Lý do và quan điểm về sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm thanh niên có sử dụng thuốc lá điện tử tại hà nội

Sử dụng thuốc lá điện tử cũng được người thân, bạn bè của họ chấp nhận dễ dàng hơn so với thuốc lá thông thường hoặc các chất gây nghiện khác.. Cần nhiều nghiên cứu về thuốc lá điện tử n

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI CẤP CƠ SỞ

Tên đề tài: LÝ DO VÀ QUAN ĐIỂM VỀ SỬ DỤNG THUỐC LÁ ĐIỆN TỬ TRONG NHÓM THANH NIÊN CÓ SỬ DỤNG THUỐC LÁ ĐIỆN TỬ

TẠI HÀ NỘI

Chủ nhiệm đề tài: Đào Quang Tiến

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Đại học Y tế công cộng

Mã số đề tài: 04.17-17.SV-HUPH

Năm 2017

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI CẤP CƠ SỞ Tên đề tài: Lý do và quan điểm về sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm thanh niên

có sử dụng thuốc lá điện tử tại Hà Nội

Chủ nhiệm đề tài: Đào Quang Tiến

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Đại học Y tế công cộng

Ba ́ o cáo kết quả nghiên cứu đề tài cấp cơ sở

1 Tên đề tài: Một số đặc điểm về sử dụng thuốc lá điện tử của thanh niên Hà Nội năm

2017

2 Chủ nhiệm đề tài: Đào Quang Tiến

3 Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Đại học Y tế công cộng

4 Cơ quan quản lý đề tài: Trường Đại học Y tế công cộng

5 Thư ký đề tài: Phí Quỳnh Trang

6 Phó chủ nhiệm đề tài: Lê Thu Giang

7 Danh sách những người thực hiện chính:

- Đoàn Thị Thùy Dương

- Đào Quang Tiến

- Phí Quỳnh Trang

- Lê Thu Giang

- Nguyễn Hoàng Nam

Thời gian thực hiện đề tài: từ tháng 06 năm 2017 đến tháng 12 năm 2017

MU ̣C LỤC

TÓM TẮT 1

ABSTRACT 2

Phần A: Tóm tắt các kết quả nổi bật của đề tài 3

Phần B: Nội dung báo cáo chi tiết kết quả nghiên cứu đề tài cấp cơ sở 5

1 ĐẶT VẤN ĐỀ 5

2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 6

2.1 Các khái niệm sử dụng trong nghiên cứu 6

2.2 Cấu tạo của thuốc lá điện tử 7

2.3 Tinh dầu của thuốc lá điện tử 7

2.4 Những tác động của thuốc lá điện tử 8

2.5 Một số yếu tố ảnh hưởng của thuốc lá điện tử 10

2.6 Khung lý thuyết trong nghiên cứu 13

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

3.1 Địa điểm nghiên cứu 13

3.2 Đối tượng nghiên cứu 14

3.3 Thiết kế nghiên cứu 14

3.4 Tiếp cận đối tượng nghiên cứu 15

3.5 Thu thập thông tin 16

3.6 Quản lý và phân tích số liệu 17

3.7 Đạo đức nghiên cứu 18

4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 18

4.1 Đối tượng tham gia nghiên cứu 18

4.2 Sơ lược về thuốc lá điện tử tại Hà Nội 20

4.3 Hoàn cảnh bắt đầu sử dụng và lý do sử dụng thuốc lá điện tử 22

4.4 Ưu điểm của thuốc lá điện tử so với thuốc lá thông thường 26

4.5 Thời điểm và khu vực thường sử dụng thuốc lá điện tử 30

4.6 Cảm nhận của những người đã và đang sử dụng thuốc lá điện tử về thái độ của những người xung quanh với thuốc lá điện tử 32

4.7 Truyền thông về thuốc lá điện tử 36

5 BÀN LUẬN 38

6 KẾT LUẬN 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

TÓM TẮT

Thuốc lá điện tử được sử dụng ngày càng phổ biến trên thế giới, đặc biệt là trong nhóm

người trẻ tuổi Mặc dù mới xuất hiện ở Việt Nam nhưng sản phẩm này nhanh chóng

được những người trẻ tuổi tại các thành phố lớn tiếp nhận và sử dụng Nghiên cứu này

được thực hiện để mô tả đặc điểm và thái độ về sử dụng thuốc lá điện tử của thanh niên

tại Hà Nội năm 2017

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, cách tiếp cận nghiên cứu hiện

tượng, sử dụng phương pháp bông tuyết lăn để chọn mẫu Tổng số 11 thanh niên từ 18

– 30 tuổi đang sinh sống và làm việc trên sáu quận nội thành thành phố Hà Nội đã tham

gia nghiên cứu Trong số đó, 8 người hiện đang sử dụng, 3 người đã từng sử dụng

thuốc lá điện tử Thông tin được nhóm sinh viên trường Đại học Y tế công cộng thu

thập từ tháng 8/2017 đến tháng 11/2017

Kết quả: Những người sử dụng thuốc lá điện tử chia thành 2 nhóm Nhóm thứ nhất là

những người nghiện thuốc lá lâu năm, sử dụng thuốc lá điện tử để giảm hoặc cai thuốc

lá thông thường Nhóm này thường tìm hiểu thông tin về thuốc lá điện tử khá kỹ và từ

nhiều nguồn khác nhau, cân nhắc các yếu tố lợi, hại khi sử dụng Nhóm thứ hai là

nhóm ở độ tuổi trẻ hơn, sử dụng thuốc lá điện tử do tò mò, muốn trải nghiệm những

thứ mới lạ, họ sử dụng thuốc lá điện tử bởi sự đa dạng về mùi thơm, khả năng tạo khói

và cũng để thể hiệnbản thân So với thuốc lá thông thường, người sử dụng thuốc lá điện

tử cảm thấy thuốc lá điện tử ít có ảnh hưởng đến sức khỏe hơn, cả cho người hút chủ

