Trong đó, nghiên cứu và đánh giá tổng hợp các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên của lãnh thổ cho các mục đích phát triển kinh tế như: nông nghiệp, lâm nghiệp,[r]
Trang 1Nghiên cứu đánh giá cảnh quan phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản
huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
Chu Thị Nguyệt Ánh
Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
Mã số: 60 85 01 01 Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Cao Huần
Năm bảo vệ: 2013
Keywords: Phát triển nông nghiệp; Lâm nghiệp; Nuôi trồng thủy sản; Cảnh quan; Quảng
Ninh
Content
MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT
Trong giai đoạn hiện nay, các hoạt động phát triển kinh tế của con người luôn gắn liến với việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên Các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên phần lớn chỉ chú trọng vào nhu cầu và lợi ích kinh tế mà chưa quan tâm đến lợi ích về môi trường và sử dụng lâu bền tiềm năng của tự nhiên Hậu quả là nguồn tài nguyên thiên nhiên đang ngày càng cạn kiệt, các yếu tố tự nhiên bị biến đổi gây ảnh hưởng xấu tới môi trường và cuộc sống của con người
Địa lý ứng dụng là một trong những hướng quan trọng của khoa học địa lý xuất phát từ những vấn đề thực tiễn Trong đó, nghiên cứu và đánh giá tổng hợp các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên của lãnh thổ cho các mục đích phát triển kinh tế như: nông nghiệp, lâm nghiệp, du lịch,… có ý nghĩa to lớn trong nền kinh tế quốc dân và dần trở thành luận cứ khoa học đáng tin cậy cho quy hoạch lãnh thổ và tổ chức không gian phát triển sản xuất gắn với sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường
Đầm Hà là huyện miền núi giáp biển nằm về phía bắc tỉnh Quảng Ninh mới thành lập từ năm 2001 (được tách từ huyện Quảng Hà) có địa hình thấp dần từ tây bắc sang đông nam, bị chia cắt bởi hai hệ thống sông lớn là sông Đầm Hà và sông Đồng Lốc là điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế đa dạng với đầy đủ nông, lâm, ngư nghiệp và kinh tế biển gắn với quỹ sinh thái tự
Trang 2nhiên Tuy nhiên, cơ cấu kinh tế của huyện chuyển dịch chậm và chưa tương xứng với tiềm năng của vùng Năm 2012, tỷ trọng nông lâm thủy sản là 55,61%, tăng 7,08% so với năm 2005, tỷ trọng công nghiệp-xây dựng giảm từ 14,22% năm 2005 xuống 8,08% năm 2012, tỷ trọng ngành thương mại - dịch vụ là 36,31%, giảm 0,94% so với năm 2005
Với mục đích hỗ trợ cho phát triển bền vững kinh tế nông, lâm, ngư nghiệp tại khu vực
nghiên cứu, đề tài luận văn được lựa chọn với tiêu đề: “Nghiên cứu đánh giá cảnh quan phục vụ
phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh”
2 MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
* Mục tiêu: Xác lập luận cứ khoa học và thực tiễn trên cơ sở phân tích, đánh giá cảnh
quan cho định hướng sử dụng hợp lý tài nguyên trong nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản huyện Đầm Hà
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác lập cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Phân tích đặc điểm, sự phân hóa điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên huyện Đầm Hà
- Phân tích, đánh giá cảnh quan cho phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản huyện Đầm Hà
- Định hướng sử dụng cảnh quan trong nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản huyện Đầm Hà
3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Phạm vi không gian: Khu vực nghiên cứu là toàn bộ phần đất liền và ven biển theo
