Đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Sóc Trăng” sẽ phân tích thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng và đưa ra một[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Danh sách từ viết tắt vii
Danh mục bảng viii
Danh mục hình x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
2.1 Mục tiêu chung 2
2.2 Mục tiêu cụ thể 2
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 3
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
5.1 Phương pháp thu thập số liệu 3
5.2 Phương pháp phân tích 3
6 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN 6
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 7
1.1 BỐI CẢNH KINH TẾ THẾ GIỚI VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 7
1.1.1 Bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực 7
1.1.2 Những tác động đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa 8
1.2 TĂNG TRƯỞNG GDP CỦA TỈNH SO VỚI CẢ NƯỚC VÀ KHU VỰC 10
1.3 MÔI TRƯỜNG THỂ CHẾ CHÍNH SÁCH VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH SÓC TRĂNG 11
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 14
2.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 14
2.1.1 Khái niệm, tiêu chí và đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa 14
2.1.1.1 Khái niệm, tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa 14
2.1.1.2 Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa 17
2.1.2 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với sự phát triển kinh tế trong thời kỳ hội nhập 19
Trang 2iv
2.1.2.1 Khía cạnh kinh tế 20
2.1.2.2 Khía cạnh xã hội 22
2.2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 24
2.2.1 Tài liệu trong nước 24
2.2.2 Tài liệu nước ngoài 25
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG GIAI ĐOẠN 2013 -2017 27
3.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐIỀU KIỆN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH SÓC TRĂNG 27
3.1.1 Đặc điểm tự nhiên 27
3.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 29
3.2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH SÓC TRĂNG TRONG THỜI GIAN QUA 30
3.2.1 Tình hình doanh nghiệp đăng ký mới tại tỉnh Sóc Trăng giai đoạn 2013-2017 30 3.2.2 Số doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký phân theo ngành nghề đăng ký giai đoạn năm 2013 -2017 31
3.2.3 Số lượng, vốn đăng ký, ngành nghề, địa bàn đăng ký 32
3.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG 34
3.3.1 Những thành tích đạt được 34
3.3.2 Một số tồn tại và bất cập 39
CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH SÓC TRĂNG 42
4.1 THÔNG TIN CHUNG VỀ MẪU NGHIÊN CỨU 42
4.2 HỆN SỐ TIN CẬY CRONBACH’S ALPHA 45
4.2.1 Thang đo về chính sách vĩ mô 45
4.2.2 Thang đo về năng lực nội tại của doanh nghiệp 46
4.2.3 Thang đo về yếu tố vốn 46
4.2.4 Thang đo về thủ tục hành chính 46
4.2.5 Thang đo về trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp 47
4.2.6 Thang đo về kinh nghiệm của doanh nghiệp 47
4.2.7 Thang đo về chính sách hỗ trợ của Chính phủ 47
4.2.8 Thang đo về mức độ cạnh tranh 48
Trang 3v
4.2.9 Thang đo về môi trường kinh doanh 48
4.2.10 Thang đo sự phát triển của doanh nghiệp 48
4.3 PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA 50
4.4 THANG ĐO SỰ HÀI LÒNG 51
4.5 PHÂN TÍCH HỒI QUY 54
4.6 THẢO LUẬN KẾT QUẢ HỒI QUY 56
CHƯƠNG 5: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH SÓC TRĂNG TRONG THỜI GIAN TỚI 59
5.1 CÁC ĐIỀU KIỆN ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH SÓC TRĂNG 59
5.1.1 Tài nguyên thiên nhiên 59
5.1.2 Cơ sở hạ tầng 60
5.1.3 Chất lượng nguồn nhân lực 61
5.1.4 Đầu tư cho phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa 62
5.1.5 Các tổ chức/đơn vị hỗ trợ cho phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa 62
5.2 MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH SÓC TRĂNG GIAI ĐOẠN 2016 -2020 64
5.3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH SÓC TRĂNG 66
5.3.1 Giải pháp từ phía nhà nước 66
5.3.1.1 Một số giải pháp trọng tâm 66
5.3.1.2 Đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp 68
5.3.1.3 Đẩy mạnh và đa dạng hóa công tác tuyên truyền, thông tin truyền thông và đối thoại doanh nghiệp 69
