Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo luật hình sự Việt Nam

Để thực hiện đề tài này, người viết đã nghiên cứu trên cơ sở lý luận, các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi QHTD khác với người từ đủ 13 tu[r]

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các từ viết tắt vii

Danh mục bảng biểu viii

Tóm tắt luận văn ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 Phương pháp nghiên cứu 4

4 Phạm vi giới hạn đề tài 5

4.1 Phạm vi nội dung 5

4.2 Phạm vi không gian 5

4.3 Phạm vi thời gian 5

5 Đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát 5

5.1 Đối tượng nghiên cứu 5

5.2 Đối tượng khảo sát 5

6 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài 5

7 Kết cấu luận văn 8

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỘI GIAO CẤU HOẶC THỰC HIỆN HÀNH VI QUAN HỆ TÌNH DỤC KHÁC VỚI NGƯỜI TỪ ĐỦ 13 TUỔI ĐẾN DƯỚI 16 TUỔI THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 9

1.1 Những vấn đề lý luận về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 9

1.1.1 Khái niệm tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo Luật Hình sự Việt Nam 9

1.1.2 Đặc điểm của tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 12

iv

1.2 Khái quát lịch sử hình thành và hoàn thiện các quy định pháp luật hình sự việt nam đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 13 1.2.1 Giai đoạn từ sau cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985 14 1.2.2 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1985 cho đến trước khi ban hành

Bộ luật Hình sự năm 1999 15 1.2.3 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1999 đến trước khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 2015 15 1.3 Quy định của bộ luật hình sự việt nam năm 2015 về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 16 1.3.1 Các dấu hiệu pháp lý của tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 16 1.3.1.1 Khách thể của tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 16 1.3.1.2 Mặt khách quan của tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 17 1.3.1.3 Chủ thể của tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 19 1.3.1.4 Mặt chủ quan của tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 19 1.3.2 Hình phạt qui định đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 20 1.4 Phân biệt tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi với các tội phạm khác 24 1.4.1 Phân biệt tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi 25 1.4.2 Phân biệt tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi với tội dâm ô người dưới 16 tuổi 27 1.4.3 Phân biệt tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi với tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 29 1.4.4 Phân biệt tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

v

đủ 13 đến dưới 16 tuổi với tội mua dâm người dưới 18 tuổi 31

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 34

CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI GIAO CẤU HOẶC THỰC HIỆN HÀNH VI QUAN HỆ TÌNH DỤC KHÁC VỚI NGƯỜI TỪ ĐỦ 13 TUỔI ĐẾN DƯỚI 16 TUỔI 35

2.1 Tình hình xét xử đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 35

2.2 Thực tiễn định tội danh theo yếu tố cấu thành tội phạm và những hạn chế, bất cập trong quá trình áp dụng của pháp luật đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 40

2.2.1 Định tội danh theo khách thể và đối tượng tác động của tội phạm 40

2.2.2 Định tội danh theo mặt khách quan của tội phạm 41

2.2.3 Định tội theo mặt chủ quan của tội phạm 44

2.2.4 Định tội theo chủ thể của tội phạm 47

2.2.5 Định tội danh trong việc chuyển hóa hành vi phạm tội từ việc giao cấu trái ý muốn sang đồng thuận 50

2.2.6 Thực tiễn áp dụng khoản 2 Điều 145 của Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 51

2.3 Đánh giá tổng quát thực tiễn quyết định hình phạt tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 54

2.4 Nguyên nhân của một số hạn chế, bất cập trong quá trình định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 59

2.4.1 Nhóm nguyên nhân khách quan 59

2.4.2 Nhóm nguyên nhân chủ quan 61

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 64

CHƯƠNG 3 CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI GIAO CẤU HOẶC THỰC HIỆN HÀNH VI QUAN HỆ TÌNH DỤC KHÁC VỚI NGƯỜI TỪ ĐỦ 13 TUỔI ĐẾN DƯỚI 16 TUỔI 65

3.1 Một số yêu cầu bảo đảm áp dụng đúng các quy định của pháp luật hình sự đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 65

vi

3.1.1 Yêu cầu bảo đảm thực hiện đúng pháp chế xã hội chủ nghĩa 65

3.1.2 Yêu cầu bảo đảm thực hiện đúng các mục tiêu của cải cách tư pháp đã đề ra 65

3.1.3 Yêu cầu bảo đảm áp dụng đúng các quy định của pháp luật hình sự đối với các tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 66

3.2 Một số giải pháp bảo đảm áp dụng đúng các quy định của pháp luật hình sự đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 68

3.2.1 Giải pháp chung 68

3.2.1.1 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 68

3.2.1.2 Tăng cường công tác tổng kết thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi 71

3.2.1.3 Nâng cao năng lực bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ những người tiến hành tố tụng 72

3.2.1.4 Tăng cường công tác hướng dẫn, giải thích pháp luật về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015 75

