Xuất phát từ những lý do trên tôi đã chọn “Giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng” làm đề tài nghiên cứu nhằm đánh [r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
DANH MỤC BẢNG BIỂU viii
DANH MỤC HÌNH x
TÓM TẮT xi
MỞ ĐẦU 1
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
2.1 Mục tiêu chung 2
2.2 Mục tiêu cụ thể 2
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 2
4 PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 2
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
5.1 Phương pháp thu thập số liệu 3
5.1.1 Số liệu thứ cấp 3
5.1.2 Số liệu sơ cấp 3
5.2 Phương pháp phân tích số liệu 4
6 KẾT CẤU LUẬN VĂN 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 5
1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 5
1.1.1 Tổng quan về hộ tiểu thương 5
1.1.1.1 Khái niệm về hộ tiểu thương 5
1.1.1.2 Đặc điểm về hộ tiểu thương 5
1.1.1.3 Vai trò kinh tế hộ 6
1.1.1.4 Vai trò của các ngân hàng trong thị trường tín dụng 7
1.1.2 Tổng quan về tín dụng 7
1.1.2.1 Khái niệm về tín dụng 7
1.1.2.2 Phân loại tín dụng 8
1.1.2.3 Rủi ro tín dụng 8
1.1.2.4 Vai trò của tín dụng trong phát triển kinh tế xã hội 9
Trang 2iv
1.1.3 Lý thuyết về thông tin bất đối xứng và tiếp cận tín dụng của hộ 10
1.1.3.1 Thông tin bất đối xứng 10
1.1.3.2 Cung - cầu tín dụng chính thức của hộ 10
1.1.3.3 Cung tín dụng và giới hạn tín dụng của các tổ chức tín dụng chính thức 11
1.1.4 Nguyên nhân của hạn chế tín dụng và thông tin bất đối xứng trong giao dịch tín dụng 12
1.2 TỔNG QUAN CÁC TÀI LIỆU CÓ LIÊN QUAN 14
1.3 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 16
1.3.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương 16
1.3.2 Sự cần thiết phải nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng của các hộ tiểu thương 18
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN 19
TÍN DỤNG CHÍNH THỨC CỦA CÁC HỘ TIỂU THƯƠNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 19
2.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH SÓC TRĂNG 19
2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 19
2.1.1.1 Vị trí địa lý 19
2.1.1.2 Điều kiện tự nhiên 20
2.1.2 Đặc điểm về kinh tế - xã hội tỉnh Sóc Trăng 21
2.1.2.1 Điều kiện về xã hội 21
2.1.2.2 Tình hình kinh tế 23
2.1.3 Hệ thống các tổ chức tín dụng chính thức trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng 25
2.1.4 Dư nợ, doanh số cho vay trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng 27
2.1.4.1 Dư nợ theo loại hình các Tổ chức tín dụng 27
2.1.4.2 Doanh số cho vay toàn tỉnh 27
2.2 PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG CHÍNH THỨC CỦA CÁC HỘ TIỂU THƯƠNG 28
2.2.1 Tình hình hoạt động của hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh 28
2.2.2 Thực trạng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng 2016-2017 29
2.2.3 Đặc điểm kinh tế xã hội của các hộ tiểu thương được khảo sát 30
Trang 3v
2.2.3.1 Tình hình vay vốn ngân hàng của các hộ tiểu thương qua điều tra 30
2.2.3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ tiểu thương 31
2.2.3.3 Những khó khăn khi hộ tiểu thương tiếp cận vốn tín dụng chính thức 36
2.2.4 Các yếu tố từ phía tổ chức tín dụng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương 37
2.2.4.1 Những khó khăn khi hộ tiểu thương tiếp cận vốn tín dụng chính thức từ phía ngân hàng 37
2.2.4.2 Các yếu tố mà các tổ chức tín dụng cần cải thiện để các hộ tiểu thương dễ vay được vốn từ ngân hàng 43
2.2.5 Đánh giá hạn chế của các hộ tiểu thương trong tiếp cận tín dụng chính thức 44
2.2.5.1 Hạn chế về tiếp cận thông tin các chương trình cho vay tiểu thương 44
2.2.5.2 Hạn chế của hộ tiểu thương 44
2.3 NHẬN XÉT CHUNG VỀ THỰC TRẠNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG CHÍNH THỨC CỦA HỘ TIỂU THƯƠNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 46
2.3.1 Những kết quả đạt được 46
2.3.2 Những khó khăn 46
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG CHÍNH THỨC CỦA HỘ TIỂU THƯƠNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 50