động và thụ động Sử dụng thuốc lá điện tử cũng được người thân, bạn bè của họ chấp

nhận dễ dàng hơn so với thuốc lá thông thường hoặc các chất gây nghiện khác Thông

tin truyền thông về thuốc lá điện tử hiện đang rất hạn chế mà không có bằng chứng cụ

thể Cần nhiều nghiên cứu về thuốc lá điện tử như tác dụng trong việc giảm, cai thuốc

lá thông thường cũng như tác động của thuốc lá điện tử đến sức khỏe con người

ABSTRACT

Electronic cigarettes (e-cigarettes) are being more prevalence, especially among young people Although newly being introduced in Vietnam, e-cigaretteshave been rapidly accepted and used by young people in major cities This study was conducted to describe the pattern and atitude about the use of electronic cigarettes by the youth in Hanoi in 2017

The research used a qualitative research method with a phenomenological approach, using a snowball technique to select samples A total number of 11 persons from 18 to

30 years old, whowere living and working in 6 districs of Hanoi participated in the research Of those, 8 persons were current used e-cigarettes, others used to be Data was collected by students of the University of Public Health from August 2017 – November 2017

Results: E-cigaretteoften used among smokers and young people Among smokers, attempts to quit smoking and a strong desire to stop tobacco were reported as a reason for starting using e-cigarette Those people usually look-up for information one-cigarettes from various sources, considering the advantages and disadvantages before using e-cigarettes Other reason for trying e-cigarettes were curiosity, offer to try by someone, attractiveness of e-liquid flavors and taste, and of vaping tricks of smoke Smokers found that e-cigarettesare likely to be much less, if at all, harmful to users or bystanders Even long-term health effects of e-cigarettes use are unknown, they feel their health status are improved comparing with using smoke E-cigarettes users were also more likely to be accepted by others people, such as family members, friends than smokers Information on e-cigarettes was limited and mainly overstates the harm without evidence More evidenceon e-cigarettes as a safer alternative to smoking and a possible pathway to complete cessation of nicotine as well as long-term health effects

of e-cigarettes need to studies and disseminated

Phần A: Tóm tắt các kết quả nổi bật của đề tài

1 Kết quả nổi bật của đề tài

(a) Đóng góp mới của đề tài: Đề tài là nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam tìm hiểu về đặc

điểm và thái độ về sử dụng thuốc lá điện tử của thanh niên Hà Nội

(b) Kết quả cụ thể:Báo cáo kết quả nghiên cứu được Hội đồng khoa học trường Đại

học Y tế công cộng thông qua

(c) Xuất bản 01 bài đăng trên tạp chí khoa học trong nước: Hiện đã thực hiện

(d) Hiệu quả về đào tạo: Thực hiện đề tài giúp nhóm sinh viên nâng cao kiến thức và

kỹ năng thực hiện nghiên cứu, viết báo cáo nghiên cứu khoa học

(e) Hiệu quả về xã hội: Đề tài là cơ sở để nhìn nhận được những quan điểm của thanh

niên Hà Nội về thông tin thuốc lá điện tử, đồng thời làm nổi bật một số đặc điểm về hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, từ đó khuyến nghị cần tiếp tục có các nghiên cứu

về tác dụng giảm, cai thuốc lá thông thường của thuốc lá điện tử cũng như có các nghiên cứu về tác động của thuốc lá điện tử đến sức khỏe con người

(f) Các hiệu quả khác

2 Áp dụng vào thực tiễn đời sống xã hội

3 Đánh giá thực tiễn đề tài đối chiếu với đề cương nghiên cứu đã được phê

duyệt

(a) Tiến độ: Nghiên cứu đạt đúng tiến độ thực hiện theo thời gian được phê duyệt, từ tháng 06 năm 2017 tới tháng 12 năm 2017

(b) Thực hiện mục tiêu nghiên cứu:Đề tài thực hiện đủ mục tiêu nghiên cứu đã đề ra,

trong đó có mô tả đặc điểm và thái độ về sử dụng thuốc lá điện tử của thanh niên

Hà Nội năm 2017

(c) Các sản phẩm tạo ra so với dự kiến của bản đề cương:

- Báo cáo kết quả nghiên cứu được Hội đồng khoa học trường Đại học Y tế công cộng thông qua

- 01 bài báo để gửi đăng trên tạp chí khoa học trong nước: chưa thực hiện, sẽ tiếp tục thực hiện trong thời gian tới

(d) Đánh giá việc sử dụng kinh phí: Tổng kinh phí thực hiện đề tài là 7,49 triệu đồng

Trong đó, nhóm nghiên cứu sử dụng kinh phí SNKH là 5 triệu đồng Nguồn kinh phí còn lại là 2,49 triệu do cá nhân thành viên nhóm nghiên cứu tự túc