ranh giới hành chính của huyện Đầm Hà, nằm trong toạ độ địa lý từ khoảng 21o12’ - 21o29’59 vĩ
độ Bắc, 107o27’56” - 107o41’31 kinh độ Đông
- Phạm vi khoa học: Với mục tiêu và nhiệm vụ đã đặt ra, luận văn chỉ giới hạn phạm vi
nghiên cứu trong những vấn đề chủ yếu sau:
+ Nghiên cứu cảnh quan, phân vùng cảnh quan huyện Đầm Hà ;
+ Đánh giá cảnh quan cho phát triển nông (chọn cây trồng có khả năng thương mại: chè, quế), lâm nghiệp (rừng phòng hộ đầu nguồn, ven biển, đảo; Rừng sản xuất) và phân tích cảnh quan cho nuôi trồng thủy sản;
+ Định hướng sử dụng cảnh quan cho phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản trên các tiểu vùng cảnh quan huyện Đầm Hà
4 CƠ SỞ TÀI LIỆU THỰC HIỆN LUẬN VĂN
Trang 3Cơ sở tài liệu thực hiện luận văn là các kết quả nghiên cứu trong đề tài, dự án do GS.TS Nguyễn Cao Huần chủ trì, mà học viên tham gia:
+ Đề tài nghiên cứu cơ bản: “Nghiên cứu cấu trúc, chức năng cảnh quan phục vụ hoạch
định không gian sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường gắn với phát triển kinh tế và quốc phòng
an ninh vùng duyên hải Đông Bắc và Trung Trung Bộ (Nghiên cứu điểm tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Quảng Ngãi ) - MS 105.07-2013.19”;
+Dự án “Quy hoạch bảo vệ môi trường huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020,
tầm nhìn đến năm 2030”
Ngoài ra, trong quá trình thực hiện, đề tài cũng sử dụng các kết quả có liên quan tới nội dung nghiên cứu đã được công bố trong và ngoài nước dưới nhiều dạng xuất bản, ấn phẩm (bài báo, báo cáo Hội nghị Khoa học, báo cáo đề tài…)
5 KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA
- Kết quả:
+ Các bản đồ chính: bản đồ cảnh quan, các bản đồ thích nghi sinh thái, bản đồ định
hướng sử dụng cảnh quan cho phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản
+ Định hướng sử dụng cảnh quan phục vụ phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản huyện Đầm Hà
- Ý nghĩa:
+ Ý nghĩa khoa học: Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm phong phú phương pháp nghiên cứu về cảnh quan cho lãnh thổ ven biển có cả đất liền, biển và đảo ven bờ
+ Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu tạo cơ sở dữ liệu về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và các kết quả đánh giá thích nghi sinh thái là tài liệu tham khảo quan trọng cho công tác quy hoạch sử dụng hợp lý tài nguyên của huyện
6 CẤU TRÚC LUẬN VĂN
- Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đánh giá cảnh quan cho phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản huyện Đầm Hà
Chương 2: Phân tích đặc điểm và sự phân hóa cảnh quan huyện Đầm Hà
Chương 3: Phân tích, đánh giá cảnh quan phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản huyện Đầm Hà
REFERENCES
Tiếng Việt
Trang 41 Phạm Hoàng Hải, Nguyễn Thượng Hùng, Nguyễn Ngọc Khánh (1997) Cơ sở cảnh
quan học của việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ lãnh thổ môi trường Việt Nam,
NXB Giáo dục, Hà Nội
2 Trương Quang Hải, Nguyễn An Thịnh, Đoàn Thị Thu Hà (2006) Xác lập mô hình hệ
kinh tế sinh thái phục vụ phát triển bền vững vùng đệm các khu bảo vệ thiên nhiên Tạp chí khoa
học ĐHQGHN
3 Nguyễn Cao Huần (2005), Đa ́ nh giá cảnh quan theo tiếp cận kinh tế sinh thái, NXB Đa ̣i
học Quốc gia Hà Nội
4 A.G Ixatsenko (1976), Cơ sở cảnh quan học và phân vùng địa lý tự nhiên (Người dịch:
Vũ Tự Lập, Trịnh Sanh, Nguyễn Phi Hạnh, Lê Trọng Túc), NXB Khoa học, Hà Nội
5 A.G Ixatsenko (1985) Cảnh quan học ứng dụng (Người dịch: Đào Trọng Năng), NXB
Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội
6 Nguyễn Ngọc Khánh, Nguyễn Cao Huần, Phạm Hoàng Hải (1996) Nghiên cứu các đơn
vị phân loại cảnh quan Việt Nam tỷ lệ 1/1.000.000 (đất liền và biển) Tạp chí khoa học ĐHQGHN
7 Lê Tất Khương, Đỗ Ngọc Quỹ (2000) Cây chè sản xuất và chế biến, NXB Nông nghiệp
Hà Nội
8 Vũ Tự Lập (1976) Cảnh quan địa lý miền Bắc Việt Nam, NXB Khoa học và Kỹ Thuật,
Hà Nội
9 Nguyễn Thành Long và nnk (1993) Nghiên cứu xây dựng bản đồ cảnh quan các tỷ lê ̣
trên lãnh thổ Viê ̣t Nam, Trung tâm Đi ̣a lý tài nguyên, Hà Nội
10 Sở tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh (2012) Thuyết minh Quy hoạch tài nguyên nước giai đoạn 2010 - 2020 và định hướng đến năm 2030
11 Sở tài nguyên và môi trường tỉnh Quảng Ninh (2011) Báo cáo tổng hợp xây dựng kế hoạch hành động đa dạng sinh học tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020
12 Sở nông nghiệp và nông thôn tỉnh Quảng Ninh (2012) Báo cáo quy hoạch bảo vệ phát triển rừng ngập mặn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006 - 2015
13 Nguyễn An Thịnh (2007) Phân tích cấu trúc sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển bền vững nông lâm nghiệp và du lịch huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, Luận án Tiến sĩ Địa lý, Hà Nội,
171 tr.)
14 Tổng cục thủy sản (2013) Công văn số 298/TCTS-NTTS ngày 01/2/2013 về việc
“Phổ biến mô hình nuôi tôm thành công trong vùng dịch bệnh”
Trang 515 UBND huyện Đầm Hà (2013) Báo cáo tổng hợp Quy hoạch sử dụng đất đến năm
2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011 - 2015) huyện Đầm Hà
16 UBND huyện Đầm Hà (2013) Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030
17 UBND huyện Đầm Hà (2012) Báo cáo quy hoạch tổng thể phát triển thủy sản huyện Đầm Hà đến năm 2020, định hướng đến năm 2030
18 UBND huyện Đầm Hà (2009) Báo cáo quy hoạch phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp huyện Đầm Hà giai đoạn 2008 - 2015, có xét đến năm 2020
19 UBND huyện Đầm Hà (2012) Báo cáo quy hoạch phát triển sản xuất ngành nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi) huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, định hướng đến năm 2030
20 UBND huyện Đầm Hà (2012) Đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới 9 xã huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
21 UBND huyện Đầm Hà (2013) Báo cáo kết quả thống kê đất đai năm 2012 huyện Đầm
Hà - tỉnh Quảng Ninh
22 UBND huyện Đầm Hà (2009) Niên giám thống kê huyện Đầm Hà năm 2009
23 UBND huyện Đầm Hà (2013) Báo cáo Thực hiện một số chỉ tiêu chủ yếu về kinh tế
của Đại hội Đảng bộ huyện Đầm Hà lần thứ XXIII giai đoạn 2011 - 2015
24 UBND huyện Đầm Hà (2013) Báo cáo đánh giá thực trạng tình hình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chè; tình hình sản xuất cây giống lâm nghiệp phụ vụ cho kế hoạch trồng rừng năm
2014
25 UBND huyện Đầm Hà (2013) Báo cáo Quy hoạch bảo vệ môi trường huyện Đầm Hà đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 (Dự thảo)
26 UBND xã Quảng Lâm (2013) Báo cáo kết quả thực hiện phát triển kinh tế - xã hội - Quốc phòng - An Ninh 6 tháng đầu năm; Phương hướng nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2013
Tiếng Anh
1 Kane P.S (1981) Assessing landscape attractiveness: a comparative test of two new
method Applied Geography, Department of Geography, California State University
2 Shaw, D.J.B and Oldfield, J (2007) Landscape science: a Russian geographical
tradition Annals of the Association of American Geographers