3.1 CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG CHÍNH THỨC CỦA HỘ TIỂU THƯƠNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 50
3.1.1 Giải pháp đối với ngân hàng thương mại 50
3.1.1.1 Xây dựng chính sách khách hàng riêng biệt 50
3.1.1.2 Xây dựng mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn 52
3.1.1.3 Xây dựng hoạt động hỗ trợ của ngân hàng 52
3.1.1.4 Đa dạng hóa hình thức tín dụng 53
3.1.1.5 Hoạt động theo dõi, kiểm tra 54
3.1.1.6 Tăng cường việc nắm bắt thông tin khách hàng 55
3.1.1.7 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của NHTM 55
Trang 4vi
3.1.1.8 Đẩy mạnh hoạt động Marketing 55
3.1.2 Giải pháp đối với hộ tiểu thương 56
3.1.2.1 Nâng cao hiệu quả kinh doanh 56
3.1.2.2 Nâng cao mức độ tín nhiệm của hộ tiểu thương 56
3.1.2.3 Tham gia tổ, nhóm 57
3.2 KIẾN NGHỊ 57
3.2.1 Đối với Chính phủ 57
3.2.1.1 Hoàn thiện cơ sở pháp lý cho môi trường kinh doanh ổn định, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế 57
3.2.1.2 Về các thủ tục hành chính trong việc hỗ trợ vay vốn 58
3.2.1.3 Chính sách hỗ trợ 58
3.2.2 Đối với Ngân hàng Nhà nước 59
3.2.3 Đối với Ban quản lý chợ 59
3.2.4 Đối với chính quyền địa phương 60
KẾT LUẬN 61
1 KẾT LUẬN CHUNG 61
2 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI 61
3 ĐỀ XUẤT HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 62
TÀI LIỆU THAM KHẢO 63
Trang 5vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Trang 6viii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1 Dân số trung bình phân theo giới tính, thành thị và nông
Bảng 2.2 Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng từ
Bảng 2.3 Cơ cấu kinh tế của tỉnh Sóc Trăng từ năm 2015-2017 24 Bảng 2.4
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành phân theo ngành kinh doanh 2015-2017
24
Bảng 2.5 Hệ thống TCTD trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng giai đoạn
Bảng 2.6 Dư nợ cho vay theo loại hình TCTD trên địa bàn tỉnh
Bảng 2.7 Doanh số cho vay theo loại hình TCTD trên địa bàn tỉnh
Bảng 2.8 Bảng tổng hợp tình hình phát triển hộ tiểu thương từ
Bảng 2.9 Tình hình cho vay hộ tiểu thương tại các Tổ chức tín
dụng trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng 2016-2017 30
Bảng 2.10 Hiện trạng vay vốn ngân hàng của các hộ tiểu thương
Bảng 2.11 Tình hình vay vốn ngân hàng của các hộ tiểu thương qua
Bảng 2.12 Giá trị thống kê các biến trong mô hình nghiên cứu 32
Trang 7ix
Bảng 2.20 Những khó khăn khi hộ tiểu thương tiếp cận vốn vay từ
Bảng 2.21 Bảng tổng hợp về quan điểm của ngân hàng về việc
Bảng 2.22 Tổng hợp về quan điểm của ngân hàng về mục đích vay
Bảng 2.23 Tổng hợp về quan điểm của ngân hàng về phương án
Bảng 2.24 Tổng hợp về quan điểm của ngân hàng về năng lực tài
Bảng 2.25 Tổng hợp về quan điểm của ngân hàng về các quy định
Bảng 2.26
Các yếu tố các tổ chức tín dụng cần cải thiện để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ tiểu thương
44
Bảng 2.27 Tiếp nhận thông tin vay vốn tín dụng chính thức của hộ
Trang 8x
DANH MỤC HÌNH
Số hiệu hình Tên hình Trang
Trang 9xi
TÓM TẮT
Đề tài “Giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các
hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng” với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên
và phương pháp thống kê mô tả được sử dụng để phân tích số liệu nhằm mục tiêu đánh giá thực trạng vay vốn tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương, từ đó xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận chính thức của các hộ tiểu thương Trên cơ sở
đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ tiểu thương kinh doanh trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
Trang 101
MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong thời kỳ kinh tế hiện nay, mọi ngành nghề hợp pháp đều được khuyến khích phát triển do đó nhu cầu vốn cho các ngành nghề phát triển là rất lớn Các tổ chức tín dụng là cầu nối giữa người có nhu cầu về vốn và người có vốn tạm thời nhàn rỗi Tín dụng là tập trung huy động nhiều nguồn vốn có hiệu quả để đầu tư phát triển kinh tế xã hội, tạo điều kiện tích lũy vốn cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa Do đó, theo các nhà kinh tế tín dụng thực sự là đòn bẩy kinh tế kích thích các ngành kinh tế mũi nhọn và các ngành kinh tế khác phát triển, trong đó có ngành thương mại dịch vụ
Tín dụng chính thức là một công cụ quan trọng để thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở các nước Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển thì thị trường tín dụng chính thức không hoạt động tốt, do đó tiếp cận tín dụng chính thức bị giới hạn Nguyên nhân là do thông tin bất cân xứng giữa người cho vay và người đi vay nên dễ dẫn đến những rủi ro trong cho vay (Stiglitz và Weiss (1981)) Trong hoạt động tín dụng, các ngân hàng thì có nguồn vốn dồi dào nhưng lại thiếu thông tin về người đi vay nên phải đối mặt với rủi ro không trả nợ Do đó, để đảm bảo an toàn trong hoạt động của mình, bản thân các tổ chức tín dụng phải xử lý thông tin bất cân xứng để hạn chế lựa chọn bất lợi và tâm lý ỷ lại nhằm cho vay đúng người đúng đối tượng và giám sát chặt chẽ để khách hàng vay vốn có hành vi đúng đắn nhằm đảm bảo việc thu hồi cả gốc và lãi khoản tín dụng đã cấp ra
Theo Ahlin và Jiang (2008), xem xét tác động dài hạn của tín dụng vi mô đến phát triển Họ thấy rằng tín dụng vi mô ở một mức độ nhất định có thể tác động cùng chiều đến tăng trưởng và phát triển, phụ thuộc vào mức độ mà nó tạo thuận lợi cho việc tạo việc làm trong sản xuất từ qui mô nhỏ đến qui mô lớn Do đó việc cấp tín dụng cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ ở các thị trường tín dụng nông thôn hay thành thị với một thông tin không hoàn hảo như nêu trên là một nhiệm vụ rất khó khăn
Sóc Trăng là tỉnh thuộc vùng châu thổ sông Cửu Long, vùng cung cấp sản lượng lúa quan trọng của cả nước, nơi có sản phẩm xuất khẩu dồi dào và đa dạng, đặc biệt là gạo và hàng thủy sản, nông sản thực phẩm chế biến Đây là vùng có nhiều tiềm năng kinh tế để phát triển sản xuất, đồng thời cũng là nơi tiêu thụ hàng hóa và cung
Trang 112
cấp dịch vụ lớn cho cả nước Tuy nhiên nguồn vốn tín dụng chính thức cho các lĩnh vực như nông nghiệp nông thôn, hộ kinh doanh, hộ gia đình cũng còn hạn chế
Xuất phát từ những lý do trên tôi đã chọn “Giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng” làm
đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng vay vốn tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương, từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ tiểu thương kinh doanh trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung
Đề tài này được nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ tiểu thương, phân tích thực trạng tiếp cận tín dụng chính thức các hộ tiểu thương Qua đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
2.2 Mục tiêu cụ thể
- Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của
hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng;
- Phân tích thực trạng tiếp cận tín dụng chính thức các hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng; và
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
- Đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu lý luận, thực trạng và giải pháp để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của các hộ tiểu thương trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
- Đối tượng khảo sát: là các hộ tiểu thương kinh doanh tại chợ trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng
4 PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN ĐỀ TÀI
- Giới hạn về nội dung nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức của hộ tiểu thương
Trang 123
- Giới hạn về không gian nghiên cứu: Đề tài sẽ được khảo sát đại diện tại Tp Sóc Trăng, huyện Mỹ Xuyên và huyện Mỹ Tú tỉnh Sóc Trăng vì đây là những địa bàn