4 Các ý kiến đề xuất

Nhóm nghiên cứu xin có ý kiến đề xuất về thời gian triển khai đề tài trong các năm tới nên thực hiện sớm hơn, để giúp các nhóm nghiên cứu kịp đạt tiến độ thực hiện theo đề cương đã đề ra Thời gian 4 tháng vừa để thu thập, phân tích thông tin, viết báo cáo nghiên cứu vừa đăng báo là quá ngắn Kinh phí cho đề tài cũng cần được khuyến khích nhiều hơn

Phần B: Nội dung báo cáo chi tiết kết quả nghiên cứu đề tài cấp cơ sở

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Thuốc lá điện tử là thiết bị mô phỏng hình dạng và tạo cảm giác cho người sử dụng giống như sử dụng thuốc lá truyền thông.Năm 2010, tại Mỹ có khoảng 1.8 % số người trưởng thành đã từng sử dụng thuốc lá điện tử và tỷ lệ này tăng lên 13% vào năm 2013

Tỷ lệ người đang sử dụng tăng từ 0.3% lên 6.8% Hơn một nửa số người hút thuốc ở

Mỹ đã thử thuốc lá điện tử Số lượng các cửa hàng dành riêng cho việc bán sản phẩm thuốc lá điện tử đã tăng vọt, và ước tính có hơn 10 000 cửa hàng thuốc lá điện tử ở Mỹ trong thập kỷ vừa qua, đại diện cho ước tính một phần ba của thị trường thuốc lá và lĩnh vực phát triển nhanh nhất[1]

Cho đến nay, bằng chứng về tác động của thuốc lá điện tử đến sức khỏe vẫn chưa chắc chắn, tuy nhiên, nhìn chung thuốc lá điện tử được nhận định là ít tác hại đến sức khỏe hơn so với thuốc lá thông thường Thuốc lá điện tử sử dụng cơ chế đun sôi tinh dầu với thành phần chính là nicotine, không có đốt cháy vì có thể giảm biến đổi một số chất trong tinh dầu thành các chất gây hại do quá trình đốt cháy[2]

Nhiều chuyên gia y tế công cộng lo ngại rằng thuốc lá điện tử có thể có tác động tiêu cực đến sức khỏe của người sử dụng, khuyến khích hút thuốc, duy trì việc sử dụng các sản phẩm nicotine và thuốc lá trong số những người hút thuốc, giảm hiệu quả của những nỗ lực phòng chống tác hại thuốc lá Mặc dù thuốc lá điện tử ngày càng trở nên phổ biến nhưng thông tin về sử dụng thuốc lá điện tử còn khá ít Một nghiên cứu tại

Mỹ cho thấy nhận thức về thuốc lá điện tử đã tăng gấp đôi từ 16.4% năm 2009 lên 32.2

% trong năm 2010, trong khi những người nhận thức về sản phẩm tăng gấp bốn lần từ 0.6% đến 2.7%[3]

Một số nghiên cứu cho thấy thuốc lá điện tử có thể có hiệu quả trong việc giúp người hút thuốc lá bỏ thuốc và ngăn ngừa tái phát, nhưng đã có rất ít nghiên cứu được công

bố để giải thích tại sao điều này có thể xảy ra Một nghiên cứu gần đây tại Mỹ về việc

sử dụng thuốc lá điện tử được tiến hành bằng cách phỏng vấn người dùng cá nhân; các

chủ đề chính liên quan đến việc sử dụng thuốc lá đã được xác định, chẳng hạn như văn hoá "vape" và sự hỗ trợ xã hội và thông tin trong cộng đồng[2]

Tại Việt Nam, thuốc lá điện tử mới xuất hiện trên thị trường Việt Nam được vài năm

và trở thành một thú chơi được coi là thời thượng của các bạn trẻ.Theo thông tin chúng tôi tìm hiểu, hiện tại Việt Nam chưa có nghiên cứu nào thực hiện về đề tài này Nghiên cứu này được thực hiện để mô tả quan điểm của thanh niên về thuốc lá điện tử và một

số đặc điểm về hành vi sử dụng thuốc lá điện tử của thanh niên năm 2017 tại Hà Nội Nghiên cứu sẽ cung cấp thêm thông tin và cách nhìn nhận khách quan về thuốc lá điện

tử của thanh niên tại Hà Nội Qua đó có những kiến nghị có thể góp phần xây dựng chương trình phòng chống thuốc lá hiệu quả hơn

2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Các khái niệm sử dụng trong nghiên cứu

* Thuốc lá điện tử

Thuốc lá điện tử là mô phỏng hình dạng và chức năng của thuốc lá thông thường, nhưng chúng bao gồm vỏ kim loại trong đó một bộ làm mát dùng pin tạo ra một hơi hít vào từ hộp mực có chứa chất làm ướt (ví dụ propylen glycol hoặc glycerol), hương vị, Nicotine hoặc trong một số trường hợp các thuốc khác (rimonabant, Amino-tadalafil) Thuốc lá điện tử cũng tạo ra khói và đưa nicotine vào cơ thể, nhưng khói của thuốc lá điện tử đặc hơn và có mùi thơm rất dễ chịu, người dùng cũng có thể kiểm soát được lượng nicotine mà mình muốn sử dụng Xuất hiện, kích thước, xử lý và các đặc tính hít miệng tương tự như trong thuốc lá điếu và có thể quan trọng trong việc hỗ trợ người hút thuốc lá bỏ thuốc lá[4]

