Các chủ đề trong Mĩ thuật 1 được xây dựng xuất phát từ đặc thù môn học là hình thành, phát triển ở HS năng lực thẩm mĩ, được biểu hiện trong lĩnh vực mĩ thuật thông qua các bước như: qu
Trang 1Câu hỏi và trao đổi liên quan đến nội dung môn Mĩ thuật 1
– Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống
1 Nội dung Mĩ thuật 1 - bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống gồm các chủ đề gì?
Các chủ đề trong Mĩ thuật 1 được xây dựng xuất phát từ đặc thù môn học
là hình thành, phát triển ở HS năng lực thẩm mĩ, được biểu hiện trong lĩnh vực
mĩ thuật thông qua các bước như: quan sát và nhận thức thẩm mĩ, sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ, phân tích và đánh giá thẩm mĩ, nội dung của SGK Mĩ thuật
1 được sắp xếp khoa học nhằm tạo ra sự logic và hấp dẫn cho người học, cụ thể:
• Chủ đề 1 Mĩ thuật trong nhà trường
• Chủ đề 2 Sáng tạo từ những chấm màu
• Chủ đề 3 Nét vẽ của em
• Chủ đề 4 Sáng tạo từ những hình cơ bản
• Chủ đề 5 Màu cơ bản trong mĩ thuật
• Chủ đề 6 Sáng tạo từ những khối cơ bản
• Chủ đề 7 Hoa, quả
• Chủ đề 8 Người thân của em
• Chủ đề 9 Em là học sinh lớp Một
Những chủ đề này được biên soạn theo 2 phần chính:
+ Tìm hiểu về yếu tố, nguyên lí tạo hình (chấm màu, nét, màu cơ bản, hình cơ bản, khối cơ bản) – Dạng bài hình thành khái niệm
+ Sử dụng những thành tố này trong những chủ đề cụ thể, gần gũi với lứa tuổi (hoa, quả, người thân và chính bản thân mình) – Dạng bài sử dụng khái niệm
Điều này thể hiện rõ nét thông điệp “Kết nối tri thức với cuộc sống” hay trả lời xác đáng cho câu hỏi “Học mĩ thuật để làm gì?” đối với HS trong giai đoạn đầu tiên chuyển từ hoạt động chủ đạo là vui chơi sang học tập
2 Vậy điều gì tạo nên sự đổi mới của SGK Mĩ thuật 1 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống?
Đổi mới của SGK Mĩ thuật 1 chính là xác định đối tượng của môn học Trước đây, đối tượng của môn Mĩ thuật được xác định là đường nét, màu sắc, hình, khối,… cho nên sách của môn này chủ yếu dạy về ngôn ngữ tạo hình Học sinh đến trường phổ thông (giai đoạn giáo dục cơ bản) là học vẽ theo mẫu,
vẽ trang trí, vẽ tranh, tập nặn tạo dáng và thường thức mĩ thuật
Theo cách tiếp cận của Tâm lý học sáng tạo nghệ thuật, cơ sở lí luận được nhóm biên soạn chương trình sử dụng, cũng như đáp ứng theo yêu cầu cần đạt trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Mĩ thuật 1 xác định cảm xúc của học sinh trước thiên nhiên, con người là đối tượng chính trong môn học và được ghi lại bằng yếu tố và nguyên lí tạo hình Lúc này, các yếu tố như: đường nét, màu sắc, hình, khối,… hay nguyên lí tạo hình được sử dụng như phương tiện để
Trang 2giúp học sinh thực hiện mục đích biểu đạt cảm xúc của mình trước đối tượng thẩm mĩ
Do đó, khi đến trường phổ thông, học sinh học về tư duy thẩm mĩ và cách
sử dụng ngôn ngữ tạo hình
3 Học mĩ thuật trong nhà trường giúp gì cho mỗi học sinh?
Cùng với âm nhạc, giáo dục nghệ thuật trong nhà trường giúp học sinh có thể bộc lộ cảm xúc, khống chế và giảm căng thẳng, bồi dưỡng những trạng thái tích cực như sự hăng hái, phấn khởi và lạc quan yêu đời Đối với môn mĩ thuật, học sinh được phát triển nhận thức thẩm mỹ, biết cảm nhận và rung động trước cái đẹp trong nghệ thuật, cuộc sống và thiên nhiên Ngoài ra, giáo dục trong lĩnh vực mĩ thuật còn giúp các em thêm tự tin, biết tìm tòi, khám phá, phát huy bộc
lộ cá tính bản thân, phát triển khả năng tư duy về hình ảnh, trí tưởng tượng và sáng tạo
Sau cùng, quan trọng hơn cả là thông qua giáo dục nghệ thuật, các em có thêm cảm hứng, niềm tin, tình yêu đối với cuộc sống, con người; hướng tâm hồn, tình cảm đến với những điều tốt đẹp, nhân bản, nhân văn
4 Cảm nhận vẻ đẹp cuộc sống quanh ta qua cuốn Mĩ thuật 1 - Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống
Thông qua việc dạy và học cuốn sách này giúp cho học sinh phát huy khả năng tư duy, nghĩa là các em không còn sự gò bó hay quá lệ thuộc vào bài mẫu, cũng như bài tập cần thực hiện Sau mỗi bài học, mỗi chủ đề sản phẩm mĩ thuật được các em sáng tác thường khá phong phú và đa dạng và điều này giúp cho học sinh phát huy năng khiếu của mình ở các lĩnh vực: ứng dụng, đồ họa, hội họa, điêu khắc thông qua các năng lực: cắt, dán, vẽ, nặn,… đó cũng là những tiêu chí phát triển năng lực của mỗi cá nhân, cũng như giúp học sinh phổ thông từng bước cảm nhận yếu tố thẩm mĩ qua vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống con người và nghệ thuật vừa phù hợp với sự phát triển của xã hội và thời đại
5 Mục tiêu trong sách học sinh đơn giản, không đồng nhất với mục tiêu trong sách giáo viên Điều này sẽ làm khó cho giáo viên trong thao giảng, hội giảng bởi giáo viên dự giờ không có chuyên môn về Mĩ thuật
sẽ dựa vào mục tiêu trong sách giáo viên để đánh giá
Trao đổi về vấn đề này, chúng ta cần thống nhất rằng: mục tiêu trong sách dành cho học sinh và giáo viên là thống nhất và hướng đến đối tượng khác nhau Sách học sinh có mục tiêu được giản lược, cô đọng so với mục tiêu được biên soạn trong sách dành cho giáo viên Mục tiêu ở sách giáo viên được diễn giải, cụ thể hơn nhằm giúp giáo viên nắm được “đích” cần đến ở mỗi chủ đề để chủ động lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức lớp học cho phù hợp