3.2.2 Các giải pháp cụ thể bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi 82

3.2.2.1 Giải pháp nâng cao trách nhiệm của người tiến hành tố tụng 82

3.2.2.2 Các giải pháp khác 84

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 87

KẾT LUẬN 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BLHS

BLHS năm 2015

BLTTHS

CQTHTT

ĐTD

CTTP

TNHS

THTT

XHTD

: Bộ luật Hình sự : Bộ luật Hình sự năm 2015 : Bộ luật Tố tụng Hình sự : Cơ quan tiến hành tố tụng : Định tội danh

: Cấu thành tội phạm : Trách nhiệm hình sự : Tiến hành tố tụng : Xâm hại tình dục

viii

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Tỷ lệ án xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi và các loại án hình sự khác đã

xét xử giai đoạn 2017-2019 36

Bảng 2.2 Tỷ lệ án xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi đã xét xử giai đoạn 2017-2019 36

Bảng 2.3 Cơ cấu về dân tộc của người phạm tội 37

Bảng 2.4 Cơ cấu về độ tuổi của người phạm tội 37

Bảng 2.5 Cơ cấu về trình độ học vấn của người phạm tội 38

Bảng 2.6 Cơ cấu về nghề nghiệp của người phạm tội 38

Bảng 2.7 Quyết định hình phạt 55

ix

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Tội xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi là loại tội phạm nguy hiểm, gây ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển về mặt tâm sinh lý của người dưới 16 tuổi, xâm phạm quyền bất khả xâm phạm về tự do tình dục, nhân phẩm, danh dự, sức khỏe của người dưới 16 tuổi Để ngăn ngừa loại tội phạm này trong những năm qua các cấp có thẩm quyền đã tăng cường các biện pháp nghiệp vụ nhằm phát hiện nhanh chóng, chính xác

và điều tra xử lý nghiêm minh các loại tội phạm xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi Tuy nhiên, trong thực tiễn đấu tranh phòng chống loại tội này vẫn còn tồn tại những thiếu sót, hạn chế Nguyên nhân chủ yếu là do trình độ, bản lĩnh của một số người tiến hành tố tụng còn hạn chế, sự bất cập của Bộ luật Hình sự năm 2015,…dẫn đến việc áp dụng pháp luật chưa đồng bộ làm cho việc giải quyết vụ án chưa đúng và chưa thỏa đáng trong việc định tội danh và trong áp dụng pháp luật hình sự Chính vì vậy, người viết muốn đi sâu phân tích đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, được quy định tại Điều 145 của Bộ luật Hình sự năm 2015 để góp phần làm rõ về mặt lý luận cấu thành cơ bản, cấu thành tăng nặng của tội phạm; làm rõ cơ sở thực tiễn trong việc định tội danh Xuất phát từ

các lý do nêu trên người viết chọn đề tài: “Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan

hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo luật hình sự Việt Nam” để làm đề tài luận văn thạc sĩ Luật học của mình

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được chia thành 03 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo Luật Hình

sự Việt Nam Tại chương 1, người viết đã khái quát sơ lược về lịch sử hình thành của tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 Trên cơ sở mô tả dấu hiệu cơ bản người viết đã phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm của tội danh, người viết còn phân tích thêm các dấu hiệu đặc trưng của các tội xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi khác

Chương 2: Thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Qua số liệu khảo sát và các vụ án có thực tại địa phương, người viết sẽ chỉ ra những

x

kết quả đạt được và những khó khăn, bất cập trong việc định tội danh và trong thực tiễn khi áp dụng pháp luật hình sự Người viết trình bày nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi, chỉ ra những nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan dẫn đến định tội danh và quyết định hình phạt sai

Chương 3: Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng qui định của pháp luật về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Từ những vướng mắc, bất cập trong việc định tội danh và quyết định hình phạt mà người viết đã phân tích tại chương 2, người viết sẽ đề ra một số yêu cầu

và giải pháp bảo đảm áp dụng đúng các quy định pháp luật hình sự và đề xuất các cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản hướng dẫn và giải thích rõ việc áp dụng pháp luật mà địa phương còn vướng mắc, từ đó đề xuất kiến nghị sửa đổi, bổ sung Điều 145

Bộ luật Hình sự năm 2015 để góp phần nâng cao chất lượng giải quyết những vụ án liên quan đến tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Người dưới 16 tuổi, là những mầm non và là lớp người kế thừa sự nghiệp tương

lai của đất nước nên trong thời gian qua Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn

bản chỉ đạo các cấp, các ngành trong công tác bảo vệ, chăm lo các quyền và môi trường sống của các em được an toàn và lành mạnh, được phát triển hài hòa, toàn diện,

có nhiều chính sách, các loại quỹ hỗ trợ trẻ em để giảm tỷ lệ đói nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được quan tâm,….Mặc dù đã có rất nhiều biện pháp ngăn ngừa đấu tranh để bảo vệ người dưới 16 tuổi, tuy nhiên, tình trạng: bóc lột sức lao động của người dưới 16 tuổi vẫn còn tiếp diễn, nhiều em phải sống lang thang không nơi nương tựa, vấn nạn xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi trong thời gian qua luôn diễn biến phức tạp và với chiều hướng gia tăng Phần lớn, khi bị xâm hại các em rất hoang mang nên thường không dám kể lại với gia đình

