lý luận cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng ở doanh nghiệp thương mại

Nếu doanh thu thuần mà lớn hơn tổng chi phí đã bỏ ra phục vụ cho việc bán hàng trong một kỳ nhất định thì doanh nghiệp có lãi, ngợc lại nếu doanh thu thuần nhỏ hơn các khoản chi phí đã b

lý luận cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả

bán hàng ở doanh nghiệp thơng mại

1.1 Sự cần thiết tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng

trong doanh nghiệp thơng mại.

1.1.1 Khái niệm bán hàng và xác định kết quả bán hàng.

Bán hàng là quá trình các doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hóa vốn kinh doanh của mình từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ và hình thành kết quả tiêu thụ

Xét trên góc độ kinh tế, bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời

đợc khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán

- Doanh thu bán hàng là số tiền thu đợc hoặc sẽ thu đợc từ việc doanh nghiệp bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ cho khách hàng

- Doanh thu thuần về bán hàng là doanh thu bán hàng sau khi đã trừ đi (-) các khoản giảm trừ doanh thu (Giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, chiết khấu thơng mại, thuế TTĐB, thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp)

- Giá vốn hàng bán: Bao gồm trị giá mua của hàng xuất kho để bán và chi phí thu mua phân bổ cho hàng xuất kho để bán

- Chi phí bán hàng: Là chi phí lu thông và chi phí tiếp thị phát sinh trong quá trình bán hàng Nó bao gồm chi phí bao gói, chi phí bảo quản hàng hoá, chi phí vận chuyển, tiếp thị, quảng cáo,

- Chi phí quản lý Doanh nghiệp: Là các khoản chi phí cho quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và phục vụ chung khác liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp

- Kết quả bán hàng là khoản chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho hàng bán ra Nếu doanh thu thuần mà lớn hơn tổng chi phí đã bỏ ra phục vụ cho việc bán hàng trong một kỳ nhất định thì doanh nghiệp có lãi, ngợc lại nếu doanh thu thuần nhỏ hơn các khoản chi phí đã bỏ ra thì doanh nghiệp sẽ bị thua lỗ.

Kết quả bán hàng là một chỉ tiêu quan trọng, là một phần quan trọng trong tổng lợi nhuận của Doanh nghiệp Nó phản ánh hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp trong kỳ có hiệu quả hay không Thông qua đó Doanh nghiệp có thể nhận xét đợc hoạt động kinh doanh của mình và có những biện pháp khắc phục những hạn chế

Nh vậy bán hàng và xác định kết quả bán hàng có mối quan hệ mật thiết với nhau Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp còn bán hàng là phơng tiện trực tiếp để thực hiện mục đích đó

1.1.2 Sự cần thiết tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng

trong doanh nghiệp thơng mại.

Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay, hàng hoá ngày càng đa dạng và phong phú với nhiều mẫu mã và kiểu dáng hiện đại phù hợp với thị hiếu của ng-

ời tiêu dùng Với sự phát triển đó đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải đặt ra và thực hiện tốt chiến lợc kinh doanh của doanh nghiệp mình để thu đợc lợi nhuận tối

đa có thể Tổ chức kế toán bán hàng có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với bản thân doanh nghiệp, mà nó còn có ý nghĩa đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân

- Đối với bản thân doanh nghiệp: Việc bán hàng là vấn đề sống còn, quyết

định đến sự tồn tại và phát triển cua doanh nghịêp Thông qua bán hàng thì tính chất giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá mới đợc thể hiện Việc tăng nhanh quá trình bán hàng (tăng về số lợng và rút ngắn thời gian), đồng nghĩa với việc tăng nhanh vòng quay của vốn, tiết kiệm vốn cho doanh nghiệp, đảm bảo thu hồi vốn

sống vật chất cho cán bộ công nhân viên Do đó việc tổ chức tốt công tác kế toán bán hàng mở rộng thị trờng tiêu thụ sẽ làm tăng doanh thu, khẳng định vị trí của doanh nghiệp trên thơng trờng.

