Thông qua việc tổng hợp, phân tích, đánh giá các tác phẩm phê phán thói hư tật xấu của Nguyễn Văn Vĩnh trên báo chí trong khoảng thời gian đầu thế kỷ XX, tác giả luận văn mong muốn làm[r]
Trang 1Nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh với việc phê phán
thói hư tật xấu trên báo chí
Nguyễn Thị Nhung
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn Thạc sĩ ngành: Báo chí học; Mã số: 60 32 01 01
Người hướng dẫn: TS Nguyễn Danh Bình
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Nhà báo; Báo chí; Phê phán thói hư tật xấu
Content
1 Tính cấp thiết của đề tài
Nguyễn Văn Vĩnh là một nhà báo và nhà văn lớn – người đã có những đóng góp đáng ghi nhận cho nền văn hóa Việt Nam nói chung và nền báo chí Việt nam nói riêng những năm đầu thế
kỷ XX Dù được đào tạo trong môi trường Pháp và thân Pháp, ông đã có những tác phẩm, công trình giá trị làm giàu cho nền văn hóa dân tộc
Sự cố gắng kiên trì của Nguyễn Văn Vĩnh đã góp phần rất quan trọng trong việc truyền
bá kiến thức, văn hoá phương Tây và cổ vũ việc dùng tiếng Việt để viết báo, viết văn trong dân Việt Nguyễn Văn Vĩnh là một cây bút đa dạng: Viết tin tức, xã luận, làm thơ, khảo cứu, dịch tiểu thuyết, kịch và cả phóng sự Ở bất cứ lĩnh vực nào, ông cũng đều chứng tỏ tầm nhìn xa, trình
độ, học thức cao rộng
Trong cuộc đời viết báo của Nguyễn Văn Vĩnh, cả tiếng Pháp lẫn tiếng Việt, qua các giai đoạn ước chừng có khoảng 3.000 bài viết (số liệu do ông Nguyễn Lân Bình - hậu duệ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh cung cấp) Trong đó, Nguyễn Văn Vĩnh gây ấn tượng đặc biệt với những bài nghị luận sắc sảo, dù tương đối ngắn nhưng đã phản ánh được những vấn đề “nóng” của xã hội
và con người Việt Nam thời bấy giờ Được thể hiện bằng ngôn ngữ hiện đại, linh hoạt, loạt bài phê phán thói hư tật xấu của người Việt là một mảng rất điển hình cho phong cách chính luận của Nguyễn Văn Vĩnh và tư tưởng đổi mới của ông
Nguyễn Văn Vĩnh sống trong thời kỳ người Pháp đã hoàn thành công cuộc xâm lược, đặt ách cai trị trên toàn lãnh thổ nước ta, đồng thời tiến hành việc truyền bá, áp đặt các giá trị phương Tây vào xã hội Việt Nam Đó là giai đoạn của sự “va chạm” Đông – Tây, là sự giằng xé quyết liệt giữa những giá trị văn hóa truyền thống có từ lâu đời và những giá trị hiện đại, mới
mẻ Ở giữa một xã hội như vậy, để có thể làm báo và viết báo, Nguyễn Văn Vĩnh buộc phải phụ thuộc vào chính quyền cai trị, đồng thời cố gắng không đánh mất mình Tuy nhiên, chính cái vị thế ấy của Nguyễn Văn Vĩnh đã dẫn tới một số đánh giá có phần nghiệt ngã, không chính xác về con người ông, chủ yếu dựa trên quan điểm chính trị, từ đó có cái nhìn chưa khách quan về sự nghiệp cũng như những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh đối với văn hoá Việt Nam nói chung và báo chí nói riêng
Theo quan điểm đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam, việc nhìn nhận lại lịch sử và các nhân vật lịch sử như Nguyễn Văn Vĩnh rất cần thiết trong quá trình đổi mới đất nước hiện nay
Tiến hành nghiên cứu đề tài Nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh với việc phê phán thói hư tật
xấu trên báo chí, tác giả luận văn mong muốn bước đầu tìm hiểu về một nhà báo Nguyễn Văn
