ĐỀ HSG HUYỆN NGỮ văn 9 HDC

Câu 2 12,0 điểm: Bàn vế bài thơ Bếp lửa của nhà thơ Bằng Việt có ý kiến cho rằng: "Bài thơ biểu hiện một triết lý thầm kín: những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người, đều có sứ

PHÒNG GD&ĐT ……

ĐỀ THI CHÍNH THỨC

(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ KHẢO SÁT CHỌN HỌC SINH THI HSG TỈNH

LẦN 1 NĂM HỌC 2016 - 2017 Môn: Ngữ văn - Lớp 9

Thời gian làm bài: 150 phút

I PHẦN ĐỌC HIỂU (2,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện những yêu cầu bên dưới:

Tre xanh Xanh tự bao giờ?

Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh

Thân gầy guộc, lá mong manh

Mà sao nên lũy nên thành tre ơi?

Ở đâu tre cũng xanh tươi Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu

Có gì đâu, có gì đâu

Mỡ màu ít chắt dồn lâu hoá nhiều

Rễ siêng không ngại đất nghèo Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù Vươn mình trong gió tre đu Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm…

(Trích Tre Viêt Nam – Nguyễn Duy, Ngữ văn 6, tập 2, NXB Giáo dục, 2014)

chính được sử dụng trong đoạn thơ.

Câu 2( 0,5 điểm): Câu thơ mở đầu được ngắt thành hai dòng Tre xanh/ Xanh tự bao giờ có

tác dụng gì?

Câu 3(1,0 điểm): Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai

câu thơ Rễ siêng không ngại đất nghèo/Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù.

II PHẦN LÀM VĂN (18,0 điểm)

Câu 1 (6,0 điểm):

TRỞ NGẠI

Ngày xưa, có một ông vua muốn thử xem dân chúng ra sao, liền ăn mặc quần áo thường dân đi thật xa ra ngoài cung thành Ông đặt một tảng đá thật to giữa một con đường nhiều người qua lại, không phải để bắt buộc người dân phải bê

nó đi, mà muốn xem người dân sẽ phản ứng tự nhiên ra sao với những vật gây cản

trở mà họ bất ngờ gặp trên đường Sau khi đặt tảng đá, ông nấp vào một chổ gần

đó, làm người quan sát Nhiều người trông rất giàu có và lịch sự, ăn mặc rất diện đi qua Họ than phiền với nhau rằng tảng đá làm nghẽn đường đi, coi nó là một vật đáng ghét Thậm chí còn xúc phạm Đức Vua đã không cho người giữ đường đi sạch

sẽ Nhưng rõ ràng ai cũng bỏ qua tảng đá ở đó, họ thà đi vòng qua nó chứ không chịu đẩy nó ra khỏi đường đi Rồi một bác nông dân nghèo đi chợ về ngang với một giỏ đầy rau Nhìn thấy tảng đá, bác đặt giỏ của mình xuống và cố đẩy tảng đá đi Nhiều người đi qua thấy vậy, cười giễu bác là nhiễu sự Không ai dừng lại giúp đỡ bác Sau nhiều nỗ lực cuối cùng bác nông dân cũng thành công Khi đẩy tảng đá đi được, bác mới phát hiện có một cái túi nằm trên đường, ở chổ mà lúc nãy tảng đá nằm Bác mở cái túi thì thấy có rất nhiều tiền Bác đã hiểu được một điều mà nhiều người khác không hiểu

(Theo songdep.xitrum.net)

Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về điều bác nông dân hiểu mà nhiều người khác không hiểu trong mẩu chuyện trên.

Câu 2 (12,0 điểm):

Bàn vế bài thơ Bếp lửa của nhà thơ Bằng Việt có ý kiến cho rằng: "Bài thơ

biểu hiện một triết lý thầm kín: những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người, đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời".

Em hãy phân tích bài thơ để làm sáng tỏ nhận định trên.

HẾT

-Thí sinh không sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Họ tên thí sinh:………

Số báo danh:…… Phòng thi số:………

Chữ ký của cán bộ coi thi số 1:

PHÒNG GD&ĐT

ĐỀ THI CHÍNH THỨC

HƯỚNG DẪN CHẤM Năm học

Môn: Ngữ văn - Lớp 9

HƯỚNG DẪN CHẤM

(Gồm 04 trang)

A HƯỚNG DẪN CHUNG.