2.2 Cấu tạo của thuốc lá điện tử

Hình 1 Cấu trúc của mô hình thuốc lá điện tử tiêu chuẩn (e-Cigarette)

Thuốc lá điện tử chạy bằng pingiống như thuốc lá được thiết kế nhằm mục đích cung cấp nicotine bằng một dung dịch bay hơi Các dung dịch cung cấp một hương vị và cảm giác vật lý tương tự như khói thuốc lá hít vào nhưng không diễn ra sự cháy Nó bao gồm các thành phần chính sau:

(1) Ống hút: Một cái ống nhựa dùng một lần - giống như một bộ lọc thuốc lá thuốc lá

có chứa chất hấp thụ bão hòa với dung dịch lỏng của glycol propylen và glycerin thực vật, trong đó nó có thểđược hòa tan nicotine);

(2) Thiết bị phun: Bộ phận làm nóng làm bốc hơi chất lỏng trong ống hút và tạo ra khói với mỗi lần phun);

(3) Thành phần pin:Thân máy của thiết bị - giống như thuốc lá điếu - có chứa pin lithium-ion có thể sạc lại được Thân của thiết bị cũng chứa một cảm biến không khí điện tử để tự động kích hoạt các yếu tố sưởi ấm khi hút và làm sáng lên một đèn báo LED đỏ để kích hoạt tín hiệu của thiết bị với mỗi lần phun Đèn LED cũng báo hiệu pin yếu[5]

2.3 Tinh dầu của thuốc lá điện tử

Tinh dầu của thuốc lá điện tử gồm các thành phần:

- Nước: Nhiều loại "tinh dầu thuốc lá" có chứa nước (H2O) Lượng nước này sẽ được làm nóng lên bằng một cuộn dây kim loại, hóa thành các hạt nước nhỏ hơn lẫn trong khói để người hút hút vào

- Propylene Glycol: Đây thường được xem là một loại chất an toàn trong sử dụng trong thực phẩm, thuốc và mỹ phẩm Nó cũng thường được dùng trong các máy tạo khói hoặc sương mù nhân tạo trên sân khấu, Tuy nhiên, nó có thể gây kích ứng phổi

và mắt, có thể gây hại cho những người bị bệnh phổi mãn tính như hen suyễn, nghẽn khí kinh niên,

- Glycerin: Một hóa chất không màu, không mùi và có vị hơi ngọt, tương tự như Propylene Glycol

- Chất tạo mùi: Hiện đang có hàng trăm loại mùi tinh dầu thuốc lá khác nhau, như

cherry, táo, cam hoặc mùi vị như bánh kem, chocolate, hoặc thậm chí là mùi thuốc lá

thật

- Các hạt nhỏ và kim loại: Trong thuốc lá điện tử cũng có thể chứa các hạt bụi nhỏ (Particulates) Mật độ các hạt bụi trong thuốc lá điện tử là tương tự như thuốc lá thật nhưng cho tới nay, chưa có đủ nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định mức độ an toàn/nguy hiểm của việc hút các hạt bụi do thuốc lá điện tử tạo ra Các loại kim loại độc như thiếc, nickel, catmi, chì và thủy ngân cũng có thể xuất hiện trong hơi khói của thuốc lá điện tử[6]

2.4 Những tác động của thuốc lá điện tử

* So với thuốc lá thông thường

Theo kết quả của một nghiên cứu đã hoàn thành bởi 178 người cho thấy hầu như tất cả những người tham gia sử dụng thuốc lá điện tử chủ yếu để bỏ thuốc lá thông thường hoặc giảm thiểu các tác hại liên quan đến hút thuốc lá thông thường, trong số họ đã thành công với mục tiêu này Tuy nhiên hầu hết những người tham gia nghiên cứu không nghĩ rằng thuốc lá điện tử hoàn tàn an toàn (82%), nhưng họ nghĩ rằng chúng ít

nguy hiểm hơn thuốc lá thông thường và 60% tin rằng thuốc lá điện tử gây nghiện, nhưng ít hơn so với thuốc lá truyền thống[7]

* Tác hại của thuốc lá điện tử:

Vấn đề về thuốc lá điện tử là do các chất gây ô nhiễm trong chất lỏng điện tử hoặc juice' và các mối nguy liên quan đến việc tiếp xúc với da Do thiếu các tiêu chuẩn và kiểm soát sản xuất, độ tinh khiết của chất lỏng điện tử thường không thể đảm bảo, và việc kiểm tra một số sản phẩm đã cho thấy có sự hiện diện của các chất độc hại Chất nicotin trong chất lỏng điện tử có thể nguy hiểm nếu không được xử lý và có thể độc hại cho trẻ sơ sinh và trẻ em ở các cấp có trong e-liquid[8] Bao bì an toàn cho trẻ em hoặc trẻ em, các khóa an toàn cho trẻ em (như những chiếc có trong hộp bật lửa) và hướng dẫn đúng cách xử lý e-lỏng an toàn có thể giúp giảm bớt một số rủi ro Một bằng sáng chế thảo luận về việc sử dụng sinh trắc học và cảm biến để xác định người tiêu dùng theo độ tuổi; công nghệ này có thể được sử dụng để ngăn ngừa một số trẻ em

