử dụng bộ ISO 9000 và cuối cùng thực hiện một hệ thống quản lý duy nhất và chuẩn hóa bằng chất lượng môi trường an toàn và sức khỏe (QUENSH)

Đối tác và các nguồn lực 9%

CÁC QUÁ TRÌNH 14%

Kết quả đối với công chúng 9%

Kết quả đối với khách hàng 20%

Kết quả đối với

xã hội 6%

KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CHÍNH 15%

Hình 1.6: Mô hình hệ thống quản lý cải tiến của Renfrew và Muir’s

(Nguồn: Lê Thị Bích Liễu, 2011 [6])

Hình 1.6 do Renfrew và Muir đưa ra năm 1998, nên trong mô hình này, tiêu chuẩn quản lý AT&SKNN được đề cập đến là tiêu chuẩn BS 8800 Tiêu chuẩn này chính là tiền thân của tiêu chuẩn OHSAS 18001 ban hành lần đầu tiên vào năm

1999

Bước đầu tiên trong sự cải tiến HTQL tích hợp là sự ra đời của ma trận IMS IMS được thiết lập dựa trên việc thiết lập các điều khoản chung của các tiêu chuẩn riêng lẻ

Bước hai trong mô hình HTQL tích hợp cải tiến là các thủ tục và quy trình tương ứng Điều quan trọng là phải phân biệt rõ được sự khác nhau giữa thủ tục và quy trình Thủ tục là những tài liệu hướng dẫn để xử lý các hoạt động khác nhau trong tổ chức Quy trình là những hoạt động thực tế diễn ra trong tổ chức

ISO 9001

Tiêu chuẩn quản lý đơn

QUENSH

Sự tích hợp ISO 14001, ISO 9001 và BS 8800

Quản lý ma trận IMS

Các thủ tục tích hợp với các quá trình không tích hợp

Các thủ tục tích hợp

và các quá trình

Bước ba là sự ra đời của QUENSH (chất lượng, môi trường, an toàn và sức khỏe) QUENSH được xem như là một HTQL duy nhất dựa trên tiêu chuẩn ISO

9001

1.3.2 Hệ thống quản lý tích hợp điển hình tại Việt Nam

 Hệ thống quản lý ATSKMT của Tổng công ty khí Việt Nam [7]

Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV Gas) là đơn vị trực thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam hoạt động trên lĩnh vực thu gom, vận chuyển, tàng trữ, phân phối và kinh doanh các sản phẩm khí trên phạm vi toàn quốc

Với đặc điểm ngành công nghiệp khí luôn tồn tại một khối lượng lớn các sản phẩm khí trong quá trình vận hành, chế biến, tàng trữ và vận chuyển, nên luôn tiềm

ẩn các yếu tố rủi ro cao về cháy nổ Bên cạnh đó, các công trình khí trải dài hàng nghìn kilomet và trên diện rộng, từ ngoài biển, trên bờ, đến những nơi có địa hình phức tạp qua nhiều sông ngòi, đầm lầy, cắt qua nhiều đường quốc lộ, đường điện cao thế,…nơi có nhiều các hoạt động thường ngày của dân sinh nên dễ phát sinh các nguy cơ gây mất an ninh, an toàn trên hành lang an toàn tuyến ống Ngoài ra, để đáp ứng với công tác vận hành, bảo dưỡng sửa chữa bảo đảm duy trì hệ thống đường ống khí vận hành liên tục thì người lao động thường phải làm việc trên cao, trong không gian hạn hẹp, làm việc gần mép nước, tiếp xúc với hóa chất độc hại,…nên các nguy cơ về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp vẫn có thể xảy ra

Xuất phát từ những đặc điểm rủi ro và nhận thức được tầm quan trọng về an ninh quốc gia và an toàn cho dân sinh của các công trình khí, tập thể lãnh đạo PV Gas đã xác định: đảm bảo an toàn là điều kiện quyết định cho sự tồn tại và uy tín của PV Gas

PV Gas luôn nhận thức được rằng An toàn là vấn đề sống còn của toàn bộ các hoạt động của Tổng Công ty Chính vì vậy, ngay từ những ngày đầu đi vào vận hành, PV Gas đã chủ động áp dụng các tiêu chuẩn quản lý về an toàn Cụ thể, năm

1999, cùng với sự hỗ trợ, tư vấn của Foster Wheeler, PV Gas đã cùng ban hành hơn

700 quy trình vận hành, bảo duỡng sửa chữa

Năm 2003, PV Gas quyết định xây dựng và áp dụng HTQL An toàn – Sức khỏe theo tiêu chuẩn quốc tế OHSAS 18001:1999 cùng với hệ thống quản lý Chất lượng theo ISO 9001:2000 PVGas đã ban hành Chính sách An toàn - Sức khoẻ - Môi truờng với mục tiêu là “Ngăn ngừa các thiệt hại về Con người, Tài sản, Môi trường trong các hoạt động sản xuất kinh doanh” và “Thỏa mãn các nhu cầu ngày càng cao của khách hàng” theo phương châm “An toàn - Chất lượng - Hiệu quả”

