Tư liệu bài giảng môn Sinh học tham gia hội thi giáo viên giỏi các cấp

Giun đất, cá, người sẽ chết vì không thể hô hấp được.... LƯU Ý: Bê măt trao đôi khi cua môi loai chi?[r]

Bài 17

HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT

I./HÔ HẤP LÀ GÌ?

Chọn câu trả lời đúng về hô hấp ở động vật :

A Hô hấp là quá trình tiếp nhận O2 và CO2 của cơ thể từ môi trường sống và giải phóng ra năng lượng

B Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể

lấy O2 từ bên ngoài vào để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải CO2 ra ngoài

C Hô hấp là quá trình tế bào sử dụng các chất khí như

O2, CO2 để tạo ra năng lượng cho các hoạt động sống

D Hô hấp là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi

trường, đảm bảo cho cơ thể có đầy đủ O2 và CO2 cung cấp cho các quá trình ôxi hóa các chất trong tế bào

3 2

Hô hấp ngoài

Vận chuyển

khí

Hô hấp trong

II./BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ.

Khái niệm:

Bộ phận cho O2 từ môi trường ngoài khuếch tán vào trong TB (hoặc máu) và CO2 khuếch tán từ TB (hoặc máu) ra ngoài gọi là bề mặt trao đổi khí.

Trao đổi khí của động vật phụ thuộc chủ yếu vào bề mặt trao đổi khí.

Hiệu quả trao đổi khí phụ thuộc:

 Bề mặt trao đổi khí rộng

 Bề mặt trao đổi khí mỏng và ẩm ướt

 Bề mặt trao đổi khí có nhiều mao mạch và máu có sắc tố hô hấp

 Có sự lưu thông khí

Thủy tức, Giun, Trùng biến hình, Chim, Chó

III CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP

HTHH

ĐĐ

phân biệt

HH qua bề mặt cơ thể HH bằng hệ thống ống

khí

HH bằng mang HH bằng phổi

Trao đổi khí ở Thủy tức và trùng biến hình

O2

CO2

Hệ thống mạch máu

Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể giun đất

O2

CO 2

Côn trùng

Cấu tạo hệ thống ống khí?

Mô tả quá trình trao đổi khí ở côn trùng?

Hô hấp bằng hệ thống ống khí ở côn trùng

Phổi ếch và phổi chim

Phổi và phế nang ở người

Loại khí Không khí hít vào Không khí thở ra

- Theo các em điều gì sẽ xảy ra khi:

+ Khi giun đất được để lên mặt đất khô ráo.

+ Khi cá được đưa lên bờ, tách khỏi môi trường nước.

+ Người bị dìm xuống nước trong thời gian dài

Giun đất, cá, người sẽ chết vì không thể hô hấp được.

LƯU Ý: Bề mặt trao đổi khí của mỗi loài chỉ

đạt hiệu quả cao ở một môi trường sống nhất định.

HTHH

ĐĐ

phân biệt

HH qua bề mặt cơ thể HH bằng hệ thống ống

khí

HH bằng mang HH bằng phổi

- Đại diện - Giun đất - Châu chấu - Cá xương - Người

- Cơ quan

TĐK - Da, đáp ứng 4 đặc

điểm

- Ống khí, không có

mao mạch

- Mang, đáp ứng 4 đặc điểm

- Phế nang, đáp ứng 4 đặc điể

- Đặc điểm

TĐK - Khuếch tán qua da - Khuếch tán qua ống

khí giáp TB

- Khuếch tán qua mang + Dòng nước liên tục qua mang 1 chiều + Trao đổi ngược dòng

- Khuếch tán qua phế

nang, sự thông khí nhờ vào các

cơ hô hấp.

- Thích nghi

môi trường - Ẩm ướt - Cạn - Nước - Cạn

Chiều hướng tiến hóa hô hấp của động vật:

theo hướng hoàn thiện về cấu tạo và chuyên hóa

về chức năng, giúp động vật ngày càng thích nghi với môi trường sống

CỦNG CỐ

1 Yếu tố nào có vai trò quyết định hiệu quả trao đổi khí của động vật với môi trường?

2 Cho biết tên các hình thức hô hấp và ví dụ:

a Hệ thống TĐK đưa oxi đến tận từng TB của cơ thể

Em có biết?

Cá thoi loi ở dưới nước thở bằng mang, khi lên bờ thở bằng đuôi Da đuôi ẩm ướt, có mạng lưới

mạch máu dày đặc để trao đổi khí.

Cá biết leo cây Cá sống trên mặt đất