Trang 2Vĩnh với những tác phẩm phê phán thói hư tật xấu sắc sảo, cá tính Từ đó phần nào xác định vai trò cũng như ảnh hưởng của Nguyễn Văn Vĩnh đối với báo chí nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung
Vẫn biết nghiên cứu về một nhân vật lớn như Nguyễn Văn Vĩnh là một việc làm không đơn giản, nhất là tìm hiểu sâu hơn về ông với tư cách là một nhà báo lại càng khó khăn (những trước tác của ông hiện rất tản mạn và phần lớn ở nước ngoài; những nghiên cứu về ông chủ yếu là những bài viết rải rác, mới tập trung chủ yếu vào những đóng góp của ông đối với văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ XX; chưa kể ngày nay vẫn còn nhiều ý kiến, đánh giá nhiều chiều hay chưa đúng với con người Nguyễn Văn Vĩnh, chưa xứng đáng với những đóng góp của ông cho xã hội Việt Nam thời kỳ này ) Khó khăn là thế, nhưng vì tính cấp thiết của đề tài, chúng tôi vẫn nghiên cứu với mong muốn nếu hoàn thành tốt công tác nghiên cứu, bước đầu sẽ có những gợi mở về một trong những cách đánh giá mới đối với học giả, nhà văn hóa, nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Tính đến thời điểm này, những nghiên cứu được công bố rộng rãi về Nguyễn Văn Vĩnh
đã xuất hiện nhưng chủ yếu vẫn tản mạn, rải rác
Trước năm 1975, tại Sài Gòn, một số bài báo về Nguyễn Văn Vĩnh được đăng trên tạp
chí Bách Khoa Bên cạnh đó, có một vài công trình thời đó có nói đến Nguyễn Văn Vĩnh, tuy
nhiên chỉ đề cập rất tổng quát Hầu hết trong số đó là những luận đề được sử dụng trong các
trường học như Luận đề về ĐDTC (của các GS Nguyễn Duy Diễn, Bằng Phong, Khai Trí xuất bản năm 1961), Luận đề Phạm Quỳnh và Nguyễn Văn Vĩnh (của GS Kiêm Đạt, Bạn Trẻ xuất bản năm 1958), Luận đề về nhóm ĐDTC (của GS.TS Nguyễn Bá Lương, Tao Đàn xuất
bản-không rõ năm)…
Trong tác phẩm Lịch sử báo chí Việt Nam, từ khởi thủy đến năm 1930, tác giả Huỳnh
Văn Tòng cũng chỉ đôi chỗ nhắc đến những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh
Trong bộ sách Nhà văn Việt Nam dày hơn 1000 trang, tác giả Vũ Ngọc Phan đã dành một
phần nhỏ nói về Nguyễn Văn Vĩnh Tác giả này là một trong những người viết về Nguyễn Văn Vĩnh sớm nhất
Nhà văn Vũ Bằng, người từng có thời gian làm báo cùng với Nguyễn Văn Vĩnh, đã có
một số hồi ức về Nguyễn Văn Vĩnh trong các tác phẩm như Bốn mươi năm nói láo, Mười bốn
gương mặt nhà văn đồng nghiệp Những hồi ức này tuy cung cấp khá nhiều tư liệu về cuộc đời
Nguyễn Văn Vĩnh nhưng những tư liệu đó được soi chiếu qua cảm xúc cá nhân của nhà văn nên
ít có giá trị tham chiếu về mặt khoa học
Trong đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước ký hiệu KX 06-17 của tác giả Hoàng
Tiến, sau được in thành sách với nhan đề Chữ quốc ngữ và cuộc cách mạng chữ viết đầu thế kỷ
XX, quyển I, do Nhà xuất bản Lao Động xuất bản năm 1994, khi xem xét bối cảnh phát triển chữ
quốc ngữ ở Việt Nam hồi đầu thế kỷ XX cũng đã đề cập đến những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh đối với việc truyền bá chữ quốc ngữ ở Việt Nam Tuy nhiên, nội dung về Nguyễn Văn Vĩnh chỉ chiếm một phần trong đề tài nghiên cứu về chữ quốc ngữ này
Ngoài ra, một số tác giả như Dương Quảng Hàm, Thiếu Sơn, Hoàng Đạo Thúy cũng đã
có những bài viết nhỏ hoặc đoạn văn ngắn đề cập đến Nguyễn Văn Vĩnh trong các tác phẩm của mình
Đại tá, nhà báo Nguyễn Văn Ba (Bút danh Yên Ba) là một trong những người đầu tiên có công trình nghiên cứu mang tính quy mô về Nguyễn Văn Vĩnh Trong luận văn cao học nghiên cứu về những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh đối với báo chí chữ quốc ngữ, tác giả Yên Ba đã bước đầu tìm hiểu và xây dựng được chân dung học giả này với tư cách là nhà báo Tuy nhiên, tác giả Yên Ba vẫn chưa đào sâu vào mảng đề tài phê phán thói hư tật xấu – một mảng rất điển hình cho phong cách nghị luận của Nguyễn Văn Vĩnh
Tháng 9/2013, ông Nguyễn Lân Bình – cháu nội của học giả Nguyễn Văn Vĩnh đã xuất
bản 3 cuốn sách từ những tài liệu thu thập được Cuốn thứ nhất Nguyễn Văn Vĩnh là ai? dày 380
trang, được xây dựng với mục đích đóng góp vào việc hiểu rõ về cuộc đời Nguyễn Văn Vĩnh và
Trang 3sự nghiệp của ông Những dữ liệu được nêu trong cuốn sách là sự chứng minh sống động và khách quan về con người và sự nghiệp của Nguyễn Văn Vĩnh Cuốn sách bao gồm những bài viết cả bằng Việt văn và Pháp văn (đã được chuyển ngữ), thuật lại những điều tai nghe mắt thấy với nhãn quan khoa học, óc quan sát, chính kiến chính trị cùng sự tri ân của những người đương thời đánh giá về con người và sự nghiệp văn hóa của Nguyễn Văn Vĩnh
Cuốn thứ hai: Bộ sách Lời người man di hiện đại, Chủ biên: Nguyễn Lân Bình và
Nguyễn Lân Thắng, dày 230 trang Cuốn sách gồm 33 bài viết bằng Pháp ngữ của nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh tạo thành chuyên đề về một số tập quán, lối sống sinh hoạt cùng với cấu trúc hành chính, phân bố địa giới, địa hình, nhân sự theo những nguyên tắc truyền thống trong hệ thống quyền lực liên quan đến việc phân vai, chức sắc, phẩm hàm trong một làng quê ở đồng bằng Bắc bộ vào giai đoạn mà ông tồn tại
Cuốn thứ 3 là Parole Du BarBare Sách được in từ nguyên bản Pháp ngữ Thực tế, cuốn
sách là tập một trong bộ sách “Lời người man di hiện đại” Toàn bộ nội dung, phần trình bày, trang trí hoàn toàn như cuốn sách in bằng Việt văn Các bài viết được chép lại nguyên văn nội
dung đã được đăng trên các số báo của tờ báo tiếng Pháp L’Annam Nuoveau (Nước Nam mới) do
Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút
Thời gian qua, xuất hiện một vài đề tài khóa luận, luận văn nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của học giả Nguyễn Văn Vĩnh Tuy nhiên, hầu hết trong số đó tập trung vào những đóng góp của ông đối với văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ XX, gần đây mới có luận văn của tác giả Yên Ba tập trung vào những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh đối với lĩnh vực báo chí Việt Nam (như đã nói ở trên) Ngoài ra, tổng kết những nghiên cứu được công bố rộng rãi về Nguyễn Văn Vĩnh từ trước tới nay chủ yếu là những bài viết tản mạn, rải rác Do đó có thể nói, đề tài này
là công trình đầu tiên đặt vấn đề nghiên cứu chuyên sâu về những tác phẩm phê phán thói hư tật xấu của Nguyễn Văn Vĩnh
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Thông qua việc tổng hợp, phân tích, đánh giá các tác phẩm phê phán thói hư tật xấu của Nguyễn Văn Vĩnh trên báo chí trong khoảng thời gian đầu thế kỷ XX, tác giả luận văn mong muốn làm nổi bật một số đóng góp của học giả, nhà văn hóa Nguyễn Văn Vĩnh đối với báo chí Việt Nam nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung Từ đó khẳng định giá trị của những đóng góp ấy đối với giai đoạn hiện nay, làm tiền đề cho những nghiên cứu tiếp theo nhằm tiến tới việc “trả lại” ví trị xứng đáng của tên tuổi Nguyễn Văn Vĩnh
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Đánh giá tổng thể những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh trong việc truyền bá chữ quốc ngữ và vai trò tiên phong trong nghệ thuật viết báo với nhiều thể loại báo chí quốc ngữ Việt Nam, đặc biệt là loại văn nghị luận
- Đi sâu tìm hiểu bối cảnh văn hóa – xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX
- Thân thế và sự nghiệp của Nguyễn Văn Vĩnh
- Những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh, đặc biệt là đóng góp về lĩnh vực báo chí
- Xem xét sự cần thiết phải nhìn nhận lại lịch sử và các nhân vật lịch sử
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những tác phẩm phê phán thói hư tật xấu của Nguyễn Văn Vĩnh giai đoạn đầu thế kỷ XX
4.2 Phạm vi nguyên cứu
Trong khuôn khổ một đề tài luận văn thạc sĩ, luận văn chỉ tập trung vào những tác phẩm phê phán thói hư tật xấu trên báo chí trong khoảng thời gian đầu thế kỷ XX, trong đó đặc biệt lưu ý đến
các tài liệu báo chí trong quãng thời gian từ năm 1907 (khi Nguyễn Văn Vĩnh bắt đầu làm ĐCTB)
đến năm 1936, khi Nguyễn Văn Vĩnh mất (lúc vẫn viết cho L’Annam nouveau)
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Trang 4Về cơ sở lý luận, đề tài được triển khai dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác –
Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về việc nhìn nhận lại những đóng góp của nhân vật lịch sử với văn hóa nước nhà
Ngoài ra, việc nghiên cứu Luận văn dựa trên cơ sở xem xét, đánh giá các tài liệu thực
chứng, đặt trong bối cảnh lịch sử, từ đó có cái nhìn biện chứng về tác phẩm, con người và những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh
Về phương pháp nghiên cứu, luận văn chủ yếu sử dụng các phương pháp nghiên cứu
phân tích, tổng hợp tư liệu, so sánh, chuyên gia
Dựa trên các tác phẩm báo chí phê phán thói hư tật xấu của Nguyễn Văn Vĩnh đăng trên báo chí hồi đầu thế kỷ XX, luận văn tiến hành phân tích, đối chứng, so sánh với các bước phát triển của văn hoá Việt Nam
Tập hợp các bài báo, tài liệu, tham luận, nhận xét của những người cùng thời và đương thời về Nguyễn Văn Vĩnh để có được cái nhìn nhiều chiều, khách quan, trung thực nhất về ông
Gặp gỡ với những hậu duệ trong gia đình Nguyễn Văn Vĩnh, các nhà sử học, nhà nghiên cứu, nhà báo quan tâm đến đề tài để thu thập tư liệu, ghi nhận những đánh giá nhiều chiều, khách quan hơn về Nguyễn Văn Vĩnh
6 Đóng góp của đề tài
1 Luận văn dựa trên quan điểm đổi mới của Đảng Cộng Sản Việt Nam đưa ra những đánh giá khoa học, khách quan, trung thực về các nhân vật lịch sử, trong đó có Nguyễn Văn Vĩnh
2 Thông qua việc tìm hiểu về những tác phẩm thói hư tật xấu của Nguyễn Văn Vĩnh và phân tích giá trị của những tác phẩm đó, luận văn khẳng định quan điểm đúng đắn, đi trước thời đại của ông
3 Luận văn góp phần mở ra hướng tìm hiểu mới về Nguyễn Văn Vĩnh trên cương vị một nhà báo nghị luận
4 Luận văn đưa ra một nguồn tư liệu có thể phục vụ cho việc tham khảo, nghiên cứu, giảng dạy trong bộ môn lịch sử báo chí, cán bộ nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, sinh viên khoa báo chí và các môn khoa học xã hội khác
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương, 9 tiết
References
1 Đào Duy Anh (2006) (tái bản), Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến Thế kỷ XIX, Nxb Văn
hóa Thông tin, Hà Nội
2 Đào Duy Anh (2010) (tái bản), Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb Văn học, Hà Nội
3 Nguyễn Thế Anh (2008) (tái bản), Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc, Nxb Văn học, Hà Nội
4 Nguyễn Văn Ba, Đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền báo chí quốc ngữ, Luận văn cao
học, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
5 Phan Trọng Báu (1994), Giáo dục Việt Nam thời cận đại, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
6 Saigon Báo (1936) bài viết tưởng nhớ Nguyễn Văn Vĩnh (tài liệu do gia tộc họ Nguyễn cung
cấp)
7 Vũ Bằng (2000), Tuyển tập, tập 1, Bốn mươi năm nói láo, Nxb Văn học, Hà Nội
8 Vũ Bằng (1970), Tưởng nhớ một bực thầy: Quan Thành Nguyễn Văn Vĩnh,Tạp chí Văn học
số 111, Sài Gòn
9 Vũ Bằng (2004), Mười bốn gương mặt nhà văn đồng nghiệp, Nxb Hội nhà văn, Hà Nội
Trang 510 Nguyễn Lân Bình (2007), Người An Nam nên viết chữ An Nam, Tham luận đọc tại Hội thảo
nhân kỷ niệm “100 năm Đông Kinh Nghĩa thục” do UBND tỉnh Quảng Nam tổ chức ngày 1/6/2007, Hội Ann - Quảng Nam
11 Nguyễn Lân Bình (2007), Nguyễn Văn Vĩnh với Đông Kinh Nghĩa thục, Tham luậndự Hội
thảo nhân kỷ niệm “100 năm Đông Kinh Nghĩa thục” tại ĐH KHXH và NV Thành phố Hồ Chí Minh ngày 21/9/2007
12 Nguyễn Lân Bình (Chủ biên, 2013), Nguyễn Văn Vĩnh là ai, Nxb Tri thức (2013)
13 Nguyễn Lân Bình và Nguyễn Lân Thắng (Chủ biên, 2013), Lời người man di hiện đại, Nxb
Tri thức (2013)
14 Phan Kế Bính (1992) (tái bản), Việt Nam phong tục, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, Thành
phố Hồ Chí Minh
15 Bộ Chính trị (2008), Nghị quyết số 23 – QĐ/TW về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn
học, nghệ thuật trong thời kỳ mới”, (ban hành ngày 16/6/2008)
16 Trường Chinh (1975), Văn hóa và nghệ thuật, Nxb Văn hóa nghệ thuật, Hà Nội
17 Đỗ Quang Chính, Lịch sử chữ quốc ngữ, Tủ sách Ra Khơi, Sài Gòn, 1972
18 Mai Thành Chung, Nguyễn Văn Vĩnh trong bối cảnh văn hóa Việt Nam đầu thế kỷ XX, luận
văn cao học
19 Phan Trần Chúc (1936), Điếu văn đại diện báo giới Bắc - Việt tiễn đưa Nguyễn Văn Vĩnh,
(tài liệu do gia tộc họ Nguyễn cung cấp)
20 Đoàn Văn Chúc (1997), Xã hội học văn hóa, Viện văn hóa và Nxb Văn hóa Thông tin, Hà
Nội
21 Phạm Hoàng Chung (1936), Điếu văn của dân làng Phượng Dực tiễn đưa Nguyễn Văn
Vĩnh, (tài liệu do gia tộc họ Nguyễn cung cấp)
22 Hồng Chương (1987), Tìm hiểu lịch sử báo chí Việt Nam, Nxb Sách giáo khoa, Hà Nội
23 Nguyễn Văn Dân (2004), Phương pháp luận nghiên cứu văn học, Nxb Khoa học xã hội, Hà
Nội
24 Nguyễn Sinh Duy (2004), Trương Vĩnh Ký, cuốn sổ bình sanh, Nxb Văn học, Trung tâm
nghiên cứu Quốc học
25 Phạm Cao Dương (1972), Nhập môn lịch sử các nền văn minh thế giới, tập 1, tủ sách phổ
thông sử học Sài Gòn
26 Nguyễn Duy Diễn, Bằng Phong (1961), Luận đề về Đông Dương tạp chí, Khai Trí xuất bản, Sài Gòn
27 M.Delmas – Chủ tịch Hội nhân quyền Chi hội Hà Nội (1936),Điếu văn tiễn đưa Nguyễn
Văn Vĩnh, (tài liệu do gia tộc họ Nguyễn cung cấp)
28 Đại Nam Đăng Cổ Tùng Báo:
Số 794 - Người An-nam nên viết chữ An-nam
Số 795 - Gái Đảm
Số 796 - Ma To Dỗ Nhớn
Số 798 - Thói Tệ
Số 802 - Thiếu Gạo Ăn Thừa Giấy Đốt
Số 803 - Lính Tuần, Lính Lệ
Số 806 - Phán, Ký
Số 810 - Hội Dịch Sách Bắc Kỳ
Số 812 - Duy Tân
Số 813 - Hội Dịch Sách
Số 815 - Tư Tưởng Nam Kỳ
Số 818 - Chết vì Gạo
Số 820 - Hội Kiếp Bạc
Số 822 - Truyện Ăn Mày
Số 823 - Phiên Mổ Bò
Trang 6Số 824 - Đốt Pháo
29 Đông Dương Tạp Chí:
Số 6 - Xét tật mình
Số 8 – Tính ỷ lại
Số 9 – Tính nói dối
Số 10 – Thói trả nợ miệng
Số 11 – Chuộng hư danh
Số 15 - Tật có thuốc
Số 16 – Tính ngồi thừ
Số 17 – Thói vô cảm
Số 19 - Hội Đền kiếp bạc
Số 20 – Chuyện múa may đồng bóng của các bà các chị
Số 21 - Con Sâu đỏ nồi canh
Số 22 - Nhời Đàn Bà (propos de femme) - Lắm vợ - Thói hay cười
Số 29 - Nạn cờ bạc
Số 31 - Chữ Nho
Số 33 - Chữ quốc ngữ
Số 39 - Âu Á văn minh
Số 40 - Tiếng Annam
Số 64 - Cách viết chữ quốc ngữ
Số 82 – Cách viết chữ quốc ngữ
30 Phan Cự Đệ (chủ biên) (1999), Văn học Việt Nam 1900 - 1945, Nxb Giáo dục, Hà Nội
31 Phạm Văn Đồng, Văn hóa và đổi mới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
32 Phạm Duy Đức (chủ biên) (2009), Phát triển văn hóa Việt Nam trong thời kỳ đổi mới hiện
nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
33 Phạm Duy Đức (chủ biên) (2008), Quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về Văn hóa, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
34 Phạm Duy Đức (chủ biên) (2010), Đường lối văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1930 đến
nay, Nxb Văn hóa – Thông tin & Viện Văn hóa, Hà Nội
35 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Văn kiện Đảng thời kỳ đổi mới (Đại hội VI, VII, VIII, IX)
về văn hóa, xã hội, khoa học - kỹ thuật, giáo dục, đào tạo, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
36 Hoàng Lại Giang (2005), Trương Vĩnh Ký, bi kịch muôn đời, Nxb Kim Đồng, Hà Nội
37 Nhiều tác giả (1970), Văn kiện của Đảng và Nhà nước về Văn hóa Văn nghệ 1943 – 1968,
Nxb Sự thật, Hà Nội
38 Nhiều tác giả (1993), Phương pháp luận về vai trò của văn hóa trong phát triển, Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội
39 Nhiều tác giả (1999), Xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc
dân tộc
40 Nhiều tác giả ((2000), Phác thảo chân dung văn hóa Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội
41 Nhiều tác giả (2000), Khu vực và toàn cầu hóa – hai mặt của tiến trình hội nhập quốc tế,
Viện thông tin Khoa học xã hội, Hà Nội
42 Nhiều tác giả (2010), Người Việt phẩm chất và những thói hư tật xấu, Nhà xuất bản Thanh
Niên – báo Tiền Phong,
43 Mai Văn Hai – Mai Kiệm (2009), Xã hội học văn hóa, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
44 Trần Đình Hựu – Lê Chí Dũng (1988), Lịch sử văn học Việt Nam giai đoạn 1900 – 1930,
NXB Đại học và GDCN (tr 326, 381)
45 Hội nhà báo Thành phố Hà Nội (2004), Sơ thảo lịch sử báo chí Hà Nội (1905 – 2000), Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
46 Trần Trọng Kim (2005) (tái bản), Việt Nam sơ lược sử, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội
Trang 747 Bùi Kỷ (1936), Điếu văn đại diện Hội Phật giáo Bắc - Việt tiễn dưa Nguyễn Văn Vĩnh, (tài
liệu do gia tộc họ Nguyễn cung cấp)
48 Vũ Khiêu, Văn hóa Việt Nam – xã hội và con người, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
49 Đinh Xuân Lâm (chủ biên, 1999),Đại cương lịch sử Việt Nam, tập 2, NxB Giáo dục, Hà
Nội
50 Nguyễn Hiến Lê (1968), Đông Kinh Nghĩa Thục, NXB Lá Bối, Sài Gòn
51 Hồ Chí Minh (1981), Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, Nxb Văn hóa, Hà Nội
52 Hồ Chí Minh : Toàn tập (2002), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
53 Phan Ngọc (2002), Bản sắc văn hóa Việt Nam, NxB Văn học, Hà Nội
54 Phan Ngọc (2005), Một nhận thức về văn hóa Việt Nam, Nxb Văn hóa Thông tin và Viện
Văn hóa, Hà Nội
55 Nguyễn Tri Nguyên (2006), Văn hóa - Tiếp cận lý luận và thực tiễn, Nxb Văn hóa Thông
tin, Hà Nội
56 Vũ Ngọc Phan (1942), Nhà văn hiện đại, Quyển nhất, Nhà xuất bản Vĩnh Thịnh, Hà Nội
57 Nguyễn Vinh Phúc (2007), Một trường học yêu nước đầu tiên ở Hà Nội, Báo Hà Nội mới
58 Nguyễn Ngọc Quang (2006), Tiến trình Lịch sử Việt Nam, NXB Giáo dục, Hà Nội
59 Hungtington Samuel (2003) (bản dịch), Sự va chạm giữa các nền văn minh, Nxb Lao động,
Hà Nội
60 Hồ Song (1994), Thư của Lương Trúc Đàm gửi toàn quyền Đông Dương kháng nghị việc bắt
Phan Chu Trinh Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử số 1
61 Nhất Tâm (1956), Nguyễn Văn Vĩnh (1882 - 1936), Tủ sách Những mảnh gương, Nxb Tân
Việt, Sài Gòn
62 Henry Tirard (1936), Nhà báo Pháp lão thành ở Bắc Kỳ: Điếu văn tiễn đưa Nguyễn Văn
Vĩnh,(tài liệu do gia tộc họ Nguyễn cung cấp)
63 Bùi Đức Tịnh (2002), Những bước đầu của báo chí, truyện ngắn, tiểu thuyết và thơ mới
(1865 – 1932), Nxb TP Hồ Chí Minh
64 Huỳnh Văn Tòng (1973), Lịch sử báo chí Việt Nam, từ khởi thủy đến năm 1930, Trí Đăng
xuất bản, Sài Gòn
65 Nguyễn Văn Tố (1936), Con người và sự nghiệp Nguyễn Văn Vĩnh, Tạp chí Tin tức - Hội
Tương tác Giáo dụcĐông kinh, số 16 (cuốn 2)
66 Thiên Tướng (1970),Ve sầu kêu ve ve ,Tạp chí Văn học, (111), ngày 1/9/1970, Sài Gòn
67 Nguyễn Thành (2001), Từ điển thư tịch báo chí Việt Nam, Nxb Văn hóa – Thông tin, Hà
Nội
68 Nguyễn Q Thắng và Nguyễn Bá Thế (1992), Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội
69 Đỗ Lai Thúy (2007),Văn hóa Việt Namđầu thế kỷ XX - Diễn trình và nghiên cứu,Đề tài cấp
Bộ Bộ Văn hóa Thông tin Tạp chí Văn hóa Nghệ Thuật, Hà Nội
70 Đỗ Lai Thúy (2005),Văn hóa Việt Nam nhìn từ mẫu người Văn hóa,Nxb Văn hóa Thông tin
và Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Hà Nội
71 Tài liệu online:
- Trần Văn Chánh, Tổng thuật thói hư tật xấu người Việt, Vanhoahoc.vn, 03/8/2014
- Hoàng Lực, 3 câu hỏi của ông Vương Trí Nhàn giúp giới trẻ tránh "vết xe gian dối",
Giaoduc.net, 06/06/2013
- Lê Quang Thái, Cách nhìn về mê tín dị đoan theo khuyến giáo của Đức Đệ nhất Pháp chủ
GHPGVN, lieuquanhue.vn, 15/12/2013
- PGS.TS Trần Thị Anh Đào, Chống suy thoái về tư tưởng chính trị: Biện chứng giữa
”xây” và ”chống”, Tuyengiao.vn, 25/9/2014
- PGS.TS Trịnh Hòa Bình, Người Việt xấu nhất là thói hám danh, chuộng lạ, Giaoduc.net,
07/05/13
72 Cửu Long Lê Trọng Văn (1996), Pétrus Trương Vĩnh Ký tuyển tập, San Diogo, Hoa Kỳ
Trang 873 Hoàng Vinh, Tập bài giảng văn hóa Việt Nam, bản in máy tính
74 Hoàng Vinh (1999),Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng văn hóa ở nước ta, Viện văn
hóa và Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội
75 Trần Quốc Vượng (1999), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục, Hà Nội