Để đáp ứng ngày càng cao về chất lượng sản phẩm và dịch vụ trong các khâu

từ thu gom, chế biến, tàng chứa, vận chuyển đến cung cấp các sản phẩm khí cho khách hàng, năm 2004, PV Gas bắt đầu triển khai xây dựng Hệ thống quản lý an toàn theo Tiêu chuẩn OHSAS 18001:1999, HTQL chất lượng theo ISO 9001:2000

và được Tổ chức TUV Rheinland đánh giá và cấp chứng chỉ công nhận vào ngày 17/01/2005

Với mục tiêu phát triển bền vững trong quá trình sản xuất và cung cấp các dịch

vụ của mình, PV Gas đã hướng đến các hoạt động nhằm bảo vệ môi trường Do đó, cùng với việc duy trì HTQL An toàn, Chất lượng, trong năm 2007, PV Gas tiếp tục xây dựng thêm HTQL môi trường theo Tiêu chuẩn ISO 14001: 2004, tích hợp vào HTQL an toàn theo OHSAS 18001:2007 và HTQL Chất lượng theo ISO 9001:2008 Ngày 31/5/2009, PV Gas đã được Viện Tiêu chuẩn Anh quốc (BSI) thực hiện đánh giá và cấp chứng nhận công nhận

HTQL An toàn - Chất lượng - Môi trường của PV Gas được phát triển trên nền tảng của các Hệ thống tiêu chuẩn quốc tế OHSAS 18001:2007, ISO 9001:2008

và 14001:2004, đồng thời đã được các chuyên gia hàng đầu của PV Gas về Hệ thống quản lý tiến hành tích hợp và triển khai thành hệ thống các tài liệu chuẩn mực, thông dụng và phù hợp với điều kiện sản suất kinh doanh của PV Gas HTQL AT-CL-MT tích hợp của PV Gas gồm 15 văn bản chính như sau:

1) Chính sách AT-CL-MT

2) Sổ tay AT-CL-MT

3) Đánh giá rủi ro

4) Tuân thủ luật pháp

5) Ứng phó tình huống khẩn cấp

6) Tiếp cận quá trình và xác định mục tiêu

7) Phân định trách nhiệm

8) Đào tạo huấn luyện

9) Kiểm soát tài liệu và hồ sơ

10) Kiểm tra an toàn

11) Đánh giá hệ thống quản lý

12) Điều tra tai nạn sự cố

13) Khắc phục phòng ngừa

14) Theo dõi, đo lường, phân tích và cải tiến

15) Xem xét của lãnh đạo

Để triển khai áp dụng và duy trì HTQL AT-CL-MT, PV Gas đã ban hành chính sách An toàn – Sức khỏe – Môi trường, xây dựng mục tiêu an toàn hàng năm, xây dựng và ban hành hơn 420 qui trình kiểm soát các hoạt động như đánh giá rủi

ro, kiểm tra an toàn, giám sát an toàn, đào tạo huấn luyện, kiểm soát chất lượng sản phẩm… Các qui trình này thường xuyên được rà soát, cập nhật cho phù hợp với sự thay đổi Tại các đơn vị sản xuất hiện có trên 1.550 qui trình về vận hành, bảo dưỡng sửa chữa,

Một phần nhờ áp dụng thành công và duy trì Hệ thống quản lý AT-CL-MT, qua 15 năm vận hành công trình khí, PV Gas đã bảo đảm an ninh, an toàn, phòng cháy chữa cháy và đã vận hành liên tục, an toàn, hiệu quả các công trình khí

Mô hình HTQL tích hợp tại PV Gas thể hiện qua hình 1.7:

Hình 1.7: Mô hình hệ thống quản lý tích hợp tại PV Gas

(Nguồn: Tổng công ty dầu khí Việt Nam, 2014 [7])

 Hệ thống quản lý tích hợp tại Coca-Cola [8]

Coca-Cola Hellenic điều hành 75 nhà máy tại 28 quốc gia châu Âu, phục vụ khoảng 560 triệu người và sản xuất đạt hơn 2 tỉ đơn vị sản phẩm mỗi năm cung cấp cho các nhãn hiệu lớn như Coca-Cola, Fanta, Nestea và Schweppes HTQL đa diện được triển khai xuyên suốt trong toàn công ty, tích hợp ISO 9001 về chất lượng, ISO 14001 về môi trường, ISO 22000 về an toàn thực phẩm, OHSAS 18001 về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, và trong tương lai không xa là ISO 26000 về trách nhiệm xã hội