'e-sử dụng bằng cách 'e-sử dụng kiểm tra độ tuổi

Các mối quan tâm khác bao gồm các vật liệu được sử dụng trong quá trình tạo ra bình phun, lão hóa và bẩn thuốc lá có sử dụng cơ chế gia nhiệt để tạo ra một lớp nicôpin phát ra các hạt kim loại và thậm chí các hạt nano của các thành phần cuộn dây nóng trong bình phun, như sắt, niken và crom[9] Kim loại chì, niken và crom xuất hiện trên Food and Drug của Hoa Kỳ Danh mục các chất độc hại và có khả năng gây hại (FDA) của Cơ quan Quản lý (FDA) Sự an toàn của việc hít phải những hạt kim loại này và các hạt nano chưa được nghiên cứu và có thể gây ra mối lo ngại Việc sử dụng các cơ chế thay thế aerosol thay thế có thể giảm bớt một số trong các câu hỏi an toàn này, mặc

dù không chắc chắn liệu các phương án này cũng có thể tạo ra phát tán hạt và hạt nano hay không Hơn nữa, hiệu suất thuốc lá dài hạn và thế hệ HPHC liên quan chưa được nghiên cứu.Khi tuổi của thuốc lá và trở nên xáo trộn, sản phẩm mà chúng sinh ra có thể thay đổi Tự động hoặc bằng tay làm sạch yếu tố làm nóng cần được xem xét thiết kế[10]

2.5 Một số yếu tố ảnh hưởng của thuốc lá điện tử

* Yếu tố sức khỏe

Theo cảnh báo của FDA (cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ) về nguy cơ sức khỏe gây ra bởi thuốc lá điện tử, trong thành phần của thuốc lá điện tử có các chất gây độc cho con người và có thể làm tăng nguy cơ gây nghiện ở những người trẻ tuổi và có thể dẫn đến việc sử dụng các loại sản phẩm khác của thuốc lá ở trẻ em, bao gồm cả thuốc lá truyền thống Một nghiên cứu về xu hướng trong nhận thức và sử dụng thuốc

lá điện tử ở người lớn tại Mỹ vào năm 2010-2013 chỉ ra rằng, thuốc lá điện tử chắc chắn tác động tới sức khỏe của cộng đồng

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Nam California đã phân tích phản ứng nghiên cứu từ hơn 2.000 thanh thiếu niên, những người tham gia nghiên cứu được hỏi về các triệu chứng của viêm phế quản mãn tính, chẳng hạn như ho hàng ngày trong 3tháng liền Kết quả cho thấy, những người đang sử dụng thuốc lá điện tử có 85% khả năng có các nhiễm trùng phổi hoặc 71% những người hút thuốc lá thường xuyên hoặc bị phơi nhiễm với khói thuốc lá Ngoài ra, có 41% số thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử

tự báo cáo các triệu chứng về viêm phế quản của họ.Trong một báo cáo của CDC chỉ ra rằng: Thuốc lá điện tử có khả năng gây hại và có lợi cho cộng đồng Nhưng điều quan trọng là phải xem xét tác động của chúng lên quần thể cụ thể, bao gồm thanh niên, phụ

nữ mang thai và người trưởng thành[11]

* Yếu tố xã hội

Ngoài những tác động về sức khỏe cho người sử dụng, yếu tố tác động xã hội của thuốc lá điện tử còn có một số tác động như việc quảng cáo sản phẩm thuốc lá dẫn tới việc dễ lôi kéo thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá, chi tiêu để quảng cáo thuốc lá điện tử

đã tăng nhanh chóng kể tử năm 2011 Khoảng 69% học sinh trung học và cao học đã được tiếp xúc với thuốc lá điện tử trong các cửa hàng bán lẻ, trên mạng internet, trong các tạp chí/ báo chí, hay trên truyền hình/phim Tiếp súc với quảng cáo thuốc lá điện tử

có thể góp phần làm tăng việc sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ Một nghiên cứu của Mỹ về thuốc lá điện tử vào năm 2011-2014 cho thấy rằng những công ty sản xuất

thuốc lá điện tử đã nhanh chóng chi tiêu cho việc quảng cáo tăng từ 6,4 triệu đô la trong năm 2011 lên đến 115 triệu đô-la trong năm 2014[12]

Hiện nay thuốc lá điện tử vẫn chưa được cấp phép bán chính thức ở Việt Nam nhưng những sản phẩm về thuốc lá điện tử đã được bày bán trên thị trường, nhất là trên các trang mạng xã hội Đây là một vấn đề mới, có nguy cơ tiềm ẩn đến sức khỏe con người cần được nghiên cứu nhiều hơn tại Việt Nam và các cơ quan chức năng cần vào cuộc

để sớm có một quy định cho việc mua bán và sử dụng thuốc lá điện tử

* Yếu tố cá nhân

Một số người dùng thuốc lá cũng cảm nhận được thuốc lá điện tử an toàn hơn thuốc lá hoặc các phương pháp khác ngừng thuốc lá truyền thống Năm 2013, nhà nghiên cứu Adkison phát hiện ra rằng 71% người hút thuốc nhận thức thuốc lá điện tử là an toàn hơn thuốc lá truyền thống và 22% không chắc chắn đó là an toàn hơn, đáng ngạc nhiên 28% còn nhận thuốc lá điện tử an toàn hơn liệu pháp thay thế nicotine, và 32% không chắc chắn đó là an toàn hơn Trong nhóm tập trung với 66 cá nhân trong độ tuổi 18-26 năm ở Minnesota, năm 2012 Etter và Bullen (2011) cũng cho thấy 84% người dùng sử dụng vì họ nhận thức thuốc lá điện tử là an toàn hơn thuốc lá thông thường và năm