Thực trạng đáng lên án ở đây đối tượng xâm hại các em không chỉ là hàng xóm

mà còn có cả họ hàng và chính cả những người thân trong gia đình Thủ đoạn của các đối tượng rất tinh và thường hay sử dụng là cho quà các em hay cho các em xem điện thoại có hình ảnh khiêu dâm, phim ảnh đồi trụy hoặc cho tiền các em, thậm chí sau khi

đã thực hiện xong hành vi các đối tượng đe dọa và cấm các em không được kể lại cho bất kỳ ai nghe, nếu không sẽ bị giết, Hành vi xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi không những để lại sự tổn thương lớn về tinh thần, về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm mà nổi ám ảnh này còn đi theo các em đến suốt cuộc đời, thậm chí làm cho các

em bị rối loạn về tinh thần và nhân cách, có thể nói sự tổn hại này không có gì có thể

bù đắp được Vì vậy, trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ các em tránh mọi sự xâm hại là trách nhiệm chung của toàn xã hội chứ không phải của riêng ai Mỗi người chúng ta cần phải chung tay để đảm bảo cho các em có một môi trường học tập, vui chơi, sinh sống thực sự an toàn và lành mạnh, đồng thời đảm bảo mọi hành vi xâm hại đến người dưới 16 tuổi đều được phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh

Theo công bố của Bộ Lao động, Thương binh và xã hội trung bình cứ 8 giờ trôi qua lại có 01 trẻ em Việt Nam bị xâm hại 1 và theo thống kê của Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam thì có 93 % thủ phạm là người quen của nạn nhân, 47% thủ phạm là

il.aspx?idtin=1066] (truy cập ngày 12/9/2019)

2

họ hàng người trong gia đình2 Trong khoảng thời gian gần đây, trên phạm vi toàn quốc nói chung và trên địa bàn tỉnh Trà Vinh nói riêng, nhóm các tội xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi xảy ra rất nhiều như: Tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi và trong đó có tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi có chiều hướng gia tăng cả về số lượng và cả về tính chất mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội Hành vi phạm tội này gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển tâm sinh lý của các em và gây hoang mang cho các bậc cha mẹ có con em là bé gái Riêng về khía cạnh xã hội thì gây nên sự bức xúc và bất bình trong quần chúng nhân dân, tác động tiêu cực đến môi trường sống xung quanh và để lại hậu quả hết sức nặng nề cho xã hội

Thời gian qua, trong quá trình giải quyết tin tố giác, tin báo về tội phạm và trong giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử theo quy định tại Điều 145 của Bộ luật Hình sự năm 2015 đã bộc lộ không ít khó khăn, bất cập, có nhiều quan điểm xử lý chưa thống nhất dẫn đến việc áp dụng pháp luật chưa đồng bộ làm cho việc giải quyết

vụ án chưa đúng và chưa thỏa đáng trong việc định tội danh hay áp dụng chưa đúng với các quy định của pháp luật hình sự Bởi vì, tại Điều 145 của Bộ luật Hình sự năm

2015 có bổ sung thêm “hành vi quan hệ tình dục khác ”, tuy tính đến thời điểm hiện

nay đã có văn bản quy phạm pháp luật của ngành hướng dẫn hành vi như thế nào là

“giao cấu” và hành vi như thế nào là hành vi “quan hệ tình dục khác”, tuy nhiên với

hướng dẫn này vẫn còn những điểm bất cập chưa rõ ràng cho nên trong quá trình áp dụng sẽ có nhiều cách hiểu và nhiều quan điểm khác nhau, từ đó sẽ dẫn đến tình trạng

áp dụng áp luật tùy tiện theo ý chí chủ quan sẽ dẫn đến tình trạng định tội danh sai, bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội

Chính vì vậy, người viết muốn đi sâu phân tích đối với tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi được quy định tại Điều 145 của Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 để góp phần làm rõ về mặt lý luận cấu thành cơ bản, cấu thành tăng nặng của tội phạm; làm rõ

cơ sở thực tiễn trong việc định tội danh, chủ thể, khách thể của tội phạm bị xâm hại,

đồng thời làm rõ thêm một số khái niệm như "giao cấu" và " hành vi quan hệ tình dục khác" được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017

Xuất phát từ các lý do nêu trên người viết chọn đề tài "Tội giao cấu hoặc thực hiện

l.aspx?idtin=1066] (truy cập ngày 12/9/2019)