Từ khi áp dụng HTQL tích hợp, các cải tiến về môi trường mà công ty đạt được là rất ấn tượng Để đảm bảo nguồn nước sử dụng là bền vững, mỗi nhà máy đóng chai đều tiến hành đánh giá rủi ro nguồn nước và kết quả là, lượng nước

“nguồn” giảm trong khi sản lượng tăng Cuối năm 2010, có đến 99% nước thải được xử lý

Các sáng kiến về tiết kiệm năng lượng của công ty, bao gồm cả cam kết xây dựng 20 đơn vị cấp phát nhiệt - điện tại nhà máy, đã cải thiện hiệu suất sử dụng năng lượng lên 23% Cùng với đó, đến năm 2015, lượng khí thải CO2 được kì vọng

sẽ giảm 25% so với năm 2004

Tổng lượng thải chuyển ra bãi giảm 58% so với năm 2004 và 85% phế thải được tái chế, với chủ yếu là nhựa PET được tái sử dụng trong sản xuất chai mới Hơn nữa, chai nhựa PET nhẹ hơn 16% so với năm 2004 và sử dụng ít nguyên vật liệu thô hơn

1.3.3 Đánh giá các mô hình tích hợp cho các tổ chức đang hoạt động tại Việt Nam [9]

Hiện nay, dựa trên các điểm tương đồng của các HTQL, các DN có xu hướng tiến hành tích hợp các HTQL riêng lẻ với nhau hoặc tiến hành lấy chứng nhận hệ thống tích hợp ngay từ đầu

Việc áp dụng các HTQL của các công ty đang hoạt động tại Việt Nam thường theo trình tự như sau:

- Áp dụng ISO 9001 rồi lần lượt áp dụng ISO 14001, hoặc

- Áp dụng ISO 9001 rồi áp dụng OHSAS 18001, hoặc

- Áp dụng ISO 14001 rồi mới áp dụng OHSAS 18001, hoặc

- Áp dụng cùng lúc ISO 9001, ISO 14001 và OHSAS 18001

Các mô hình quản lý tích hợp đề xuất đã được triển khai thực hiện là ma trận đánh giá rủi ro mà căn cứ trên các điểm tương đồng giữa các tiêu chuẩn ISO 14001, ISO 9001 và OHSAS 18001 Ngoài ra, HTQL tích hợp kết hợp tiêu chuẩn ISO

9001, ISO 14001 và OHSAS 18001 thành một HTQL đã được giới thiệu trong các ngành công nghiệp xây dựng trong những năm gần đây

Vì vậy, việc tích hợp các HTQL có thể xảy ra các tình huống sau đây:

- Tổ chức đã sẵn có các HTQL môi trường, quản lý chất lượng và/ hoặc HTQL

an toàn và sức khỏe nghề nghiệp

- Các hệ thống này riêng lẻ, độc lập với nhau và tổ chức muốn tích hợp các HTQL này để việc quản lý được dễ dàng và hiệu quả hơn

- Tổ chức đã sẵn có HTQL môi trường hoặc HTQL chất lượng và muốn áp dụng thêm HTQL khác

- Tổ chức sẽ tiến hành xây dựng HTQL mới trên nền tảng HTQL môi trường/ chất lượng đã sẵn có

- Tổ chức chưa áp dụng HTQL nào và muốn áp dụng nhiều HTQL cùng lúc, tiến hành tích hợp các HTQL ngay từ đầu

Mô hình được đề nghị nhiều nhất trong việc tích hợp các HTQL cho các tổ chức đang hoạt động tại Việt Nam là mô hình ma trận Mô hình này dựa trên các yêu cầu chung của tiêu chuẩn ISO 9001 với ISO 14001 và OHSAS 18001

Thực hiện quản lý tích hợp chính là quản lý các vấn đề thay đổi, nên tổ chức cần phải hiểu rõ về tình trạng hiện tại của tổ chức cùng với viễn cảnh phát triển đầy

đủ về tình trạng mong muốn của tổ chức ở tương lai Việc thay đổi một HTQL đã được thiết lập sẽ mất nhiều nguồn lực, vì vậy điều quan trọng là phải xác định rõ cấu trúc đúng của tổ chức Trước khi tiến hành tích hợp các HTQL, tổ chức cần xác định rõ phạm vi áp dụng vì việc tích hợp chỉ có thể thực hiện với điều kiện các HTQL có cũng phạm vi áp dụng trong tổ chức