2013 Adkison phát hiện ra rằng 70,3% số người được nhận thức thuốc lá điện tử coi chúng như ít có hại hơn thuốc lá[13]

Các nghiên cứu từ Mỹ cho thấy người hút thuốc bắt đầu sử dụng thuốc lá sau khi họ biết được từ quảng cáo (bao gồm trên Internet), thông qua gia đình và bạn bè Những người khác cho biết động lực để bắt đầu bao gồm tò mò, cố gắng bỏ hút thuốc hoặc giảm tình trạng hút thuốc lá và được sử dụng ở những nơi cấm hút thuốc lá truyền thống[2, 14]

Cần thêm các nghiên cứu khoa học để đánh giá tính an toàn và hiệu quả của thuốc lá điện tử Các chủ đề cho nghiên cứu trong tương lai bao gồm: Sự hiểu biết về thiết kế và chức năng của sản phẩm hiện tại trên thị trường Mỹ không đầy đủ.Thuốc lá điện tử biến đổi và tăng điện áp xuất hiện để đưa ra khả năng làm tăng nồng độ nicotin.35 Điện

thế cao hơn và các tính năng khác có thể làm tăng khả năng thao tác kích thước hạt và tăng khối lượng ao Có ít nghiên cứu về các chức năng này Hiểu được tất cả các tài liệu liên quan đến sản xuất bình xịt Các nguy cơ liên quan đến việc sử dụng pin cần được nghiên cứu thêm Các cơ chế thất bại và tần số của các mối nguy về cháy, sốc và

nổ là không rõ Có thể có sự hiện diện, chức năng và khả năng của phần mềm, cảm biến và bộ vi xử lý kết hợp vào thuốc lá điện tử chưa được biết Không biết những dữ liệu về sức khoẻ hoặc địa hình đang được thu thập hay dữ liệu có thể ảnh hưởng như thế nào hoặc ảnh hưởng đến các quy định và chính sách về sức khoẻ Các lỗ hổng phần mềm cũng không rõ Sự vắng mặt của các tiêu chuẩn thử nghiệm các giao thức thỏa hiệp so sánh giữa các nghiên cứu Các giao thức kiểm tra chuẩn cho phép kiểm tra có ý nghĩa, phân loại và so sánh các kết quả kiểm tra thuốc lá điện tử sẽ là một công cụ nghiên cứu có giá trị Cần có kiến thức về vòng đời sản phẩm, sự xuống cấp theo thời gian, hiệu suất thành phần của bên thứ ba và sử dụng sai mục đích[10]

2.6 Khung lý thuyết trong nghiên cứu

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Địa điểm nghiên cứu

Chúng tôi chọn 6 quận nội thành Hà Nội là địa bàn để nghiên cứu Qua tìm hiểu thông

tin ban đầu, chúng tôi biết rằng Hà Nội hiện đang là một trong hai thành phố có số

lượng người biết đến và sử dụng thuốc lá điện tử nhiều nhất tại Việt Nam

Lý do và quan điểm về sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm thanh niên có sử dụng

thuốc lá điện tử tại Hà Nội

lá điện tử

Thuốc lá điện tử có nhiều ưu điểm hơn thuốc lá thông thường

Hạn chế của thuốc lá điện tử so với thuốc lá thông thường

Tác dụng cai thuốc lá thông thường của thuốc lá điện tử

Quan điểm

về thái độ của những người xung quanh khi sử dụng thuốc

lá điên tử

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu bao gồm các thanh niên từ 18-30 tuổi

Theo Luật Thanh Niên Việt Nam (Số 53/20005/QH1), thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi.Trên thực tế, có những bạn trẻ dưới 18 tuổi

có hút thuốc lá điện tử Tuy nhiên, chúng tôi chọn thanh niên từ 18 tuổi trở lên do việc tiếp cận đối tượng dưới 18 tuổi cần phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người bảo lãnh Hành vi hút thuốc lá, trong đó có thuốc lá điện tử không phải là hành vi được ủng hộ trong xã hội và yêu cầu sự đồng ý của cho mẹ có thể ảnh hưởng không tốt đến đối tượng nghiên cứu Theo Điều 9 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Luật số: 09/2012/QH13), người chưa đủ 18 tuổi cũng không được phép sử dụng, mua, bán thuốc lá khiến việc tiếp cận đối tượng dưới 18 tuổi cũng gặp nhiều khó khăn hơn

3.3 Thiết kế nghiên cứu

Thiết kế nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng thiết kế nghiên cứu định tính, là nghiên cứu khám phá đầu tiên Không nhằm thống kê các con số, mà nhằm tìm hiểu những trải nghiệm, hoàn cảnh, cảm nhận từ góc nhìn của người trong cuộc Chúng tôi dùng cách tiếp cận nghiên cứu hiện tượng

Chọn mẫu

Chúng tôi sử dụng phương pháp “bông tuyết lăn” (Snow ball)để tiếp cận đối tượng nghiên cứu.Việc tiếp cận áp dụng phương pháp “bông tuyết lăn” có nghĩa là từ một số đối tượng mà chúng tôi tìm được ban đầu, họ sẽ giới thiệu thêm những đối tượng khác