- Bài làm chỉ được điểm tối đa khi đảm bảo đủ các ý và có kĩ năng làm bài, có khả năng diễn đạt tốt

- Khuyến khích những bài viết sáng tạo và có cách trình bày khoa học, chữ viết sạch đẹp

- Điểm toàn bài là tổng điểm thành phần của từng câu, cho điểm lẻ đến 0,25

B HƯỚNG DẪN CỤ THỂ.

I PHẦN ĐỌC HIỂU (2,0 điểm)

Câu

hỏi

1 Đoạn thơ được viết theo thể thơ lục bát

Phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ là biểu cảm

0,25 điểm 0,25 điểm

2 Câu thơ mở đầu được ngắt thành hai dòng nhằm nhấn mạnh màu

xanh của tre Việt Nam đã có từ xa xưa và tạo ấn tượng mạnh cho

người đọc

0,5 điểm

3 - Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ: nhân hóa

- Hiệu quả: khiến cây tre trở nên sinh động, có hồn giống như con

người cần mẫn, chịu thương, chịu khó

(Nếu thí sinh chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ khác mà

hợp lí thì vẫn cho điểm như bình thường.)

0,5 điểm

0, 5 điểm

II PHẦN LÀM VĂN (18,0 điểm)

Câu 1:

I Yêu cầu:( 6 điểm)

1 Về kĩ năng:

- Học sinh làm tốt kiểu bài nghị luận xã hội với các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận…

- Bố cục rõ ràng, diễn đạt trôi chảy, lập luận chặt chẽ, không mắc lỗi ngữ pháp, dùng

từ, chính tả

2 Về kiến thức:

- Giải thích được điều bác nông dân hiểu mà nhiều người khác không hiểu Đó chính là vấn

đề cần nghị luận: Mỗi trở ngại đều ẩn chứa những cơ hội cho mỗi con người

- Bàn luận

+ Trở ngại là những khó khăn thử thách mà con người cần vượt qua Khi nỗ lực vượt qua trở ngại, con người sẽ được rèn luyện về ý chí, bản lĩnh, trưởng thành về nhiều mặt, có nhiều điều kiện đáp ứng với yêu cầu của hoàn cảnh nên sẽ dễ dàng gặp những cơ hội tốt đẹp

+ Cơ hội không phải là điều tự nhiên mà có Đó là phần thưởng cho những ai nỗ lực vượt qua gian khổ Cơ hội như là kết quả tất yếu của một quá trình rèn luyện, vượt qua gian khổ

+ Trong cuộc sống có nhiều người nỗ lực đối mặt và vượt qua những trở ngại lớn để giành được những phần thưởng xứng đáng

+ Phê phán những người ngại khó, ngại khổ, không đối mặt với thử thách, lẩn tránh những vất vả, khó khăn

- Bài học nhận thức và hành động

Nhận thức được khó khăn luôn ẩn giấu những cơ hội; không ngừng lao động, học tập, vượt khó để thành công a) Phân tích ngắn gọn ý nghĩa của câu chuyện:

II Cách chấm điểm:

Điểm 5-6: Bài viết đáp ứng tốt các yêu cầu trên Hành văn có cảm xúc, lập luận thuyết

phục

Điểm 4: Bài viết đáp ứng được những ý cơ bản, hầu như không mắc lỗi về kĩ năng và diễn

đạt

Điểm 3: Bài viết chỉ trình bày được một nửa yêu cầu về kiến thức, còn mắc lỗi về kĩ năng

và diễn đạt

Điểm 1-2: Bài viết chưa hiểu rõ về vấn đề hoặc không biết cách lập luận, mắc lỗi nhiều về

kĩ năng và diễn đạt

Điểm 0: Bài viết lạc đề hoàn toàn hoặc học sinh không viết bài.

*Lưu ý: Thí sinh có thể có những suy nghĩ, kiến giải khác với đáp án; nếu hợp lí, lập luận chặt chẽ, giám khảo vẫn cho điểm.