6 Tại sao dạy màu cơ bản trong Mĩ thuật 1 - bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống?
Trang 3Màu sắc là đối tượng trẻ đã được học và có hiểu biết bước đầu từ bậc mầm non, theo Thông tư 01/2017
Việc lựa chọn đưa màu cơ bản dạy ở lớp 1 đáp ứng mấy yếu tố sau:
+ Chuẩn mực: Là điểm khởi đầu đích đáng nhất để bắt đầu dạy học sinh trong nhà trường, đáp ứng được tính chuyên ngành cũng như sư phạm
Về mặt kiến thức không thể không có, không thay thế được bằng cái khác
+ Phát triển: Từ ba màu cơ bản này, ở các lớp tiếp theo, học sinh sẽ được học đến sự kết hợp màu, hòa sắc, màu chính – phụ,… Điều này cũng như
từ những chữ số trong môn Toán học hay chữ cái trong môn Tiếng Việt là
cơ sở vững chắc giúp học sinh lĩnh hội những khái niệm khác
Ở lớp 1, ba màu này sẽ là "cớ vật chất" giúp học sinh hình thành các kĩ năng quan sát, liên tưởng đến các sự vật có màu tương ứng Qua đó, học sinh gọi tên, sử dụng màu này trong thực hành, vận dụng
7 Thời gian qua, giáo viên có đặt câu hỏi: Môn Mĩ thuật có vở bài tập không? Thực tế có thể cho học sinh thực hành bằng các sản phẩm cụ thể, vẽ tranh có thể trên giấy A4 tách rời hoặc để 1 trang trắng trong sách giáo khoa, không nhất thiết phải có vở bài tập
Năm 2018, Bộ GDĐT ban hành Chỉ thị 3798 yêu cầu không viết, vẽ vào sách giáo khoa để đảm bảo sử dụng lâu bền đã đặt ra trong thực tiễn dạy học là học sinh làm bài tập trong sách giáo khoa vào đâu? cũng như việc lưu giữ các bài tập này có tính hệ thống theo quá trình học tập được thuận tiện?
Trên tinh thần đảm bảo tiết kiệm, sử dụng sách giáo khoa được lâu bền,
có thể chuyển cho thế hệ học sinh năm học kế tiếp sử dụng, Mĩ thuật 1 - Bộ
sách Kết nối tri thức với cuộc sống được biên soạn gồm 3 thành phần: Sách học sinh, Sách giáo viên và Vở bài tập Trong đó:
- Sách học sinh trả lời cho câu hỏi dạy cái gì?
- Sách giáo viên trả lời cho câu hỏi dạy như thế nào?
- Phần thực hành sản phẩm mĩ thuật 2D theo lệnh trong Sách học sinh
sẽ thực hiện vào Vở bài tập Điều này thuận tiện cho việc lưu giữ các sản phẩm mĩ thuật được thực hiện trong năm học có tính hệ thống Như vậy, Vở bài tập là sản phẩm nằm trong bộ sách Mĩ thuật 1, biên soạn theo định hướng không viết vẽ vào sách giáo khoa của Bộ GDĐT, cũng như giúp học sinh hệ thống được sản phẩm mĩ thuật 2D của mình trong cả năm học Nếu học sinh một số địa phương/ trường không có điều kiện mua và sử dụng vở này thì giáo viên hoàn toàn có thể cho học sinh làm ra giấy, tuy nhiên thầy cô nên hướng dẫn học sinh cách giữ gìn, bảo quản để có sản phẩm trưng bày vào dịp cuối kì, cuối năm
8 Một số trường dạy buổi 2 thì môn Mĩ thuật xử lý như thế nào? Có phải kéo dài nội dung ở SGK ra không?
Trang 4Trao đổi về vấn đề này, chúng ta cùng thống nhất rằng sách giáo khoa được biên soạn theo Chương trình Mĩ thuật, ban hành theo Thông tư 32, năm
2018, với số tiết quy định là 35 tiết/ năm, 1 buổi/ ngày Việc dạy mĩ thuật ở buổi
2 có những tài liệu/ sách khác, có nội dung biên soạn bám sát theo yêu cầu cần đạt trong Chương trình và việc triển khai sẽ có hướng dẫn của cơ quan quản lí giáo dục ở địa phương