5.3.1.4 Tăng cường hoạt động hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp 70
5.3.1.5 Đào tạo nguồn nhân lực 71
5.3.1.6 Xây dựng, triển khai có hiệu quả các chính sách hỗ trợ, phát triển doanh nghiệp 71
5.3.2 Giải pháp từ phía doanh nghiệp 71
5.3.2.1 Xây dựng tiềm lực tài chính 71
5.3.2.2 Nâng cao năng lực quản lý 72
Trang 4vi
5.3.2.3 Các DNNVV phải chủ động tìm kiếm nguồn nguyên liệu, đổi mới máy móc, thiết
bị công nghệ 74
KẾT LUẬN 76
1 KẾT LUẬN CHUNG 76
2 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 76
3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI 77
4 ĐỀ XUẤT HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO 78 PHỤ LỤC
Trang 5vii
DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT
CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài
Trang 6viii
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1 Tổng hợp mô hình nghiên cứu đề xuất của tác giả 5 Bảng 1.1 Tốc độ tăng trưởng GDP của cả nước và một số tỉnh lân cận 11 Bảng 2.1 Phân loại doanh nghiệp theo tiêu chí vốn và lao động 15 Bảng 2.2 Phân loại doanh nghiệp theo tiêu chí số lao động và doanh thu 17 Bảng 3.1 Tình hình doanh nghiệp đăng ký mới giai đoạn 2013 - 2017 32
Bảng 3.2 Tình hình doanh nghiệp đăng ký phân theo ngành nghề đăng
Bảng 3.3 Phân loại DNNVV phân theo loại hình, giới tính và dân tộc 33
Bảng 4.16 Thang đo điều chỉnh sau khi kiểm định độ tin cậy và phân tích
Trang 7ix
Bảng 5.1 Danh mục các tổ chức/đơn vị hỗ trợ phát triển DNNVV đang
Trang 8x
DANH MỤC HÌNH
Hình 4.5 Normal P-P Plot of Regression Standardized Residual 57
Trang 91
PHẦN MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
DNNVV có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển KTXH của Tỉnh Sóc Trăng khi chiếm 99% tổng số Doanh nghiệp (DN) toàn Tỉnh với 1.873 DNNVV đang hoạt động (tháng 10/2016), tạo 62.252 việc làm Mặc dù vậy các DNNVV chỉ đóng góp 28,35% tổng GDP của Tỉnh (năm 2016), 27,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của Tỉnh (năm 2016), mức đóng góp này chưa tương xứng với tiềm năng của các DNNVV [17]
(Kế hoạch phát triển DNNVV giai đoạn 2016-2020)
Để giúp các DNNVV nâng cao năng lực nội tại, Chính phủ đã và đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, trong đó điển hình nhất là Nghị định
56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Nghị quyết số 19-2016/NQ-56/2009/NĐ-CP ngày
28 tháng 4 năm 2016 của Chỉnh phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp quốc gia hai năm 2016-2017 định hướng đến năm 2020; và Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ về hỗ trợ phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 UBND tỉnh Sóc Trăng đã triển khai thực hiện Kế hoạch 5 năm phát triển DNNVV giai đoạn 2012-2016 và đang triển khai thực hiện Kế hoạch số 43/KH-UBND về cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 theo tinh thần Nghị quyết số
19-2016/NQ-CP và Nghị quyết 35/NQ-19-2016/NQ-CP của Chính phủ, thông qua đó nhiều nỗ lực hỗ trợ DN đang được triển khai, nhưng thiếu các chương trình hành động phù hợp riêng với đối tượng DNNVV (ngoại trừ Dự án Phát triển DNNVV tỉnh Sóc Trăng) cũng như sự tiếp nối thực
hiện Kế hoạch trung hạn về hỗ trợ và phát triển DNNVV giai đoạn 2016-2020 [17] (Kế hoạch phát triển DNNVV giai đoạn 2016-2020)
Là một trong những tỉnh rất quan tâm đến việc đẩy mạnh phát triển các doanh nghiệp tỉnh nhà, Sóc Trăng luôn tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp, đặc biệt là các DNNVV tham gia tốt vào nền kinh tế thị trường Cụ thể tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 43/KH-UBND ngày 30 tháng 5 năm 2016 của UBND tỉnh Sóc Trăng về việc cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 theo Nghị quyết số 19-2016/NQ-CP ngày 28/4/2016 và Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ;
ký Bản cam kết giữa tỉnh Sóc Trăng với Phòng Thương nghiệp và Công nghiệp Việt Nam
Trang 102
về việc tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp[18] (Kế hoạch cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020)