Để thông tin được đa dạng chúng tôi chọn chủ đích đối tượng tham gia nghiên cứu thuộc các nhóm:

(1) Đang hút chỉ thuốc lá điện tử: có thể đã từng hút thuốc lá thông thường hoặc chưa,

để tìm hiểu hoàn cảnh sử dụng và các đặc điểm sử dụng thuốc lá điện tử

(2) Người vừa hút thuốc lá điện tử vừa hút thuốc lá truyền thống để tìm hiểu xem vì

sao họ sử dụng song song cả hai loại cùng một lúc

(3) Có hút thuốc lá điện tử nhưng hiện giờ đã bỏ để tìm hiểu các thông tin vì sao họ lại ngưng sử dụng thuốc lá điện tử

Phương pháp thu thập số liệu

Phương pháp thu thập số liệu chính là phương pháp phỏng vấn sâu Số cuộc phỏng vấn

là 15, thông tin đã bão hòa

Trước khi bắt đầu thu thập dữ liệu, chúng tôi sử dụng một bản hướng dẫn phỏng vấn tương đối mở,trong đó có liệt kê một số chủ đề chính Đây là những chủ đề mà chúng tôi mường tượng trước cóliên quan đến mục tiêu của nghiên cứu như hoàn cảnh sử dụng thuốc lá điện tử, thông tin về sử dụng thuốc lá điện tử, ảnh hưởng của những người xung quanh đến việc sử dụng thuốc lá điện tử v.v

3.4 Tiếp cận đối tượng nghiên cứu

Chúng tôi tiếp cận các đối tượng chúng tôi quen biết từ trước Sau đó giới thiệu cho họ

về nghiên cứu, xin phép được phỏng vấn Khi kết thúc phỏng vấn nhóm đã nhờ đối tượng là chủ cửa hàng bán thuốc lá điện tử giới thiệu các đối tượng đang sử dụng bao gồm các đối tượng mới sử dụng một tháng và những người đã sử dụng được vài năm Chúng tôi tiếp cận làm quen với các đối tượng tiếp theo qua số điện thoại, mạng xã hội

và gặp đối tượng đểgiới thiệu về nghiên cứu và xin phép được phỏng vấn

Nhóm đã tiếp cận 13 người, trong đó có 2 người từ chối, tỷ lệ từ chối là 15,4% Tổng

số 11 cuộc phỏng vấn sâu đã được thực hiện trong đó có 6 người đang hút thuốc lá điện

tử và không hút thuốc lá thông thường, 2 người vừa hút thuốc lá điện tử vừa hút thuốc

lá thông thường, 3 người đã hút thuốc lá điện tử nhưng hiện đã bỏ hẳn thuốc lá điện tử

Sơ đồ tiếp cận các đối tượng nghiên cứu được trình bày chi tiết tại Hình 2

SƠ ĐỒ TIẾP CẬN CÁC ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu được giới thiệu Đối tượng nghiên cứu gặp trực tiếp, không thông qua người khác Giới thiệu

2 Người hiện chỉ hút thuốc lá điện tử

3 Người vừa hút thuốc lá điện tử vừa hút thuốc lá thông thường

4 Người đã bỏ thuốc lá điện tử

2-01 Người hiện chỉ hút thuốc lá điện tử, cuộc PVS số 01

3.5 Thu thập thông tin

Nhóm nghiên cứu bao gồm 4 sinh viên trường Đại học Y tế công cộng, hai nam và hai

nữ và một nghiên cứu viên có kinh nghiệm và được đào tạo phương pháp nghiên cứu định tính, có quan tâm đến thuốc lá điện tử

Nhóm sinh viên là người trực tiếp đi phỏng vấncó nhiều ưu điểm Thứ nhất, nhóm sinh viên cùng độ tuổi hoặc gần độ tuổi với những người tham gia nghiên cứu, dễ tiếp cận

4-03

2-06 2-06

và trao đổi cởi mở với những người có sử dụng thuốc lá điện tử Thứ hai, do là sinh viên đang thực hiện nghiên cứu, đối tượng tham gia nghiên cứu cũng nhiệt tình, dễ đồng ý tham gia nghiên cứu và cũng sẵn sàng chia sẻ thông tin hơn

Tuy nhiên, nhóm sinh viên cũng chưa có nhiều kinh nghiệm về thực hiện nghiên cứu,

về thực hiện phỏng vấn sâu Để khắc phục hạn chế này, trước khi đi phỏng vấn, nhóm

đã tập trung để được tập dượt, tư vấn về phương pháp và cách thức thực hiện phỏng vấn Sau mỗi cuộc phỏng vấn, nhóm ngồi lại cùng gỡ băng, thảo luận về các chủ đề, nội dung thông tin đã thu thập được Quá trình nghiên cứu thực địa là một quá trình vừa thu thập dữ liệu, vừa phân tích Chúng tôi đã liên tục thảo luận, xác định tập trung hơn các câu hỏi, các vấn đề tìm hiểu, sơ bộ đưa ranhững cách hiểu đã thu được về thực trạng sử dụng thuốc lá điện tử

Các cuộc phỏng vấn được tiến hành ở những nơi có bối cảnh thoải mái và yên tĩnh như các quán cà phê và cửa hàng bán thuốc lá điện tử Người phỏng vấn giải thích mục đích nghiên cứu, các quy tắc bảo mật thông tin, trả lời các thắc mắcliên quan đến nghiên cứu của người tham gia và xin phép sự tham gia tự nguyện của họ vào nghiên cứu Các cuộc phỏng vấn cũng được xin phép ghi âm Mỗi cuộc phỏng vấn kéo dài từ 15 phút –