Khi điều kiện nêu trên đã được áp dụng, việc tích hợp các HTQL sẽ được đề nghị như sau xét cho từng trường hợp

a Trường hợp tổ chức có các hệ thống ISO 140001, ISO 9001 và hoặc OHSAS 18001 riêng lẻ và muốn tích hợp các hệ thống này lại

Các bước thực hiện trong quá trình tích hợp các trường hợp trên như sau:

Bước 1: Xác định cơ cấu của HTQL tích hợp và chỉ định Đại diện lãnh đạo

Bước 2: Xác định các yêu cầu của HTQL tích hợp

Bước 3: Xác định các quá trình và các tài liệu của HTQL tích hợp

Bước 4: Xem xét toàn bộ tài liệu của hệ thống đang áp dụng

Bước 5: Triển khai áp dụng

Bước 6: Kiểm tra thực hiện

Bước 7: Cải tiến hệ thống

hệ thống quản lý khác như HTQL an toàn và sức khỏe nghề nghiệp và/ hoặc hệ thống quản lý môi trường

Việc tích hợp HTQL mới vào HTQL đã có sẵn được đề nghị thực hiện theo các bước như sau:

Bước 1: Xác định các yêu cầu của HTQL tích hợp

Bước 2: Xác định những yêu cầu sẵn có

Bước 3: Thiết lập hệ thống văn bản

Bước 4: Thực hiện hệ thống tích hợp

Bước 5: Thẩm tra hệ thống tích hợp

Bước 6: Cải tiến hệ thống

c Trường hợp tích hợp các hệ thống quản lý ngay từ đầu

Các bước thực hiện khi tích hợp các HTQL ngay từ đầu như sau:

Bước 1: Xác định các yêu cầu của IMS

Bước 2: Thiết lập hệ thống tài liệu

Bước 3: Thực hiện hệ thống tích hợp

Bước 4: Kiểm tra việc thực hiện

Bước 5: Cải tiến hệ thống

Tổ chức cần xác định rõ các yêu cầu của HTQL muốn tích hợp Tổ chức sẽ dựa vào ma trận tích hợp, các yêu cầu của chính tổ chức, yêu cầu của luật định và các yêu cầu khác để xác định yêu cầu của IMS

Các hệ thống EMS, QMS và OHSMS đều có yêu cầu chung về những yếu tố sau: Chính sách, mục tiêu, năng lực, nhận thức và đào tạo, thông tin liên lạc, kiểm soát hồ sơ, hệ thống văn bản và việc kiểm soát tài liệu, quá trình xem xét của lãnh đạo, đánh giá nội bộ, kiểm soát sự không phù hợp, yêu cầu về cải tiến liên tục, hoạt động khắc phục, hoạt động phòng ngừa

1.3 Tổng quan về ngành sơn [10]

1.3.1 Ngành sơn trên thế giới

Sơn (hoặc có thể gọi là chất phủ bề mặt) được dùng để trang trí mỹ thuật hoặc bảo vệ các bề mặt vật liệu cần sơn Sơn đã được loài người cổ xưa chế biến từ các vật liệu thiên nhiên sẵn có để tạo các bức tranh trên nền đá ở nhiều hang động nhằm ghi lại hình ảnh sinh hoạt cuộc sống thường ngày mà ngành khảo cổ học thế giới đã xác định được niên đại cách đây khoảng 25.000 năm

Ai Cập đã biết chế tạo sơn mỹ thuật từ năm 3000 – 600 trước công nguyên

Hy Lạp và La Mã đã chế tạo sơn dầu béo vừa có tác dụng trang trí vừa có

tính chất bảo vệ các bề mặt cần sơn trong thời kỳ năm 600 trước công nguyên đến năm 400 sau công nguyên

Châu Âu, mãi đến thế kỷ 13 sau công nguyên mới biết đến công nghệ sơn này

và đến cuối thế kỷ 18 mới bắt đầu có các nhà sản xuất sơn chuyên nghiệp do yêu cầu về sơn tăng mạnh

Cuộc cách mạng kỹ thuật của thế giới đã tác động thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp sơn từ thế kỷ 18 nhưng chất lượng sơn bảo vệ và trang trí vẫn chưa cao

vì nguyên liệu chế tạo sơn đi từ các loại dầu nhựa thiên nhiên và các loại bột màu

vô cơ có chất lượng thấp

Ngành công nghiệp sơn chỉ có thể phát triển nhảy vọt khi xuất hiện trên thị trường các loại nhựa tổng hợp tạo màng sơn cùng với các loại bột màu hữu cơ chất lượng cao và nhất là sự xuất hiện của sản phẩm bột màu trắng đioxit titan (TiO2) là loại bột màu chủ đạo, phản ánh sự phát triển của công nghiệp sơn màu Các mốc