Tuy nhiên, những vấn đề cố hữu của khu vực doanh nghiệp vẫn chưa được giải quyết: năng suất lao động thấp, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, công nghệ còn lạc hậu, thiếu vắng lực lượng doanh nghiệp có quy mô đủ lớn để hội nhập Quản trị công ty là một vấn đề hết sức quan trọng được đặt ra trên nhiều quốc gia, đặc biệt là sau sự kiện khủng hoảng tài chính thế giới 2008 Tuy nhiên, vấn đề này chưa thực sự nhận được sự quan tâm đúng mức của các doanh nghiệp cũng như các nhà hoạch định chính sách [9]
(Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2016)
Vì vậy, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ tích cực cho sự phát triển để DNNVV mở rộng quy mô, đẩy nhanh đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và đóng góp quan trọng
cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Sóc Trăng” sẽ phân tích thực trạng
doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng và đưa ra một số giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vửa tỉnh Sóc Trăng trong thời gian tới
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung
Phân tích thực trạng hoạt động của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng Đề xuất các giải pháp phát triển DNNVV trong thời gian tới
2.2 Mục tiêu cụ thể
- Mục tiêu 1: Xác định các yếu tố ảnh hưởng doanh nghiệp nhỏ và vừa
- Mục tiêu 2: Phân tích các yếu tố tác động đến sự phát triển của DNNVV trong thời gian qua
- Mục tiêu 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Sóc Trăng thời gian tới
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiển liên quan đến DNNVV
- Đối tượng khảo sát là doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các DNNVV bao gồm các loại hình doanh nghiệp như: Doanh nghiệp tư nhân, Công ty TNHH, Công ty cổ phần, theo phân loại của Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/06/2009 của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV và đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành Đối tượng
Trang 113
phỏng vấn cụ thể là Ban lãnh đạo của các doanh nghiệp nói trên, đồng thời cũng tham khảo ý kiến của các cơ quan ban ngành liên quan ở địa phương, các cơ quan chuyên môn của tỉnh và nghiên cứu một số chủ trương chính sách của cấp trung ương và địa phương liên quan đến các vấn đề về DNNVV
4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
- Giới hạn về nội dung nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu các DNNVV
- Giới hạn về không gian nghiên cứu: Đề tài thực hiện nghiên cứu trên địa bàn Tỉnh Sóc trăng
- Giới hạn về thời gian nghiên cứu:
Đối với số liệu thứ cấp: sử dụng số liệu từ năm 2013 về sau
Đối với số liệu sơ cấp: tiến hành phỏng vấn các DNNVV từ tháng 05/2018 đến hết tháng 08/2018
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1 Phương pháp thu thập số liệu
* Số liệu thứ cấp:
Được lấy từ các nguồn như: Niên giám thống kê, các báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch Đầu tư, Cục thống kê tỉnh Sóc Trăng và các đơn vị tỉnh và địa phương có liên quan,…Đồng thời thu thập các thông tin từ các website, báo, tạp chí liên quan đến nội dung nghiên cứu, các nhận định đánh giá của chuyên gia, các đề án nghiên cứu trước đây,…
* Số liệu sơ cấp: Phương pháp điều tra chọn mẫu được sử dụng để thu thập số
liệu sơ cấp 200 DN nhỏ và vừa trên địa bàn 11 huyện, thị, thành phố tỉnh Sóc Trăng, dựa theo công thức:
2
a /2 2
[p(1 p)]
MOE
Với độ tin cậy trong nghiên cứu là 95%, suy ra α = 5% = 0.05; α/2 = 0.0025 Tra bảng phân phối Z, ta có Z0.025 = 1.96 với MOE = 10%, ta được n = 96 Tuy nhiên, để đảm bảo độ dữ liệu tin cậy cao; tác giả chọn 200 DNNVV
5.2 Phương pháp phân tích
- Đối với mục tiêu 1: Xác định các yếu tố ảnh hưởng doanh nghiệp nhỏ và vừa
Sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Nghiên cứu phần tổng quan tài liệu, lấy
từ báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư (gồm: Kế hoạch số 43/KH-UBND ngày 30 tháng
Trang 124
5 năm 2016 của UBND tỉnh Sóc Trăng về việc cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ
và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 theo Nghị quyết số 19-2016/NQ-CP ngày 28/4/2016 và Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ; ngày 25/7/2016; báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư về tình hình cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ
và phát triển doanh nghiệp trong Quý III năm 2016); Kế hoạch phát triển DNNVV tỉnh Sóc Trăng giai đoạn 2016-2020; Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/06/2009; Luật Doanh nghiệp năm 2014; thông tin từ Niên giám thống kê năm 2016 của tỉnh; thông tin từ Cổng thông tin Đăng ký doanh nghiệp quốc gia; Báo cáo thường niên Doanh nghiệp Việt Nam năm 2016 của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt
Nam
- Đối với mục tiêu 2: Phân tích các yếu tố tác động đến sự phát triển của DNNVV
Sử dụng phương pháp thu thập số liệu sơ cấp qua phiếu khảo sát doanh nghiệp với cỡ mẫu khoảng 200 doanh nghiệp / khoảng 2.600 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
Thông qua phần tổng quan tài liệu cho thấy, có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói chung và DNNVV nói riêng Cụ thể các tác giả ở phần tổng quan tài liệu chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp bao gồm: chính sách của địa phương, năng lực nội tại của doanh nghiệp, yếu tố vốn, chính sách vĩ mô, trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp, kỹ năng kinh doanh của doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ của Chính phủ, môi trường kinh doanh, Kinh nghiệm của doanh nghiệp
Vì thế, trong nghiên cứu đề tài này, các nhân tố trên được tác giả đưa vào mô hình phân tích để xác định nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của
DNNVV Kế thừa mô hình hồi quy đa biến của Võ Thành Danh & Công sự (2013) và
Mai văn Nam (2011) với 9 biến độc lập được kí hiệu tương ứng là:
Y = β0 + β1X1+ β2X2+… + β9X9 +
Trong đó:
Các biến độc lập:
X1 - chính sách vĩ mô;
X2 - năng lực nội tại của doanh nghiệp,
X3 - yếu tố vốn,
X4 - thủ tục hành chính;
X5 – trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp;
Trang 1378
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1 Ban Tuyên giáo tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng (2016), Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng
bộ tỉnh Sóc Trăng lần thứ XIII nhiệm kỳ 2015 -2020
2 Võ Thành Danh, Ong Quốc Cường và Trần Bá Quang (2013), “Phân tích các yếu
tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV tại tỉnh Hậu Giang”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ; (27), tr.34-44
3 Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng (2016), Nghị quyết về nhiệm vụ, mục tiêu và giải pháp chủ
yếu thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh xây dựng hệ thống chính trị trong nhiệm kỳ 2015-2020
4 Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa (Luật số 04/2015/QH14) ngày 12/6/2017
5 Phan Thị Minh Lý (2011), “Phân tích tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt
động kinh doanh của các DNNVV ở Thừa Thiên Huế”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Đà Nẵng , (43)2
6 Nguyễn Quốc Nghi và Mai Văn Nam (2011), “Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu
quả hoạt động kinh doanh của DNNVV ở thành phố Cần Thơ”, Tạp chí Khoa học, (19b), tr.122- 129
7 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ về trợ giúp phát triển
DNNVV
8 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/3/2018 của Chính phủ quy định chi tiết một
số điều của Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa
9 Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (2016), Báo cáo thường niên doanh
nghiệp Việt Nam 2016
10 Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Sóc Trăng (2016), Báo cáo kế hoạch phát triển kinh
tế xã hội 5 năm 2016 - 2020
11 Nguyễn Minh Tân, Võ Thành Danh và Tăng Thị Ngân (2015), “Các nhân tố ảnh
hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại
tỉnh Bạc Liêu”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, (38), tr.34-40
12 Phan Thị Lệ Thủy (2010), Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành
phố Hà Nội trong điều kiện hội nhập, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại
học ngoại thương