25 phút

Thời gian thu thập thông tin được thực hiện từ tháng 10/2017 – 11/2017

3.6 Quản lý và phân tích số liệu

Tất cả cuộc phỏng vấn sâu được ghi âm và gỡ băng theo đúng nguyên văn Những người thu thập thông tin cũng ghi lại tóm tắt thông tin của cuộc phỏng vấn Sau đó, chúng tôi đọc các bảng gỡ băng, mã hóa Phân tích nội dung được áp dụng để tìm kiếm các chủ đề nổi bật về thuốc lá điện tử cũng như đặc điểm và hành vi sử dụng thuốc lá điện tử Phần mềm mindmap được sử dụng để nhóm các nhóm chủ đề Việc xác định chủ đề báo cáo, bàn nội dung, bàn cách thể hiện, góp ý,sửa chữa và bổ sung bản thảo cũng đều có sự tham gia của tất cả các thành viên nhóm nghiêncứu Đây là một cách quan trọng để đảm bảo chất lượng của nội dung báo cáo

Các chủ đề nổi bật được thống nhất phân tích từ dữ liệu bao gồm:

- Thông tin chung về thuốc lá điện tử;

- Mục đích/hoàn cảnh sử dụng thuốc lá điện tử;

- Thời điểm và nơi sử dụng thuốc lá điện tử,

- Thái độ của bản thân và những người xung quanh về thuốc lá điện tử

- Thông tin truyền thông về thuốc lá điện tử

Phần kết quả sau đây sẽ mô tả chi tiết đối tượng tham gia nghiên cứu cũng như các nội dung về thuốc lá điện tử

3.7 Đạo đức nghiên cứu

Đề cương nghiên cứu đã được Hội đồng Đạo đức của Trường Đại học Y tế công cộng thông qua theo Quyết định số 364/2017/YTCC-HD3 ngày 26 tháng 9 năm 2017

Tất cả những người tham gia đều ký vào giấy đồng ý tham gia nghiên cứu trước khi thực hiện phỏng vấn và ghi âm

4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng tham gia nghiên cứu

Thông tin chi tiết về những người trong mẫu nghiên cứu được trình bày trong Bảng 1

ID Tuổi

Trình

độ học vấn

Nghề nghiệp Đặc điểm sử

dụng

Thời gian sử dụng/thời gian

bỏ thuốc lá điện tử

Thời gian sử dụng thuốc lá thông thường

Không sử dụng

Đang sử dụng 18 tháng, dùng

hàng ngày

Không sử dụng

Đang sử dụng 12 tháng, dùng

hàng ngày

Không sử dụng

12 tháng, dùng hàng ngày

60 tháng, dùng hàng ngày

Vừa sử dụng TLĐT vừa sử dụng TLTT

1 tháng, dùng hàng ngày

96 tháng, dùng hàng ngày

Không sử dụng

Không sử dụng

Đã bỏ và hiện không sử dụng

Đã bỏ được 14 tháng

Sử dụng thuốc

lá thông thường được

84 tháng

Tổng số có 11 người tham gia nghiên cứu Người tham gia nhỏ nhất là 19 và cao nhất

là 30 tuổi Về trình độ học vấn: 7 người có trình độ học vấn đại học, 1 người xong cao đẳng và 3 người hết trung học phổ thông Có 6 người là nhân viên văn phòng, 4 lao động tự do, 1 sinh viên

Về sử dụng thuốc lá điện tử: 8 người hiện đang sử dụng thuốc lá điện tử, trong đó có 6 người chỉ sử dụng thuốc lá điện tử, 2 người vừa sử dụng thuốc là điện tử vừa sử dụng thuốc lá thông thường Trong 8 người này, người dùng ít nhất là một tháng, dùng nhiều nhất đã được ba năm 7/8 người đã sử dụng thuốc lá điện tử hơn 1 năm Tất cả những người đang sử dụng đều sử dụng thuốc lá điện tử hàng ngày Thời gian bỏ thuốc lá điện

tử của ba người đã bỏ thuốc là từ 2 tháng đến 14 tháng Trong số 11 người đã/đang dùng thuốc lá điện tử, 9 người đã từng/đang hút thuốc lá thông thường, 2 người chưa từng hút thuốc lá thông thường trước khi thử và sử dụng thuốc lá điện tử

4.2 Sơ lược về thuốc lá điện tử tại Hà Nội

Về cấu tạo

Trong 15 người tham gia phỏng vấn sâu thì có 4 người có kiến thức chi tiết về cấu tạo thuốc lá điện tử.Về cơ bản, cấu tạo thuốc lá điện tử gồm 2 thành phần chính đó là Box, Tank và nguyên liệu chính dùng để hóa hơi là tinh dầu hay còn được gọi là Juice Trong tinh dầu có rất nhiều chất hóa học nhưng 3 loại chính là Propylene Glycol (PG), Glycerin thực vật (VG), Flavor, còn nicotine thì người dùng có thể mua theo yêu cầu của họ có loại có nicotine có loại không có nicotine Theo chia sẻ của những người trong nghiên cứu thì PG và VG là hai chất phụ gia có trong thực phẩm về lý thuyết đó