- Đối với ngời tiêu dùng: Bán hàng ngoài việc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, còn góp phần hớng dẫn nhu cầu tiêu dùng của khách hàng Chỉ thông qua quá trình bán hàng thì giá trị sử dụng của hàng hoá mới đợc thực hiện

- Đối với các đơn vị có quan hệ trực tiếp đối với doanh nghiệp Việc cung cấp hàng hoá kịp thời đúng thời hạn, đúng quy cách phẩm chất, đúng yêu cầu số lợng sẽ giúp cho các đơn vị hoàn thành tốt kế hoạch sản xuất đã đề ra, trên cơ

sở đó tăng lợi nhuận cho các đơn vị này

- Xét trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế quốc dân: Bán hàng là điều kiện để tiến hành tái sản xuất xã hội Quá trình tái sản xuất xã hội gồm có 4 khâu: “sản xuất - phân phối - trao đổi - tiêu dùng”, giữa các khâu này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nếu thiếu chỉ một khâu thì quá trình tái sản xuất sẽ không đợc thực hiện Trong mối quan hệ đó thì sản xuất giữ vai trò quyết định, tiêu dùng là mục đích, là

động cơ thúc đẩy sản xuất phát triển, còn khâu phân phối và trao đổi có vai trò là cầu nối giữa quan hệ sản xuất và tiêu dùng, từ đó kích thích tiêu dùng và đẩy mạnh sản xuất phát triển Nh vậy tiêu thụ hàng hoá thực hiện đợc mục đích của sản xuất

là điều kiện để tái sản xuất đợc thực hiện Ngoài ra bán hàng còn góp phần điều hoà giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa khả năng và nhu cầu, là điều kiện để phất triển cân đối trong từng ngành, từng vùng cũng nh toàn bộ nền kinh tế quốc dân

Bên cạnh đó, mục đích hoạt động của các doanh nghiệp là lợi nhuận nên việc xác định đúng đắn và chính xác kết quả bán hàng cũng rất quan trọng Do

đó bên cạnh các biện pháp quản lý chung, việc tổ chức hợp lý công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là rất cần thiết giúp doanh nghiệp có

đầy đủ thông tin kịp thời và chính xác để đa ra các quyết định kinh doanh đúng

đắn

1.1.3 Yêu cầu quản lý bán hàng và xác định kết quả bán hàng.

Cùng với sự phát triển của nền sản xuất hàng hoá, sự phát triển của khoa học, công nghệ quản lý, đối tợng sử dụng thông tin kế toán ngày càng mở rộng, nhu cầu thông tin càng tăng và đa dạng hơn với các mục đích cụ thể khác nhau với từng đối tợng sử dụng thông tin.

- Đối với các nhà quản lý doanh nghiệp, thông tin mà kế toán cung cấp nhằm phục vụ cho việc điều hành, quản lý kịp thời cũng nh việc phân tích, đánh giá tình hình, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp từ đó mà

đề ra các biện pháp, quyết định phù hợp về đờng hớng phát triển của doanh nghiệp

- Đối với các chủ đầu t, chủ nợ, các cổ đông, những đối tác liên doanh những đối tợng có lợi ích trực tiếp đối với thông tin do kế toán cung cấp căn cứ vào thông tin kế toán của doanh nghiệp họ có thể ra đợc quyết định đầu t, cho vay, góp vốn nhiều hay ít, đầu t vào lĩnh vực ngành nghề gì, chính sách đầu t ra sao?

- Đối với các cơ quan quản lý chức năng nh: thuế, tài chính, thống kê, những đối tợng có lợi ích gián tiếp đối với thông tin do kế toán cung cấp dựa vào thông tin kế toán để kiểm tra giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để kiểm tra việc thực hiện chấp hành các chính sách, chế độ

về quản lý kinh tế tài chính, để quản lý và điều hành thống nhất toàn bộ nền kinh tế quốc dân

Đứng trớc tình hình này đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải lựa chọn cho mình chính xác hàng hoá, chính sách tiêu thụ đúng đắn nhằm đáp ứng yêu cầu

đa dạng của thị trờng để tăng hiệu quả kinh doanh Do vậy yêu cầu quản lý của doanh nghiệp đối với quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh ngày càng trở nên khắt khe và tuân thủ theo các yêu cầu quản lý cơ bản sau:

- Xác định đúng thời điểm hàng hoá đợc coi là đã bán để kịp thời lập báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu Báo cáo thờng xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng chi tiết theo từng loại, từng hợp đồng

kinh tế nhằm giám sát chặt chẽ hàng bán về số lợng, chất lợng,thời gian, chủng loại và giá trị Đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng.

- Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển chứng từ hợp lý Các chứng từ ban đầu phải đầy đủ hợp pháp, luân chuyển khoa học, hợp

lý, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán

- Tổ chức tốt công tác thăm dò, nghiên cứu thị trờng tiêu thụ sản phẩm để khai thác và mở rộng thị trờng, áp dụng các phơng thức bán hàng phù hợp và có các chính sách sau bán hàng “hậu mãi” nhằm không ngừng tăng doanh thu bán hàng, giảm chi phí của các họat động

- Đồng thời xác định đúng và tập hợp đầy đủ chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, phân bổ chi phí hợp lý cho hàng còn lại cuối kỳ và kết chuyển chi phí cho hàng bán ra trong kỳ để xác định kết quả bán hàng chính xác

1.1.4 Vai trò kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thơng mại.

7Cùng với lịch sử phát triển kinh tế của xã hội loài ngời, kế toán hình thành nh một tất yếu khách quan và là một công cụ đắc lực quản lý các hoạt

động kinh tế tài chính Kế toán thích ứng với cơ chế quản lý kinh tế trong từng thời kỳ và phù hợp với mục tiêu, chính sách của Đảng và Nhà nớc trong giai

đoạn đó

Trong doanh nghiệp thơng mại lu chuyển hàng hoá là hoạt động kinh doanh chính chi phối tất cả các chỉ tiêu kinh tế, tài chính khác của doanh nghiệp Tổ chức tốt công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng là một biện pháp quan trọng để quản lý có hiệu quả quy trình kinh doanh thơng mại Thông qua số liệu của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng sẽ giúp cho những nhà điều hành của doanh nghiệp có thể phân tích, đánh giá và

lựa chọn phơng án đầu t kinh doanh có hiệu quả nhất Chính vì vậy để phát huy vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng đối với công tác quản

lý đòi hỏi tổ chức công tác kế toán phải thực sự khoa học, hợp lý

1.1.5 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thơng mại.

Bản chất của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng là thu nhận,

xử lý và cung cấp thông tin về toàn bộ công tác bán hàng và kết quả bán hàng

Để thấy rõ vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong công tác quản lý cần phải tìm hiểu một cách đầy đủ các bảng kê, sổ chi tiết, nhật ký chứng từ, đợc sử dụng trong công tác bán hàng Đồng thời muốn đảm bảo thực hiện và phát huy tốt vai trò của mình đòi hỏi kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cần phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:

- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hoá, dịch vụ theo chỉ tiêu số lợng, chất lợng, chủng loại và giá trị

- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu, trị giá vốn của hàng bán, chi phí bán hàng

và chi phí khác nhằm xác định đúng đắn kết quả bán hàng Đồng thời theo dõi

và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng

- Kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, kiểm tra tình hình quản lý tiền thu về bán hàng, tình hình chấp hành kỷ luật thanh toán và việc thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp với nhà nớc

- Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính

và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác

định và phân phối kết quả

1.2 Lý luận cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.2.1 Các phơng thức bán hàng.

Đứng trên góc độ luân chuyển vốn bán hàng ở các doanh nghiệp là quá trình chuyển vốn kinh doanh từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ (H - T) Thông qua quá trình này nhu cầu tiêu dùng về mặt giá trị sử dụng đợc thoả mãn và giá trị hàng hoá đợc thực hiện.

Xét từ góc độ kinh tế bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu về hàng hoá tiền tệ, thành phẩm, dịch vụ, doanh nghiệp thu đợc tiền từ khách hàng Do đó quá trình bán hàng đợc chia thành 2 giai đoạn:

- Giai đoạn 1: Đơn vị xuất bán giao hàng cho đơn vị mua, căn cứ vào hợp

đồng kinh tế đã ký kết Trong giai đoạn này chỉ phản ánh một mặt quá trình vận

động của hàng hoá, cha phản ánh kết quả của việc bán hàng, vì số hàng hoá cha

đảm bảo đã thu đợc tiền hay chấp nhận thanh toán tiền

- Giai đoạn 2: Đơn vị mua hay khách hàng trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán tiền Đây là giai đoạn mà đơn vị mua đã thu đợc hàng còn đơn vị bán đã thu đợc tiền hoặc sẽ thu đợc tiền từ đơn vị mua Kết thúc giai đoạn này cũng là kết thúc quá trình bán hàng

Phơng thức bán hàng có ảnh hởng trực tiếp tới việc sử dụng các tài khoản kế toán, phản ánh tình hình xuất kho hàng hoá Đồng thời có tính quyết định đối với việc xác định thời điểm bán hàng và thời điểm ghi nhận doanh thu

Hiện nay các doanh nghiệp thờng sử dụng các phơng thức bán hàng sau:

1.2.1.1 Phơng thức bán hàng trực tiếp.

Theo phơng thức này bên khách hàng uỷ quyền cho cán bộ nghiệp vụ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp bán, hoặc giao nhận hàng tay ba Ngời nhận hàng sau khi ký vào các chứng từ bán hàng của doanh nghiệp thì hàng hoá

đợc xác định là bán (hàng đã chuyển quyền sở hữu) và đợc ghi nhận vào doanh thu bán hàng

Trong phơng thức này có các trờng hợp sau:

- Bán hàng thu tiền ngay: Doanh nghiệp bán hàng đợc khách hàng trả tiền ngay Khi đó lợng hàng hoá đợc xác định ngay là đã bán, đồng thời ghi nhận doanh thu bán hàng.

- Bán hàng trả chậm, trả góp: Trờng hợp này doanh thu bán hàng đợc ghi nhận ngay nhng doanh nghiệp chỉ thu đợc một phần tiền bán hàng, phần còn lại

sẽ đợc khách hàng thanh toán dần vào các kỳ sau (cả gốc và lãi) theo hợp đồng

đã ký kết giữa các bên

- Phơng thức hàng đổi hàng: Trờng hợp giữa các doanh nghiệp ký kết hợp

đồng kinh tế Căn cứ vào hợp đồng kinh tế hai bên tiến hành trao đổi hàng hoá của mình cho nhau, trong trờng hợp này hàng gửi đi đổi coi nh là bán còn hàng nhận

về coi nh là mua Giá trao đổi là giá bán của hàng hoá đó trên thi trờng Doanh thu

đợc ghi nhận khi ngời mua chấp nhận đổi hàng

- Bán hàng cho khách hàng chịu: Ngời mua chấp nhận thanh toán nhng cha trả tiền ngay Thời điểm ghi nhận doanh thu là thời điểm bán hàng nhng Doanh nghiệp cha thu đợc tiền

1.2.1.2 Phơng thức bán hàng gửi hàng.

Theo phơng thức này, định kỳ doanh nghiệp sẽ gửi hàng cho khách hàng theo những thoả thuận trong hợp đồng Khách hàng có thể là các đơn vị nhận bán hàng đại lí hoặc là khách hàng mua thờng xuyên theo hợp đồng kinh tế Khi doanh nghiệp xuất kho hàng hoá giao cho khách hàng thì số hàng hoá đó vẫn thuộc quyền sở hữu cua doanh nghiệp, bởi vì cha thoả mãn đồng thời 5 điều kiện ghi nhận doanh thu Khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì ghi nhận doanh thu do doanh nghiệp đã chuyển các lợi ích gắn với quyền sở hữu hàng hóa thành phẩm cho khách hàng

1.2.2 Kế toán doanh thu bán hàng.

- Khái niệm:

Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế DN thu đợc trong kỳ kế toán,

phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thờng của DN, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu

- Một số quy định khi hạch toán doanh thu bán hàng:

1 Doanh thu bán hàng chỉ đợc ghi nhận khi thoả mãn đồng thời tất cả 5

điều kiện sau:

+ Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho ngời mua

+ Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá nh ngời sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa

+ Doanh thu đợc xác định tơng đối chắc chắn

+ Doanh nghiệp đã thu đợc hoặc sẽ thu đợc lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng

+ Xác định đợc chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng

2 Doanh thu và chi phí liên quan đến cùng một giao dịch phải đợc ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp và theo năm tài chính

3 Trờng hợp hàng hoá hoặc dịch vụ trao đổi lấy hàng hoá hoặc dịch vụ

t-ơng tự về bản chất thì không đợc ghi nhận là doanh thu

4 Phải theo dõi chi tiết từng loại doanh thu, doanh thu từng mặt hàng ngành hàng, từng sản phẩm, theo dõi chi tiết từng khoản giảm trừ doanh thu,…

để xác định doanh thu thuần của từng loại doanh thu, chi tiết từng mặt hàng, từng sản phẩm để phục vụ cho cung cấp thông tin kế toán quản trị doanh…nghiệp và lập Báo cáo tài chính

- Chứng từ kế toán sử dụng:

+ Hoá đơn GTGT (Mẫu 01-GTKT-3LL)

+ Hoá đơn bán hàng thông thờng ( Mẫu 02-GTTT-3LL)

+ Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ

+ Phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý

+ Bảng thanh toán hàng đại lý ký gửi ( Mẫu 01-BH).

+ Báo cáo bán hàng, bảng kê bán lẻ hàng hóa

+ Các chứng từ thanh toán (Phiếu thu, séc chuyển khoản, séc thanh toán, uỷ nhiệm thu, giấy báo có NH, bảng sao kê của NH )

+ Chứng từ kế toán liên quan khác nh phiếu nhập kho hàng trả lại

- Tài khoản kế toán sử dụng:

Theo QĐ số 48/2006/QĐ-BTC ngày 19/06/2006, kế toán hạch toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thông qua các TK sau:

Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Tài khoản này phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ hạch toán của hoạt động sản xuất kinh doanh

TK 511 không có số d cuối kỳ và có 4 TK cấp hai:

TK 5111: Doanh thu bán hàng hóa

TK 5112: Doanh thu bán thành phẩm

TK 5113: Doanh thu cung cấp dịch vụ

TK 5118 : Doanh thu khác

Quy định vè hạch toán tài khoản 511:

1 TK 511 chỉ phản ánh doanh thu của khối lợng sản phẩm, hàng hoá đã cung cấp đợc xác định là tiêu thụ trong kỳ không phân biệt doanh thu đã thu tiền hay sẽ thu đợc tiền

2 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp đợc thực hiện theo nguyên tắc sau:

+ Đối với hàng hoá dịch vụ thuộc đối tợng chịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá bán cha có thuế GTGT

+ Đối với hàng hoá, dịch vụ không thuộc diện chịu thuế GTGT, hoặc chịu thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch

vụ là tổng giá thanh toán

+ Đối với hàng hoá dịch vụ thuộc đối tợng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán (bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu).

+ Những doanh nghiệp nhận gia công hàng hoá thì chỉ phản ánh vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ số tiền gia công thực tế đợc hởng, không bao gồm giá trị hàng hoá nhận gia công

+ Đối với hàng hoá nhận bán đại lí, ký gửi theo phơng thức bán đúng giá hởng hoa hồng thì hạch toán vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phần hoa hồng mà doanh nghiệp đợc hởng

+ Trờng hợp bán hàng theo phơng thức trả chậm trả góp thì doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán trả ngay và ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính về phần lãi tính trên khoản phải trả nhng trả chậm phù hợp với thời điểm ghi nhận doanh thu đợc xác nhận

+ Những hàng hoá đợc xác định là tiêu thụ nhng vì lý do về chất lợng, về quy cách kỹ thuật ngời mua từ chối thanh toán, gửi trả lại ngời bán hoặc yêu cầu giảm giá và đợc doanh nghiệp chấp thuận, hoặc ngời mua mua hàng với khối lợng lớn đợc chiết khấu thơng mại thì các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng này đợc theo dõi riêng biệt trên các TK 5212- “hàng bán bị trả lại” hoặc

TK 5213- “ giảm giỏ hàng bỏn ”, Tk 5211- “ chiết khấu thơng mại”

+ Trờng hợp trong kỳ doanh nghiệp đã viết hoá đơn bán hàng và đã thu tiền bán hàng nhng đến cuối kỳ vẫn cha giao hàng cho ngời mua hàng, thì trị giá số hàng này không đợc coi là tiêu thụ và không đợc ghi vào TK 511-

“doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” mà chỉ hạch toán vào bên có TK 131- “phải thu của khách hàng” về khoản tiền đã thu của khách hàng Khi thực giao hàng cho ngời mua sẽ hạch toán vào TK 511- “doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” về trị giá hàng đã giao, đã thu trớc tiền bán hàng, phù hợp với các

điều kiện ghi nhận doanh thu

+ Đối với trờng hợp cho thuê tài sản, có nhận trớc tiền cho thuê của nhiều năm thì doanh thu cung cấp dịch vụ ghi nhận của năm tài chính là số tiền cho thuê đợc xác định trên cơ sở lấy toàn bộ tổng số tiền thu đợc chia cho số năm cho thuê tài sản.

- Trình tự kế toán một số nghiệp vụ chủ yếu về doanh thu bán hàng:

• Phơng thức hạch toán bán buôn: Hạch toán theo sơ đồ sau.

(1) Xuất kho hàng hoá theo giá vốn

(2) Tổng giá thanh toán có thuế GTGT

(1)

TK 3331

(3)

(2)

(1) Chuyển hàng xuống cửa hàng bán lẻ.

(2) Giá vốn hàng bán đợc xác định là tiêu thụ

(3) Tổng giá thanh toán có thuế GTGT

nhận: Hạch toán theo sơ đồ

TK 156 TK 157 TK 632 TK 511 TK 111, 112(1)

TK 3331

(3)

(2)

(1) Xuất kho hàng hoá theo gửi đi bán.

(2) Giá vốn hàng gửi bán đợc chấp nhận là tiêu thụ.

(3) Tổng giá thanh toán có thuế GTGT.

• Phơng thức bán hàng trả góp

(1) Doanh thu theo giá bán thu tiền ngay (không kể thuế GTGT)

(2) Thuế GTGT phải nộp tính trên giá bán thu tiền ngay

(3) Lợi tức trả chậm

TK 511

TK 33311

TK 515(1)

(2)

(3)

TK 511(5)

TK 111, 112(4)

(6)

(4) Số tiền ngời mua trả lần đầu

(5) Tổng số tiền còn phải thu của ngời mua

(6) Thu tiền của ngời mua các kỳ sau

• Phơng thức bán hàng qua các đại lý (ký gửi)

TK 156 TK 157 TK 632 TK 511 TK 642

(1)

TK 3331

(3) (2a)

(2b))

TK 111,112

TK 133 (1331)

(1) Xuất kho hàng hoá gửi bán.

(2a) Giá vốn hàng hoá đợc xác định là tiêu thụ.

(2b) Tổng giá thanh toán, thuế GTGT phải nộp,

hoa hồng cho bên nhận đại lý

(3) Thuế GTGT tính trên hoa hồng (nếu có).

- Đối với bên nhận đại lý.TK 003

TK 111, 112

Thanh toán tiền cho chủ hàng

1.2.3 Các khoản giảm trừ doanh thu.

Các khoản giảm trừ doanh thu nh : Chiết khấu thơng mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT nộp theo phơng pháp trực tiếp, đợc tính giảm trừ vào doanh thu ghi nhận ban đầu để xác định doanh thu thuần, làm cơ sở để tính kết quả kinh doanh trong kỳ kế toán.

• Chiết khấu thơng mại: là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm

yết cho khách hàng mua hàng với khối lợng lớn

• Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho ngời mua do hàng hóa

kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu

• Giá trị hàng bán bị trả lại: là giá trị khối lợng hàng hóa bán đã

xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán

Nguyên tắc hạch toán các khoản giảm trừ DT: Các khoản giảm trừ doanh thu phải

đợc hạch toán riêng, trong đó các khoản: Chiết khấu thơng mại ,giảm giá hàng bán đơc xác định nh sau:

khai các khoản chiết khấu thơng mại, giảm giá hàng bán.

bán cho số hàng bán ra trong kỳ phải đảm bảo doanh nghiệp kinh doanh có lãi.

hàng