Xuất phát từ những yêu cầu trên, tác giả chọn đề tài “Giải pháp thúc đẩy thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Tr[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
[
Trang LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vii
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU viii
TÓM TẮT LUẬN VĂN ix
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
- Mục tiêu chung 2
- Mục tiêu cụ thể 2
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 2
- Đối tượng nghiên cứu 2
- Đối tượng khảo sát 3
4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 3
- Phạm vi nội dung 3
- Phạm vi không gian 3
- Phạm vi thời gian 3
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
- Phương pháp luận 3
- Phương pháp thu thập thông tin 3
- Phương pháp phỏng vấn 4
- Phương pháp sử dụng thống kê mô tả 4
6 KẾT CẤU LUẬN VĂN 4
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5
1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 5
1.1.1 Nông thôn 5
1.1.2 Nông thôn mới 5
1.1.3 Xây dựng nông thôn mới 5
Trang 21.1.4 Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới (gọi tắt là Chương
trình) 6
1.2 CÁC CHỦ TRƯƠNG, CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 6
1.3 CHỦ THỂ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 10
1.4 QUY TRÌNH THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 10
1.4.1 Xây dựng kế hoạch 10
1.4.2 Phổ biến, tuyên truyền 11
1.4.3 Phân công, phối hợp thực hiện 11
1.4.4 Theo dõi, kiểm tra, giám sát, đôn đốc quá trình thực hiện 11
1.4.5 Đánh giá, tổng kết rút kinh nghiệm 12
1.5 NGUYÊN TẮC VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI12 1.5.1 Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới 12
1.5.2 Tiêu chí xây dựng nông thôn mới 13
TÓM TẮT CHƯƠNG 1 16
CHƯƠNG 2 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CÙ LAO DUNG, TỈNH SÓC TRĂNG 17
2.1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT HUYỆN CÙ LAO DUNG 17
2.1.1 Điều kiện tự nhiên 17
2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 19
2.1.3 Đặc điểm nông thôn của huyện Cù Lao Dung 20
2.2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CÙ LAO DUNG, TỈNH SÓC TRĂNG 22
2.2.1 Kết quả thực hiện Quy trình xây dựng Nông thôn mới 22
2.2.1.1 Kết quả xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình 22
2.2.1.2 Kết quả Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về xây dựng nông thôn mới 24
2.2.1.3 Kết quả phân công, phối hợp thực hiện 27
2.2.1.4 Kết quả theo dõi việc kiểm tra, giám sát, đôn đốc thực hiện Chương trình 29
Trang 3v
2.2.1.5 Kết quả việc đánh giá, tổng kết rút kinh nghiệm thực hiện Chương trình 29
2.2.2 Kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng, giai đoạn 2010 – 2019 30
2.2.2.1 Mức độ hoàn hành một số mục tiêu cơ bản của Chương trình 30
2.2.2.2 Kết quả thực hiện bộ tiêu chí xã nông thôn mới cụ thể ở các xã của huyện Cù Lao Dung (gồm có 05 nhóm với 19 tiêu chí) 31
2.2.2.3 Kết qủa thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về huyện nông thôn mới 43
2.2.2.4 Kết quả huy động nguồn lực thực hiện xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2019 47
2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG 47
2.3.1 Ưu điểm và nguyên nhân 47
2.3.1.1 Ưu điểm 47
2.3.1.2 Nguyên nhân ưu điểm 48
2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 49
2.3.2.1 Hạn chế 49
2.3.2.2 Nguyên nhân hạn chế 50
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 51
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CÙ LAO DUNG, TỈNH SÓC TRĂNG 52
3.1 QUAN ĐIỂM – MỤC TIÊU 52
3.1.1 Quan điểm 52
3.1.2 Mục tiêu 52
3.1.2.1 Mục tiêu tổng quát 52
3.1.2.2 Mục tiêu cụ thể 53
3.2 GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CÙ LAO DUNG, TỈNH SÓC TRĂNG 53
3.2.1 Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, vận động sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân 55
3.2.2 Xây dựng kế hoạch nâng cao chất lượng quy hoạch, kết hợp với đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn 56
Trang 43.2.3 Tăng cường công tác phối hợp, đẩy mạnh phát triển y tế, giáo dục, văn hóa, xã
hội, môi trường và an ninh quốc phòng 57
3.2.4 Phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn 58
3.2.5 Củng cố nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Đảng; vai trò của chính quyền và các tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở 59
3.2.6 Giải pháp huy động nguồn lực 59
3.3 KẾ HOẠCH HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2020 - 2025 60
3.3.1 Tổng mức vốn dự kiến 60
3.3.2 Dự kiến khả năng huy động các nguồn lực 60
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 61
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 62
1 KẾT LUẬN 62
2 KIẾN NGHỊ 62
2.1 Ban Chỉ đạo Trung ương 62
2.2 Ủy ban nhân dân tỉnh, Ban chỉ đạo tỉnh Sóc Trăng 62
2.3 Ủy ban nhân dân huyện Cù Lao Dung 63
2.4 Phòng Nông nghiệp và PTNT (Văn phòng điều phối nông thôn mới huyện) 64
2.5 Phòng Tài chính và Kế hoạch 65
2.6 Các ngành liên quan 65
2.7 Ủy ban nhân dân các xã thuộc huyện Cù Lao Dung 66
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 67
CÁC PHỤ LỤC 1
Trang 5vii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ
CBCCVC, NLĐ Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động
CNH, HĐH Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
CTMTQGXDNTM Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
KHCN Khoa học công nghệ HTX Hợp tác xã MTQG Mục tiêu quốc gia NTM Nông thôn mới UBND Uỷ ban nhân dân XD NTM Xây dựng nông thôn mới
Trang 6
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Trang Bảng 2.1 Mức độ hài lòng của đại diện cấp ủy, Chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị; cán bộ công chức, viên chức, người lao động và người dân về thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới 27
Bảng 2.2 Các xã đạt tiêu chí giao thông 32
Bảng 2.3 Các xã đạt tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa 34
Bảng 2.4 Các xã đạt tiêu chí nhà ở dân cư 35
Bảng 2.5 Các xã đạt tiêu chí thu nhập 36
Bảng 2.6 Các xã đạt, chưa đạt tiêu chí hộ nghèo 37
Bảng 2.7 Các xã đạt tiêu chí tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên 39
Bảng 2.8 Kết quả thực hiện môi trường nông thôn 41
Trang 7ix
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Xây dựng nông thôn mới là chương trình lớn, có tính thực tiễn cao và đã huy động sự tham gia của toàn xã hội Để thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới tác giã chọn đề tài "Giải pháp thúc đẩy thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng", để
làm luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành quản lý kinh tế
Mục đích nghiên cứu đề tài này là nhằm đánh giá thực trạng việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về XD NTM ở các xã và các tiêu chí huyện nông thôn mới,qua đó đề xuất giải pháp nhằm hướng tới mục tiêu hoàn thành 100% số xã trong huyện đạt tiêu chí xã Nông thôn mới, huyện nông thôn mới (giai đoạn 2020 - 2025), duy trì và nâng cao hơn các tiêu chí theo chuẩn xã NTM nâng cao và NTM kiểu mẩu
Bên cạnh đó tác giả có một số kiến nghị đến Ban chỉ đạo Trung ương, Uỷ ban Nhân dân tỉnh, các cấp chính quyền địa phương… cần có ưu tiên tập trung nguồn lực cho công tác xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là các hạng mục cơ sở hạ tầng kinh tế
- xã hội nông thôn Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ
về chương trình cũng như vị thế của mình trong quá trình thực hiện Rà soát, điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với thực tiến của từng xã Đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp, xây dựng các vùng chuyên canh; hình thành các chuỗi sản xuất và cung ứng sản phẩm nông nghiệp hiệu quả; thực hiện chuyển giao khoa học, các kỹ thuật mới trong sản xuất nông nghiệp Đối với đội ngũ cán bộ cơ sở không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực quản lý, chỉ đạo để có thể chỉ đạo thực hiện có hiệu quả các hoạt động xây dựng nông thôn mới, phát huy được thế mạnh của địa phương Làm tốt công tác dân chủ ở cơ sở để người dân thực sự là chủ thể, tham gia trực tiếp, đầy đủ các hoạt động xây dựng nông thôn mới Người dân nông thôn cần không ngừng nâng cao nhận thức, trình độ, năng lực của mình, áp dụng các tiến bộ khoa học
kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập, ổn định đời sống và chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng hiện đại
Trang 8PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Xác định nông nghiệp, nông thôn và nông dân có vai trò to lớn từ trong quá trình lịch sử hình thành quốc gia dân tộc và trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Qua các giai đoạn cách mạng, nông dân luôn là lực lượng hùng hậu, trung thành nhất, đi theo Đảng, góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của Dân tộc Từ đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết liên quan đến xây dựng, phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn và xây dựng nông thôn mới, nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người nông dân theo hướng bền vững
Văn kiện Đại hội XII của Đảng đã chỉ rõ: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu
hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp
lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch;
xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc” [17]
Hội nghị lần thứ 7 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá X) đã ban hành Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 05 tháng 08 năm 2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Nghị quyết đã xác định mục tiêu xây dựng nông thôn mới (NTM) đến năm 2020 Đồng thời, nhằm thực hiện các nhiệm vụ mà Nghị quyết 26-NQ/TW đề ra, Chính phủ ban hành Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM, Quyết định 800/QĐ-TTg, ngày 04/6/2010 phê duyệt chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, giai đoạn 2010 - 2020; Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16/8/2016 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016-2020; Quyết định 1980/QĐ-TTg, ngày 17/10/2016, ban hành bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020; Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 05/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ, về việc ban hành các tiêu chí huyện nông thôn mới và quy định thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM là một trong những nội dung, nhiệm vụ quan trọng, đây là chương trình có nội dung toàn diện, tổng hợp của các chương trình mục tiêu, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan trực tiếp đến chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống vật chất, tinh thần của người dân sinh sống khu vực nông thôn
Trang 92
Từ năm 2010, huyện cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng đã triển khai thực hiện
“Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới” của Chính phủ và đạt được một số thành tựu đáng kể như: hệ thống chính trị được xây dựng vững mạnh, kinh tế, nông nghiệp phát triển đúng hướng; hệ thống cơ sở hạ tầng được quan tâm đầu
tư, nhiều tuyến đường được bê tông hóa, nhựa hóa; hệ thống thủy lợi đảm bảo lưu thông dòng chảy; trường lớp được nâng cấp sửa chữa, xây dựng mới; phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao được quan tâm; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
ổn định Đến nay, huyện có 3/7 (chiếm 42,85%) xã đạt chuẩn nông thôn mới, các xã còn lại đạt từ 13 tiêu chí trở lên, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tiếp theo
Tuy nhiên, qua tổng kết 10 năm thực hiện CTMTQGVXDNTM giai đoạn 2010-2019, trên địa bàn huyện Cù Lao Dung vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc cũng như những hạn chế như: cơ sở vật chất trường lớp được quan tâm nhưng chưa đạt chuẩn, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo giảm theo hàng năm nhưng thiếu bền vững; tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định, tuy nhiên vẫn còn tiềm ẩn nguy
cơ diễn biến phức tạp; diện mạo của nông thôn chưa thật sự đổi mới, còn mang tính thuần nông Nếu không có sự nỗ lực với những bước đột phá, giải pháp và tổ chức thực hiện quyết liệt thì Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới ở huyện Cù Lao Dung khó đạt được mục tiêu đề ra Xuất phát từ những yêu cầu trên, tác
giả chọn đề tài “Giải pháp thúc đẩy thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng” để làm
luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành quản lý kinh tế
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
- Mục tiêu chung
Thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới đối với các xã chưa đạt chuẩn
và duy trì thành quả, từng bước nâng cao chất lượng các tiêu chí đối với các xã đã đạt chuẩn, nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân
- Mục tiêu cụ thể
Phấn đấu đến cuối năm 2022 huyện Cù Lao Dung có 07/07 xã (100% số xã) đạt chuẩn theo Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới, huyện Cù Lao Dung hoàn thành
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
- Đối tượng nghiên cứu
Trang 10Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới trên địa bàn huyện
Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng
- Đối tượng khảo sát
Chủ yếu là UBND, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội cấp xã và trưởng BND các ấp; cán bộ, công chức, viên chức, Nhân dân trên địa bàn huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng
4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI
- Phạm vi nội dung
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng và giải pháp của phong trào xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng
- Phạm vi không gian
Luận văn lấy địa bàn nông thôn huyện Cù Lao Dung để nghiên cứu
- Phạm vi thời gian
+ Thời gian điều tra, khảo sát, thu thập dữ liệu từ tháng 3 đến tháng 6 năm
2019
+ Luận văn lấy mốc thời gian thu thập số liệu từ năm 2010 đến tháng 9 năm
2019
+ Thời gian thực hiện đề tài nghiên cứu và viết báo cáo từ tháng 6 năm 2019 đến tháng 11 năm 2019
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Phương pháp luận
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu của phép duy vật biện chứng, duy vật lịch sử để phân tích
+ Đề tài nghiên cứu việc thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới đặt trong mối quan hệ tác động qua lại, thường xuyên vận động, phát triển không ngừng và trong điều kiện, hoàn cảnh cụ thể (giai đoạn 2010 – 2019) trên địa bàn huyện
+ Nghiên cứu thực trạng, để phát hiện ra bản chất, các yếu tố ảnh hưởng, từ đó
đề xuất giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng
- Phương pháp thu thập thông tin
Thu thập thông tin là quá trình xác định nhu cầu thông tin, tìm nguồn thông tin, chất lượng thông tin thu thập được càng cao, càng dễ dàng xử lý cho hiệu quả hơn