Câu 2: (12,0 điểm)

I Yêu cầu:

1 Về kỹ năng:

- Học sinh biết cách làm bài nghị luận về tác phẩm thơ để giải thích, chứng minh một nhận định

- Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ

- Diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi ngữ pháp, dùng từ, chính tả

2 Về kiến thức:

Trên cơ sở hiểu biết về bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt, thí sinh cần làm sáng tỏ nhận định những gì thân thiết nhất với tuổi thơ mỗi người đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời Thí sinh có thể có những cách trình bày

khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý sau đây:

a) Giải thích ngắn gọn ý kiến: những gì thân thiết nhất với tuổi thơ mỗi người đều có sức

tỏa sáng, nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.

– Sức tỏa sáng: đây là ánh sáng của cái đẹp, của những điều thiêng liêng cao đẹp, ánh sáng

ấy soi rọi, cứ mãi lung linh trong tâm hồn con người Nó là thứ ánh sáng bất diệt

– Nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời: đây là sự nâng đỡ về

tinh thần, là sự bồi đắp tâm hồn con người Từ ấu thơ cho tới khi trưởng thành, thậm chí đến khi con người ta đi hết cuộc đời, những điều cao đẹp ấy vẫn nâng đỡ, là điểm tựa là sức mạnh tinh thần

b) Phân tích bài thơ Bếp lửa để chứng minh cho ý kiến: Việc phân tích bài thơ phải

hướng vào, làm nổi bật chủ đề tư tưởng như lời nhận định, để thấy rằng lời nhận định mà

đề bài nêu ra là đúng

* Giới thiệu những nét nổi bật về tác giả và hoàn cảnh ra đời của bài thơ Bếp lửa: bài thơ được sáng tác khi Bằng Việt du học ở nước ngoài, xa quê hương, xa tổ quốc

* Mạch cảm xúc của bài thơ được khơi nguồn từ hình ảnh bếp lửa, từ bếp lửa, cháu nhớ về

bà, suy ngẫm về cuộc đời bà, về tình bà cháu, về những điều thiêng liêng cao đẹp => Hình ảnh bếp lửa và bà là cặp hình tượng nghệ thuật sóng đôi trong suốt bài thơ

- Bài thơ viết về những kỉ niệm tuổi thơ của cháu bên bà và bên bếp lửa Bà và bếp lửa là những gì thân thiết nhất đối với cháu: Bà là người thân, là người đã nuôi nấng, dạy bảo, nâng đỡ cháu từ những ngày thơ ấu cho tới khi trưởng thành; còn bếp lửa là hình ảnh bình thường, giản dị, cũng thân thiết, gắn bó với cháu từ thời thơ ấu

- Sức toả sáng của hình ảnh bà và hình ảnh bếp lửa có thể hiểu với hai nghĩa:

+ Bếp lửa thật do bàn tay bà nhóm lên, lung linh tỏa sáng, dù trong bất cứ hoàn cảnh khắc nghiệt nà

+ Một bếp lửa luôn tỏa sáng trong tâm hồn, trong kí ức của cháu: Bếp lửa luôn tỏa sáng, luôn lung linh trong tâm hồn cháu, ngay cả khi cháu trưởng thành, sống và học tập ở đất nước bạn xa xôi Bởi vì trong tâm hồn cháu, ánh sáng bếp lửa là ánh sáng tượng trưng cho tình yêu thương bà dành cho cháu, tượng trưng cho niềm tin, nghị lực của bà, cho sức sống bền bỉ, mãnh liệt của bà trước những thách của cuộc sống

( HS phân tích, chứng minh)

* Cùng với hình ảnh bếp lửa, hình ảnh bà tỏa sảng bởi những phẩm chất cao đẹp: bền bỉ, kiên cường, có nghị lực vững vàng trong hoàn cảnh gian khó, có niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống; yêu thương cháu hết lòng; giàu đức hi sinh (sự hi sinh lặng thầm, cao cả)

(HS phân tích, chứng minh)

* Bà và bếp lửa nâng đỡ cháu trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời

(HS hiểu và phân tích, bình luận để làm rõ sự nâng đỡ về tinh thần của bà và bếp lửa đối với cháu, chú ý làm nổi bật được điều sau đây:

+ Cháu đã trải qua thời thơ ấu trong những năm tháng đói mòn đói mỏi, rồi thời niên thiếu trong giai đoạn đất nước chiến tranh, giặc giã, cha mẹ tham gia kháng chiến, cháu ở cùng

bà, rồi cả làng, trong đó có ngôi nhà của hai bà cháu bị giặc đốt cháy tàn cháy rụi…, trong những năm tháng ấy, bên bếp lửa của bà, cháu vẫn cảm nhận được tình yêu thương ấm áp, cháu được truyền cho niềm tin, nghị lực để vượt qua hoàn cảnh Tâm hồn cháu được bồi đắp… Bà và bếp lửa đã trở thành điểm tựa tinh thần cho cháu

(HS lấy dẫn chứng thơ và phân tích Chú ý đi sâu vào đoạn thơ:

Bà vẫn giữ

Ôi kì là và thiêng liêng – bếp lửa! )

+ Khi cháu đã trưởng thành, đã bay cao bay xa, được tiếp xúc với những điều mới lạ, nhưng cháu vẫn không thể quên hình ảnh bà và bếp lửa Bà và bếp lửa vẫn là điểm tựa tinh

thần cho cháu (Phân tích 4 câu thơ kết bài để làm rõ điều này)

* Liên hệ thơ ca cùng đề tài:

(HS có thể liên hệ từ thực tế cuộc sống, từ những suy nghĩ của bản thân về vấn đề này, từ

đó khái quát được ý nghĩa: mỗi chúng ta cần biết trân trọng ân tình với quá khứ, với quê

hương và với những người thân yêu, biết trân trọng những điều bình thường giản dị nhưng

có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc sống hàng ngày, xung quanh chúng ta.)

* Đánh giá khái quát:

+ Bài thơ kết hợp trữ tình, tự sự, nhiều hình ảnh thơ đẹp…

+Những hình ảnh, kỉ niệm thân thiết nhất của tuổi thơ người cháu đã có sức tỏa sáng, nâng đỡ cháu, là chỗ dựa, là nguồn cổ vũ động viên cháu trên hành trình dài rộng của cuộc đời cháu

+Bài thơ còn ngợi ca vẻ đẹp của người bà, người phụ nữ Việt Nam, gợi lòng biết ơn, tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, đất nước

II Cách cho điểm:

Điểm 11-12: Bài làm đáp ứng tốt các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức Hành văn mạch lạc,

giàu cảm xúc Hệ thống luận điểm mạch lạc Có khả năng chọn và phân tích dẫn chứng làm sáng tỏ luận điểm

Điểm 9-10: Bài làm đáp ứng tốt những yêu cầu về kĩ năng và có thể thiếu một vài ý nhỏ.

Diễn đạt trôi chảy, ít mắc lỗi Lấy được dẫn chứng và phân tích làm sáng tỏ đề

Điểm 7–8: Bài viết đáp ứng cơ bản các yêu cầu, nhưng các ý còn thiếu, có thể mắc một số

lỗi diễn đạt Còn hạn chế trong việc chọn và phân tích dẫn chứng

Điểm 5–6 : Bài viết đáp ứng 1/2 các yêu cầu, nhưng các ý còn thiếu, có thể mắc một số lỗi

diễn đạt Còn hạn chế trong việc chọn và phân tích dẫn chứng

Điểm 3–4: Các ý sơ sài, lỗi diễn đạt còn nhiều Hệ thống luận điểm không rõ Tỏ ra lúng

túng khi làm sáng tỏ đề

Điểm 1-2: Chưa hiểu rõ đề, các ý sơ sài, diễn đạt yếu

Điểm 0: Bài viết lạc đề hoàn toàn hoặc học sinh không viết bài.

* Lưu ý: Trên đây là những gợi ý và định hướng chung, giáo viên cần vận dụng linh hoạt

dựa trên thực tế bài làm của học sinh Khuyến khích những bài có cảm nhận sâu sắc, có cảm xúc và sáng tạo trong cách viết