có số hộ tiểu thương kinh doanh nhiều nhất
- Giới hạn về thời gian nghiên cứu: Số liệu thứ cấp thực hiện trong ba năm từ
2015 - 2017 Số liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu điều tra khảo sát năm 2018
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1 Phương pháp thu thập số liệu
5.1.1 Số liệu thứ cấp
Số liệu thứ cấp về quy mô hộ tiểu thương, nguồn vốn và thống kê tín dụng của các hộ tiểu thương được thu thập từ cơ quan thống kê, cơ quan quản lý thuế, các Ngân hàng thương mại và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh trên địa bàn nghiên cứu
5.1.2 Số liệu sơ cấp
Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp các hộ tiểu thương bằng bảng câu hỏi in sẵn Bảng câu hỏi phỏng vấn gồm 3 phần chủ yếu: Phần giới thiệu mục đích của cuộc phỏng vấn, yêu cầu phỏng vấn và cam kết với người cung cấp thông tin Phần tiếp theo là các mục hỏi được sắp xếp phù hợp theo từng yếu tố, hình thức câu hỏi đóng Phần cuối là những câu hỏi mở và thông tin cá nhân của người được phỏng vấn
Bảng câu hỏi có những thông tin chính sau: (1) Thông tin về hộ tiểu thương bao gồm nhân khẩu, thu nhập, tuổi của chủ hộ, học vấn; (2) Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng Nội dung chi tiết bảng câu hỏi khảo sát được trình bày ở phụ lục
a) Chọn điểm điều tra
Việc tiếp cận tín dụng chính thức là một việc rất cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của hộ tiểu thương Tuy nhiên, mỗi hộ tiểu thương ở mỗi chợ có những điều kiện hoạt động kinh doanh cũng như việc tiếp cận nguồn vốn khác nhau
Do vậy, để đảm bảo tính đại diện cho bài nghiên cứu tác giả sẽ dựa vào điều kiện kinh
tế mỗi chợ và vị trí địa lí mà tác giả hiểu về các chợ đó để chọn ra 3 chợ bao gồm chợ Trung tâm TP Sóc Trăng, chợ huyện Mỹ Xuyên và chợ huyện Mỹ Tú để thực hiện luận văn, do các nơi này có số lượng tiểu thương lớn, địa bàn hoạt động kinh doanh rộng, giao thông thuận lợi để giao thương hàng hóa đi các nơi trong và ngoài tỉnh
Trang 1363
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Văn bản quy phạm pháp luật
[1] Chính phủ, 2015 Nghị định 78/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 9 năm 2015 của
Chính phủ, về đăng ký doanh nghiệp
[2] Ngân hàng Nhà nước, 2005 Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22 tháng 4 năm 2005 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động NH của TCTD
[3] ] Ngân hàng Nhà nước, 2017 Chỉ thị 01/CT-NHNN ngày 10 tháng 01 năm
2017 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, về tổ chức thực hiện chính sách tiền tệ và đảm bảo hoạt động ngân hàng an toàn, hiệu quả
Danh mục tài liệu Tiếng Việt
[4] Sử Ngọc Anh (2012), Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng của tiểu thương tại chợ, trung tâm thương mại trên địa bàn Quận 5, TP HCM, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
[5] Cục Thống kê tỉnh Sóc Trăng 2017, Niên giám thống kê tỉnh Sóc Trăng
2016
[6] Cục Thống kê tỉnh Sóc Trăng 2018, Niên giám thống kê tỉnh Sóc Trăng
2017
[7] Nguyễn Đăng Dờn (2010), Quản trị ngân hàng thương mại hiện đại, Nhà
xuất bản Phương Đông
[8] Đinh Phi Hổ, (2011) Phương pháp nghiên cứu định lượng và những nghiên
cứu thực tiễn trong kinh tế phát triển – nông nghiệp Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản
Phương Đông
[9] Trần Ái Kết và Huỳnh Trung Thời (2013), “Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp
cận tín dụng chính thức của nông hộ trên địa bàn Tỉnh An Giang”, Tạp chí khoa học
Trường Đại học Cần Thơ, tr 17 -24
[10] Phan Đình Khôi (2013), “Các nhân tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng
chính thức và phi chính thức của nông hộ ở Đồng bằng Sông cửu long”, Tạp chí khoa
học Trường Đại học Cần Thơ, tr 38 – 53
[11] Vũ Thị Hường Ngát (2015), Khả năng tiếp cận vốn tín dụng chính thức
của hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn tỉnh Bình Dương, Luận văn Thạc sĩ, Trường
Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh